Bijlage bij Evaluatie Muziekonderwijs Toekomstvisie MWA

Strategische toekomstvisie Muziekwijzer Altena Samenvattend beschrijving huidige situatie Muziekwijzer Altena is het onderwijsprogramma waarin scholen gestimuleerd worden om structureel muziekonderwijs aan te bieden aan alle leerlingen. De leerkrachten verzorgen zelf structureel muzieklessen in de klas. De school is er voor verantwoordelijk dat er tijd voor muziekles is gereserveerd in het rooster en zorgt dat de leerkrachten beschikking hebben over een lesmethode muziek. Wanneer de school aan deze twee voorwaarden voldoet en daarmee de basis voor muziekonderwijs verzorgd, kunnen zijn deelnemen aan het programma van Muziekwijzer. Bij de Muziekwijzer ontvangt de school muzieklessen die aanvullend zijn op de reguliere muzieklessen in de klas. De aanvulling zit bijvoorbeeld in het feit dat het verzorgd wordt door vakdocenten, doordat gebruik gemaakt wordt van echte instrumenten, of omdat kennis wordt gemaakt met een muziekstijl die doorgaans niet aan bod komt in de lesmethode. Hiervoor is een veelzijdig muziekmenu samengesteld in samenwerking met diverse muziekprofessionals. In totaal werkten er in de afgelopen schooljaren 25 muziekprofessionals mee aan het lesprogramma. Van hen waren er 15 lokale aanbieders die ofwel in de gemeente Altena woonachtig zijn, ofwel werken voor een organisatie of vereniging die binnen de gemeente gevestigd is.

Sommige scholen hebben specifieke redenen waarom zij geen gebruik willen maken van met muziekmenu, bijvoorbeeld doordat zij al een goede samenwerkingsband hebben met lokale muziekvereniging. Voor die scholen is het mogelijk om in samenspraak met de cultuurcoach een programma op maat voor de school te organiseren. Er zijn ook scholen die beide vormen combineren, die voor specifieke klassen samenwerken met de vereniging en voor andere klassen gebruik maken van het muziekmenu. Deze mogelijkheid heeft er aan bijgedragen dat het aantal samenwerkingen tussen de scholen en de lokale muziekverenigingen in de afgelopen jaren op hetzelfde niveau zijn gebleven. Het aantal basisscholen wat deelneemt is in de afgelopen schooljaren opgelopen tot 18 van de 29. Dit is 62% van de basisscholen. Hiermee bereiken we in schooljaar 2023-2024 63% van de jeugd in Altena in de basisschoolleeftijd. Door onderzoeksuitkomsten uit 2021 en 2023 te vergelijken weten we dat het percentage kinderen wat wel eens muziek maakt is in de afgelopen 3 jaar ligt toegenomen, en het enthousiasme voor de muziekles op school ook. Ook is er geconstateerd dat scholen vaker muziekles aanbieden en dat deze langer duren. De scholen zijn tevreden over het lesaanbod van Muziekwijzer, zij beoordelen het gemiddeld met het rapportcijfer 8. (Voor meer informatie, zie het tevredenheidsonderzoek uit 2024).

Om het enthousiasme voor muziek in het onderwijs te vergroten zijn er niet alleen lessen voor de leerlingen, maar ook inspiratiebijeenkomsten of teamtrainingen voor docenten mogelijk. Om zoveel mogelijk scholen te laten aansluiten voert de Bibliotheek CultuurPuntAltena actief gesprekken met de scholen. Wanneer een school tegen een drempel aanloopt om te kunnen aanhaken biedt de cultuurcoach ondersteuning om toch aan de instapvoorwaarden te gaan voldoen. Zo hebben drie scholen de intentie uitgesproken om vanaf schooljaar 2024-2025 te willen starten met Muziekwijzer Altena. Een onderdeel van Muziekwijzer Altena wat los staat van het onderwijs is de organisatie van de provinciale muziekexamens voor de amateurkunst. Deze vinden drie keer per jaar plaats in samenwerking met Kunstloc Brabant. Daarnaast wordt samengewerkt met Instrumentenfonds De Rivieren die muziekaanbieders kunnen voorzien van de benodigde instrumenten. Daarnaast is er samenwerking met het landelijke fonds Meer Muziek in de klas.

Financiering per schooljaar Zoals omschreven in de overeenkomst van opdracht is jaarlijks door de Bibliotheek CultuurPuntAltena een projectplan ingediend bij de gemeente. De financieringsposten daarin zijn conform artikel 5 als volgt opgebouwd: -

lnzet voor programma op de scholen maximaal € 350,00 per deelnemende klas. lnzet van 1 combinatie functionaris/ muziekcoach. Coórdinatiekosten Bibliotheek Cultuurpunt Altena. Coordinatie en organisatie muziekexamens € 3000,00 per jaar voor 3 examens.

De hoogte van de financiering hangt samen met het aantal deelnemende scholen.

Schooljaar

Aantal scholen

Financiën

2022/2023

14

€ 82.400,00

2023/2024

18

€ 105.000,00

Schooljaar 2021/2022, die wel onderdeel is geweest van de opdrachtovereenkomst is in dit overzicht buiten beschouwing gehouden omdat het een pilotjaar betreft. Toen zijn met name veel ontwikkelkosten gemaakt en is tevens een donatie ontvangen van Stichting Muziek in de klas. De twee laatste schooljaren geven een realistisch beeld van de benodigde financiën voor de voortzetting van Muziekwijzer Altena.

Wat is nodig om Muziekwijzer Altena op huidig niveau voor te zetten We hebben te maken met stijgende kosten. Om vooruit te kijken naar de komende jaren zijn de cijfers van het CBS geraadpleegd voor een prijsindex en de loonstijging. Om het programma op eenzelfde niveau te kunnen behouden is een indexatie noodzakelijk om de opgelopen kosten te kunnen blijven dekken. De volgende prijsindexaties tussen 2021 en 2024 zijn geraadpleegd (op 21-3-2024): Goederen en diensten: 18,4 Recreatie en cultuur: 12,8% (CAO)lonen: 15,4% Op basis hiervan is een percentage van 15% een passend uitgangspunt omdat het overgrote gedeelte van de kosten loonkosten betreft voor coördinatie vanuit De Bibliotheek CultuurPuntAltena, inzet van de combinatiefunctionaris én de lesuitvoering door de muziekprofessionals (zijn de kosten voor het scholenprogramma). Dit betekent voor schooljaar 2024/2025 bij een gelijk blijvend aantal scholen: € 105.000,00 x 1,15 = € 120.750,00 Ter beeldvorming: Op dit moment is binnen het programma een bedrag van € 350,- per klas beschikbaar. Met een indexatie van 15% komt dit bedrag uit op € 402,50 per klas; afgerond € 400,- per klas.

Wat is nodig om nieuwe scholen te laten aansluiten? Voor schooljaar 2024/2025 hebben reeds 3 scholen hun intentie om te starten met Muziekwijzer Altena uitgesproken. Daarom is berekend wat het gemiddeld kost om een nieuwe school te laten aansluiten: Een basisschool in Altena heeft gemiddeld 8,5 klas. Dit betekent 8,5 * € 400,- = Er zijn ongeveer 12 extra arbeidsuren van cultuurcoach nodig = 12 * € 65,- = Overige bijkomende kosten (zoals teambijeenkomst en materialen) gemiddeld

€ 3.400,€ 780,€ 750,-

Totaal extra per nieuwe school

€ 4.930,-

Schooljaar

Aantal scholen

Financiën

2024/2025

18

€ 120.750,00

2024/2025

21

3* € 4.930,- = € 14.790,+ € 120.750,00 =

Er hebben reeds 3 scholen intentie om te willen starten uitgesproken 2024/2025

€ 135.540,-

29

11* € 4.930,- = € 54.230,+ € 120.750,00 = € 174.980,-

Wat is er mogelijk in de toekomst In 2019 was de droom van gemeente Altena ‘Muziek in alle klassen’. In de afgelopen 3 jaren is Muziekwijzer Altena ontwikkeld, uitgerold en in bereik toegenomen. Er klinkt nu muziek in 62% van alle scholen. Het programma draagt daardoor sterk bij aan het bevorderen van kansengelijkheid van de jeugd in Altena op gebied van muziekeducatie. Om de muzikale talenten van de jeugd nog verder tot bloei te laten komen kunnen we altijd dromen over volgende ontwikkelstappen, er zijn verschillende mogelijkheden. Hieronder worden deze ‘dromen’ kort geschetst en ter indicatie is er een eerste grove berekening gemaakt van de kosten. Wedstrijd en podium voor muzikaal talent Vanuit de Bibliotheek CultuurPuntAltena kunnen leerlingen van scholen jaarlijks deelnemen aan de ‘Nationale voorleeswedstrijd’. Eerst vind er een voorselectie plaats op de scholen zelf, waarna hun winnaar deelneemt aan de gemeentelijke wedstrijd. Een muzikaal evenement in soortgelijke vorm is denkbaar binnen muziekwijzer ter stimulans van talentontwikkeling. Eventueel is ook mogelijk dat de winnende leerling van de school, voorafgaand aan de gemeentelijke wedstrijd een coaching ontvangt om het eigen talent verder te ontwikkelen. Overigens is voor het middelbaar onderwijs een soortgelijke variant al beschikbaar via Kunstbende. Maar voor het primair onderwijs bestaat deze vorm nog niet.

Inschatting van de kosten: Ontwikkeling concept en (communicatie-/les)materialen voor de schoolwedstrijd Zaalhuur podium + techniek Catering Coördinatie en organisatie door de Bibliotheek CultuurPuntAltena € 65,- á 120 uur Inzet muziekdocenten voor coaching 21 leerlingen á 1 uur á € 60,Instrumentenhuur e.d. TOTAAL

€ 5.000,€ 2.500,€ 2.500,€ 7.800,€ 1.260,€ 500,€ 19.560,-

Doorstroom naar muziekles in de vrije tijd door naschools muziekonderwijs Er is uit de steekproeven van 2021 en 2023 onder leerlingen van verschillende scholen uit Altena gebleken dat kinderen uit de grotere kernen vaker muziekles volgen dan kinderen uit de kleine kernen. In de grotere kernen is meer aanbod van muzieklessen in de omgeving. We zien ook samenhang tussen het type instrumenten dat leerlingen per school vaker bespelen en het type muziekles dat in de directe omgeving beschikbaar is. Bij een van de lesprogramma’s van Muziekwijzer Altena werd na de les van de professional expliciet bij de leerlingen aangegeven dat zij ook buiten school muziek konden maken door lid te worden van de lokale muziekvereniging. Dit leverde ook daadwerkelijk op dat er kinderen doorstroomden naar muziekles in de vrije tijd. In 2018 deed de Bibliotheek CultuurPuntAltena al eens een pilot met naschoolse muzieklessen in 2 kleinere kernen (Andel en Waardhuizen) die zeer succesvol waren. Een korte reeks van muziekworkshops voor de geïnteresseerde leerlingen. Er werden workshops bijgeboekt doordat het aantal beschikbare plaatsen snel vol zaten. Er werd ingespeeld op behoeften van de kern qua aanbod van type instrumenten. Een ander punt waarop kan worden ingespeeld is muziek interessanter maken voor jongens.

Uit onderzoek is gebleken dat hun interesse voor muziek lager ligt en zij minder vaak muziekles volgen. Door met workshops in te spelen op hun interesses kan muziek aantrekkelijk worden gemaakt. Denk hierbij aan activiteiten met game- of filmmuziek. Ook hebben jongens meer interesse in bijvoorbeeld instrumenten als gitaar en drum. In het Brabant brede onderzoek ‘Waarde van cultuur 2022’ is beschreven dat steeds meer mensen op incidentele wijze cultuur beoefenen en steeds minder structureel. Daardoor lijkt een korte reeks naschoolse lessen goed aan te sluiten op de trend die gaande is. Om in te schatten wat de kosten voor een naschools programma zijn is het volgende in kaart gebracht: -

Er zijn 17 kernen in Altena waar één of meer basisscholen zijn gevestigd. Een schooljaar is in 5 blokken te delen (periodes tussen de vakanties) die aannemelijk zijn om een korte workshopreeks van bijvoorbeeld 5 lessen aan te bieden. Hierin kan worden gevarieerd in verschillende type instrumenten.

Bij 17 kernen x 5 workshopreeksen = 85 workshopreeksen 85 reeksen á 5 workshops = 425 workshops 425 workshops á € 60,- = € 25.500,Wanneer de kern (middel)groot is, kan voorkomen dat het animo voor een workshopreeks groot is waardoor herhaaldelijk inzet gewenst is. Bijkomende kosten: -

Reiskosten voor de muziekdocenten Instrumentenhuur of aanschaf Coördinatiekosten ter organisatie door de Bibliotheek CultuurPuntAltena.

Muziekwijzer Altena in het Voortgezet Onderwijs ‘Muziek in alle klassen’ betekent dat ook muziek op het voortgezet onderwijs? Er is in kaart gebracht hoeveel leerlingen er in totaal op de middelbare scholen van Altena zitten. Naam school

Aantal leerlingen

Altena College Curio Prinsentuin Andel Schans Willem van Oranje College TOTAAL

1215 627 297 487 2626

Schatting aantal klassen; (Gem. 23 leerlingen per klas) 53 31 15 19 118

Echter is het programma zoals het is ingericht voor het basisonderwijs niet zomaar over te nemen voor het voortgezet onderwijs. Eén van de redenen is dat op het middelbaar onderwijs al een vakleerkracht muziek het vak verzorgt. Er zal daarom behoefte zijn aan een andere type aanvulling op het vak muziek. Bijvoorbeeld door leerlingen in contact te brengen met professionele muzikanten. Denk aan een repetitiebezoek van het Philharmonisch orkest, een dj workshop of een concert bijwonen. Dit zijn activiteiten die goed binnen een projectweek zouden passen. Dat zou ook ondervangen dat niet voor alle leerlingen muziek een examenvak is, en dus enkel in de eerste 2 of 3 jaar wordt gevolgd. Een schatting van de kosten om Muziekwijzer op het VO aan te bieden: 118 klassen á € 400,- = € 47.200,Extra inzet cultuurcoach; schatting 1 uur per klas: 118 uur á € 65,- = € 7.670,TOTAAL: € 54.870,00