Bijlage - Beleidskader Vitaal Leven Altena deel B sport en bewegen

Inhoud 1

Inleiding en samenvatting ......................................................................................................................... 3 1.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 3 1.2 Samenvatting ....................................................................................................................................... 3 1.3 intgraliteit en participatie .................................................................................................................... 5

2

Landelijke kaders en ontwikkelingen sport ............................................................................................... 8 2.1 sport als middel ................................................................................................................................... 8 2.2 inzet van buurtsportcoaches ............................................................................................................... 8 2.3. multifunctioneel gebruik .................................................................................................................... 8 2.4 landelijke cijfers: het effect van de coronacrisis ................................................................................. 8 2.5 altena: cijfers sport en bewegen ......................................................................................................... 9

3

Beschrijving situatie rondom sport en bewegen Altena ........................................................................... 9 3.1 algemeen ............................................................................................................................................. 9 3.2 het sportlandschap .............................................................................................................................. 9 3.3. flitsonderzoek sport rekenkamercommissie .................................................................................... 10

4

Visie, ambitie en uitgangspunten ............................................................................................................ 10 4.1. Samenwerken aan positieve gezondheid ......................................................................................... 10 4.2 inzet van de buurtsportcoaches ........................................................................................................ 12 4.3 sport en bewegen breed op de agenda ............................................................................................ 14

5

Wat gaan we hiervoor doen? .................................................................................................................. 20

6

Uitvoeringsprogramma Sport en Bewegen ............................................................................................. 25

7.

Financiën.................................................................................................................................................. 32

2

1.1 INLEIDING Voor u ligt het beleidskader “Vitaal Leven: deel B Sport en bewegen” van de gemeente Altena. Hierin geven wij aan wat voor ons de belangrijkste thema’s zijn waar we de komende jaren op in willen zetten als het gaat om (positieve) gezondheid, sport- en bewegen en leefstijl; kortom: vitaliteit! Sporten en bewegen is een belangrijk onderdeel in onze samenleving, dat de gemeente Altena ondersteunt door de inzet van onder andere voorzieningen, buurtsportcoaches en sportstimulering. In ons bestuursakkoord benadrukken wij het belang van het met elkaar behouden en versterken van een gezonde samenleving, waarin onze inwoners zich gezond en van waarde voelen. In onze samenleving staan we naast elkaar, zorgen we voor elkaar en doet iedereen mee. Meedoen kan op vele manieren: met werk, onderwijs, culturele activiteiten, vrijwilligerswerk en met sport en bewegen. Mede door de inzet van sport willen we de leefomgeving versterken. Waarom we dit willen doen, wat wij daarvoor gaan doen en wat wij willen bereiken met de inzet van sport en bewegen, staat beschreven in deze sportnota. Vooral het aanbod van sportverenigingen draagt bij aan vitaliteit en ontmoeting en daarmee aan de leefbaarheid in de kernen. Vitale en toekomstbestendige sportverenigingen en andere sportaanbieders spelen hierin een belangrijke rol.

Via de sportverenigingen, -aanbieders en buurtsportcoaches moet een aantrekkelijk en breed sport- en beweegaanbod zorgen voor inwoners die voldoende bewegen. Bewegen past immers bij een gezonde leefstijl. We hebben daarbij te maken met een wereld om ons heen, die steeds verandert. Ook het sportbeleid verandert mee, denk hierbij aan de toename van sporten en bewegen buiten het verenigingsleven en de vergrijzing. Sport en bewegen heeft een belangrijke meerwaarde als verbinder en als middel om andere doelen te bereiken. Deze nota laat zien wat de gemeente Altena de komende jaren wil doen met en voor de sport. 1.2 SAMENVATTING Ambitie De gemeente Altena wil graag een vitale gemeente zijn, waar mensen in een gezonde leefomgeving wonen. We willen een gemeente zijn waar de gezondheidsverschillen kleiner worden en waar een gezonde leefstijl steeds meer vanzelfsprekend wordt. We steunen daarbij onze sportverenigingen en -aanbieders, zodat zij hun belangrijke maatschappelijke rol kunnen vervullen. We gaan in ons sportbeleid uit van de visie van ‘positieve gezondheid’ en sluiten aan bij de strategische visie sociaal domein.

3

SPORT EN BEWEGEN (LEEFSTIJL) Ambitie 1 Inclusief sporten en bewegen Onze inwoners voelen zich gezond, vitaal en weerbaar door deelname aan sport. Deelnemen aan sport doen ze bij leuk, toegankelijk en passend sport- en beweegaanbod Doelen 1. We hebben een beter beeld van de belemmeringen die onze inwoners ervaren om te gaan sporten en bewegen 2. We hebben een beeld van de sportdeelname van verschillende doelgroepen in onze gemeente (kinderen, ouderen, mensen met een beperking, inactieven) 3. Er is, in samenwerking met sport- en beweegaanbieders, meer passend aanbod gecreëerd voor doelgroepen die belemmeringen ervaren. Ambitie 2 Duurzame sportinfrastructuur (zie verder: strategisch accommodatiebeleid) Doelen 1. De sportinfrastructuur is meer duurzaam 2. De exploitatie van sportaccommodaties is verbeterd 3. De openbare ruimte wordt meer beweegvriendelijk ingericht Ambitie 3 Vitale sport- en beweegaanbieders Vitale sport- en beweegaanbieders versterken samen met andere aanbieders de basisvoorzieningen en de sociale cohesie voor de inwoners van Altena. Doelen 1. Meer sportaanbieders vergroten hun belangrijke rol in de samenleving 2. Meer sportaanbieders werken samen, bundelen hun krachten en maken gebruik van elkaars kwaliteiten 3. Sportaanbieders krijgen meer ondersteuning met behulp van verenigingsondersteuners 4.

Meer sportverenigingen zijn rookvrij hebben een gezondere sportkantine. 5. Sportaanbieders hebben vaker overleg over betere samenwerking en kennisuitwisseling Ambitie 4 Positieve sportcultuur Onze inwoners kunnen overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten Doelen 1. Meer sportverenigingen hebben aandacht voor een positieve sportcultuur 2. Sportverenigingen krijgen meer ondersteuning voor het opzetten van integriteitsbeleid om ongewenst gedrag op en rond de club te voorkomen Ambitie 5 Van jongs af aan vaardig in bewegen Meer kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheid van kinderen wordt de komende jaren naar boven toe omgebogen Doelen 1. Meer kinderen (0-12 jaar) voldoen aan de beweegrichtlijn en motorische vaardigheden 2. Meer basisscholen in de gemeente hebben een schoolplein dat beweging stimuleert. 3. Meer kinderen nemen deel aan sportstimuleringsactiviteiten. 4. Het jongerenwerk organiseert meer sport- en beweegactiviteiten in samenwerking met sportaanbieders 5. Groter bewustzijn bij ouders en verzorgers over het belang van bewegen en motorische ontwikkeling van kinderen

4

Ambitie 6 Topsport die inspireert De prestaties van onze topsporters worden meer zichtbaar voor onze inwoners Doelen 1. We hebben meer aandacht voor de prestaties van onze topsporters, zodat zij anderen inspireren tot sporten en bewegen 2. Onze topsporters zijn ambassadeurs die meer inwoners tot beweging stimuleren

1.3 INTGRALITEIT EN PARTICIPATIE EN HELATH IN ALL POLICIES Integrale aanpak Sport en bewegen kan binnen verschillende domeinen een bijdrage leveren aan beleidsdoelstellingen. Niet alleen op het gebied van gezondheid, maar ook binnen het sociaal domein. Denk aan minder schooluitval of meer binding in de wijk en buurt. Binnen werk en onderwijs is sport en bewegen een middel om de participatie te bevorderen en zo de druk op zorg en ondersteuning te verlagen. Wanneer mensen fietsen en wandelen kan dat ook bijdragen aan minder milieuvervuiling. Tegelijkertijd kan een groene en gezonde gemeente extra toeristen trekken. Het ‘gezondheidsmes’ snijdt dus aan meer kanten. Vanuit sportbeleid willen we niet dubbel doen, wat ergens anders al ontwikkeld wordt. Wel willen we aansluiten en samenwerken, waar dat meerwaarde heeft voor het sporten en bewegen van inwoners, om zo tot een integrale aanpak te komen. Dit is Health in all policies. Verbinding met andere domeinen/portefeuilles Health in all Policies betekent dat wij nadrukkelijk ook bestuurlijk verder kijken dan het gezondheidsdomein alleen. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting, eenzaamheid, werkloosheid, een beperking, een lage opleiding of de kwaliteit en de inrichting van de leefomgeving hebben allemaal invloed op hoe gezond je bent en hoe gezond je je voelt.

Het gaat het niet alleen om de lichamelijke kanten van gezondheid, maar ook om het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. We pakken de sportvraagstukken vanuit een breed perspectief aan, waarbij we de verschillende domeinen overstijgen: Health in All Policies. Uitnodigend besturen Om van beleidsterreinen als gezondheid of sport een succes te maken is samenwerking een essentieel thema. Als gemeente zijn we niet de enige relevante actor op die speelvelden, maar begeven we in complexe context waar we ons toe moeten verhouden.

5

Het organiserend vermogen van burgers en organisaties is bij ingewikkelde maatschappelijke vraagstukken onmisbaar om tot oplossingen te komen. De gemeente Altena denkt daarom steeds vaker na over hoe zij initiatieven uit de gemeenschap kunnen mobiliseren, aanzwengelen, ondersteunen en verrijken. Wij zoeken daarbij naar zinvolle verbindingen tussen de ambities en doelstellingen van de gemeente en de drijfveren van initiatiefnemers. Eerder al is een oproep gedaan aan sportverenigingen en buurthuizen om met initiatieven te komen die bijdragen aan het tegengaan van eenzaamheid bij ouderen. Ook dagen wij de verenigingen en dorpshuizen uit om aan de slag te gaan met het thema ‘dementievriendelijk’. Dit zijn goede voorbeelden van de manier waarop de gemeente in partnerschap met betrokken partijen aan de slag wil gaan. De gemeente initieert, creëert draagvlak en faciliteert waar nodig. Uitnodigende beleidsvoornemens zijn niet volledig dicht geprogrammeerd. Zij formuleren ambities en doelstellingen en stippelen de weg naar de realisatie ervan niet in detail uit. Deze beleidsvoornemens nodigen anderen uit om dit in te vullen en mede vorm te geven. Zij voorzien in prikkels om dat initiatief uit te lokken. De ruimte waarbinnen wordt uitgenodigd moet wel worden afgebakend en begrensd.

Met dit beleidskader sport en bewegen bieden we duidelijkheid aan initiatiefnemers op welke ambities en doelstellingen zij aan kunnen haken. Participatieproces Het uitgangspunt is dat de gemeente Altena gelooft in de kracht van het zelf organiserend en creërend vermogen van de samenleving en daarom, waar mogelijk, ruimte biedt aan initiatiefnemers om hun energie en krachten in te zetten. Partijen vanuit de samenleving, als verenigingen, stichtingen, ondernemers, maatschappelijke partners en inwoners krijgen de ruimte om een eigen agenda te ontwikkelen, initiatieven te ontplooien en op die manier in belangrijke mate invloed uit te oefenen op hun directe leefomgeving. De gemeente stimuleert en faciliteert het ontplooien van initiatieven, zet zich in om verbindingen te leggen tussen initiatieven en biedt ruimte voor invloeden vanuit de samenleving. Deze nota moet dan ook gezien worden als een ‘startschot’ voor het participatieproces dat vorm moet krijgen. Verbinding met programma Vitaal Altena Onze sociale en fysieke omgeving heeft invloed op de gezondheid van onze inwoners. Ook in Altena liggen uitdagingen om onze samenleving gezonder te maken. Gezond oud worden is een maatschappelijke opgave geworden. Een deel van onze jongeren heeft problemen met alcohol en drugs, inwoners zijn aan het vereenzamen en overgewicht neemt steeds verder toe.

Dit vraagt om nieuwe, slimme manieren om de vitaliteit van onze inwoners en het platteland te vergroten. Gemeente Altena bouwt aan de ambitie om van Altena een 'Blauwe Zone’ te maken, een gebied waar de inwoners langer, gezonder en gelukkiger leven. We streven naar een vitale plattelandsgemeente waar de inwoners vitaal oud worden, een Vitaal Altena. Het programma Vitaal Altena bestaat uit drie programmalijnen: 1. Vitaal platteland 2. Vitaal Leven 3. Vitale Organisatie Dit beleidskader vormt de inhoud van de programmalijn Vitaal Leven.

6

Vitaal Leven De leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag In de dorpen zorgen we voor voldoende en kwalitatief hoogwaardig groen, dat uitnodigt tot bewegen, spelen en ontmoeten. De wijken maken we beweegvriendelijker. We gaan aan de slag met een rookvrije omgeving, een gezond en veilig sportklimaat, gezonde scholen en kinderopvang en een beweegvriendelijke wijk en we willen omgeving zo inrichten dat de gezonde keuze de makkelijkste keuze wordt. We sturen nog meer op een preventieve aanpak tegen alcohol -en drugsgebruik preventief aan te pakken. Ook komt er meer aandacht voor gezonde voeding en een rookvrije omgeving, zeker bij scholen en verenigingen. Binnen de fysieke leefomgeving zijn veel aspecten van invloed op de gezondheid, zoals milieuaspecten , voldoende groen, de mogelijkheden voor sport en bewegen, en de productie van gezond voedsel. Maar ook de mentale gezondheid en leefstijl van mensen wordt beïnvloed door het leven in een mooie groene, schone en veilige leefomgeving.

7

Zowel in onze gemeente als in de rest van het land is er sprake van verschillende trends en ontwikkelingen die relevant zijn voor het sport- en beweeglandschap. We beschrijven een aantal landelijke trends en ontwikkelingen die van belang zijn voor de manier waarop we in Altena te werk gaan. 2.1 SPORT ALS MIDDEL Sporten en bewegen brengt diverse positieve effecten met zich mee. Voor veel mensen is (sport)plezier echter de belangrijkste reden om actief te zijn en blijven. We moeten dan ook niet vergeten dat sporten vooral leuk is! Voor veel verenigingen geldt dat ze in eerste instantie druk bezig zijn en bezig willen zijn met het aanbieden van hun sport. Dat is dan ook de corebusiness van sportverenigingen. Voor vitale verenigingen die een stap verder willen gaan, kan de vereniging meer als een ontmoetingsplek gaan fungeren. Buurtsportcoaches worden vaak ingezet om te ondersteunen bij de inzet van sport als middel. Dit doen zij onder meer door het leggen van verbindingen tussen inwoners en sport- en beweegactiviteiten. Teven zijn deze professionele krachten in staat om verbindingen te maken tussen verschillende aanbieders van sport- en beweegactiviteiten, maar ook met organisaties die actief zijn binnen andere beleidsterreinen zoals jeugd, veiligheid, WMO.

2.2 INZET VAN BUURTSPORTCOACHES Binnen het team Samenleving/Gezondheid en Sport van de gemeente Altena zijn op dit moment 6 FTE beschikbaar voor de sportcoaches. Deze FTE zijn verdeeld over 7 personen. De taken die de sportcoaches uitvoeren zijn divers en bestaan uit: - Onderwijs gerelateerde taken - Maatschappelijke taken Buurtsportcoaches hebben de opdracht om een verbinding te maken tussen de sport- en beweegsector en tenminste één andere sector. Buurtsportcoaches maken in Altena op dit moment voornamelijk de verbinding met het onderwijs, maar zijn meer en meer betrokken in de wijk. Verderop in deze nota wordt verder ingegaan op de inzet van de buurtsportcoaches en hoe wij deze inzet willen verdiepen en verbreden. 2.3. MULTIFUNCTIONEEL GEBRUIK Steeds meer gemeenten zetten in samenwerking met sportverenigingen gesloten accommodaties om naar open en aantrekkelijke sportparken, die uitnodigen tot gebruik. Zo worden ze een plek voor sportstimulering, maar ook een middel om sport in het sociaal domein te faciliteren. Dit gaat niet van de ene op andere dag maar vraagt van zowel de gemeente als de traditionele gebruikers een andere houding. Waar voorheen een sportpark door één vereniging gehuurd werd, wordt het nu door individuen en allerlei kleine (ongebonden) groepen gebruikt.

2.4 LANDELIJKE CIJFERS: HET EFFECT VAN DE CORONACRISIS Onderzoek van NOC*NSF (2021) laat zien dat er landelijk gezien in 2020 door minder mensen werd gesport dan in 2019. Ten opzichte van 2019 sporten er in 2020 500.000 minder mensen minimaal één keer per week. De coronacrisis lijkt hiervoor een duidelijke reden. Vooral binnensporters zijn in het coronajaar minder gaan sporten of zijn er zelfs mee gestopt. Ook is te zien dat sportverenigingen te kampen hebben met bestuurders en andere vrijwilligers die zich terugtrekken en dat deze functies lastig te vullen zijn. De bestuurskracht van de sportverenigingen gaat daardoor achteruit. Voor meer dan de helft van de mensen die minder is gaan sporten, geldt dat de gesloten sportclub de belangrijkste oorzaak is.

8

De mensen die wel wekelijks sportten in 2020, zijn dit meer alleen en ongeorganiseerd gaan doen. Wandelen, hardlopen en fietsen waren dan ook populairder dan ooit tevoren, met name onder volwassenen. Jongeren zijn ook meer gaan skeeleren en skaten. Naast de indicator ‘wekelijks sporten’ is ook het voldoen aan de beweegrichtlijnen van groot belang. Van de bevolking van 18 jaar en ouder, voldeed landelijk gezien 50,4% aan de beweegrichtlijnen (RIVM, 2021). Van de kinderen van 4 t/m 11 voldeed in 2020 60,7% aan de beweegrichtlijnen, tegenover maar 41,2% van de 12 t/m 17-jarigen. 2.5 ALTENA: CIJFERS SPORT EN BEWEGEN Binnen onze gemeente wordt aanzienlijk minder gesport en bewogen dan landelijk het geval is, dit blijkt uit gegevens van het RIVM (2021). In Altena voldoet 44,8% van de inwoners aan de beweegrichtlijnen, ten opzichte van 49,9% landelijk. Het aantal sporters bedraagt in Altena 43,7%, terwijl landelijk 48,9 van de mensen sport. Landelijk gezien geven gemeenten per inwoner in 2022 € 296 uit aan sport, terwijl dat bedrag in Altena blijft steken op € 232 (bron: CBS). Gemiddeld moeten inwoners van Altena 2,6 km afleggen om een sportaccommodatie te bereiken.

3.1 ALGEMEEN In 2020/2021 heeft de gemeente, samen met partners uit de sport, zorg, welzijn, onderwijs, kinderopvang en overige partijen uit het maatschappelijk middenveld, het Sportakkoord opgesteld. Een grote groep maatschappelijke partners is in themabijeenkomsten bijeen gekomen om afspraken te maken rondom de thema’s ‘inclusief sporten en bewegen’, ‘toekomst sportverenigingen’ (bundeling van de thema’s duurzame sportinfrastructuur, vitale sport- en beweegaanbieders en positieve sportcultuur) en ‘vaardig in bewegen’. De gemaakte afspraken in het Sportakkoord vormen de basis voor het nieuwe beleid. Ook het eerder Leefstijlakkoord (lokaal preventieakkoord), dat zich in Altena richt op gezonde voeding en een rookvrije omgeving, is een belangrijke pijler voor dit sport- en beweegbeleid. 3.2 HET SPORTLANDSCHAP Altena heeft een breed netwerk van ongeveer 80 sportverenigingen, verdeeld over de kernen, die op bepaalde onderwerpen al samenwerken. Voor wat betreft accommodaties gaat het onder andere om 13 voetbalcomplexen, 9 tennisparken, 2 korfbalaccommodaties, 3 gemeentelijke sporthallen, 5 gemeentelijke sportzalen, 4 gemeentelijke gymzalen, 3 gemeentelijke zwembaden en 1 golfbaan. Bovendien zijn er meerdere ruitersportverenigingen, commerciële sportaanbieders en een mooi netwerk aan voorzieningen in de openbare ruimte. Hiernaast gebeuren er veel mooie dingen in de gemeente: -

Er is een actieve samenwerking tussen de voetbalverenigingen (Altena Cup); Er is een actieve sportraad Op kernniveau zijn er beweegactiviteiten voor bepaalde sociale doelgroepen (ouderen, chronisch zieken, mensen met een beperking, etc.) Er zijn kindpakketten met financiële ondersteuningsmogelijkheden Het sportkennismakingsprogramma Sjors Sportief Diverse basisscholen hebben een vakleerkracht bewegingsonderwijs Er werken in Altena 7 sportcoaches aan diverse activiteiten op het gebied van sportstimulering en sport als middel.

9

Ondanks alle inspanningen zijn er nog genoeg uitdagingen op het gebied van sport en bewegen. Uit cijfers van de GGD blijkt dat de Altenase kinderen over het algemeen een gezond gewicht hebben, maar toch heeft van de 10/11 jarigen zo’n 12% overgewicht. Dit percentage laat een stijgende trend zien over de jaren heen. 3.3. FLITSONDERZOEK SPORT REKENKAMERCOMMISSIE In 2021 heeft de rekenkamercommissie gemeente Altena een flitsonderzoek uitgevoerd naar het sportklimaat in de gemeente. De conclusies van dit onderzoek zijn meegenomen in het opstellen van dit nieuwe sportbeleid. De conclusies waren: -

-

-

-

De gemeente raad heeft uitgangspunten voor beleid geformuleerd in de subsidieregeling sport, de programmabegroting en in het lokaal Sportakkoord. Deze zijn bouwstenen voor het nieuwe beleid; In vergelijking met vergelijkbare gemeenten ligt de mate waarin wordt bewogen en gesport lager dan gemiddeld. Er is meer overgewicht in Altena en er zijn minder sportverenigingen. Het aantal sportvoorzieningen is wel groter dan in de vergelijkbare gemeenten, evenals het aantal inwoners dat lid is van een sportvereniging. De uitgaven voor sportbeleid liggen iets onder het gemiddelde. Het aantal fte beleidsmedewerkers sport is vergelijkbaar met gemeenten van vergelijkbare grootte, namelijk 1fte. Het aantal buurtsportcoaches laat zich in grote lijnen vergelijken met de gemiddelde situatie. De gemeente zet via subsidie, accommodatiebeleid en inzet buurtsportcoaches in op sportstimulering, maar is bij het ontbreken van gemeentelijk beleid nog niet gericht op maatschappelijke effecten en daaraan gerelateerd doelbereik.

Met dit beleidskader sport en bewegen hebben wij bovenstaande conclusies en aanbevelingen opgepakt.

4.1. SAMENWERKEN AAN POSITIEVE GEZONDHEID In 2012 introduceerde Machteld Huber het concept ‘positieve gezondheid’ in Nederland. Dit concept gaat over kwaliteit van leven en de veerkracht van personen om zich aan te passen. Wat is eigenlijk gezondheid? Dat iemand zo lang mogelijk leeft zonder ziekten en gebreken, of dat iemand een goed, kwalitatief leven heeft? In Altena gaan wij uit van het laatste, wat aansluit bij de visie van positieve gezondheid:

10

Machteld Huber, IPH

Gezondheid is zo veel meer dan de afwezigheid van ziekte; het is de balans tussen verschillende levensgebieden waarbij de veerkracht een belangrijke rol speelt. Zo is het een middel om een betekenisvol en gelukkig leven te leiden en stelt het je in staat om de dingen te doen die voor jou van waarde zijn. Gezondheid bestaat uit veel verschillende aspecten en we sluiten aan bij wat mensen zelf belangrijk vinden bij gezondheid. We gaan uit van wat de persoon wél kan en bieden hulp waar nodig. Naast persoonskenmerken, basisvaardigheden, zelfcontrole en overtuigingen hebben levensomstandigheden en -gebeurtenissen invloed op het vermogen van mensen om te handelen naar wat nodig is. Denk bijvoorbeeld aan op tijd hulp vragen bij financiële problemen of aan gezonde keuzes maken terwijl je blootstaat aan ongezonde verleidingen. We houden rekening met de belastbaarheid van mensen en de toegang tot informatie, zodat we beter in staat zijn gezondheidswinst voor iedereen te behalen. In de aanpak kiezen we voor een brede benadering van gezondheid. We werken aan de gezondheid van de inwoners van Altena via ruimtelijke ordening, sociale maatregelen en economische omstandigheden, veiligheid, werk en activering.

Dit sluit goed aan bij het concept positieve gezondheid, waar gezondheid gaat over: lichamelijke gezondheid, dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en sociaal maatschappelijk participeren. Deze brede visie op vitaal leven is opgebouwd uit zes dimensies die samen bepalen in hoeverre iemand zich gezond voelt: 1. 2. 3. 4. 5.

Lichaamsfuncties (‘ik voel me gezond en fit’) Mentaal welbevinden (‘ik zit lekker in mijn vel’) Zingeving (‘ik heb vertrouwen in mijn eigen toekomst’) Kwaliteit van leven (‘ik geniet van mijn leven’) Sociaal maatschappelijk participeren (‘ik doe mee en heb goed contact met andere mensen’)

11

6. Dagelijks leven (‘ik kan goed voor mezelf zorgen’).

Deze visie vraagt om een integrale aanpak, die gefocust is op het versterken van vitaliteit, veerkracht, eigen regie en gezondheidsvaardigheden. Doordat positieve gezondheid een beroep doet op de zelfredzaamheid van de inwoners en uitgaat van eigen kracht sluit dit perfect aan bij de visie op het sociaal domein van de gemeente Altena. Sport en bewegen kunnen veel betekenen voor een goede gezondheid en daarmee dus bijdragen aan Positieve Gezondheid. 4.2 INZET VAN DE BUURTSPORTCOACHES Met de inzet van buurtsportcoaches geven we een impuls aan ons sportstimuleringsbeleid. Zij stimuleren niet alleen jeugd en jongeren, zelfs peuters, om meer te gaan sporten en bewegen, maar ook kwetsbare of eenzame ouderen, mensen met een beperking en statushouders. De gemeente Altena maakt gebruik van de (structurele) landelijke regeling buurtsportcoaches. Formeel heet deze regeling ‘brede regeling combinatiefuncties’. Door gebruik te maken van deze regeling kunnen gemeenten cofinanciering ontvangen voor de inzet van buurtsportcoaches. De gemeente Altena maakt gebruik van deze regeling door 6 FTE in te zetten binnen team Samenleving, cluster Gezond Leven. De taken die buurtsportcoaches uitvoeren zijn divers en bestaan uit onderwijs-gerelateerde taken en maatschappelijke taken.

De behoefte is om, in het kader van de ambities en doelen van deze nota sport en bewegen, te komen tot een voorstel voor de brede inzet van de buurtsportcoaches vanaf 2023. De integrale doelstellingen voor de gemeente Altena zijn kader stellend voor de inzet van de buurtsportcoaches. De inzet van deze functionarissen is een krachtig “beleidsinstrument” voor het realiseren van de doelstellingen in dit beleidskader sport en bewegen.

12

De huidige inzet richt zich op onderwijs-gerelateerde taken en maatschappelijke taken. Binnen het primair onderwijs voeren de buurtsportcoaches voornamelijk de gymlessen uit. Als vakleerkracht zijn zij van grote waarde voor de kwaliteit van het bewegingsonderwijs. Zo zijn de gymlessen intensiever en bieden een breder beweegaanbod, door de expertise die de buurtsportcoaches met zich meebrengen. Ook constateren de buurtsportcoaches sneller achterstanden in de motoriek bij kinderen. Deze inzet draagt sterk bij aan het op jonge leeftijd ontwikkelen van beweegvaardigheden en aan het kennis maken met sport- en beweegaanbod in onze gemeente. In tijd van toenemende beweegarmoede onder kinderen is het van groot belang dat bewegingsonderwijs binnen onze gemeente op peil blijft. De inzet van de buurtsportcoaches voor maatschappelijke taken in Altena zijn breed en zijn steeds diverser geworden. Zo voeren de buurtsportcoaches onder meer taken uit als: a. b. c. d. e.

het 1 op 1 begeleiden van jongeren die uitvallen in de maatschappij het aanbieden, organiseren en begeleiden van sportactiviteiten voor inwoners van 0 tot 100 jaar het begeleiden van statushouders en vluchtelingen met fietslessen het ondersteunen van sportverenigingen het ondersteunen van sport- en beweeginitiatieven voortkomend uit het Lokaal Sportakkoord 2020 en het Leefstijlakkoord 2021.

De inzet van de buurtsportcoaches gaat grotendeels naar het uitvoeren van gymlessen in het primair onderwijs. Circa 70% van de ureninzet wordt besteed aan het voorbereiden en uitvoeren van gymlessen. De resterende 30% wordt ingezet voor maatschappelijke taken. Met name de ondersteuningsvragen vanuit sportverenigingen en het ondersteunen bij sport- en beweeginitiatieven vanuit het Sportakkoord en Leefstijlakkoord zijn in de afgelopen jaren fors toegenomen. Op dit moment kunnen de buurtsportcoaches met de huidige inzet niet alle maatschappelijk taken naar behoren oppakken. Om de ambities en doelstellingen van deze sportnota te kunnen bereiken, willen wij de huidige inzet van de buurtsportcoaches uitbreiden en verbreden. Er is vooral behoefte aan een verenigingsadviseur. Deze buurtsportcoach gaat sportverenigingen ondersteunen op bestuurlijk niveau, gericht op de vele uitdagingen die er zijn op het terrein van de ‘sportvereniging van de toekomst’. De verenigingsondersteuner biedt specifieke en vraaggerichte ondersteuning op vitaliteit van een vereniging (leden – organisatie, kader en vrijwilligers – financiën – beleid en strategie – sportiviteit en respect). Daarnaast ondersteunt de verenigingsadviseur op thema’s als maatschappelijke waarde, sportplezier, aangepast sporten en samenwerking.

Hiervoor wordt in de eerste helft van 2023 een nieuw uitvoeringsprogramma buurtsportcoaches opgesteld, waarbij wordt aangesloten bij de in deze beleidsnota opgenomen doelstellingen en te bereiken doelgroepen. De inzet van de buurtsportcoaches is in principe gericht op het bereiken van mensen met beweegachterstanden en kwetsbare mensen, deze mensen te stimuleren en toe te leiden naar reguliere beweeg- en sportactiviteiten, sportverenigingen te ondersteunen bij het duurzaam organiseren van passende activiteiten voor deze doelgroepen, en het versterken van het lokale netwerk van sport, welzijn en zorg om mensen op de juiste sport- en beweegplek te krijgen en te behouden.

13

Om bovenstaande wens te financieren zijn er twee scenario’s mogelijk: a) binnen het huidige budget een andere verdeling van middelen: wanneer we inzet op scholen beperken dan komt er meer ruimte om buurtsportcoaches in te zetten op maatschappelijke taken en /of verenigingsondersteuning. Hiervoor zullen we in overleg moeten gaan met het onderwijs; b) extra financiering vrij maken om extra fte’s in te kunnen zetten op maatschappelijke taken en/of verenigingsondersteuning. 1fte kosten circa € 85.000,00. (op basis van kengetallen P&O). De gemeente Altena neemt voor 100% deel aan de Brede Impuls Combinatiefuncties. Dit betekent dat de gemeente jaarlijks € 206.492,00 krijgt uitgekeerd in het gemeentefonds. Hiertoe heeft de gemeente een intentieverklaring getekend waarin zij aangeeft 10,09 fte buurtsportcoaches te realiseren. 4.3 SPORT EN BEWEGEN BREED OP DE AGENDA In 2018 hebben het ministerie van VWS, de gemeenten (VSG) en de sportbonden (NOC*NSF) voor de eerste keer een nationaal Sportakkoord gesloten. In het Sportakkoord zijn zes ambities benoemd: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Inclusief sporten en bewegen Duurzame sportinfrastructuur Vitale sport- en beweegaanbieders Positieve sportcultuur Van jongs af aan vaardig in bewegen Topsport die inspireert.

De gemeente Altena heeft samen met betrokken organisaties, de Sportraad en inwoners een Lokaal Sportakkoord opgesteld. Het gaat hierbij om het aangaan van stevige samenwerkingsverbanden tussen de lokale overheden, de sportaanbieders en maatschappelijke partners, zoals scholen, zorg- en welzijnsorganisaties, gezondheidszorg en ook het bedrijfsleven. Naast het nationaal sportakkoord heeft de rijksoverheid in 2018 ook een nationaal preventieakkoord gesloten. Door roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik aan te pakken kan de gezondheid van veel Nederlanders worden verbeterd. Er wordt een verbinding gelegd tussen het nationaal preventieakkoord en het nationaal sportakkoord. Ook de gemeente Altena heeft een eigen preventieakkoord (hierna: Leefstijlakkoord). In de ambitie om beleid te ontwikkelen voor Vitaal Leven is het vanzelfsprekend om nota’s op thema’s als gezondheid en sport en bewegen om gezamenlijk op te trekken. De thema’s overlappen en versterken elkaar. Wij kiezen er voor om de ambities uit het lokaal gezondheidsbeleid en het beleid omtrent sport- en bewegen integraal op te pakken.

14

SPORT EN BEWEGEN (LEEFSTIJL) Ambitie 1 Inclusief sporten en bewegen Onze inwoners voelen zich gezond, vitaal en weerbaar door deelname aan sport. Deelnemen aan sport doen ze bij leuk, toegankelijk en passend sport- en beweegaanbod Doelen • We hebben een beter beeld van de belemmeringen die onze inwoners ervaren om te gaan sporten en bewegen • We hebben een beeld van de sportdeelname van verschillende doelgroepen in onze gemeente (kinderen, ouderen, mensen met een beperking, inactieven) • Er is, in samenwerking met sport- en beweegaanbieders, meer passend aanbod gecreëerd voor doelgroepen die belemmeringen ervaren. Ambitie 2 Duurzame sportinfrastructuur (zie verder: strategisch accommodatiebeleid) Doelen • De sportinfrastructuur is meer duurzaam • De exploitatie van sportaccommodaties is verbeterd • De openbare ruimte wordt meer beweegvriendelijk ingericht Ambitie 3 Vitale sport- en beweegaanbieders Vitale sport- en beweegaanbieders versterken samen met andere aanbieders de basisvoorzieningen en de sociale cohesie voor de inwoners van Altena. Doelen • Meer sportaanbieders vergroten hun belangrijke rol in de samenleving • Meer sportaanbieders werken samen, bundelen hun krachten en maken gebruik van elkaars kwaliteiten • Sportaanbieders krijgen meer ondersteuning met behulp van verenigingsondersteuners • Meer sportverenigingen zijn rookvrij hebben een gezondere sportkantine.

• Sportaanbieders hebben vaker overleg over betere samenwerking en kennisuitwisseling Ambitie 4 Positieve sportcultuur Onze inwoners kunnen overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten Doelen • Meer sportverenigingen hebben aandacht voor een positieve sportcultuur • Sportverenigingen krijgen meer ondersteuning voor het opzetten van integriteitsbeleid om ongewenst gedrag op en rond de club te voorkomen Ambitie 5 Van jongs af aan vaardig in bewegen Meer kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheid van kinderen wordt de komende jaren naar boven toe omgebogen Doelen • Meer kinderen (0-12 jaar) voldoen aan de beweegrichtlijn en motorische vaardigheden • Meer basisscholen in de gemeente hebben een schoolplein dat beweging stimuleert • Meer kinderen nemen deel aan sportstimuleringsactiviteiten

15

• •

Het jongerenwerk organiseert meer sport- en beweegactiviteiten in samenwerking met sportaanbieders Groter bewustzijn bij ouders en verzorgers over het belang van bewegen en motorische ontwikkeling van kinderen

Ambitie 6 Topsport die inspireert De prestaties van onze topsporters worden meer zichtbaar voor onze inwoners Doelen • We hebben meer aandacht voor de prestaties van onze topsporters, zodat zij anderen inspireren tot sporten en bewegen • Onze topsporters zijn ambassadeurs die meer inwoners tot beweging stimuleren

16

Ambitie 1 INCLUSIEF SPORTEN EN BEWEGEN Onze inwoners voelen zich gezond, vitaal en weerbaar door deelname aan sport. Deelnemen aan sport doen zij bij leuk, toegankelijk en passend sport- en beweegaanbod

Meedoen aan sport en plezier in sport is niet voor iedereen vanzelfsprekend, waardoor een deel van onze inwoners weinig of niet sport. Inclusief sport- en beweegaanbod is een mooie en effectieve manier om de maatschappelijke waarde van sport en bewegen te benutten. Inclusie draagt bij aan het meedoen aan en het genieten van sport. Het gaat erom dat iedereen: -

Met plezier mee kan doen; Zich welkom voelt Erbij hoort Geaccepteerd wordt Niet uitgesloten wordt Eigen sportkeuzes kan maken.

Om de ambitie te bereiken dat meer mensen een leven lang sport- en beweegplezier ervaren in een inclusieve sport- en beweegomgeving is het nodig dat we een beeld krijgen van de belemmeringen die mensen ervaren om te gaan sporten, dat we in beeld hebben wat de huidige sportdeelname is van verschillende doelgroepen en dat we, samen met sport- en beweegaanbieders, een breder aanbod creëren voor onze inwoners. De inzet van onze buurtsportcoaches is belangrijk om doelgroepen te bereiken en de deelname aan sport voor al onze inwoners makkelijker te maken.

Ambitie 2 DUURZAME SPORTINFRASTRUCTUUR

Bij het formuleren van nieuw strategisch accommodatiebeleid voor de maatschappelijke voorzieningen in Altena, is vooral behoefte aan meer structuur en meer eenduidigheid. In de vorige paragraaf komt naar voren dat er momenteel een ruim aanbod aan voorzieningen is. Er is nu sprake van een spreiding van voorzieningen over de kernen en een kern overstijgend gemeentelijke accommodaties. Vrijwel elke kern beschikt in ieder geval over een (buiten)sportvoorziening en een dorpshuis of gebouw met ontmoetingsfunctie. Het strategisch accommodatiebeleid moet vooral zorgen voor toekomstbestendigheid: afgewogen keuzes bij investeringen (vervangingen en nieuwe ambities) en een stabiele exploitatie van de voorzieningen (bezetting en organisatie).

17

Ambitie 3 VITALE SPORT-EN BEWEEGAANBIEDERS Vitale sport- en beweegaanbieders versterken samen met andere aanbieders de basisvoorzieningen en de sociale cohesie voor onze inwoners

Sportverenigingen en andere sportaanbieders zijn belangrijk voor de leefbaarheid in onze wijken, dorpen en buurten. Het zijn organisaties die bijdragen aan sociale participatie en gezondheidsbevordering. Daarom willen we graag deze potentie van de vereniging zo goed mogelijk benutten. Tegelijkertijd zijn er veel trends en ontwikkelingen gaande rondom sportverenigingen. Maatschappelijke ontwikkelingen dwingen verenigingen om na te denken over hun rol en de manier waarop zij sport aanbieden. Trends vragen bovendien om een vermogen om in te spelen op de behoeften van de moderne sporter en die behoeften veranderen steeds sneller. Dat zijn grote uitdagingen, maar zij bieden ook kansen. Als gemeente willen wij de verenigingen steunen in hun uitdagingen en faciliteiten in grijpen van nieuwe kansen. Goed inspelen op ontwikkelingen vraagt een meer open mentaliteit, waardoor kansen snel herkend worden en samenwerking met andere (lokale) partijen relatief makkelijk is. Het is voor een vereniging bovendien belangrijk te weten waar deze initiatieven toe moeten leiden, welke doelen en ambities de vereniging nastreeft.

“Vitale sportvereniging” Onder een vitale sportvereniging verstaan wij een sportvereniging die in staat is om nu en in de toekomst de eigen sport(en) duurzaam te kunnen aanbieden en daarnaast haar maatschappelijke tol kan vervullen Bron: Boven, Wiggers en Slender (2014) ‘De vitaliteit van sportverenigingen in Noord-Nederland’

Bij een vitale vereniging staat sport nog steeds centraal, maar is dit niet meer de enige functie van een vereniging. De vereniging wordt een plek waar buurtbewoners samenkomen en waar het hele jaar door aanbod van activiteiten is. De vereniging als spil in het maatschappelijke speelveld. Verder werken besturen van vitale verenigingen samen om zo van elkaars inzichten te leren.

18

Wij willen de verenigingen steunen in hun maatschappelijke rol door de inzet van de verenigingsondersteuner.

Ambitie 4 POSITIEVE SPORTCULTUUR Onze inwoners kunnen overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten

Plezier in sport is het fundament voor een leven lang sporten en bewegen. Winnen en verliezen horen bij de sport en dat kan leiden tot spanningen. Dit mag echter nooit ten koste gaan van het plezier van de sporter, het sportende kind en andere kwetsbare doelgroepen zoals minder validen. Uitsluiting en discriminatie gaan we tegen. Dat vraagt aandacht van iedereen en om ondersteuning van bestuurders, trainers, begeleiders en ouders om dit klimaat te creëren. Dit alles met als doel de jeugd langer aan de sport te binden en de kans te vergroten dat zij op latere leeftijd actief blijven binnen een sportvereniging als sporter en als vrijwilliger.

Ambitie 5 VAN JONGS AF AAN VAARDIG IN BEWEGEN Meer kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en de neerwaartse spiraal van motorische vaardigheid bij kinderen wordt de komende jaren naar boven toe omgebogen

De laatste jaren bewegen kinderen steeds minder en gaan de motorische vaardigheden van kinderen sterk achteruit. Uit onderzoek blijkt dat goede motorische vaardigheden van belang zijn voor het ontwikkelen van een gezonde leefstijl. Wij willen de komende jaren werken aan het doel om meer kinderen aan de beweegrichtlijnen te laten voldoen en om de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheden bij kinderen te stoppen. We streven naar -

Een positieve trendbreuk van de motorische vaardigheden; Een stijging van het aantal kinderen dat voldoet aan de beweegnorm Een stijging van de sportdeelname van kinderen tussen de 12 en 18 jaar Creëren van een groter bewustzijn bij ouders en verzorgers over het belang van bewegen.

Ambitie 6

19

TOPSPORT DIE INSPIREERT De prestaties van onze topsporters w0rden meer zichtbaar voor onze inwoners

We hebben rolmodellen nodig, ‘prikkelaars’ die de kunst verstaan om spelenderwijs gezond gedrag te stimuleren, luchtig, want het mag ook gewoon leuk zijn. En met passende stappen, want iedereen is anders en goed is goed genoeg. Het begint bij een stevige basis; kinderen die het goede voorbeeld krijgen van ouders en leerkrachten. Maar ook onze topsporters kunnen een voorbeeldfunctie hebben en inwoners stimuleren om meer te gaan sporten en bewegen. Voor alles vraagt het van ons als gemeente en maatschappelijke partners om het goede voorbeeld te geven: practice what you preach.

INCLUSIEF SPORTEN EN BEWEGEN: Onze inwoners voelen zich gezond, vitaal en weerbaar door

deelname aan sport. Deelnemen aan sport doen ze bij leuk, toegankelijk en passend sport- en beweegaanbod Wij willen dat •

Wij een beter beeld hebben van de belemmeringen die onze inwoners ervaren om te gaan sporten en bewegen Bepaalde groepen mensen in Nederland bewegen en sporten minder vaak. Dit zijn vooral mensen met een lage opleiding en/of laag inkomen, met een migratieachtergrond, ouderen, chronisch zieken, en mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. Stimulansen om meer in beweging te komen zijn onder meer aanmoediging en ondersteuning vanuit de directe omgeving (naasten en begeleiders), een goede trainer, en een op maat gemaakt aanbod waar de doelgroep van op de hoogte is.

•

We een beeld hebben van de sportdeelname van verschillende doelgroepen in onze gemeente Door een sportdeelname onderzoek te doen kunnen we een beter beeld krijgen waar en hoe vaak verschillende doelgroepen op dit moment sporten. Via onze maatschappelijke partners kunnen wij ook input ophalen, en zo ook bij sport- en beweegaanbieders.

•

Er een breder en beter passend sport- en beweeg aanbod is voor al onze inwoners In het Sportakkoord Altena is uitgebreid aandacht besteed aan inclusief sporten en bewegen. Er is besloten om met name aandacht te hebben voor de doelgroep ouderen en mensen met een beperking. Wij gaan aan de slag met de sectoren welzijn, zorg en sport om een brede aanbod te creëren en ons aanbod breed kenbaar te maken binnen de doelgroep.

•

De inzet van de buurtsportcoaches wordt verder ontwikkeld Er wordt een nieuw uitvoeringsprogramma opgesteld voor de inzet van de buurtsportcoaches, waarbij meer aandacht en ruimte is voor maatschappelijke taken. Ook willen wij een

20

verenigingsadviseur inzetten om sportverenigingen te ondersteunen in het vervullen van hun maatschappelijke taak. DUURZAMERE SPORTINFRASTRUCTUUR: STRATEGISCH ACCOMMODATIEBELEID Wij willen dat: •

Er een goede spreiding is van gemeentelijke en kerngerichte sportvoorzieningen Het huidige voorzieningenniveau op het gebied van ontmoeting, participatie en beweging vormt hierbij de basis. Functies en activiteiten moeten in ieder geval in stand gehouden worden. De diversiteit van sporten wordt zoveel mogelijk nagestreefd. Het initiatief voor eventuele nieuwe takken van sport komt uit de samenleving: de gemeente probeert flexibele investeringsruimte te creëren voor nieuwe takken van sport en initiatiefnemers te ondersteunen.

•

Onze accommodaties multifunctioneel worden gebruikt Multifunctioneel gebruik wordt gestimuleerd en gefaciliteerd. Daarbij wordt ook de (fysieke) toegankelijkheid voor doelgroepen geanalyseerd en waar nodig pragmatisch verholpen.

•

De sportinfrastructuur meer duurzaam is, met vitalere sport- en beweegaanbieders en positieve sportcultuur Op alle sportaccommodaties in de gemeente Altena worden duurzaamheidsmaatregelen toegepast. Dit is enerzijds maatwerk per accommodatie, waarbij wordt uitgegaan van eerst besparen en dan opwekken. Anderzijds wil men kijken of er voordelen te behalen vallen met het collectief inkoop van energie. Dit alles met als doel om in de komende jaren de energierekening van de betreffende accommodaties te verlagen en ook een bijdrage te leveren aan het Klimaatakkoord. Dit doel raakt de sportaanbieder in de kern, want ze gaan over het toekomstbestendig maken van sportaccommodaties, het verduurzamen van sportaccommodaties en het toekomstbestendig maken van sportverenigingen. De ambitie is om alle typen aanbieders van sport en bewegen toekomstbestendig te maken. De financiële en organisatorische basis wordt op orde gebracht zodat aanbieders hun vizier kunnen richten op een passend aanbod en op samenwerking met andere maatschappelijke partners.

Bovenstaande ambities en doelstellingen zijn belegd in het strategisch accommodatiebeleid. VITALE SPORT- EN BEWEEGAANBIEDERS; Voor iedere inwoner een passend, bereikbaar, veilig en toegankelijk sport- en beweegaanbod met toekomstbestendige sportaanbieders Wij willen dat: •

Meer sportaanbieders hun belangrijke rol in de samenleving vergroten Sportverenigingen zijn belangrijke ontmoetingsplekken binnen de gemeenschap. Verenigingen zijn nog een van de weinige plekken waar mensen met allerlei achtergronden elkaar treffen. We stimuleren verenigingen om hun rol in de samenleving te vergroten. Wanneer we voor keuzes komen te staan zullen we eerder kiezen voor voorzieningen en verenigingen waar (sociaal) ondernemerschap merkbaar is of die een sterke sociale rol vervullen.

21

•

Meer sportaanbieders samenwerken, hun krachten bundelen en gebruik maken van elkaars kwaliteiten De verenigingen komen steeds meer onder druk te staan. Het is een uitdaging voor verenigingen om leden te behouden, voldoende vrijwilligers te vinden en genoeg inkomsten te verwerven en er wordt steeds meer van ze gevraagd. Maar juist de verenigingen dragen bij aan de sociale cohesie binnen de gemeenschap. Daarom streven we naar sport- en beweegaanbieders die vitaal en toekomstbestendig zijn met voldoende vrijwilligers. Ze hebben de krachten gebundeld en maken gebruik van elkaars kwaliteiten. Ze krijgen vrijheid om zich te kunnen ontwikkelen en worden ondersteund via passende verenigingsondersteuning die we in principe invullen met de huidige capaciteit van ambtenaren en buurtsportcoaches. Sport- en beweegaanbieders hebben en nemen de verantwoordelijkheid om op de toekomst gericht beweegaanbod te realiseren. De gemeente Altena is betrokken, denkt mee en is gesprekspartner voor sportverenigingen.

•

Sportaanbieders meer ondersteuning krijgen met behulp van verenigingsondersteuners De verenigingen hebben aangegeven dat ze collectief met enkele vraagstukken worstelen. Via de ondersteuningsmogelijkheden vanuit de Sportlijn van Nationaal Sportakkoord wordt gekeken of ondersteuning op enkele thema’s centraal te organiseren is. Het gaat dan om o.a.: – Aanvragen en binnenhalen van subsidies; – Vrijwilligersmanagement; – Kaderopleidingen; – Ledenwerving; – Veilig Sportklimaat We zetten ook buurtsportcoaches als verenigingsondersteuner in om dit doel te bereiken. De verenigingsondersteuner onderhoudt het contact met (sport) verenigingen en geeft informatie, advies en ondersteuning met als doel de verenigingen te versterken en te professionaliseren. Zo helpt de verenigingsondersteuner bijvoorbeeld bij individuele vraagstukken en organiseert het themabijeenkomsten bij vereniging-overstijgende vraagstukken (bijvoorbeeld gezonde sportkantine of vrijwilligersbeleid). Zo zorgt de inzet van de verenigingsondersteuner voor vitale en toekomstbestendige sport- en beweegaanbieders. Ook willen we de Sportraad verder door ontwikkelen en sterker neerzetten.

POSITIEVE SPORTCULTUUR: Onze inwoners kunnen overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten Wij willen dat: •

Meer sportverenigingen aandacht hebben voor een positief sportklimaat Plezier moet bij sportbeleving voorop staan. Het doel om mensen langer en duurzaam voldoende te laten sporten en bewegen kan alleen behaald waarbij dit plezier gewaarborgd is. Winnen en verliezen horen onherroepelijk bij sport, maar kunnen dat plezier ook onder druk zetten. Daarnaast zijn in de afgelopen jaren in meerdere sporten verschillende vormen van onveiligheid aan het licht te komen. We gaan uitsluiting, discriminatie en onveiligheid tegen. Bovendien draagt een positieve sportcultuur bij aan talentontwikkeling, die verder gaat dan topsport alleen. Via de verenigingsondersteuner gaan wij met onze sportaanbieders met dit onderwerp aan de slag.

22

•

Sportverenigingen ondersteuning krijgen bij het opzetten van integriteitsbeleid In het Sportakkoord is vastgelegd dat onze gemeente in overleg met de verenigingen een ‘ondergrens’ opstellen voor een positieve sportcultuur en tegen grensoverschrijdend gedrag. Onze verenigingsondersteuner pakt de handschoen op en gaat de verenigingen helpen met deze doelstelling.

VAN JONGS AF AAN VAARDIG IN BEWEGEN: Meer kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheden van kinderen wordt omgebogen. Wij willen dat: •

Inwoners van Altena voldoende bewegen en daar al jong mee starten Voor een gezonde en actieve leefstijl is voldoende beweging essentieel. Onze ambitie is dat meer inwoners van Altena voldoen aan de beweegrichtlijn. De beweegrichtlijn adviseert volwassenen om minstens 2,5 uur per week matig intensief te bewegen. Voor kinderen is dit minstens een uur per dag. Kinderen en volwassenen krijgen ook het advies om spier- en botversterkende activiteiten te doen en verder wordt iedereen aangeraden om blijvend meer te bewegen en minder stil te zitten. Dat kan zowel in georganiseerd als ongeorganiseerd verband. Of mensen nu sporten om het sporten (als doel) of sporten voor de verbetering van de gezondheid (als middel), we willen zoveel mogelijk inwoners aan het sporten en bewegen krijgen, en houden. Om dat te bereiken zorgen we dat onze inwoners laagdrempelig kunnen kennismaken met sport en bewegen, nemen we potentiële drempels weg voor mensen met een beperking, stimuleren we talenten om zich verder te ontwikkelen en zorgen we ervoor dat de fysieke omgeving geschikt is om te sporten, bewegen en spelen. We willen drempels weghalen voor mensen die belemmeringen ervaren om te sporten en bewegen. In het Sportakkoord is de ambitie is uitgesproken om in Altena gezamenlijk te kijken naar het beweegaanbod voor volwassenen (35 jaar en ouder).

De ervaring is dat deze doelgroep vaker stopt met competitief sporten en op een andere manier sport wil beoefenen (bijv. recreatief in vriendengroep of een multisport lidmaatschap) of met een ander doel (fit worden, afvallen, etc.).

•

Meer kinderen (0-12 jaar) voldoen aan de beweegrichtlijn en motorische vaardigheden Het thema Van jongs af aan vaardig bewegen uit het Sportakkoord heeft als doel dat meer kinderen (0-12 jaar) voldoen aan de beweegrichtlijn en motorische vaardigheden van deze doelgroep toenemen. Altena omarmt deze ambities. Het belang van motorische vaardigheden wordt erkend. Vanuit de gedachte dat een goede motoriek de basis vormt voor een leven lang met plezier sporten en bewegen en dat goede motorische vaardigheden van belang zijn bij het ontwikkelen van een gezonde leefstijl. Een aantal verenigingen heeft aanbod voor de jongste jeugd (4-5 jarigen). Deze doelgroep moet zich voornamelijk nog motorisch ontwikkelen en dat kan goed door het beoefenen van diverse sporten. De ambitie is om met elkaar te bekijken of er in Altena een gezamenlijk programma kan worden opgezet voor deze doelgroep waarin het kan proeven van diverse sporten.

23

TOPSPORT DIE INSPIREERT: De prestaties van onze topsporters worden meer zichtbaar voor onze inwoners Wij willen dat: •

We meer aandacht hebben voor de prestaties van onze topsporters, zodat zij anderen inspireren tot sporten en bewegen We zien onze topsporters als rolmodel en zetten hun prestaties meer in de spotlight via onze gemeentelijke website en andere social media kanalen.

•

Onze topsporters ambassadeurs zijn die meer inwoners tot beweging stimuleren We gaan in overleg met onze topsporters om hen te vragen ambassadeurs te zijn voor sport en bewegen. Zij kunnen bijvoorbeeld aanwezig zijn bij sportactiviteiten, evenementen of op scholen.

24

INCLUSIEF SPORTEN EN BEWEGEN AMBITIE

Doelen

Acties 2023

Onze inwoners voelen zich gezond, vitaal en weerbaar door deelname aan sport. Deelnemen aan sport doen ze bij leuk, toegankelijk en passend sport- en beweegaanbod

Wij een beter beeld hebben van de belemmeringen die onze inwoners ervaren om te gaan sporten en bewegen

Uitvoeren monitor sport onder inwoners gemeente Altena

We een beeld hebben van de sportdeelname van verschillende doelgroepen in onze gemeente

Uitvoeren monitor sport onder inwoners gemeente Altena

Acties 2024

Acties 2025

verder

Er een breder en beter passend sport- en beweeg aanbod is voor al onze inwoners

Uitvoering Max Vitaal (Sportakkoord)

Creëren beweegaanbod voor mensen met een beperking (Sportakkoord)

Introduceren Walking Voetbal (Sportakkoord)

Organiseren Nationale Diabetes Challenge (Sportakkoord)

De inzet van de buurtsportcoaches wordt verder ontwikkeld

Er wordt een nieuw uitvoeringsprogramma opgesteld voor de inzet van de buurtsportcoaches, waarbij meer aandacht is voor maatschappelijke taken

26

VITALE SPORT- EN BEWEEGAANBIEDERS; Voor iedere inwoner een passend, bereikbaar, veilig en toegankelijk sport- en beweegaanbod met toekomstbestendige sportaanbieders Ambitie Voor iedere inwoner een passend, bereikbaar, veilig en toegankelijk sporten beweegaanbod met toekomstbestendige sportaanbieders

Doelen Meer sportaanbieders vergroten hun belangrijke rol in de samenleving

Acties 2023 Inzet verenigingsondersteuner vanuit buurtsportcoaches

Acties 2024

Acties 2025

Verder

Organiseren sportcafé en sportmarkt (Sportakkoord) Gezonde Sportomgevingen (gezondere kantine, rookvrije sport) (Sportakkoord) Doorontwikkelen Sportraad (Sportakkoord) Meer sportaanbieders samenwerken, hun krachten bundelen en gebruik maken van elkaars kwaliteiten Sportaanbieders meer ondersteuning krijgen met behulp van verenigingsondersteuners

Inzet verenigingsondersteuner vanuit buurtsportcoaches Organiseren sportcafé en sportmarkt (Sportakkoord) Inzet verenigingsondersteuner vanuit buurtsportcoaches

27

Organiseren sportcafé en sportmarkt (Sportakkoord)

POSITIEVE SPORTCULTUUR: Onze inwoners kunnen overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten Ambitie Onze inwoners kunnen overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten

Doelen Meer sportverenigingen hebben aandacht voor een positief sportklimaat

Acties 2023 Inzet verenigingsondersteuner vanuit buurtsportcoaches

Sportverenigingen krijgen ondersteuning bij het opzetten van integriteitsbeleid

Inzet verenigingsondersteuner vanuit buurtsportcoaches

Sportaanbieders meer ondersteuning krijgen met behulp van verenigingsondersteuners

Inzet verenigingsondersteuner vanuit buurtsportcoaches

Acties 2024

Acties 2025

Verder

Organiseren sportcafé en sportmarkt (Sportakkoord)

28

VAN JONGS AF AAN VAARDIG IN BEWEGEN: Meer kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheden van kinderen wordt omgebogen. Ambitie Meer kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheden van kinderen wordt omgebogen.

Doelen Inwoners van Altena bewegen voldoende en starten daar al jong mee

Acties 2023 Ontwikkelen sportaanbod specifiek voor doelgroep 35+ (Sportakkoord)

Acties 2024

Acties 2025

Verder

Ontwikkelen sportaanbod specifiek voor jonger kinderen (Sportakkoord) Inzet buurtsportcoaches in en buiten school Voorzetten van het sportstimuleringsprogramma Sjors Sportief

Meer kinderen (0-12 jaar) voldoen aan de beweegrichtlijn en motorische vaardigheden

Inzet buurtsportcoaches in en buiten school Aanpak Gezonde School

29

Beweegkit voor ouders (Sportakkoord) Inzet MQ scan in het basisonderwijs Sport en bewegen inzetten bij het jongerenwerk (Sportakkoord)

30

TOPSPORT DIE INSPIREERT: De prestaties van onze topsporters worden meer zichtbaar voor onze inwoners Ambitie De prestaties van onze topsporters worden meer zichtbaar voor onze inwoners

Doelen We hebben meer aandacht voor de prestaties van onze topsporters, zodat zij anderen inspireren tot sporten en bewegen

Acties 2023 Inzetten social media kanalen en gemeentelijke website

Onze topsporters ambassadeurs zijn die meer inwoners tot beweging stimuleren

In gesprek met topsporters om ambassadeur te worden

Acties 2024

Acties 2025

Verder

31

Financiën beleidskader sport 2023 en verder Inzet Subsidieregeling sport Inzet buurtsportcoaches Sportakkoord TOTAAL

2023 2024 Verder Binnen begroting Binnen begroting Binnen begroting 250.000 250.000 250.000 206.492 206.492 206.492 30.000 30.000 486.492

486.492

456.492

32