Bijlage Begroting 2024 bij RV Begroting 2024

Naast dit algemene risico ten aanzien van verbonden partijen, kunnen er ook specifieke risico’s ten aanzien van één partij zijn. In dit verband wordt gewezen op een mogelijk financieel risico als gevolg van het besluit van het Algemeen Bestuur van MidZuid over de huisvesting. Het voorgenomen besluit omvat de sloop van het huidige pand en de realisatie van nieuwbouw op de huidige locatie. De kosten hiervan worden doorgerekend in de bijdrage van de deelnemende gemeenten. 8. Garantstellingen De gemeente kan garant staan voor betaling van rente en aflossing van geldleningen aan instellingen, stichtingen of verenigingen met een publieke taak. Hieronder vallen ook de leningen van woningcorporaties. Deze leningen zijn geborgd door het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw), de gemeente heeft een achtervangpositie. Ook voor garanties verstrekt door de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (Nationale Hypotheekgarantie, NHG) van vóór 2011 heeft de gemeente een vergelijkbare achtervangpositie. Zowel het WSW als NHG hebben een hoge kredietwaardigheid. 9. Faillissement contractpartijen, met name in de jeugdzorg De afgelopen periode zien we zowel landelijk als ook in onze eigen regio dat er zorgaanbieders zijn die financieel in de problemen komen.

Naast het feit dat het wegvallen van een zorgaanbieder een grote belasting is voor het zorglandschap, zien we dat er hoge frictiekosten bij komen kijken. Op basis van een aantal cases die zowel landelijk als regionaal hebben gespeeld wordt het risico op mogelijke frictiekosten bij het wegvallen van een jeugdzorg aanbieder ingeschat op een bedrag van € 400.000. 10. Nazorg gesloten stortplaatsen In 2020 zou de eeuwigdurende nazorg van de stortplaats Zevenbergen worden overgedragen aan de Provincie Noord-Brabant (PNB). Er is een geschil ontstaan over de omvang van het doelvermogen

96

dat noodzakelijk is voor de eeuwigdurende nazorg. Partijen zijn onder voorwaarden overeengekomen gedurende 5 jaar onderzoek te doen naar het juiste doelvermogen. Afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek zullen de betreffende gemeenten, waaronder de gemeente Altena, mogelijk moeten bijstorten. Het uiteindelijke benodigde doelvermogen is van vele, nu nog onbekende factoren, afhankelijk. Ook een eventuele verlaging van de rekenrente. Overige risico’s Hierboven zijn de tien belangrijkste risico’s benoemd. Naast deze tien risico’s is nog een aantal andere (kleinere) risico’s onderscheiden. Deze variëren van risico’s die samenhangen met onvoldoende toezicht op bouwactiviteiten tot risico’s op het gebied van fraude bij aanvraag van inkomensvoorzieningen. Verondersteld wordt dat met deze overige risico’s in totaal een bedrag van € 4.293.000 gemoeid is.

De frauderisicoanalyse is er op gericht de opzet, het bestaan en de werking van de beheersmaatregelen op het gebied van fraude en integriteit te signaleren en maatregelen te treffen. In het Interne Controleplan van de gemeente Altena is een beperkte risicoanalyse opgenomen. Daarnaast wordt in het kader van risicomanagement in de tussentijdse verantwoordingsgesprekken van directie met teammanagers aandacht besteed aan (verwachte) risico’, waarbij ook frauderisico’s aan de orde komen. Het streven is een uitgebreidere analyse op te stellen. Er is inmiddels een begin gemaakt met het opstellen van beleid voor het voorkomen van fraude en integriteitsschendingen.

De weerstandsratio wordt bepaald door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de waarde van de geïnventariseerde risico’s. De omvang van de weerstandscapaciteit bedraagt in 2022 € 23.033.000. Gegeven de totale omvang van de geïnventariseerde risico’s van € 10.993.000 bedraagt de factor weerstandsvermogen bij de Jaarrekening 2022 2,1. Om de factor weerstandsvermogen te beoordelen kan gebruik gemaakt worden van de door de Universiteit Twente opgestelde waardering. Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 – 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 – 1,4

Voldoende

D

0,8 – 1,0

Matig

E

0,6 – 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

De voor de gemeente Altena berekende weerstandsratio valt in de categorie A en kan dus beoordeeld worden als uitstekend. De factor weerstandsvermogen ligt ruim boven het door de gemeenteraad in de nota Risicomanagement vastgestelde minimum van 1,0.

97

De wijze waarop en de volgorde waarin de diverse componenten van de weerstandscapaciteit zullen worden ingezet, indien de risico’s daadwerkelijk tot financiële lasten leiden, zullen afhankelijk zijn van de aard (incidenteel of structureel) en de omvang van de lasten. Omdat daarvoor een begrotingswijziging nodig zal zijn, wordt dit uiteindelijk door de gemeenteraad bepaald. Geconcludeerd kan worden dat het weerstandsvermogen van de gemeente ruim voldoende is om de belangrijkste geïnventariseerde risico’s (financieel) op te vangen. Dit ook mede gelet op de relatief kleine kans van de afzonderlijke risico’s en het feit dat deze risico’s geen verband met elkaar houden, waardoor de kans zeer gering is dat alle risico’s zich gelijktijdig manifesteren.

Op basis van artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing kengetallen opgenomen worden voor de netto schuldquote, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, de solvabiliteitsratio, de structurele exploitatieruimte, de grondexploitatie en de belastingcapaciteit. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Netto schuldquote

68,6%

89,1%

100,5%

129,5%

145,4%

149,5%

Netto schuldquote gecorrigeerd

65,1%

91,9%

102,9%

132,0%

147,9%

152,0%

Solvabiliteitsratio

34,0%

24,6%

21,4%

18,3%

15,9%

14,0%

Structurele exploitatieruimte

12,2%

0,5%

0,3%

1,8%

-2,6%

-2,5%

Grondexploitatie

10,2%

7,4%

7,3%

8,0%

6,1%

5,9%

Belastingcapaciteit

81,0%

96,7%

114,8%

114,8%

114,8%

114,8%

Beoordeling kengetallen in relatie tot de financiële positie Aan de kengetallen zijn door de toezichthouder geen normen verbonden, maar hebben wel een signaleringswaarde. Deze signaleringswaarden zijn als volgt. Kengetal

Minste risico

Gemiddeld risico

Meeste risico

Netto schuldquote

< 90%

90% - 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

20% - 50%

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

0%

< 0%

Grondexploitatie

< 20%

20% - 35%

> 35%

Belastingcapaciteit

< 95%

95% - 105%

> 105%

Op basis van bovenstaande tabel kan geconcludeerd worden dat de kengetallen in de gemeente Altena zich in vanaf 2024 niet gunstig ontwikkelen.

98

Om het door de raad vastgestelde beleid te kunnen uitvoeren (met name de omvangrijke investeringsplannen) moeten financieringsmiddelen worden aangetrokken. Omdat sprake is van een toenemende financieringsbehoefte stijgt de schuldpositie van de gemeente de komende jaren, wat gevolgen heeft voor de ontwikkeling van de netto schuldquote, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen en het solvabiliteitsratio. Vanaf 2026 verslechtert ook het kengetal voor de structurele exploitatieruimte. Dit hangt samen met het begrotingstekort als gevolg van de daling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds vanaf 2026. De belastingdruk van de gemeente Altena ligt vanaf 2024 boven het landelijk gemiddelde. Toelichting op de kengetallen Netto schuldquote Het kengetal netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Met andere woorden, de schuldquote geeft aan of de gemeente nog investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt het kengetal netto schuldquote ook berekend exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. Een hoge schuld kan veroorzaakt worden doordat afgesloten leningen worden doorgeleend. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Solvabiliteitsratio Onder de solvabiliteitsratio wordt het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal verstaan. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft inzicht in welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en wordt uitgedrukt in een percentage.

Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten en geeft daarmee inzicht in de waarde van de grondposities. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij

99