Bijlage 4. bijlagenboek - Regionaal Trendbeleid Veiligheid bij RV Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026

Regionaal Trendbeeld Veiligheid Zeeland-West-Brabant 2022

Voorwoord Bij het vaststellen van het Regionaal Beleidsplan 2019-2022 konden we met elkaar

hebben op de openbare orde en veiligheid in Zeeland-West-Brabant: ondermijning,

nog niet voorzien hoe de afgelopen jaren in het teken zouden staan van de

cybercriminaliteit, maatschappelijke onrust en zorg en veiligheid. Deze

coronacrisis. We hebben een zware en onrustige periode achter de rug met veel

veiligheidsvraagstukken die onze samenleving ontwrichten en onder druk zetten,

impact op de samenleving en de pandemie is waarschijnlijk niet blijvend uit beeld.

vragen vanwege de complexe aard om een gezamenlijke aanpak als één overheid.

Tijd om bij te komen is er nauwelijks door de oorlog in Oekraïne en de gevolgen daarvan, ook voor onze regio. Toch - of juist nu - kijken we samen vooruit in de

In dit beeld worden de regionale trends en richtingen van aanpak beschreven, voor

integrale veiligheidsplannen en vervolgens het Regionaal Beleidsplan 2023-2026.

cijfers en de bijbehorende duiding op gemeentelijk niveau kunt u contact opnemen met de teamchef van uw basisteam.

In het voorliggende trendbeeld heeft de politie de belangrijkste regionale veiligheidstrends in Zeeland-West-Brabant bij elkaar gebracht. Dit trendbeeld kan

Wij hopen met dit trendbeeld een waardevolle aanvulling te bieden op uw lokale

gebruikt worden als input voor de integrale veiligheidsplannen. De trends zijn

kennis en expertise van het veiligheidsdomein.

gebaseerd op de Nationale Veiligheidsmonitor, wetenschappelijke onderzoeken, cijfers en analyses van de intelligenceorganisatie van de politie en kwalitatieve

Mede namens de Verbrede Driehoek,

kennis van experts in het werkveld. Gerda van Leeuwen U treft allereerst een analyse van de grootste wijzigingen in criminaliteitscijfers tussen 2018 en heden. Met het oog op de operationele noodzaak om in de veelheid aan veiligheidsvraagstukken focus aan te brengen, staan we in dit trendbeeld vervolgens alleen nader stil bij díe thema’s die naar verwachting (ook) de komende jaren de grootste impact

Versie: 12-05-2022

Contact: team-bestuursondersteuning.zeeland-west-brabant@politie.nl

Politiechef Zeeland-West-Brabant

Algemeen beeld

Trends criminaliteitscijfers De digitalisering van de samenleving leidt al jaren tot een ‘crime change’: traditionele vormen van

Type delict

2021

T.o.v. 2018

criminaliteit zoals vermogensdelicten en vandalisme nemen af terwijl cybercriminaliteit toeneemt.

Zakkenrollerij

358

– 53%

(Poging) moord/doodslag

231

– 9%

Straatroof/overval

151

-24%

Overige vermogensdelicten

5927

-19%

Misdrijven VPT

256

-30%

Misdrijven GTPA

361

-4%

geworden van mishandeling, bedreiging en

Huiselijk geweld

1555

-25%

Dat proces is versneld tijdens de coronapandemie. De verschuiving is ook zichtbaar in de Nationale Veiligheidsmonitor 2021, waarbij aan inwoners van Nederland is gevraagd hoe vaak zij slachtoffer zijn geworden van specifieke criminaliteit. In

% Slachtofferschap criminaliteit ZWB

dit

landelijke

beeld

valt

naast

de

verschuiving naar cybercriminaliteit op dat Nederlanders vaker melden slachtoffer te zijn

20 0

seksueel geweld. In Zeeland-West-Brabant is

Chantage/afpersing

223

+53%

2021

die stijging minder sterk dan gemiddeld. Het

Cybercriminaliteit

7850

+195%

Geweld

Vermogen

aantal gemelde geweldsincidenten bij de

Inbraak woning

2022

-34%

Vandalisme

Cyber

Inbraak schuur

1516

+42%

Diefstal uit/van/af niet-motorvoertuigen

1523

+49%

Witwassen

335

+ 182%

vergelijking gemaakt tussen 2018 en 2021. Ook hier is de verschuiving naar cybercriminaliteit goed

Bezit wapens

516

+19%

zichtbaar (+195%). Wat opvalt is dat van de delicten met direct persoonlijk slachtofferschap alleen

Overlast personen verward gedrag

11925

+66%

cybercrime en chantage/afpersing zijn gestegen, de overige delicten zijn juist gedaald. In en om

Overlast drank/drugs

4674

+17%

Handel harddrugs

187

+20%

Vuurwerk

461

+97%

Overlast jeugd

9890

+100%

Aangevuld met kwalitatieve analyses van thematisch experts van de politie, leidt dit cijfermatige

Aantasting openbare orde

2543

+ 135%

beeld tot de keuze om in dit trendbeeld op een viertal thema’s nader in te gaan: ondermijning,

Geregistreerde incidenten. Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

2015

2017

2019

politie kent een groei van 7 procent tussen

2018 en 2021.

Bron: Veiligheidsmonitor 2021

Ook voor andere thema’s zijn de gemelde incidenten bij de politie geanalyseerd en is een

het huis is de inbraak in woningen gedaald maar de diefstal van onderdelen van ongemotoriseerde voertuigen gestegen, net als de inbraak in schuurtjes. De delicten in het straatbeeld zonder directe slachtoffers zoals overlast, handel in harddrugs en aantasting openbare orde zijn allen gestegen.

cybercriminaliteit, maatschappelijke onrust en zorg en veiligheid.

2

Ondermijning

Ondermijning in Zeeland-West-Brabant Ondermijning is geen nieuw fenomeen in onze eenheid. De veelzijdigheid van ondermijning

Daarnaast zien we dat de digitalisering van de samenleving zich ook vertaalt binnen het

vraagt ons wel continu focus aan te brengen: hoe uit ondermijning zich in Zeeland-West-

thema ondermijning. Het gebruik van cryptocurrency en versleutelde communicatie is

Brabant en waar willen we op investeren? Uit het Nationaal Intelligencebeeld Drugsmarkten

niet nieuw, maar wel steeds nadrukkelijker aanwezig. Ook cybercriminaliteit zelf werkt

dat de politie in 2021 samen met de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) en de

steeds vaker ondermijnend, denk bijvoorbeeld aan de aanvallen gericht op (lokale)

Koninklijke Marechaussee (Kmar) heeft opgesteld, blijkt dat drie ondermijnende pijlers

overheden en vitale infrastructuur. Geld dat wordt verdiend met cybercriminaliteit wordt

prominent aanwezig zijn in Nederland: witwassen, corruptie en excessief geweld.

vervolgens weer geïnvesteerd in drugsmarkten.

Drugscriminaliteit loopt als rode draad door deze pijlers heen, met de nadruk op cocaïne, synthetische drugs en hennep. Het landelijke intelligencebeeld is door de Dienst Regionale Informatie Organisatie (DRIO)

vertaald naar de eenheid Zeeland-West-Brabant. De genoemde drugsmarkten zijn alle drie

De uitstekende infrastructuur van ZWB wordt misbruikt om cocaïne te importeren en verder te distribueren. Dat gebeurt via de havens maar zien we ook opschuiven richting logistieke hubs.

prominent aanwezig in onze eenheid, mede vanwege de geografische ligging en logistieke knooppunten. Witwassen, corruptie en excessief geweld zijn daar ook in onze eenheid onlosmakelijk mee verbonden. Het zuiden van Nederland speelt al lange tijd een belangrijke rol in de hennepteelt en de productie van synthetische drugs. Voor synthetische drugs zijn in onze eenheid in 2021 landelijk gezien de meeste opslaglocaties aangetroffen. Daarnaast

We zien verharding van excessief en instrumenteel geweld. Dit doet een groot beroep op de inzet van Bewaken en Beveiligen.

Vastgoed speelt in ZWB een grote rol bij witwassen. Ook zijn er signalen van ondergronds bankieren.

zien we dat de import van cocaïne via de (zee)havens en logistieke hubs toeneemt, waarbij corruptie een groot risico vormt. Het excessieve geweld rond de drugsmarkten is gebied overstijgend, de uitwassen daarvan bereiken ook onze eenheid met onder andere de aangetroffen ‘martelcontainer’ als sprekend voorbeeld. In de eenheid Zeeland-WestBrabant kwamen in 2021 daarnaast relatief veel vuurwapenincidenten (69) voor ten opzichte van de andere eenheden. Landelijk staat onze eenheid daarmee in de top vier. Dit excessieve geweld zet onze rechtsstaat en de veiligheid van de mensen die daar werkzaam in zijn onder druk. Het stelsel Bewaken en Beveiligen heeft daarmee een structureel karakter gekregen.

ZWB speelt nog steeds een significante rol in de hennepmarkt. Opvallend is dat ook buitenlandse hennep via Nederland wordt geëxporteerd omdat het vanuit Nederland meer waard is.

Productie en opslag van synthetische drugs vindt door de hele eenheid plaats met een concentratie in Hart van Brabant. Import van grondstoffen loopt vooral via logistieke knooppunten op de weg en het spoor. Voor elk van de markten zijn mensen nodig in de bovenwereld die meewerken en faciliteren.

Ondermijning in Zeeland-West-Brabant. Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

3

Ondermijning

Jonge aanwas

Richting aanpak: crimescripts

Het percentage minderjarige verdachten in Zeeland-West-Brabant is licht gedaald. Wel

In de aanpak van ondermijnende criminaliteit werken we vanuit de beschikbare

zijn minderjarigen relatief vaker betrokken bij chantage/afpersing en wapenbezit. We zien

intelligencepositie om prioriteiten te definiëren waarmee we de criminaliteit zo effectief

een kleine groep jongeren die uit beeld raakt in de wijk, zich bedient van geweld,

mogelijk verstoren. De criminele wereld, waarin werkwijzen snel kunnen veranderen,

doorgroeit richting zwaardere criminaliteit en als negatief rolmodel fungeert voor de

vraagt namelijk om een wendbare overheid. We bepalen per situatie welke methode –

jongeren in de wijken. Uit onderzoek in een aantal wijken in onze eenheid blijkt dat 16%

zoals een strafrechtelijk onderzoek, een handhavingsactie, of het investeren in een

van de personen die in beeld zijn gekomen voor zware criminaliteit onder de 23 jaar is. Uit

publiek-private samenwerking – het meest effectief is in het duurzaam bestrijden van

de monitors van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel blijkt dat diezelfde

ondermijnende criminaliteit, en dus onze (capaciteits)inzet rechtvaardigt. In dit

leeftijdscategorie een derde van de daders én slachtoffers vertegenwoordigt bij

keuzeproces houden we ook rekening met de maatschappelijke impact van een situatie.

verschillende vormen van mensenhandel. Waarbij opvalt dat signalen over mensenhandel

Gezamenlijk inzicht en afstemming over de aanpak van ondermijning is daarom hard nodig

bij de politie ten opzichte van 2018 in totaliteit verdrievoudigd zijn. Ook is de digitale

– met partners binnen de eenheid maar ook daarbuiten - zodat ieder vanuit haar eigen

criminaliteit zeer in trek bij de jeugd. Het geeft hen de kans om met weinig risico snel geld

expertise en taakstelling bijdraagt aan een zo groot mogelijk effect.

te verdienen wat de doorstap naar de georganiseerde criminaliteit makkelijker maakt. De focus in de ambitie dient niet alleen te liggen op criminele subjecten maar juist op faciliterende structuren. Per crimineel verdienmodel is uitgewerkt hoe de criminele

Percentage minderjarige verdachten ZWB

werkwijze eruit ziet in zogenaamde ‘crimescripts’. Onderdelen van de crimescripts zijn bijvoorbeeld het uithalen van cocaïne uit containers in de havens, de import van cruciale

50

grondstoffen en het belang van ‘superlaboranten’ voor de productie van synthetische

0

drugs, en de (straat)handel van hennep inclusief gewelddadige ‘rips’. Wanneer een

2018

2019

2020

Alle delicten Bezit wapens

2021

werkwijze verandert, wordt ook het crimescript bijgesteld. Doel van onze aanpak is om zo effectief mogelijk barrières op te werpen op cruciale onderdelen van de crimescripts en (kwetsbare) personen en bedrijven weerbaar te maken tegen ondermijning.

Chantage/afpersing Witwassen Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

4

Cybercriminaliteit

Criminaliteit in het digitale domein

Persoonlijk slachtofferschap cybercriminaliteit

In de algemene criminaliteitscijfers op pagina 2 was de trend al goed te zien: het aantal

Steeds meer Nederlanders worden persoonlijk slachtoffer van criminaliteit met een digitale

meldingen van cybercriminaliteit is in Zeeland-West-Brabant hard gestegen, net als in de rest

component. Denk bijvoorbeeld aan online oplichting en fraude, hacken en online bedreiging en

van Nederland. Het totale schadebedrag en de schade per melding groeiden mee.

intimidatie. Uit de Nationale Veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat één op de vijf Nederlanders in 2021 slachtoffer was van één of meer van deze vormen van cybercriminaliteit. Dat percentage is gelijk aan die van het slachtofferschap van alle vormen van traditionele criminaliteit samen. Jongeren

zijn vaker slachtoffer van hacken, online bedreiging en intimidatie. Boven de 25 jaar is er vaker

(2663)

€3 miljoen (3752)

2018

2019

Schade onbekend

€9 miljoen (7638)

€12 miljoen (7850)

sprake van slachtofferschap van aankoopfraude, fraude in het betalingsverkeer en phishing. Een andere opvallendheid is dat voor cybercriminaliteit slechts 19% van de slachtoffers zegt aangifte te doen, tegenover 33% bij traditionele delicten. Kijkend naar het aantal meldingen bij de politie in Zeeland-West-Brabant lijkt dat percentage in de praktijk nog lager te liggen.

2020

2021

Aantal meldingen en schadebedrag per jaar. Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

Sinds 2019 registreert de politie Zeeland-West-Brabant bij elke melding nauwkeurig om wat voor soort cybercriminaliteit het gaat. Uit een analyse van die registraties blijkt, dat er de afgelopen

De verwachting is dat die stijging de komende jaren door blijft zetten door de verdere

jaren sprake is van een duidelijke top-5 van delicten, die steeds vaker gericht zijn op specifieke

professionalisering van “cybercrime-as-a-service”. Die criminele dienstverlening is anders dan

slachtoffers. Er wordt het vaakst melding gemaakt van phishing, gevolgd door helpdeskfraude,

de dienstverlening bij fysieke delicten; bij cybercrime zijn vaak alle componenten van het delict

aan- en verkoopfraude, vriend-in-nood-fraude en het misbruiken van accounts voor bestellingen.

bij één dienstverlener op afstand te koop of te huur. Zo zijn er websites waarmee je DDOS-

De verwachting is dat we de komende jaren dezelfde vormen van cybercriminaliteit gericht op

aanvallen kan plegen zonder te begrijpen hoe een dergelijke aanval werkt. Maar ook alle

individuen blijven zien, maar dat daar verdere professionalisering plaatsvindt.

benodigdheden en begeleiding voor het oplichten van mensen door middel van phishing staan online te koop. Door deze ontwikkeling is cybercriminaliteit enorm schaalbaar en toegankelijk. Een betrekkelijk kleine groep IT-ontwikkelaars zorgt voor steeds geavanceerdere oplossingen, terwijl het aantal gebruikers groeit zonder dat zij enige kennis van de achterliggende techniek hebben. Daarmee wordt cybercriminaliteit ook steeds meer een instapdelict. Startende

Phishing

criminelen kunnen met een kleine investering relatief makkelijk digitale delicten plegen. Het

Bestelaccounts

geld dat ze daarmee verdienen, kunnen zij vervolgens investeren om zich ook in andere,

378

ondermijnende, criminele markten in te kopen.

Aan/-Verkoop

487

1832

Helpdeskfraude

593

Vriend in nood

478

Aantal meldingen per type delict in 2021. Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

5

Cybercriminaliteit

Cyberdreiging infrastructuur

Richting aanpak: brede bestrijding en alternatieve interventies

Naast inwoners van Zeeland-West-Brabant hebben ook organisaties in onze eenheid te maken

Gezien de grote toename van cybercriminaliteit en de verwachte verdere professionalisering

met dreigingen en incidenten in het digitale domein zoals DDOS-aanvallen en gijzelsoftware.

en globalisering, is het cruciaal om deze criminaliteit anders en breder te gaan bestrijden.

De omvang van dergelijke aanvallen is moeilijk in kaart te brengen door een gebrek aan cijfers.

De brede bestrijding van cybercriminaliteit gaat verder dan stafrechtelijke afdoening, ook

Voor de bescherming van vitale infrastructuur rondom bijvoorbeeld energie en water is

interventies op het voorkomen of verstoren van criminele bedrijfsprocessen staan centraal en

landelijk een structuur opgetuigd waar ook de eenheid Zeeland-West-Brabant goed op is

hebben een gelijkwaardige rol. De politie kijkt samen met het Openbaar Ministerie en andere

aangesloten. De bescherming van semi-vitale infrastructuur als ziekenhuizen, scholen en

partners per onderzoek en binnen de themabestrijding wat de juiste interventies zijn om

bedrijven valt daar niet onder. In eerste instantie ligt de verantwoordelijkheid van het

criminele activiteiten te voorkomen, verstoren of stoppen. Daar waar opsporing wordt ingezet

beschermen

werkt de politie dadergericht en datagedreven in plaats van slachtoffergericht: aangiften

van

digitale

systemen

–

cybersecurity

–

bij

organisaties

zelf.

Als

veiligheidspartners kunnen we deze organisaties vanuit ieders eigen expertise echter wel

worden niet apart behandeld maar geanalyseerd en aan elkaar gekoppeld om op die manier

proactief ondersteunen door de semi-vitale infrastructuur binnen Zeeland-West-Brabant in

zoveel mogelijk informatie over daders en facilitators te verzamelen. Het doel is om vervolgens

kaart te brengen en een integrale aanpak te ontwikkelen op de bescherming daarvan.

de cruciale spelers binnen crime-as-a-service in beeld te brengen, zoals de IT-begaafde criminelen die de websites en apps bouwen. De focus ligt daarbij op spelers die vanuit Zeeland-West-Brabant opereren. Omdat digitale criminaliteit niet geografisch gebonden is, wordt echter ook samengewerkt buiten de grenzen van onze eenheid. Die brede bestrijding vraagt niet alleen wat van de strafrechtketen. Om tot de juiste resultaten te komen is een netwerk van publieke en private partners noodzakelijk. Zo zijn bedrijven in de telecomsector en het bankwezen nodig om phishingsites snel uit de lucht te kunnen halen. Ook het verhogen van weerbaarheid en meldbereidheid bij (kwetsbare) personen en bedrijven vraagt om een integrale aanpak. Op al die elementen is nog verbetering mogelijk en nodig.

6

Maatschappelijke onrust

Maatschappelijke onrust

meer structurele problematiek schuil en een diversiteit aan groepen mensen. Inmiddels is de coronapandemie minder prominent aanwezig in het dagelijks leven. We zien naast het reeds bestaande klimaat- en agrarisch activisme een deel van de activistische groeperingen aanhaken op andere actuele thema’s zoals de oorlog in Oekraïne. Het anti-

ME-inzet

demonstraties en rellen die in verband daarmee ontstonden. Achter deze term gaat echter een veelheid van acute en

30

60

20

40

10

20

0

overheidssentiment is daarbij de gemene deler. Dat maakt dat de verwachting is dat we de komende jaren blijvend maatschappelijk fenomeen moeten behandelen dat veel politiecapaciteit blijft vergen binnen en buiten onze eenheid.

2019

2020

2021

Uren ME-inzet (x1000) Begeleiding demonstratie

De NCTV oordeelde in haar fenomeenanalyse van de coronaprotesten dat corona als een contrastvloeistof heeft gewerkt, waarbij het al langer sluimerende ongenoegen en wantrouwen jegens onder andere de overheid meer aan de

0

2018

geconfronteerd worden met maatschappelijke onrust op een verscheidenheid aan thema’s en dit als structureel

Demonstraties

Politie-inzet

Tijdens de coronapandemie kwam de term ‘maatschappelijke onrust’ regelmatig naar boven als toelichting op

Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

oppervlakte kwam. Naast uitingen van een diverse en vasthoudende bovenlaag met hoofdzakelijk gevolgen voor de openbare orde, bestaat er een kleinere, radicale onderstroom die zich vooral online profileert. Daar zien we radicalisering van mensen die de overheid, wetenschap en traditionele media al langer wantrouwen en hun denkbeelden bevestigd zien in complotconstructies, desinformatie en misinformatie.

Onrust in Zeeland-West-Brabant Uit een analyse van de rellen die de afgelopen jaren in onze eenheid plaatsvonden komt het beeld naar voren dat de

Vertrouwen van Nederlanders (%) 100 0

personen die deelnamen aan deze rellen over het algemeen jonge mannen (<27) uit onze eigen regio zijn. Ongeveer de

apr-20 jul-20 nov-20 mrt-21 sep-21

helft van deze mannen heeft antecedenten die uiteenlopen van vermogensdelicten tot geweld, wapenbezit en

Landelijke overheid

witwassen. De meerderheid was daarnaast al onderdeel van een overlastgevende jeugdgroep. Landelijk zijn vier typen

Lokale overheid

relschoppers onderscheiden door onderzoeksbureau Movisie: sensatiezoekers, anti-corona-activisten, anti-overheidactivisten en reizende matters. Bij de ongeregeldheden en rellen in onze eenheid zagen we over het algemeen alleen die eerste groep: verveelde jongeren die – deels gemobiliseerd door online opruiing – op zoek gingen naar sensatie en daarmee de openbare orde verstoorden. Wel namen jongeren uit onze eenheid andersom deel aan rellen elders in het land. Los van deze zichtbare rellen zien we daarnaast ook in onze eenheid mensen die zich in de radicale onderstroom

Kranten Mensen algemeen Bron: www.impactcorona.nl/laag-vertrouwen-samenleving

begeven vanuit verschillende ideologieën.

7

Maatschappelijke onrust

Richting aanpak: ontwikkeling integrale aanpak maatschappelijke onrust Door de eerder genoemde analyse van de rellen heeft de politie in Zeeland-West-Brabant een

Verstoring van het ordentelijk verloop van het maatschappelijk leven in de openbare ruimte, waarbij een rechtsnorm aanzienlijk geschonden wordt.

beeld bij de personen die betrokken zijn bij openbare orde verstoringen. Via de verschillende afdelingen die onder de Dienst Regionale Informatie Organisatie (DRIO) vallen is er daarnaast een beeld van personen die zich in de radicale onderstroom begeven. De politie verzamelt haar informatie binnen het thema maatschappelijke onrust langs drie – deels overlappende – pijlers:

In alle vormen, met focus op ideologische of thematische doelgroepen die in de actualiteit voor verstoringen kunnen zorgen.

openbare ordeverstoringen, activisme en demonstraties en actuele thema's en sentimenten. Voor

elk van die pijlers wordt gemonitord welke trends en ontwikkelingen zichtbaar zijn in onze eenheid, welke duiding er gegeven kan worden op (activistische) groeperingen en individuen en welke daarvan kunnen zorgen voor maatschappelijke onrust en/of openbare ordeverstoringen. De

Die spanning, sentiment en invloed op bovenstaande thema’s teweeg kunnen brengen (openbare ordeverstoring & activisme)

operationele teams worden vervolgens met dat beeld gevoed. Zij fungeren samen met bondgenoten als thermometer in de wijk en op het web. Die digitale en fysieke verbinding met de samenleving is cruciaal om vroegtijdig onrust waar te kunnen nemen. Draagvlak en legitimiteit – mede door een inclusieve en diverse politie voor iedereen - zijn daarbij randvoorwaardelijk. Voor de komende jaren is het van belang om met elkaar dat beeld verder aan te scherpen en een integrale aanpak te ontwikkelen. In aanloop naar de nieuwe Nationale Veiligheidsagenda zijn landelijk reeds een aantal aanbevelingen gedaan om in de eenheden een integraal beeld te krijgen op dit thema. Het gaat dan om: wie heeft welke rol in relatie tot maatschappelijke onrust, welke informatiebehoefte hoort daarbij en wie zijn de aanspreekpunten binnen de betrokken organisaties. Het verdient daarbij de aanbeveling om in die gezamenlijke aanpak te werken aan versterking van samenhang tussen preventie, dialoog en handhaving. Werken aan een verbonden

samenleving vraagt daarmee de gezamenlijk aandacht van ons als één overheid.

In verbinding met de samenleving

Monitoring groepen en individuen

Handhaving openbare orde

Opsporing strafbare feiten

1

2

3

4

8

Zorg en Veiligheid

Zorg en veiligheid in het straatbeeld Zorg en veiligheid. Twee termen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Niet alleen bij

Daarmee zijn de eerste acties op deze beweging al integraal in gang gezet. Deze acties zijn

incidenten achter de voordeur zoals huiselijk geweld, maar ook steeds vaker zichtbaar in het

er op gericht direct de juiste hulp te bieden, te werken aan een gesloten keten en daarmee

straatbeeld. Wat daarbij opvalt is dat sinds 2018 twee soorten overlastmeldingen hard zijn

ook de capaciteitsinzet van de politie te verlagen.

gestegen: meldingen over personen met verward gedrag en meldingen over jeugd.

Meldingen overlast

14000

Jeugd Jeugdigen in onze eenheid vormen een rode draad in de thema’s van dit trendbeeld. De overlastmeldingen zijn gestegen, jongeren namen in grote getalen deel aan rellen en zijn betrokken bij (zware) criminaliteit op het gebied van ondermijning en cyber. Dat geldt

natuurlijk niet voor alle jongeren. Uit onderzoek van het WODC naar jeugdcriminaliteit blijkt dat in 2020 één op de drie minderjarigen rapporteerde een traditioneel delict te hebben

4000 2018 2019 2020 2021 Personen verward gedrag Overlast Jeugd Bron: Politie Zeeland-West-Brabant

gepleegd, daarnaast meldden jeugdigen in dit onderzoek daderschap van wapenbezit (3,3%), cybercriminaliteit (19,5%), drugsverkoop (1,5%) en geweld (20%). Anders dan bij jongvolwassenen is zelfgerapporteerd daderschap onder twaalfminners en minderjarigen de afgelopen jaren niet gedaald; de ernst van de gepleegde delicten is zelfs gestegen. Voor deze jongeren lijkt een parallelle samenleving te zijn ontstaan waarin meedoen aan criminaliteit normaal lijkt en zij gerekruteerd worden voor het plegen van delicten. Kwetsbare

Personen met verward gedrag

jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) blijken daarbij uit onderzoek van de

Sinds 2018 zien we een stijging van de meldingen over personen met verward gedrag; een

Hogeschool Leiden oververtegenwoordigd te zijn in de daderpopulatie.

duidelijke trend die voor alle partners in het domein merkbaar is. Niet alleen het aantal meldingen stijgt, ook de ernst. Uit onderzoek van Bureau Beke blijkt dat van de gemiddeld tien

Richting aanpak: vroeg signaleren en jonge aanwas beperken

mensen die jaarlijks overlijden na politieoptreden, 84% verward gedrag vertoonde.

Uit landelijk politieonderzoek blijkt dat 22% van de totale groep jeugdige verdachten

Confrontaties die zoveel mogelijk voorkomen moeten worden. Hoewel de politie vaak als

verantwoordelijk is voor 60% van de door jeugdigen gepleegde misdrijven. Daarmee geeft

eerste ter plaatse is en kan zijn, is zij niet de partner in het zorg- en veiligheidsdomein met de

deze groep jongeren reden tot zorgen. Tegelijk is dit een groep waar nog kansen liggen om

beste kaarten in hand om de situatie (duurzaam) op te lossen. Vanaf het voorjaar van 2022

jonge aanwas te beperken door criminele carrières vroegtijdig te signalen en af te breken.

wordt een gedeelte van de meldingen over personen met verward gedrag die nu bij de politie

Dat kunnen we – mede binnen de aanpak ‘preventie met gezag’- doen door de komende

binnenkomen rechtstreeks naar de meldpunten niet acuut van de gemeenten doorgezonden.

periode integraal de focus te leggen op jongeren en jeugdgroepen die overlast veroorzaken,

De integrale samenwerking op acute meldingen wordt anderzijds versterkt binnen het

meedoen aan rellen, zich bezighouden met instapdelicten als online criminaliteit en

programma ‘samen op in acuut’.

(soft)drugs en dreigen door te groeien naar meer serieuze criminaliteit.

9