Bijlage Beleidskader bij RV Beleidskader gewoon opgroeien in Altena - Een Preventieve aanpak

Wij beginnen ons beleidskader met de jongeren uit de Jongerenraad aan het woord over hoe het is om in Altena op de groeien. In hoofdstuk 1 en 2 vertellen wij waar de gemeente vandaan komt, wat de staat is van de jeugdigen in Altena en welke uitdagingen zij en hun ouders ervaren. In hoofdstuk 3 worden de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen en context geschetst die invloed hebben op de gekozen koers. In hoofdstuk 4 bouwen wij aan een theoretisch kader waarbinnen ons preventieve aanpak verder vorm krijgt. In hoofdstuk 5 vertellen wij welke gemeente wij willen zijn, waar wij met onze maatschappelijke partners naartoe willen en hoe wij dat gaan bereiken vanaf 2023 en verder. In hoofdstuk 6 en 7 vertellen wij wat wij nodig hebben om deze ambities te bereiken.

2

Beschermende Factoren:

Factoren in de omgeving van een jeugdige die bijdragen aan een positieve ontwikkeling.

Gewoon Opgroeien:

Jeugdigen die gewoon opgroeien in hun alledaagse context waar zij en hun ouders de gebruikelijke uitdagingen ervaren die bij het opgroeien en opvoeden horen.

Gezond:

Fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden ervaren.

Jeugdige:

Jeugdigen van -9 maanden tot 27 jaar oud. Onze preventieve jeugdbeleid en preventieve aanpak is voor alle jeugdigen in Altena. Wij zijn er in de baby jaren, jonge kinderjaren, tienerjaren en wij zijn er ook om te ondersteunen bij de transitie naar volwassenheid. Voor sommige jeugdigen kan dat tot 27 jaar zijn.

Kansrijk:

Kansrijk betekent dat er meer beschermende factoren dan risicofactoren zijn in het leven van een jeugdigen. Het betekent dat jeugdigen zich uitgedaagd voelen om zichzelf te ontdekken en te ontplooien in een veilige omgeving.

Maatschappelijke Impact:

Hetgeen wat door de activiteiten van de organisatie (in dit geval de gemeente Altena) verbeterd is bij de mens en de maatschappij. Het gaat hierbij om een duurzame verandering bij de doelgroep. In dit beleidskader gaat het om de jeugdigen van de gemeente Altena.

Maatschappelijke Partners:

Dit zijn scholen, verenigingen, welzijnsorganisaties, zorgaanbieders en andere samenwerkingsvormen die een maatschappelijk doel behartigen.

Positief opvoedklimaat:

Een omgeving waarin een jeugdige zich veilig en vertrouwd voelt, goed wordt verzorgd en waarin er sprake is van de mogelijkheid tot zelfontplooiing en het aanleren van nieuwe vaardigheden. Hoe sterker deze context rondom het gezin is, des te groter kans dat kinderen en jongeren zich positief ontwikkelen

3

Positieve gezondheid:

‘Gezondheid is het vermogen je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven’ (Huber, M., 20121).

Preventie:

Het voorkomen van problemen, beginnende problemen in goede banen leiden en voorkomen dat problemen terugkomen.

Risico Factoren:

Factoren in de omgeving van een jeugdige die een goede ontwikkeling bedreigt.

Sociale Basis:

Een sociale basis bestaat uit verschillende niveaus. Het is een institutionele basis van beschikbare voorzieningen en samenwerkende organisaties, een gemeenschappelijke basis bestaand uit de informele netwerken van inwoners en de persoonlijk basis bestaande uit het eigen netwerk van de inwoner(s) (Britt, et al., 2022).2 Het hebben van een sterke basis betekent dat door de omgeving van de jeugdige en zijn ouders thuis, op school en in de vrijetijd bewust positieve omgevingsfactoren worden gecreëerd. Deze factoren zijn van invloed op het welbevinden van de jeugdigen zodat zij fijn en veilig op kunnen groeien om zichzelf te ontplooien, door bijvoorbeeld activiteiten die door de gemeenschap georganiseerd zijn.

Vrij toegankelijke preventieve voorzieningen:

Dit is het totaal aan algemene voorzieningen dat beschikbaar is in een wijk of gemeente en waarvoor geen verwijzing of beschikking nodig is.

1

Huber, M. (2012) Wat is Positieve Gezondheid? Instituut for Positive Health. Bron: Over Machteld Huber - Institute for Positive Health (iph.nl) Britt, et al. (2022) Leren sturen en verantwoorden in de sociale basis. Hoe twaalf gemeenten ‘de sociale basis’ vormgeven samen met hun welzijnspartijen en inwoners. De kansen en uitdagingen vanuit lokaal beleidsperspectief. Verwey Jonker. Bron: https://www.verwey-jonker.nl/wp-content/uploads/2022/09/121500_Leren-sturen-enverantwoorden-in-de-sociale-basis_WEB.pdf 2

4

Opgroeien in Altena is niet voor iedereen hetzelfde. Van Veen tot Almkerk en van Meeuwen tot Giessen, elke kern heeft zijn eigen kenmerken en voorzieningen. De gemeente Altena is een van de grootste gemeenten van Brabant qua oppervlakte. De 21 kernen hebben allemaal een eigen geschiedenis en waren tot een paar jaar geleden zelfs opgedeeld in drie verschillende gemeentes. Als je op zondagochtend een rondje door de kernen maakt zijn de verschillen duidelijk zichtbaar. In Hank rolt de bal voor een voetbalwedstrijd, terwijl in Werkendam en Veen de zondagsrust gerespecteerd wordt. Een zichtbare tegenstelling waarmee je als jongere te maken krijgt. Wat de gemeente Altena typeert is het sterke ‘ons kent ons’ gehalte wat in de kernen heerst. De onderlinge verbondenheid is groot en het verenigingsleven neemt een belangrijke plaats in. De sociale activiteiten die in vrijwel alle kernen georganiseerd worden, denk aan feestweken, streekdagen en activiteiten rond Koningsdag, worden trouw bezocht door zowel jong als oud. Vanaf jongs af aan word je meegenomen in dit proces en raak je bekend met de activiteiten binnen jouw kern en gaandeweg ook de activiteiten buiten jouw kern. Altena is een uitgestrekte gemeente waar niet in elke kern een basisschool gevestigd is. Soms kun je lopend naar school, terwijl in bijvoorbeeld Drongelen je naar een ander dorp toe moet.

Opgroeien in Altena gaat gepaard met het fietsen naar de middelbare school. Door het uitgestrekte gebied leggen veel middelbare scholieren grote afstanden af met de fiets. De middelbare scholen staan niet altijd in Altena. Ongeveer de helft van alle jongeren die van de basisschool afkomt kiest ervoor om buiten de grenzen van de gemeente naar de middelbare school te gaan. Zo blijft de ene tot zijn achttiende binnen de gemeentegrenzen, terwijl de andere al op twaalfjarige leeftijd elke dag naar Waalwijk fietst. De bereikbaarheid van Altena is per auto goed te doen. Maar als jongere word je naast lange fietstochten ook geconfronteerd met een haperend openbaar vervoer. Niet voor elke kern is het openbaar vervoer bereikbaar. Het reizen om te kunnen reizen is een treffende omschrijving van de inspanningen die jongeren moeten doen om op centrale hubs te komen.

5

Opgroeien in Altena is niet in een paar woorden, thema’s of een A4’tje te vangen. Elke jongere in iedere kern ervaart opgroeien in Altena anders. Gemeenschappelijke delers en tegenstrijdigheden zijn er beide volop en dat maakt Altena wellicht ook uniek. De jongeren in de 21 kernen weten wat Altena bijzonder maakt en ook wat Altena nog beter kan maken. De jeugd heeft de toekomst.

Jongerenraad Going4Altena

6

‘Gewoon Opgroeien in Altena: een preventieve aanpak’ is het preventief jeugdbeleid van gemeente Altena die zich richt op alle (toekomstige) jonge inwoners en hun directe omgeving van -9 maanden tot en met 27 jaar in gemeente Altena. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor het lokaal aanbod van vrij toegankelijke preventieve voorzieningen. Het gaat hier om het totaal aan algemene voorzieningen dat beschikbaar is in een wijk of gemeente en waarvoor geen verwijzing of beschikking nodig is. In dit beleidskader staat beschreven hoe we een samenhangend aanpak voor preventie willen ontwikkelen, bestaand uit voorzieningen waarmee wij in samenwerking met onze maatschappelijke partners en de samenleving bijdragen aan een omgeving waarin jeugdigen gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk kunnen opgroeien. Het samenhangend aanbod bestaat uit voorzieningen dat de jeugdigen uitdaagt, informeert en ondersteund en speelt een belangrijke rol in hoe jeugdigen opgroeien. Daarnaast is het aanbod ook gericht om het ondersteunen van ouders bij opvoedvragen en het tijdig bieden van passend hulp wanneer dat nodig is. Het aanbod van algemene voorzieningen vormt samen met de initiatieven van maatschappelijke partners en inwoners en het persoonlijke netwerk van inwoners onze sterke sociale basis.

Het beleidskader “Gewoon opgroeien in Altena: een preventieve aanpak’ is visie-bepalend en kader-stellend voor het ontwikkelen van een preventieve aanpak. Dit proces begint niet vanaf nul. Er zijn al meerdere voorzieningen die de gemeente faciliteert en aanbiedt. Het doel vanaf 2023 is dan ook om het huidige aanbod in beeld te brengen en nagaan of en hoe het aanbod effectief en impactvol bijdraagt aan gezonde, kansrijke en zo gewoon mogelijk opgroeiende jeugdigen in Altena. Daarnaast willen we het huidige aanbod verrijken daar waar we constateren dat de uitdagingen in de samenleving groot zijn. Door te investeren in onze jeugdigen en hun toekomst, investeren wij in vitale inwoners en een vitale gemeente. De maatschappelijke impact die wij als gemeente willen bereiken is dat “Jeugdigen in Altena zo gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk opgroeien.”. Aan deze maatschappelijke impact worden in dit beleidskader ambities, resultaten en acties gekoppeld. Het beleidskader is tot stand gekomen in samenwerking met de professionals in het veld, jongeren, de Brede Adviesraad Sociaal Domein Altena (BASDA) en in samenhang met de relevante beleidsterreinen binnen de gemeente zoals Gezondheid, Onderwijs en Sport.

7

Om een cijfermatig beeld te krijgen van de staat van de jeugdigen in Altena hebben we gebruik gemaakt van de GGD Kindmonitor 0 -11 jaar (2021), de GGD Jeugd monitor 12-18 jaar (2019), GGD Gezondheidsmonitor Jeugd (2021), CBS Statline, CBS Kerncijfers Jeugd, Jaarverslag Veilig Thuis, Jaarverslag RBL leerplicht (2021-2022), de jaarcijfers van Bureau Halt en het dashboard van West-Brabant Oost. Het betreft de meest actuele cijfers die op het moment van publiceren voor handen zijn. Hieronder wordt de meest opvallende informatie van de staat van de jeugd in Altena weergegeven.

Altena is een middelgrote gemeente met veel verscheidenheid in dorpskernen en met jonge inwoners. • •

57.998 inwoners, waarvan 32,3% tussen de 0 – 27 jaar is (Gemeente Altena, juni 2023) Met een oppervlakte van 226,64 km² is Altena een wijd uitgestrekt plattelandsgemeente met de op één na grootste oppervlakte van de provincie Noord-Brabant (Gemeente Altena 2023)

Leeftijdsgroepen Altena 2023 5000

4632

4500 4000 3500

3047

3235

3535

3563

10 - 14 jaar

15 - 19 jaar

3000 2500 2000 1500 1000 500 0 0 - 4 jaar

Gemeente Altena 2023

5 - 9 jaar

20 - 27 jaar

8

Veel jeugdigen in Altena zijn gelukkig (79,3% in 2021) en gezond (84,4% in 2021). Echter geeft 1 op de 5 jongere in Altena aan zich onvoldoende mentaal weerbaar te voelen (GGD Gezondheidsmonitor 2021). Veel jeugdigen in Altena hebben een gezonde leefstijl. Echter het percentage jeugdigen met overgewicht en onvoldoende beweging is aan het stijgen. Het middelen gebruik in West-Brabant blijft hoger dan in Nederland. Voor een verdere toelichting op de fysieke gezondheid van de jeugdigen in Altena zie ‘het beleidskader Vitaal Leven in Altena’.

20,5% van de jeugdige ervaart psychische klachten (27,4% in NL) (GGD Gezondheidsmonitor Jeugd 2021)

9,7 % jeugdigen tot 23 jaar maakt gebruikt van jeugdzorg in 2022 (10,5 % in NL) (CBS voorlopig 2022)

Overzicht Geluk Onder Jeugdigen GGD Gezondheidsmonitor Jeugd 2021)

9

Zowel ouders als jeugdigen missen voorzieningen voor spelen & ontmoeting in hun buurt. 54% van ouders van kinderen tussen de 0 – 11 jaar mist voorzieningen in de buurt (GGD Kindmonitor 2021). Dit kan gaan om een gebrek aan speelgelegenheden, verenigingen en/of gebrek aan activiteiten.

De Jongerenraad in Altena heeft in 2018 onderzoek gedaan jongerenfaciliteiten in de gemeente. Hieruit is onder andere gebleken dat 66,8% van de jongeren meer faciliteiten zoals ontmoetingsplekken en uitgaansgelenheden in de buurt willen hebben.

In Altena is het gemeenschapszin hoog en zijn er opvallend veel kerkelijke gemeenschappen waaronder ook kerkelijke jongerenclubs. 13% van de jeugdigen op de middelbare school is mantelzorger (GGD Jeugdmonitor 2019).

44% van de jongeren op de middelbare school doet vrijwilligerswerk (GGD Jeugdmonitor 2019).

10

Een groot deel van de gezinssamenstellingen in Altena bestaat uit beide ouders samen. Echter betekent dit niet altijd dat er sprake is van een positief opvoedklimaat. Binnen de verschillende gezinssamenstellingen spelen de volgende factoren een rol. Ruim 30% van de ouders ervaart problemen en stress bij de opvoeding.

Bij beide ouders samen Afwisslend bij beide ouders (co-ouderschap) Bij vader of moeder en zijn/haar partner In een oudergezin Op zichzelf of bij anderen

GGD Gezondheidsmonitor Jeugd 2021

11

• •

Het aantal gezinnen met een uitkering in Altena (3%) ligt ook lager dan het landelijk gemiddelde (6%). 1,2% jeugdigen heeft te maken met echtscheiding tegenover 1,5% in Nederland (NJI 2019).

32% van de ouders in Altena ervaart problemen bij de opvoeding in 2021. In 2017 was dit percentage 26%. (GGD Kindmonitor 2021)

17 % van de ouders ervaart zeer veel stress bij de opvoeding in 2021 (GGD Kindmonitor 2021)

In 2021 gaan 9551 kinderen naar het primair onderwijs (PO), speciaal onderwijs (SP), voortgezet onderwijs (VO) en middelbaar beroepsonderwijs (MBO). Van deze kinderen zijn er 28 kinderen thuiszitters zorgleerlingen gemeld (voor PO, SP en VO). (RBL Jaarverslag 2021/2022).

2% voortijdig schoolverlaters in Altena (NL 2%) CBS 2021/2022

Bijna de helft van de jeugdigen op het Voorgezet Onderwijs in Altena gaat buiten de gemeentegrenzen naar school.

12

Veiligheid blijft een aandachtspunt in Altena. Zeker in sommige kernen bij grote evenementen zoals Oud & Nieuw.

24% van ouders ervaart dat er onveilige of gevaarlijke plekken zijn in de buurt voor hun kinderen van 0 – 11 jaar (GGD Kindmonitor 2021).

• •

•

In 2021 zijn er 97 meldingen gedaan over jongerenoverlast (Jaarverslag Veilig Thuis 2021). Veilig Thuis heeft in 2021 365 meldingen ontvangen van inwoners en professionals uit gemeente Altena over huiselijk geweld en kindermishandeling. Van die meldingen was er bij 95 casussen sprake van kindermishandeling (CBS, 2021). Er zijn 153 adviezen verleend over (vermoedens) van huiselijk geweld en kindermishandeling. In 2021 zijn jeugdigen 42 keer naar Halt verwezen voor jeugdcriminaliteit. Daarbij gaat het om 8,3 jongeren op de 1000 jongeren. Dat is een forse daling van 26,3% ten opzichte van 2020. Dit is mede te verklaren door de coronacrisis (Jaarverslag Bureau Halt 2021).

Op veel vlakken gaat het goed met de jeugdigen van Altena. Maar er zijn ook aandachtspunten. De vrijetijdsbesteding, mentale gezondheid en het ervaren van problemen door ouders bij de opvoeding zijn specifieke aandachtspunten voor de komende jaren.

13

In het volgende hoofdstuk worden de landelijke wetten en de regionale en lokale ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op het beleidskader ‘Gewoon Opgroeien: Een Preventieve Aanpak’ van de gemeente Altena.

De JW. De gemeente Altena is vanuit de Jeugdwet verantwoordelijk voor jeugdhulp voor jeugdigen tot 18 jaar oud. De WPG. De gemeente Altena is vanuit de Wet Publieke Gezondheid (WPG) verantwoordelijk voor onder andere de jeugdgezondheidszorg. De WMO. Vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is de gemeente Altena, naast de zorg voor volwassenen ook verantwoordelijk voor preventie, maatschappelijke participatie, sociale samenhang, veiligheid en toegankelijkheid van voorzieningen.

De Jeugdwet. Vanuit de jeugdwet is gemeente Altena verantwoordelijk voor alle vormen van jeugdzorg. Het rijk heeft in het Nationaal Preventieakkoord, samen met meer dan 70 maatschappelijke organisaties rondom de drie thema’s roken, overgewicht en problematisch alcohol gebruik, maatregelen en acties vastgesteld om de gezondheid van Nederland te verbeteren. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start. Het rijk heeft daarom het landelijke actieprogramma Kansrijke Start opgezet. De eerste 1000 dagen van een kind heeft een sterk invloed op de fysieke en mentale gezondheid op latere leeftijd. Het actieprogramma zet onder andere in op het voorbereiden van aanstaande ouders op zwangerschap, het voorkomen van ongeplande/onbedoelde zwangerschappen bij kwetsbare mensen, het signaleren en eerder ondersteunen van (potentiële) kwetsbare ouders en ouders toerusten voor ouderschap en opvoeding. De landelijke hervormingsagenda Jeugd 2022 – 2028 zet in op betere samenwerking en een kwaliteitsverbetering van het jeugdstelsel. De toekomstscenario kind- en gezinsbescherming moet door middel van cultuur en structuurveranderingen leiden tot een nieuwe manier van werken in de jeugdbeschermingsketen waardoor er samenhangend hulp en steun wordt georganiseerd voor het hele gezin.

Bij beide ontwikkelingen wordt er stevig ingezet op het creëren van een sterke sociale basis en een sociaal team die zelf hulpverleend.

14

Vanaf 2023 heeft het Rijk een aantal specifieke uitkeringen gebundeld in een brede specifieke uitkering (SPUK), aangevuld met nieuwe prioriteiten uit het regeerakkoord. Gemeenten kunnen vanaf 2023 een aanvraag doen voor middelen voor een lokale aanpak van gezondheidsachterstanden, versterken van de sociale basis, Kansrijke Start, combinatiefuncties buurtsportcoaches, mentale gezondheid, de gezonde beweegvriendelijke leefomgeving en de valpreventie bij 65-plussers. Het doel van deze gecombineerde SPUK-regeling is om gemeente te stimuleren een integrale aanpak op preventie te ontwikkelen.

De nieuwe regiovisie van 2023 en verder van West Brabant Oost (WBO) is gebaseerd op de kaders van het rijk voor de norm van opdrachtgeverschap. Wij gaan in de regio een strategisch en duurzame partnerschap aan met onze maatschappelijke partners op basis van vertrouwen. De jeugdzorg is dynamisch en continu in beweging, daarom maken wij als regio afspraken aan de voorkant en varen een consistente koers met elkaar. Sterk preventief aanbod en een deskundige toegang zijn daarbij essentieel. Deze zorgen ervoor dat vormende problemen op tijd worden gesignaleerd en verholpen en de vaak complexere vragen opgevangen en opgeschaald. In regio WBO gaan we volgens de regiovisie in alle gemeenten uit van de principes van ‘vallen en opstaan’, normaliseren, zo thuis mogelijk opgroeien en jongeren in hun context plaatsen.

In het bestuursakkoord van 2022 – 2026 staat dat wij vitale inwoners willen voor nu en voor later. Wij willen gaan inzetten op het voorkomen van jeugdzorg, het gat tussen onderwijs en jeugdhulp verkleinen en het investeren in de gezondheid van onze inwoners. In het beleidsuitgangspuntennotitie Sociaal Domein die in 2021 is vastgesteld worden gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk opgroeien als belangrijke pijlers genoemd. We gaan in de gemeente uit van het bevorderen van de ‘positieve gezondheid’ zoals beschreven in het beleidskader ‘Vitaal Leven Altena’ uit 2022. ‘Gezondheid is het vermogen je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven’ (Machteld Huber). We bevorderen positieve gezondheid door te focussen op drie ambities ‘Gezonde leefomgeving’ ‘Gezonde Leefstijl’ en ‘Gezonde Geest’. In de nota ‘Alle kinderen doen mee’: een visie op onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp in de gemeente Altena’ uit 2021 worden er vier ambities omschreven over een preventie aanpak, werken op basis van vertrouwen, werken rondom het kind en innoveren & monitoren die nauw samenhangen met de ambities en randvoorwaarden van deze beleidskader ‘Gewoon Opgroeien'.

15

Lokaal, regionaal en landelijk wordt er steeds meer aandacht besteed aan preventie. In dit beleidskader ‘Gewoon Opgroeien in Altena: een preventieve aanpak’ worden de ambities uit de verschillende lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen verweven tot een samenhangend kader. Samen vormt dit nu één logisch geheel waarmee we daadwerkelijk kunnen gaan bouwen. Met dit beleidskader ontwikkelen wij onze preventieve aanpak op alle leefgebieden van de jeugdigen, zodat zij gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk op kunnen groeien.

16

De wettelijke kaders en landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen stimuleren ons om te investeren in preventie. De verschillende ontwikkelingen bieden elementen aan die ons preventieve aanpak versterken, zoals het creëren van ‘een sterke toegang’ en het organiseren van ‘een kansrijke start’ voor onze jeugdigen. Maar allereerst moeten wij het belangrijkste kader scheppen: wat verstaan wij onder preventie? Preventie is niet alleen iets wat de gemeente doet maar juist iets wat wij als samenleving organiseren met de gemeente, inwoners en onze maatschappelijke partners (zoals scholen, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, welzijnsorganisaties, verenigingen, etc.). De definitie die wij in gemeente Altena hanteren voor preventie is: Preventie is het voorkomen van problemen, beginnende problemen in goede banen leiden en voorkomen dat problemen terugkomen. Maar waarom is preventie nu eigenlijk zo belangrijk en hoe kunnen wij op een effectieve manier aan een preventie aanpak werken? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat preventieve activiteiten en interventies effectief kunnen zijn bij het voorkomen van fysieke en mentale problemen later in het leven. Preventieve interventies zijn algemene voorzieningen waar iedereen toegang toe heeft. Preventieve interventies zijn een stuk minder kostbaar dan duurdere vormen van zorg en hebben een groter bereik.

Wanneer wij investeren in preventie vraagt het van ons een diepte-investering in tijd, aandacht en middelen omdat de effecten niet altijd op korte termijn zichtbaar zijn. Daarnaast vertaalt de financiële investering in preventie zich niet aantoonbaar uit in een directe kostenbesparing (Driedonks & Kruip, 2021)3 De impact wordt uiteindelijk zichtbaar over de komende jaren in vitalere jeugdigen en uiteindelijk ook vitale volwassenen die van waarde zijn en minder problemen ervaren. Een van de belangrijkste succesfactoren van preventie voor jeugdigen is een sterke sociale basis. Met een sterke sociale basis bedoelen wij zowel een institutionele basis van beschikbare voorzieningen en samenwerkende organisaties, als een gemeenschappelijke basis bestaand uit de informele netwerken van inwoners en de persoonlijk basis bestaand uit het eigen netwerk van de inwoner(s) (Britt, et al., 2022).4

3 4

Driedonks, M. en Kruip, J. (2021) Potentie van Preventie. Over de inzet van effectieve preventie, NJI, bron: https://www.nji.nl/publicaties/potentie-van-preventie Britt, et al. 2022

17

Het hebben van een sterke sociale basis betekent dat de omgeving thuis, op school en in de vrijetijd bewust positieve omgevingsfactoren creëert. Dit wordt een positief opvoedklimaat genoemd. Een sterke sociale basis en een positief opvoedklimaat zijn van invloed op het welbevinden van de jeugdigen, zodat zij goed verzorgd worden en fijn en veilig op kunnen groeien. Vanuit deze context kunnen zij zichzelf ontplooien door activiteiten die door het gezin of de samenleving georganiseerd zijn. Hoe sterker het positieve opvoedklimaat rondom het gezin is, des te groter de kans is dat kinderen en jongeren zich positief ontwikkelen. Ouders zijn daarom een belangrijke partner bij het stimuleren van het positieve opvoedklimaat. Wanneer ouders vragen hebben over of hulp nodig hebben bij de opvoeding, moeten zij ergens makkelijk met hun vragen terecht kunnen Het is daarom belangrijk dat er een sterk netwerk is om de jeugdige heen én ouders heen zoals familie, vrienden, de buurt, school en vrijwilligers. (Driedonks & Kruip, 2021). Britt, et al., 2022) 5 De investering in preventie is dus niet alleen afhankelijk van de acties van de gemeente. Hoe de investering in preventie zich vertaalt is afhankelijk van wat zowel de gemeente, als de maatschappelijke partners én inwoners gezamenlijk investeren in een sterke sociale basis. Het is daarom bij investeren in

5

Britt, et al. 2022

18

preventie belangrijk dat je regelmatig, consistent, langdurig en als samenleving investeert zodat je de maatschappelijke impact op lange termijn kunt bereiken Naast een sociale basis en pedagogisch opvoedklimaat en een sterk netwerk heb je ook samenhangend aanbod nodig van interventies die gebaseerd is op de vraagstukken die er leven in de gemeente. Deze interventies zijn bewezen effectief en ingezet op basis van de vraagstukken die komen uit betrouwbare data (zowel kwantitatief als kwalitatieve data). Een samenhangende aanpak heeft, vanuit de gedachte van de Preventie Pyramide, een basis van ‘universele voorzieningen’ voor alle jeugdigen en/of ouders die gericht zijn op een ‘niet problematische aanpak’ en enkele ‘selectieve’ voorzieningen gericht op een specifiek doelgroep of op specifieke vraagstukken die in de gemeente spelen. De aanpak wordt regelmatig geëvalueerd en op basis van de data en gesprekken met maatschappelijke partners bijgestuurd. Verschillende kennisinstituten, hogescholen en gemeenten hebben hun krachten gebundeld om te komen tot de Preventie Matrix, waar de pijlers ‘Gezondheid’, ‘Veiligheid’ en ‘Kansrijk’ gebruikt worden als kader om het preventief jeugdbeleid in te richten. Deze pijlers zijn de basis geworden voor de ambitie van de gemeente Altena.

De Preventie Matrix gebruikt de term ‘Veilig’ om de gewenste situatie rondom een veilige thuissituatie, hechting, schoolsituatie, gedrag en sociale aansluiting te omschrijven (NJI, 2019).6 De term ‘veilig’ doet tegelijkertijd ook denken aan ‘veiligheid’ en risicovolle situaties.

6

NJI (2019) Preventiematrix Preventief Jeugdbeleid. Bron: Preventiematrix-preventief-jeugdbeleid-april-2019.pdf (nji.nl)

19

Wat wij willen is dat onze jeugdigen gewoon opgroeien in hun alledaagse context waar zij en hun ouders de gebruikelijke uitdagingen ervaren die bij het opgroeien en opvoeden horen. Ook voor de jeugdigen en ouders die extra ondersteuning nodig hebben of in een bijzondere context leven willen wij dat zij in een voor hun gewone alledaagse omgeving kunnen opgroeien en opvoeden. In de term ‘gewoon’ zit ook het concept van ‘normaliseren’ verweven. Door ook normaliseren in het concept van ‘gewoon’ te vatten dragen wij voor onze inwoners uit dat de uitdagingen van het leven erbij horen. Wij willen dat zij hiermee om kunnen gaan en weerbaar zijn. Als dat nodig is helpen we daarbij. Wij willen dat iedereen gewoon op kan groeien en daarom kiezen wij voor de term ‘Gewoon Opgroeien’ in plaats van ‘Veilig’. Naast de drie pijlers ‘Gezond’, ‘Kansrijk’ en ‘Gewoon Opgroeien’ baseren wij onze preventieve aanpak op de beschermende factoren van de positieve ontwikkeling van de jeugdige. Het NJI heeft recent wetenschappelijke onderzoek gedaan naar de beschermende factoren die bijdragen aan de positieve ontwikkeling van de jeugdige7.

Hier zijn tien factoren uitgekomen: sociale binding, kansen voor betrokkenheid, pro sociale binding, erkenning en waardering voor positief gedrag, steun van volwassen en voorzieningen in de omgeving, constructieve vrijetijdsbesteding, competenties, cognitieve vaardigheden, school motivatie en positieve identiteit. Deze factoren zijn complementeer aan elkaar, dienen in samenhang ingezet te worden en moeten structureel ingebed zijn in de voorzieningen van de sociale basis. Door in te zetten op deze factoren kun je evenwicht creëren met de risicofactoren waar jeugdigen mee te maken krijgen (Ince, Yperen & Valkestijn, 2018).

7

Ince, D., Yperen, van T., Valkestijn, M. (2018). Top Tien Beschermende Factoren: voor een positieve ontwikkeling van jeugdigen. Nederlands Jeugd Instituut. Bron: Top-

tien-positieve-ontwikkeling-jeugd_0.pdf (nji.nl) 20

Risicofactoren zijn onder andere slechte gezondheid (van ouders), armoede, pesten, gedragsproblematiek, psychosociale problematiek, moeite met school, relatieproblemen van ouders, middelgebruik, ingrijpende gebeurtenissen (Stoorvogel, et al., 2019)8. De beschermende factoren zijn het fundament geworden waarop de preventieve aanpak jeugd van de gemeente Altena wordt opgebouwd. Bij de opbouw en doorontwikkeling van de preventieaanpak zijn deze factoren aangrijpingspunten om te evalueren: Op welke factoren hebben wij voldoende impact op onze jeugdigen en hun omgeving? Op welke factoren nog niet? Hoe kunnen wij dit samen oppakken met onze maatschappelijke partners en inwoners? Voor welke factoren moeten wij anderen (denk aan ouders, inwoners en maatschappelijke partners) versterken en faciliteren?

8

Stoorvogel, et al., (2019) Facsheet Data science analyse Rotterdam Groeit. AenO. Bron: https://www.aeno.nl/uploads/Factsheet-Data-science-analyseRotterdam-Groeit2019.pdf#:~:text=Het%20factorenmodel%20Rotterdam%20Groeit%20is%20het%20wetenschappelijk%20fundament,meest%20bepalend%20zijn.%20Di t%20biedt%20aangrijpingspunten%20voor%20beleid.

21

In het volgende hoofdstuk wordt beschreven naar welke impact wij streven, met welke resultaten en acties wij dat willen bereiken en wat ons rol daarin is als gemeente.

Maatschappelijke impact bereik je op de lange termijn. Om het voor elkaar te krijgen heb je eerst vele tussenstappen nodig. Het proces is vaak onvoorspelbaar en vraagt om een samenhangende aanpak van effectieve interventies. Uit de literatuur blijkt dat belangrijke succesfactoren voor een preventieve aanpak jeugd van de gemeente Altena zijn: een sterke sociale basis, een positief opvoedklimaat en een sterk netwerk voor jeugdigen en ouders. Er zijn 10 beschermende factoren waar wij aan kunnen werken om er voor te zorgen dat onze jeugdigen zich positief ontwikkelen. Wanneer onze jeugdigen zich positief ontwikkelen loont dat ook op lange termijn. Kortom het is noodzakelijk om te investeren in een preventieve aanpak voor onze jeugdigen ten gunste van onze toekomst als gemeente. Verandering, zeker van gedrag, kost tijd en daarom is het belangrijk om een set van activiteiten gedurende een langere periode in te zetten (Daamen & Ince, 2014)9. Met maatschappelijke impact bedoelen wij de impact die wij als gemeente willen bereiken voor onze jeugdigen. Het is onze stip op de horizon.

Wij willen deze maatschappelijke impact bereiken door te investeren in effectieve preventieve voorzieningen en door een stevige sociale basis neer te zetten. Door de sociale basis creëren wij mede een sociale omgeving waarin je als samenleving betrokken bent en medeverantwoordelijk bent voor de

9

Daamen, W., Ince D. (2014) Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling van jeugdigen. Nederlands Jeugd Instituut. Bron: https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-07/Wat-werkt-bij-het-bevorderen-van-een-positieve-ontwikkeling-van-jeugdigen.pdf

22

omgeving waarin de jeugdigen van Altena opgroeien. Wij gaan investeren in een sterke sociale basis door te werken met een samenhangende preventieve aanpak van interventies die afgestemd zijn op hetgeen wat er in Altena speelt en beschikbaar is voor alle jeugdigen en hun ouders. Onze ambities, resultaten en acties als gemeente dragen bij aan de impact die wij uiteindelijk willen bereiken. Wij willen op drie gebieden sociale maatschappelijke impact bereiken: 1. Jeugdigen groeien gezond op 2. Jeugdigen groeien kansrijk op 3. Jeugdigen groeien gewoon op De lange termijn impact die wij willen bereiken is dat de jeugdigen die gezond, kansrijk en gewoon opgroeien uiteindelijk ook vitale volwassenen worden die van waarde zijn en minder problemen ervaren.

Wat is onze ambitie? Jeugdigen in Altena zijn zowel fysiek als mentaal gezond. De beschermende factoren van Gezond zijn ‘positieve identiteit’ (hoe jeugdigen hun toekomstvisie zien, eigenwaarde ervaren en denken dat hun persoonlijke effectiviteit helpt hun eigen doelen te behalen) en ‘competenties’ (zowel emotionele als gedragsmatige competenties).10 Er is een positieve, gezonde en actieve omgeving thuis, op school en in de vrije tijd. Deze omgeving stimuleert jongeren om een gezonde leefstijl te hebben en mentaal weerbaar te zijn. Wanneer je mentaal weerbaar bent weet je dat tegenslagen en verdriet erbij kunnen horen en dat je met vallen en opstaan weer verder te kunnen gaan. Wij willen inzetten op mentale weerbaarheid mede omdat wij een stijging zien in de psychosociale problematiek onder jongeren. Jongeren hebben door de coronacrisis een grote klap gehad. De wereld stond op zijn kop en zij hadden vaak geen uitlaatklep. Jongeren zijn eenzaam en missen ontmoetingsplekken om elkaar te zien en te spreken. Jongeren durven soms niet om hulp te vragen. We willen een sfeer creëren in de gemeente van vertrouwen waar het normaal is dat het even niet ‘oké’ is en wij hier openlijk over kunnen praten. Hiervoor is het belangrijk dat jongeren iemand om zich hen hebben in hun (zorg) netwerk die dit signaleert en waarmee de jongere kan praten.

10

Ince, D., Yperen, van T., Valkestijn, M. (2018)

23

In Altena groeien jeugdigen gezond op omdat: • Jeugdigen voldoende bewegen • Jeugdigen een gezonde leefstijl hebben • Jeugdigen mentaal weerbaar zijn Wij gaan de komende jaren focussen op het versterken van de mentale weerbaarheid van onze jeugdigen. Dit doen wij onder andere door samen met onze maatschappelijke partners te investeren in training in mentale weerbaarheid op school, de praktijkondersteuners Jeugd en het versterken van ons laagdrempelige kortdurende hulpaanbod. De doelen, resultaten en acties op ‘voldoende bewegen’ en ‘gezonde leefstijl’ zijn geborgd in het beleidskader Vitaal Leven.

Wat is onze ambitie? Kansrijk betekent dat er meer beschermende factoren dan risicofactoren zijn. Kansrijk betekent dat je als beschermende factoren sociale binding hebt met jouw gezin en de omgeving, kansen voor betrokkenheid bij de maatschappij, school motivatie en een constructieve vrijetijdsbesteding hebt11. We willen dat alle jeugdigen in Altena zich uitgedaagd voelen om zichzelf te ontdekken en te ontplooien in een veilige omgeving. Dat het platteland van Altena een geborgen plek is om jezelf en het leven te ontdekken. Wij willen dat alle jongeren trots zijn op zichzelf en hoopvol zijn voor hun toekomst. Ook al weten zij niet precies hoe de toekomst er uit gaat zien, dan weten zij wel de volgende stap en wie/hoe zij om hulp kunnen vragen. Nu ervaren onze jeugdigen dat er weinig ontmoetingsplekken en activiteiten zijn in Altena.12 Ook blijft het middelengebruik onder jongeren in Altena een aandachtspunt. Het schoolverzuim in Altena blijft stabiel maar het blijft een punt van aandacht om jongeren naar passende dagbesteding te begeleiden. Dit voorkomt latere problemen. Deze constateringen hebben ertoe geleid dat wij de komende tijd gaan focussen op de volgende resultaten: In Altena groeien jeugdigen kansrijk op omdat:

11 12

Ince, D., Yperen, van T., Valkestijn, M. (2018) Enquête Jongerenraad Going4Altena 2019 bron:

24

• • • •

Jeugdigen de ruimte ervaren en de gelegenheid hebben om hun talenten te ontwikkelen in een fijne en veilige omgeving; Jeugdigen een passende plek hebben in de maatschappij op school, werk of dagbesteding; Er meer en betere georganiseerde vrijetijdsbesteding is in Altena waar jongeren op af komen en zich thuis voelen; Partners en inwoners betrokken zijn bij het organiseren van een kansrijke omgeving.

Om dit te realiseren gaan wij de komende jaren stevig inzetten op de betrokkenheid van maatschappelijke partners en inwoners door relatiemanagement en een subsidieregeling die initiatieven ondersteund die bijdragen aan een kansrijke omgeving voor jeugdigen en hun ouders. Het jongerenwerk en de activiteitenbegeleiding worden verstevigd. Het project ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’ (OKO) wordt opgezet en geborgd. De pilot On My Way en de VSV participatie coach worden bestendigd en we gaan inzetten op een vorm van talent ontwikkeling met stageplaatsen samen met werkgevers.

Wat is onze ambitie? Jeugdigen bloeien op wanneer zij leven in een geborgen omgeving waarin zij ouders en andere volwassenen hebben waarop zij kunnen steunen, normen & waarden leren en in veiligheid de grenzen op kunnen zoeken. De beschermende factoren van ‘Gewoon Opgroeien’ zijn ‘gesteund worden door ouders en andere volwassen in de opvoeding’, ‘pro-sociale normen’ en ‘waardering van positief gedrag’. Deze beschermende factoren worden versterkt op het moment dat de omgeving waarin de jeugdigen gewoon opgroeien dezelfde pro-sociale normen uitdragen. De ouders en verzorgers moeten waar nodig ondersteund worden door een sterk netwerk van mensen die hun helpen. We gunnen elke jeugdige en zijn ouders een goede start, want de start van het leven kan medebepalend zijn voor het ontwikkelen van mentale, fysieke en sociale problemen later in het leven13. In Altena willen wij een cultuur creëren waarbij wij normaliseren dat uitdagingen bij het leven horen én dat het normaal is dat je om hulp vraagt. We zien nu dat relatief veel ouders problemen ervaren in de opvoeding en niet altijd om hulp durven vragen.

13

Ministerie van Volkswelzijn, Gezondheid en Sport (2018). Actieprogramma Kansrijke Start file://altfs001/home$/mar376/Downloads/Actieprogramma+Kansrijke+Start.pdf

25

We willen in de komende jaren investeren in opvoedondersteuning waarbij ouders hulp krijgen bij opvoedvragen en waar rekening gehouden wordt met de verschillende fases van baby tot puber en van begin van een relatie tot echtscheiding en co-ouderschap. We willen dat alle kinderen een kansrijke start krijgen en dat ouders om hulp durven vragen. Daarom gaan we focussen op de volgende resultaten: In Altena groeien jeugdigen gewoon op omdat: • Elke jeugdige de best mogelijke start heeft (1000 dagen); • Ouders ervaren dat het normaal is dat je om hulp vraagt; • Ouders zich bekwaam voelen in de uitdagingen van het opvoeden. We gaan investeren in opvoedondersteuning, opvoedavonden en cursussen voor ouders. De jeugdgezondheidszorg wordt uitgebreid en er komt meer ondersteuning voor risicovolle (potentiële) ouders. Er komt een kansrijke start coalitie waarin partners gaan samenwerken om de eerste 1000 dagen van jeugdigen en hun ouders een zo goed mogelijke start te geven.

Een sterke sociale basis creëer je met en door de samenleving. De gemeente Altena is een onderdeel van een netwerk waarin wij samen een gezonde en kansrijke omgeving creëren waar onze jeugdigen zo gewoon mogelijk op kunnen groeien. Dit doen wij met de samenleving: inwoners, de kinderopvang, scholen, clubs, verenigingen, de jeugdgezondheidszorg, welzijnspartners, zorgaanbieders, maatschappelijke organisaties en andere initiatieven. In deze sterke sociale basis heb je aandacht voor elkaar, voor de kinderen en ouders met wie het gewoon goed gaat, en ook voor de kwetsbaren. Er is ruimte voor initiatieven en innovatie. Alle partijen in dit netwerk voelen en hebben de verantwoordelijkheid om bij de dragen aan een sterke sociale basis. Wij hebben een actieve rol in het mede creëren van een sterke sociale basis. Voor een gedeelte doen wij dat met onze eigen professionals die werken in het preventieve jeugdveld zoals de Jongerenwerkers, Verbindingsfunctionarissen Onderwijs-Jeugd, de Praktijkondersteuners Jeugd, onze Leerplichtambtenaren en de VSV coaches. Wij doen dat ook door aanjager, facilitator en stimulator te zijn van hetgeen wat er uit de samenleving komt. Wij doen dit met tijd, aandacht en middelen. Wanneer het nodig is dat de gemeente Altena sturing geeft of faciliterend is, zijn wij een uitnodigende gemeente die werkt vanuit partnerschap.

Wij geven partijen de ruimte, vrijheid en verantwoordelijkheid om hun taken uit te voeren binnen de context en kaders die zij, samen met Gemeente Altena, hebben geschept (notitie Bestuurlijke Vernieuwing in Actie 2021)14

14

Gemeente Altena (2021) Bestuurlijke Vernieuwing in Actie. Gemeente Altena.

26

Om te kunnen zorgen dat onze jeugdigen gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk opgroeien, hebben wij meer nodig dan alleen een samenhangend aanbod. We hebben een sterke sociale basis, pedagogische opvoedklimaat en een sterk netwerk rondom jeugdige en ouders nodig. Maar hoe bouw je daaraan en hoe zorg je dat de acties die wij als gemeente en onze partners uitvoeren ook effectief en impactvol zijn? In dit hoofdstuk worden de randvoorwaarden beschreven die nodig zijn om een preventieve aanpak te hebben en te behouden. Randvoorwaarden: 1. Focus 2. Netwerk 3. Integraliteit & vertrouwen 4. Zorgstructuur 5. Impactvol & data gedreven werken

Veranderingen kunnen uitdagend zijn en soms nemen wij te veel hooi op onze vork. Aan een effectieve en impactvolle preventieve aanpak werken kost tijd. Door een woud aan ambities, plannen en acties kan het soms lastig zijn om een keuze te maken wat nu belangrijk, nuttig en effectief is. Daarom gaan wij voor een samenhangende aanpak waarin wij op een aantal resultaatgebieden focussen voor de komende jaren: mentale weerbaarheid, constructieve vrijetijdsbesteding en voldoende opvoedondersteuning. Wij gaan onze impact meten op deze resultaten. In hoofdstuk 3 geven wij per ambitie aan wat onze gestelde resultaten en activiteiten zijn.

Een sterke sociale basis creëren wij met de samenleving. Dit betekent dat wij op elk niveau (in de samenleving, rondom een gezin, tussen professionals en tussen de gemeente en haar partners) een sterk netwerk nodig hebben die op basis van vertrouwen en wederzijdse belangen opereert. Als gemeente

27

Altena willen wij een samenspel met onze partners en professionals creëren en optimaliseren. Wij maken tijd om elkaar te leren kennen en onze samenwerking te verbeteren. Dat doen wij in ons dagelijkse werk en door het netwerk rondom preventie jeugd te verstevigen en te borgen.

De samenleving, ouders en professionals werken samen om een positief opvoedklimaat te creëren voor de kinderen van Altena. Soms is er geen pasklaar antwoord of aanbod voor hetgeen wat wij tegenkomen en moeten wij integraal op zoek naar een oplossing. Daarvoor moeten wij soms buiten de gebaande paden treden en hebben wij vertrouwen nodig van elkaar en in elkaar.

Om er vroegtijdig en preventief bij te zijn, hebben wij een doorlopende keten nodig waarin professionals elkaar kennen en/of elkaar weten te vinden. Dat begint bij geboortezorgketen (verloskundigen, kraamzorg, jeugdgezondheidszorg, huisartsen) en gaat door tot de middelbare school en daarna (VOscholen, jeugdgezondheidszorg, huisarts, leerplichtambtenaren, jongerenwerkers, beschermd wonen, zorgaanbieders). Wij willen heldere samenwerkingsafspraken tussen de partijen in de keten over samenwerking, doorverwijzing, overlegstructuren en het delen van gegevens.

Wij geven onszelf de ruimte en de mogelijkheid om gemaakte plannen te evalueren en bij te stellen op basis van nieuw inzichten, kennis, data en ervaringen. Wij gaan werken aan goede monitoring voor onze preventie aanpak voor jeugd. Dit doen wij met maatschappelijke partners waarin we werken aan evaluatie eisen zoals ervaring, bereik, effect van aanbod en bijdrage aan uiteindelijke impact. Wij gaan werken met 360 graden feedback met zowel kwalitatieve als kwantitatieve data. Wij zullen op basis van de Theory of Change en het Plan-do-Check-Act model opereren.

28

Wij creëren met onze preventieve aanpak een sterke sociale basis dat aansluit op de vraagstukken in de gemeente Altena. Om te blijven aansluiten bij die vraagstukken die spelen hebben wij een goede monitoring en evaluatie cyclus nodig. Door data gestuurd te werken en onze preventieve aanpak te evalueren op basis van de data, kunnen wij meten wat de resultaten zijn van onze preventieve aanpak. Dit gaan wij doen via de methode van veranderstrategie ‘Theory of Change’ (TOC). Een TOC is een onderzoeksmethode die helpt om te onderzoeken op welke wijze en via welke tussenstapjes een interventie werkt of waarom verwachte resultaten uitblijven. Het TOC-methode is ontwikkeld in 1995 als evaluatietool om complexe ‘community-based’ initiatieven te plannen en evalueren. Het wordt gebruikt om te bepalen hoe de lange termijn impact van het initiatief bereikt kan worden én wanneer het geslaagd is. De lange termijn impact die de gemeente Altena wil bereiken is dat haar jeugdigen gezond, kansrijk en zo gewoon opgroeien. Waarna het bepalen van de relevante condities (randvoorwaarden), verbanden, aannames en (wetenschappelijke) onderbouwing leiden tot een verandertheorie (Theory of Change). Een gedeelte van deze elementen zijn al terug te vinden in dit stuk: de randvoorwaarden zijn al in hoofdstuk 4 benoemd en de (wetenschappelijke) onderbouwing in hoofdstuk 2.

Nadat ons preventieve aanpak in 2023 geeffectueerd is, gaan wij deze samen met onze eigen uitvoering, maatschappelijke partners en inwoners initiatieven evalueren. Dit doen wij door zowel kwantitatieve data als kwalitatieve data te verzamelen. Een belangrijk element hierin is ‘storytelling’. Dat is een methodiek van dataverzameling waarmee je door ervaringen te delen en verzamelen kunt meten welke ervaring jeugdigen hebben met de hulp die zij krijgen of bijvoorbeeld hoe de samenwerking verloopt met onze maatschappelijke partners. Met deze nieuwe kennis gaan wij waar nodig bijsturen om ons aanpak te optimaliseren. Dit is maatwerk, onze aanpak kan hierdoor met de tijd gaan verschillen. Dit kan uiteindelijke zelfs op kernniveau gaan verschillen afhankelijk van de resultaten van de interventies of de aanwezigheid van risicofactoren in een bepaalde kern. Door te werken met de Theory of Change en data gedreven te werken gaan wij inzichtelijk maken in welke mate onze preventieaanpak effectief is en hoe het bijdraagt aan het gezond, kansrijk en zo gewoon opgroeien in Altena. Samen werken wij toe naar een toekomst waarin onze jeugdigen gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk opgroeien in Altena.

29