Bijlage Bouwstenen overzicht bij RV Ombuigingen sociaal domein

Bevindingen ombuigingen sociaal domein o.b.v. bouwstenen Berenschot 2020 Op 20 mei 2020 heeft de gemeenteraad van Altena besloten bezuinigingen door te voeren op programma 2 van de begroting, met een raadsbesluit onder de titel ‘Ombuigingen in programma Samenredzaam Altena’. De bezuinigingsmaatregelen zijn gebaseerd op een rapportage van Berenschot over mogelijke bouwstenen en scenario's (‘Evenwicht sociaal domein gemeente Altena’, Berenschot, 16 maart 2020). Doel van het ingezette traject was om te komen tot 7,5% minder uitgaven in programma 2 van de begroting, met structureel effect vanaf 2023. De raad heeft met betrekking tot het Berenschot rapport middels een raadsvoorstel (D2020-05-006411/2020- 011668) het volgende besloten: Inhoud besluit 1. De ombuigingen voor het programma Samenredzaam Altena, gebaseerd op het Berenschotrapport “evenwicht in het sociaal domein” vast te stellen; 2. De uitvoering van de bouwstenen uit het rapport voor te bereiden op basis van het scenario van 7,5% bezuiniging; in uitzondering hierop: a. Bouwsteen 7 (mantelzorgondersteuning) op een andere wijze in te vullen; b. Bouwsteen 13 (geleidelijke afbouw SW-infrastructuur vooralsnog niet uit te voeren; c. Bouwsteen 23 (ketenaanpak jeugd) niet uit te voeren. 3.

Voor compensatie van deze bedragen het scenario van 7,5% in stand te laten door extra maatregelen te treffen op de bouwstenen eerstelijnsvoorziening Wmo, collectief vervoer en ouderenwerk; 4. Het college de opdracht te geven uitvoering te geven aan deze besluiten en daarbij de inwoners en maatschappelijke organisaties nauw te betrekken; 5. Het college de opdracht te geven bij uitvoering van de besluiten de effecten continu te monitoren en te toetsen aan het beoogde maatschappelijk effect van het bestuursakkoord en indien nodig passende maatregelen te nemen; 6. Binnen de kaders van het scenario van 7,5% op basis van het financieel meerjarenperspectief en de ontwikkelingen in het sociaal domein, met ingang van de begroting 2021 jaarlijks de ombuigingsopgave voor programma 2 vast te stellen in de gemeentelijke meerjarenbegroting. De bouwstenen bevatten maatregelen voor structurele bezuinigingen (7,5%) in het programma Samenredzaam Altena vanaf 2023. Deze bezuiniging wordt stapsgewijs gerealiseerd: • 2021: € 996.000 • 2022: € 1.933 mln. • 2023: € 3.142 mln.

De structureel begrote bezuinigingen op de bouwstenen bedragen 1. Bouwsteen 7 (mantelzorgondersteuning): € 30.000 2. Bouwsteen 23 (ketenaanpak jeugd): € 125.000. Het niet, dan wel anders uitvoeren van de bouwstenen betekent dat een bedrag van € 155.000 in andere bouwstenen gevonden moet worden. Stand van Zaken per bouwsteen

Bouwstenen Wmo, welzijn en accommodaties Nr. 1 2

Bouwsteen Omvormen maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen Taakstelling op welzijnssubsidies

Actie Er zijn meer woonvoorzieningen algemeen gebruikelijk geworden. De taakstelling is opgenomen in de subsidietender ‘Oog voor Elkaar 2022-24: Cliëntenondersteuning -/-€ 131.999,-Praktische ondersteuning ( grotendeels ouderenwerk) -/-€64.928,-Servicepunt vrijwilligerswerk-/-€42.432 Ontmoetingsvoorziening-/-€3.000,-Jongerenwerk -/-€97.249,-Schoolmaatschappelijk werk: -/-€66.255,-Mantelzorgwaardering -/-€86.800,--

Resultaat

Opmerking

Ingeboekte bezuiniging is met de invoering van de subsidietender ‘Oog voor Elkaar” gerealiseerd bij MEE en Trema Welzijn.m.b.t. Cliënten ondersteuning, vrijwilligerswerk en praktische ondersteuning. De bezuinigingen op het jongerenwerk is voor de jaren 2022 en 2023 gecompenseerd door het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). De bezuiniging op het schoolmaatschappelijk werk is gecompenseerd met de verbindingsfunctionaris onderwijs-jeugdhulp voor het jaar 2022 vanuit het NPO en is vanaf 2023 weer structureel meegenomen in

De wachttijd voor hulp vanuit cliëntenondersteuning is opgelopen. (peildatum januari 12 weken). Inzet van het Servicepunt Vrijwilligerswerk bij bijvoorbeeld vrijwilligerscoördinatie Oekraïners en de Tegenprestatie kan niet geleverd worden.

3

Taakstelling maatschappelijk werk

4

Anders organiseren van accommodaties

5

Normenkader toewijzing Wmo maatwerkvoorzieningen

De taakstelling is opgenomen in de subsidietender ‘Oog voor Elkaar’ 2022-24 Er zijn geen wijkteams gevormd tot nu (na opheffing in 2020) en de uitvoering van de schuldhulpverlening is naar de Kredietbank Nederland gegaan. De schuldhulpverlening is effectiever – meer achtereenvolgende professionele begeleiding- in plaats van gezamenlijke begeleiding van cliënten die een schuldsaneringstraject doorlopen. Insteek wordt meegenomen bij het opstellen van het strategisch accommodatiebeleid, dat in de 2e helft van 2023 gereed moet zijn.

Inkomenstoets HO; niet automatisch vervanging in de vakantie bij HO; reismogelijkheden deeltaxi ingeperkt (minder kilometers per jaar en minder ver) Bij begeleiding wordt meer gestuurd op uitstroom en afschalen van de indicaties.

de meerjarenbegroting (€ 280.000). Ingeboekte bezuiniging van €203.324,-- wordt gerealiseerd

Ingeboekte bezuiniging van 37.000 euro voor 2022 wordt niet gerealiseerd, voor bezuiniging van 55.000 euro vanaf 2023 is dit onwaarschijnlijk.

Voor huishoudelijke ondersteuning is de inkomenstoets ingevoerd en is het normenkader aangepast. Bij het normenkader is sprake van het overgangsrecht, de aanvragen en herbeschikkingen van dit jaar zijn gebeurd op basis van het normenkader. De mensen die al een indicatie hadden worden in de loop

De wachttijd voor inwoners, die zich aanmelden voor hulp is nu 12 weken

Conform het aangenomen amendement d.d. 08-112022 inzake ondersteuning verenigingen c.a. i.v.m. energiecrisis, is in de huidige tijdgeest van inflatie en extreem hoge energielasten bezuinigen geen optie. Het positieve financiële resultaat is opgenomen in het begrotingsoverzicht.

van volgend jaar opnieuw gesproken en krijgen dan een indicatie op basis van het normenkader. Voor begeleiding wordt nog gekeken of het normenkader daar ook ingevoerd kunnen worden. 6 7

Versterken van toezicht op trajecten Andere manier van mantelzorgwaardering

Besluit van de Raad deze niet uit te voeren en op andere wijze in te vullen

Ten behoeve van de uitvoering van de mantelzorgwaardering is naast een uitvoeringsbudget van €30.000 een voorzieningenbudget beschikbaar van €165.000,-

De uitvoering wordt m.i.v. dit jaar door het mantelzorgsteunpunt van Trema verzorgd

Bouwstenen Werk en inkomen breed Nr. 8

9

Bouwsteen Arbeidscoach en trajectbegeleiding (nieuwkomersbeleid) zelf uitvoeren Minimabeleid volwassenen naar landelijk gemiddelde

Actie De subsidierelatie met Vluchtelingenwerk is gewijzigd met de invoering van de nieuwe inburgeringregeling. Het minimabeleid wordt op basis van de verordening Sociaal domein 2022 vernieuwd. In het kader van de voorstellen voor de verordening Sociaal Domein heeft het college in november 2021 besloten de bezuiniging van 7,5% Bijzondere bijstand

Resultaat 15.000 gerealiseerd in zowel 2021 en 2022.

Opmerking

In 2021 was de bezuiniging ingeregeld in de begroting en ondanks dat er verder geen bezuiningsmaatregelen zijn getroffen zijn deze voorzieningen binnen de raming gebleven. €75.000, in 2021 gerealiseerd

10

respectievelijk 5% Activiteitenfonds niet te handhaven De Collectieve zorgverzekering is vernieuwd en het aansluitend minimabeleid is daarop bijgesteld om de bezuiniging daarin te realiseren. Met ingang van 2022 is de laatst genoemde bezuiniging door het college teruggedraaid. Gezien de negatieve effecten voor langdurige bijstandscliënten. Besloten is om de inkomensnorm op 130% te handhaven. Geen bezuinigingsopgave. Geen bezuinigingsopgave vastgesteld. Er zijn beperkt trajecten ingekocht de afgelopen jaren. Naast MidZuid is dat o.a. bij Kozakken Boys 4 All en Behouden Vaart.

11

Minimabeleid kindregelingen naar landelijk gemiddelde Focus op re-integratietrajecten met hoogste effect op participatie

12

Schuldhulpverlening

Geen bezuinigingsopgave

13

Anticiperen op geleidelijke afbouw sw-infrastructuur

14

Beperken van het loonkostensubsidiebedrag per traject

Besluit van de raad de geleidelijke afbouw SW- infrastructuur vooralsnog niet uit te voeren Uiteindelijk geen bezuinigingsopgave vastgesteld.

De opgave 2023/24 om in deze jaren €170.000,-- verder te bezuinigen zal niet gehaald worden. Een onderzoek naar de mogelijkheid van een kleiner verzekeringspakket is niet gerealiseerd. Vanzelf kan het wel maar is het maatschappelijk effect niet wenselijk.

Het uitkeringsbestand is na de ingezette daling in 2021 nu redelijk stabiel en relatief laag (496). Veel inwoners die nu nog langs de kant staan hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Bezuiniging AMW en andere inrichting begeleiding traject Schuldhulpverlening heeft wel effect op de uitvoering.

De opgave bij overschrijding om in programma 2 ergens anders een bezuinigingsbedrag te vinden.

Voor inwoners die aan het werk zijn geholpen en in het doelgroep register staan is er de wettelijke verplichting

De opgave bij overschrijding om in programma 2 ergens anders een bezuinigingsbedrag te vinden.

Door de veranderende omstandigheden worden middeninkomens nu ook cliënten van het AMW, onze consulenten geven aan hierin een stijging te zien.

15

Strenger aan de poort

Uiteindelijk geen bezuinigingsopgave vastgesteld.

om op basis van een objectieve en gevalideerde loonwaarde meting de loonwaarde te bepalen. Op basis hiervan wordt de structurele loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever. Sinds 2022 wordt de loonkostensubsidie op basis van realisatie volledig vergoed aan gemeenten. Tot 2022 drukte de loonkostensubsidie op het BUIG-budget. Het budget waar we de uitkeringen van betalen. Er is derhalve geen sprake meer van een negatief financieel resultaat bij het inzetten van dit instrument. Tegenprestatie ingevoerd januari 2022 en dat is voortvarend opgepakt. De effecten zijn nog onbekend. Overigens is er geen sprake meer van een tekort op uitkeringsmiddelen binnen Altena.

De opgave bij overschrijding om in programma 2 ergens anders een bezuinigingsbedrag te vinden.

Bouwstenen Jeugd en volksgezondheid Nr. 16

Bouwsteen (Eerder) passende en effectieve zorg Bestaat uit 5 onderdelen (a tm e hieronder)

Actie

Resultaat

a

Praktijkondersteuning huisartsen

Werd al uitgevoerd d.m.v. reeds bestaand project POH-Jeugd, gefinancierd vanuit het tranformatiefonds. Het bestaand project was echter anders opgezet dan de bouwsteen: het kende enkel een kwalitatieve en geen financiële doelstelling.

b

Strengere controle (voorlopige) ondertoezichtstelling (VOT) en betere samenwerking/afstemming (zorg)aanbieders Zelf hulpverlenen

Strenge controle op verzoek om toewijzing was al aanwezig. Aanstellen lokaal accountmanager heeft niet plaatsgevonden, hiervoor was geen formatieruimte aanwezig.

Niet meetbaar: 0-meting van aantal en type verwijzing door huisartsen niet aanwezig door afwezigheid van data bij huisartsen en geen koppeling tussen databronnen van huisartsen en de gemeente. Mogelijk is caseload bij OnS Altena toegenomen door deze actie. Nvt

c

1

Geen investeringsruimte in welzijnswerk in verband met bezuiniging bouwsteen 3. Aangenomen raadsvoorstel (dec. 2022) visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp:

Resultaten van het nieuwe beleid ‘verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp’ zijn nu nog niet inzichtelijk te maken. Eerste resultaten in 2024 te verwachten.

Opmerking In de bouwsteen wordt benoemd dat eerst moet worden geïnvesteerd in samenwerking en preventieve activiteiten. Kosten gaan dus voor de baten uit. Nieuw inzicht1: kan een besparing opleveren, mits vooral investering gedaan wordt

Nieuw inzicht1: actie had in andere gemeenten geen financieel effect. Nieuw inzicht: kan financieel effect opleveren mits geïnvesteerd wordt in voldoende personeel 1.

AEF & Verwey Jonker, Stelsel in Groei: https://open.overheid.nl/repository/ronl-ac85f86d-f8a4-4e60-a418-8a327f01780a/1/pdf/stelsel-in-groei.pdf

d

Top 10 veelvoorkomende jeugdhulp problematiek en top 10 duurste zorg in beeld brengen

e

Kortere beschikkingsduur

17

Geen oneigenlijk gebruik vanuit jeugdhulp Bestaat uit 8 onderdelen Afbakening jeugdhulp

a

b

Jeugdhulp bij EED (Ernstige Enkelvoudige Dyslexie) inperken

c

Strakkere kaders bij verstrekken van pgb’s

• Inzetten verbindingsfunctionarissen voor vroegsignalering en preventie. • Collectief trainingsaanbod op gebied van weerbaarheid, sociale vaardigheden etc. Beperkt uitgevoerd: benodigde data-analist en lokale accountmanager zijn niet aangesteld, bestaande formatie voorzag hier niet in.

Nvt

Nieuw inzicht1: actie had in andere gemeenten geen financieel effect.

Er was al sprake van beperking van de beschikkingsduur. Lokale accountmanager is niet aangesteld, bestaande formatie voorzag hier niet in.

Nvt

Meegenomen in Regiovisie Jeugd, vastgesteld door de raad in september 2022. Hierin zijn ontwikkellijnen opgesteld die gericht zijn op toegang en op normalisering. Meegenomen in beleidskader preventief jeugdbeleid, ligt in 2023 voor aan de raad en kan in 2024 verwerkt worden in de begroting.

Voor effect nog te vroeg, kan meegenomen worden in inkoopstrategie en begroting vanaf 2024.

Nieuw inzicht 1: voor afbakening Jeugdhulp is wetswijziging noodzakelijk.

Er zijn poortwachters aangesteld bij de verschillende samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs voor de screening van aanvragen voor EED-behandeling. De definitie van gebruikelijke en ongebruikelijke zorg is opgenomen in het uitvoeringsbesluit jeugd.

Nog niet van alle poortwachters is een rapportage van resultaten ontvangen.

Nieuw inzicht 1: kan besparend werken, maar kosten gaan voor de baten uit. Nieuw inzicht1: actie had in andere

Er is geen afname van PGBbudgetten te zien.

gemeenten geen financieel effect. d

Hulp binnen echtscheidingsproblematiek voor het kind binnen zijn systeem

Er is i.s.m. de rechtbank een verdeelloket voor hulp bij complexe echtscheidingsproblematiek ingericht. Er zijn aandachtsfunctionarissen aangewezen. Intensivering van eerstelijnshulp voor kinderen in echtscheidingssituaties is onderdeel van het beleidskader preventieve jeugdhulp, dat in 2023 wordt voorgelegd aan de raad.

De samenwerking met ketenpartners bij jeugdbescherming, rechtbank en Veilig Thuis is zeer moeizaam door personeelstekort en stakingen.

Er moet geïnvesteerd worden in een preventief trainingsaanbod. Kosten gaan voor de baten uit. Randvoorwaarden bedreigd door situatie bij ketenpartners (Veilig Thuis en Jeugdbescherming)

e

Betere afstemming bij crisis

Het nieuwe regionale crisisinterventieteam is in de zomer van 2022 van start gegaan.

Te vroeg om resultaten te kunnen verwachten.

f

Samenwerking Veilig Thuis

De samenwerking met Veilig Thuis en de jeugdbeschermingsketen is in toenemende mate problematisch, door personeelstekort.

De caseload bij de toegang is toegenomen.

Het Rijk en VNG hebben initiatief genomen tot verandering van de samenwerking rondom kind- en gezinsbescherming.

g

Afbakening jeugdhulp Passend onderwijs

Aangenomen raadsvoorstel ‘Regiovisie Jeugdhulp WBO’ en ‘Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp’. De inhoudelijke effecten uit deze bouwsteen komen deels terug in de visie. - Inzet verbindingsfunctionarissen die vroeg in beeld zijn en gelijk alle betrokken partijen om tafel halen waardoor een

Deel van de acties uit deze bouwsteen zijn geformuleerd in visie en uitvoeringsplan verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp. Voor effecten is het nu nog te vroeg. We verwachten eerste (meetbare) resultaten in 2024.

We verwachten geen besparing maar slechts een verschuiving van budgetten en het aanboren van latente hulpvragen. Acties leiden naar verwachting wel tot

betere vraagverheldering en afbakening mogelijk is. - We starten met een pilot onderwijszorgarrangement bij sbo De Akker waarbij we vanuit 1 gezamenlijk budget uitgevoerd door 1 aanbieder jeugden onderwijshulp in de klas organiseren. h

Afstemming zorgverzekeringswet

18

Meer rechtmatigheid

19

Verbeteren overgang jeugdzorg/Wmo/Wlz

20

Meer grip op (regionale) inkoop

Kennis over mogelijkheden binnen de zorgverzekeringswet onder medewerkers is vergroot. Er wordt verwezen naar de aanvullende verzekering als voorliggende voorziening. Er worden sinds 2015 jaarlijkse clientervaringsonderzoeken gedaan. Deze leverden geen aanknopingspunten op voor vergroten van de rechtmatigheid. Er wordt periodiek interne controle verricht en getoetst op rechtmatigheid. Werken met een toekomstplan voor cliënten vanaf 16 jaar was al onderdeel van het beleid. Er wordt gebruik gemaakt van onafhankelijke clientondersteuning voor het aanvragen van een WLZ-indicatie. In het contract met jeugdhulpaanbieders is de verplichting opgenomen om actief mee te werken aan overgang naar een Wmo- of WLZ-indicatie. Lokale accountmanager is niet aangesteld, bestaande formatie voorzag hier niet in. Door uitstel van besluitvorming over de Regiovisie Jeugd WBO, is besluitvorming en implementatie van een nieuwe

een verbetering van de kwaliteit van ons aanbod en de samenwerking tussen alle educatieve partners, hulpverlening en gemeente. De uitgaven aan ambulante jeugdhulp zijn niet afgenomen.

De uitgaven aan ambulante jeugdhulp zijn niet afgenomen.

De uitgaven aan ambulante jeugdhulp zijn niet afgenomen.

Nvt

Nieuw inzicht1: verschillende inkoopstrategieën

inkoopstrategie uitgesteld. Dit is verzet naar 1 januari 2025. Er is minder vrij-toegankelijke hulp ingekocht bij lokale welzijnspartners in het kader van bouwsteen 3.

leiden niet tot significante financiële effecten tussen gemeenten. Nieuw inzicht1: actie had in andere gemeenten geen financieel effect.

21

Gerichtere hulp voor huishoudens met meerdere voorzieningen

Bouwsteen draait op een goed ingericht strategisch informatiemanagement. Hier zal in samenwerking met onze partners aan moeten worden gebouwd. De benodigde data-analist is vanaf 2023 aangesteld.

22

Taakstelling voor GGD (samen met regio)

23

Geen uitvoering geven aan ketenaanpak jeugd

Het is niet effectief op dit moment het gesprek met de GGD (en de deelnemende gemeenten) te openen over bezuinigingen op de GGD. De bouwstenen in het rapport zijn in februari en maart 2020 opgesteld. Sindsdien heeft de GGD zijn werkzaamheden voor het overgrote deel moeten richten op de aanpak van de coronacrisis. De verwachting is dat dit onderwerp en de nasleep van de crisis het komende jaar ook nog de volle aandacht van de GGD nodig heeft. Daarbij is de kans op het succesvol voeren van de gesprekken en het houden van een kerntakendiscussie nu klein. De directie van de GGD heeft in een reactie per e-mail aangegeven weinig te voelen voor een kerntakendiscussie. Besluit raad niet uit te voeren

Door meer inzet op preventie (o.a. JGZ, OKO) intensiveren we juist de samenwerking met de GGD. Ook ambities in nog vast te stellen preventief jeugdbeleid en gezondheidsbeleid.

Niet van toepassing

Beoogde bezuiniging van 125.000 euro elders realiseren bij overschrijding van het budget in programma twee. In 2021 en 2022

gerealiseerd. In 2023 deel van de beoogde 3,1 miljoen. 1 AEF & Verwey Jonker, Stelsel in Groei: https://open.overheid.nl/repository/ronl-ac85f86d-f8a4-4e60-a418-8a327f01780a/1/pdf/stelsel-in-groei.pdf