Bijlage 1. bijlagenboek - Veiligheidsanalyse bij RV Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026
Tekst van het document
Veiligheidsanalyse 2019-2022
Inleiding Voor u ligt de veiligheidsanalyse 2019-2022 van de gemeente Altena. Deze versie is bijgewerkt en geeft een totaalbeeld, ook over het jaar 2022 (de eerdere versie betrof de cijfers t/m september 2022). Om een goed veiligheidsbeleid met de juiste prioriteiten en taakaccenten vast te stellen voor de komende jaren is het belangrijk dat er een goed beeld is van de veiligheid en de veiligheidsbeleving in de gemeente Altena. In deze veiligheidsanalyse worden de thema’s gehanteerd zoals die in de hoofdlijnennotitie door de gemeenteraad zijn benoemd en vastgesteld. Het gaat dan om de volgende prioriteiten: Zorg en veiligheid Veilige woon- en leefomgeving Ondermijning Digitale veiligheid en maatschappelijke onrust
Onderzoek Voor de veiligheidsanalyse is gebruik gemaakt van twee onderzoeksmethoden. Er zijn objectieve cijfers opgevraagd bij de veiligheidspartners en er is een enquête veiligheid uitgevoerd onder de inwoners. Enquête veiligheid In juli 2022 is er een enquête veiligheid gehouden onder de inwoners van de gemeente Altena over veiligheid(sbeleving) in de woonomgeving. De enquête is door ruim 700 inwoners ingevuld. Met dit aantal kunnen we spreken van een representatief beeld van de enquête (uitgaande van een populatie van 57.000 inwoners en een foutenmarge van 4% en een betrouwbaarheidsniveau van 95%). De gemeenteraad is via een raadsinformatie geïnformeerd met een samenvatting van de resultaten.
Leeswijzer De prioriteiten zijn per hoofdstuk uitgewerkt. Gestart wordt met een korte inleiding over de prioriteit gevolgd door de veiligheidscijfers in tabellen en de resultaten van de enquête veiligheid. In het laatste hoofdstuk “analyse van de thema’s” wordt nadere betekenis gegeven aan de thema’s en worden de resultaten verder geanalyseerd aan de hand van een nadere toelichting op het thema; waar staan we nu en waarom is dit thema tot prioriteit benoemd.
2
Samenvatting van de cijfers Beknopte samenvatting van de cijfers Thema : Veilige woon- en leefomgeving De veiligheid in de buurt wordt door de inwoners beoordeeld met het cijfer 8. Onze inwoners voelen zich veilig in hun woon- en leefomgeving. Ruim de helft (60%) voelt zich veilig in de eigen woonomgeving, 40% voelt zich wel eens onveilig, dit komt hoofdzakelijk door aanwezigheid van hangjeugd, vuurwerk, onveilige verkeerssituaties en inbraken. De criminaliteitscijfers bij dit thema zijn de afgelopen jaren afgenomen. Het aantal aanmeldingen bij buurtbemiddeling neemt toe. Er zijn inmiddels 17 buurtpreventieteams in Altena, de aanwezigheid van buurtpreventie verhoogt het gevoel van veiligheid. Naast buurtpreventie zijn er ook verschillende WhatsApp groepen actief, gericht op verdachte situaties in de wijk, inwoners geven aan dat de aanwezigheid hiervan het gevoel van veiligheid verhoogt. Uit de enquête blijkt dat bijna 40% van onze inwoners geen overlast ervaart in de woonomgeving. Het aantal meldingen van overlast neemt toe; onder andere overlast van verwarde personen, jeugdoverlast, afsteken van vuurwerk en vernielingen. 60% van de inwoners die een verdachte situatie waarneemt maakt daar ook melding van bij de politie en/of de gemeente.
Thema : Zorg en Veiligheid Bij het thema zorg en veiligheid zien we een stijging van politiemeldingen bij huiselijke twist, overlast door verward/overspannen personen en overlast jeugd. Een mogelijke verklaring voor de stijging van de cijfers is de corona periode. De complexiteit op verschillende domeinen neemt toe waardoor samenwerking noodzakelijk is, zowel binnen het sociaal domein als met de veiligheidspartners. Thema : Ondermijning Bij het thema ondermijning zien we dat de illegale handel (wapenhandel, fraude en cybercrime) toeneemt. Het lijkt erop dat de drugshandel afneemt, de vraag is of dit een reëel beeld geeft van de werkelijke situatie. Het aantal meldingen bij MMA (Meld Misdaad Anoniem) neemt toe. Thema : Digitale Veiligheid Digitale veiligheid wordt steeds belangrijker, het aantal gevallen van cybercrime is gestegen. Inwoners hebben vooral behoefte aan voorlichting op dit gebied, waarbij vooral aandacht moet zijn voor de kwetsbare groepen in onze gemeente. Conclusie De algemene conclusie die getrokken kan worden is dat de landelijke trends over het algemeen ook terug te zien zijn binnen de gemeente Altena. Voorbeelden hiervan zijn de dalende cijfers van het aantal woninginbraken (en overvallen en straatroven) en de verplaatsing van deze vorm van criminaliteit naar digitale criminaliteit.
Ook de zorgen die er zijn op het gebied van zorg en veiligheid over inwoners met verward / onbegrepen gedrag, huiselijk geweld en maatschappelijke onrust. Online aangejaagde ordeverstoringen zijn steeds meer in opkomst. Polarisatie en maatschappelijke onrust worden ondersteund door internet en nemen in intensiteit toe.
3
Prioriteit: Veilige woon- en leefomgeving Deze prioriteit heeft betrekking op verschillende vormen van criminaliteit, zoals woninginbraken en fietsendiefstal. Maar ook brandveiligheid, overlast die ervaren wordt, buurtpreventie en buurtbemiddeling.
Woningcriminaliteit Voertuigcriminaliteit Bedrijfscriminaliteit Overige vermogensdelicten *1 Geweldsdelicten Aantasting Openbare Orde en Openbare Ruimte *2
Bron Politie Politie Politie Politie
2019 125 179 48 331
2020 83 246 51 227
2021 96 133 38 162
2022 80 143 48 161
Politie Politie
103 134
117 210
95 185
122 161
*1 denk hierbij aan diefstal, verduistering, heling en chantage/afpersing *2 denk hierbij aan vernielingen cq zaakbeschadiging en brand/ontploffing
Enquête – veiligheidsgevoel De veiligheid in de buurt wordt door de inwoners / respondenten van de enquête beoordeeld met het cijfer 8. Ruim 60% geeft aan dat de veiligheidsbeleving in hun buurt gelijk is gebleven. Ruim de helft (60%) voelt zich veilig in de eigen woonomgeving, 40% voelt zich wel eens onveilig. Inwoners geven aan dat het gevoel van onveiligheid voornamelijk komt door aanwezigheid van hangjeugd, vuurwerk, onveilige verkeerssituaties en inbraken.
Buurtbemiddeling Bij buurtbemiddeling worden de problemen tussen buurtbewoners aangepakt door middel van inschakeling van getrainde en ervaren vrijwilligers. Deze gaan met beide partijen in gesprek en bemiddelen zo naar een passende oplossing. Surplus voert buurtbemiddeling uit in opdracht van de gemeente, woningbouwcorporaties en politie.
Aanmeldingen Geschikte aanmeldingen Opgeloste zaken Niet opgeloste zaken Ongeschikte zaken * Openstaande zaken (nog in behandeling)
Bron Surplus Surplus
2019 47 39
2020 45 29
2021 60 48
2022 74 54
Surplus Surplus Surplus Surplus
24 15 8
18 11 16
34 14 12
35 16 20 3
*Ongeschikte zaken zijn aanmeldingen die niet geschikt zijn voor buurtbemiddeling, denk hierbij aan een “tegenpartij” die weigert, mensen zijn doorverwezen en weigeren, het is niet bekend wie de overlast gevende buur is, er speelt te veel om te kunnen bemiddelen, enz.
4
Enquête Veiligheid - buurtbemiddeling Van de respondenten geeft 23% aan bekend te zijn met buurtbemiddeling, 77% is niet bekend met buurtbemiddeling.
Buurtpreventieteams Inwoners kunnen zelf bijdragen aan een veilige en leefbare woonomgeving. Zij weten tenslotte wie er in de buurt woont en wanneer iets afwijkt van de normale situatie. Met elkaar de buurt veilig en leefbaar houden. Bij buurtpreventie zetten vrijwillige buurtgenoten zich in om samen met de gemeente en de politie de buurt veilig te houden. Dit kan middels het wandelen/fietsen door de wijk en alert zijn op verdachte situaties, de inzet van een WhatsApp groep, het verspreiden van een folder met diverse tipse en adviezen om criminaliteit te voorkomen, etc.
Aantal buurtpreventieteams
Bron Gemeente
2019 15
2020 15
2021 16
2022 17
In de volgende kernen zijn één of meerdere buurtpreventieteams aanwezig: Veen, Wijk en Aalburg, Sleeuwijk, Andel, Woudrichem, Almkerk, Nieuwendijk en Hank. In de kern Andel is een dekkend buurtpreventie netwerk actief. In de overige kernen is buurtpreventie binnen bepaalde wijken/buurten actief en niet binnen de hele kern.
Enquête Veiligheid – buurtpreventie Bij 15% van de respondenten is een buurtpreventieteam actief. Bij ruim 40% is geen buurtpreventieteam actief en ruim 40% weet niet of er een buurtpreventieteam actief is in hun buurt. Van de 15% die aangeven dat er een buurtpreventieteam in hun buurt actief is geeft 67% hiervan aan dat de aanwezigheid van een buurtpreventieteam het veiligheidsgevoel vergroot. Ook geeft ruim 70% aan tevreden te zijn over de activiteiten van het buurtpreventieteam. Van de ruim 80% waar geen buurtpreventieteam actief is of men dit niet weet geeft ruim 40% aan dat de aanwezigheid van een buurtpreventieteam het veiligheidsgevoel vergroot. Ruim 20% geeft aan bereid te zijn actief deel te nemen als vrijwilliger aan een buurtpreventieteam. Geconcludeerd kan worden dat buurtpreventie bijdraagt aan het veiligheidsgevoel van de inwoners.
WhatsApp verdachte situaties Naast buurtpreventie zijn er in de gemeente Altena ook verschillende WhatsApp groepen actief die gericht zijn op verdachte situaties in de wijk. Deze WhatsApp-groep wordt gebruikt om onderling onveilige situaties te signaleren en te delen met elkaar.
Enquête Veiligheid – WhatsApp verdachte situaties Bij 35% van de respondenten is een Whatsappgroep actief op het gebied van veiligheid/ verdachte situaties, 33% weet niet of er zo’n Whatsappgroep actief is in de buurt en 32% geeft aan dat er geen Whatsappgroep actief is. Ruim 60% van de respondenten waar een Whatsappgroep actief is, geeft aan dat de aanwezigheid van deze whatsappgroep het veiligheidsgevoel vergroot.
5
Overlast - cijfers
Overlast (totaal) bestaande uit: - Drugs/drankoverlast - Verkeersoverlast (parkeerproblemen en verkeersstremming) - Burengerucht (relatieproblemen) - Overlast (verwarde personen, jeugd en zwervers) - Vuurwerk (oa. afsteken) - Geluid (horeca, evenement en overig) Vernielingen Milieu Verkeersongevallen
Bron Politie
2019 1.065
2020 1.653
2021 1.699
2022 1.537
Politie Politie
69 195
51 193
67 227
54 190
Politie
113
172
189
220
Politie
281
514
540
530
Politie Politie
196 211
331 392
275 401
198 345
Politie Politie Politie
171 293 241
279 540 240
240 489 224
227 425 264
Enquête Veiligheid- overlastbeleving 37% (262) van de respondenten ervaart geen overlast in de woonomgeving. 63% (451) ervaart wel eens overlast in de woonomgeving. De overlast komt voornamelijk door verkeer (53%/238), woonoverlast (personen met verward gedrag, geluidsoverlast en stankoverlast) (35%/159) en jeugd (34%/154).
Enquête Veiligheid - meldings- en aangiftebereidheid 48% van de respondenten ziet wel eens een verdachte situatie in de buurt en 60% hiervan heeft van deze situatie ook melding gemaakt bij de gemeente en/of de politie.
6
Thema: Zorg en veiligheid (incl. jeugd) De verbinding tussen zorg en veiligheid wordt steeds belangrijker, de gemeente heeft hierin de regierol. Bij dit thema is er aandacht voor huiselijk geweld, jeugdoverlast, personen met verward gedrag en geweld in afhankelijkheidsrelaties.
Huiselijke Twist Opgelegde huisverboden Overtredingen Huisverbod Zedendelicten Overlast door verward/overspannen persoon Overlast jeugd Verwijzingen Halt Geweld (Landelijke definitie LPAG) Instrumenteel geweld Zedelijk geweld Expressief geweld
Bron Politie Gemeente Politie Politie Politie
2019 36 3 0 15 151
2020 39 4 0 17 175
2021 49 2 0 9 166
2022 52 3 1 16 272
Politie Halt Politie Politie Politie Politie
124 57 115 2 9 104
326 53 135 7 8 120
364 38 111 8 7 96
246 31 145 11 14 120
Uit bovenstaande cijfers blijkt een toename bij huiselijke twist, overlast door verwarde/overspannen personen en overlast jeugd. De grootste zorgen zijn er over personen met verward gedrag, dit aantal is de afgelopen periode enorm toegenomen. Inwoners met verward gedrag kunnen niet altijd direct op de juiste plek terecht of kunnen niet altijd direct de passende behandeling krijgen en belanden soms tussen wal en schip zonder de juiste hulpverlening met alle risico’s van dien. Dit vraagt in sommige gevallen meer en andere inzet van de politie omdat zij in crisissituaties gebeld worden maar de betrokkene niet de juiste hulp kunnen bieden. Hierbij is het samenspel en de verbinding tussen zorg en veiligheid cruciaal. Opvallend bij overlast jeugd is dat in 2020 en 2021 een piek is te zien in het aantal meldingen bij de politie. Deze enorme toename heeft voornamelijk te maken met de corona periode en een overlast gevende jeugdgroep in de gemeente. In 2022 is een afname te zien. De verschillende vormen van geweld laten in de loop van de jaren een stijging zien.
Thema: Ondermijning Ondermijning gaat over de schadelijke gevolgen van de georganiseerde criminaliteit. Gevolgen die ontstaan doordat onderwereld en bovenwereld niet meer duidelijk gescheiden werelden zijn. Om hun illegale activiteiten uit te kunnen voeren maken criminelen gebruik van de diensten van bedrijven en burgers uit de bovenwereld. Het gaat ook over de integriteit van het openbaar bestuur en de organisatie. De verschillende vormen van zware, georganiseerde misdaad die dit effect veroorzaken vatten we samen als ondermijnende criminaliteit.
7
Illegale handel (=drugshandel, mensensmokkel, wapenhandel, fraude en cybercrime) Bezit harddrugs (lijst I) Bezit softdrugs (lijst II) Handel harddrugs (lijst I) Handel softdrugs (lijst II) Vervaardigen harddrugs (lijst I) Vervaardigen softdrugs (lijst II) Totaal Drugshandel Wapenhandel BIBOB onderzoek: Alcoholwet Bibob onderzoek: WABO/ omgevingsvergunning Bibob onderzoek milieu Damocles waarschuwingen Damocles sluitingen Victoria waarschuwingen Victoria sluitingen Aanwezigheid 1% motorclubs Meld Misdaad Anoniem
Bron Politie
2019 289
2020 401
2021 353
2022 318
Politie Politie Politie Politie Politie Politie Politie Politie Gemeente Gemeente
23 31 7 1 1 4 67 3 6 2
14 17 1 2 1 8 43 15 7 2
4 5 2 0 1 3 15 9 8 3
3 5 0 0 0 3 9 9 6 2
Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Politie/ gemeente MMA
0 0 14 0 1 0
0 0 6 0 1 0
1 0 5 0 1 0
1 0 1 0 0 0
33
50
49
45
De drugshandel neemt af zoals in de aantallen hierboven te lezen is, dat is ook te zien in het aantal sluitingen Damocles (art. 13b Opiumwet). Er zijn geen 1% motorclubs in de gemeente aanwezig. De meldingen bij Meld Misdaad Anoniem (MMA) stijgen. Op basis van bovenstaande cijfers lijkt het erop dat de drugshandel afneemt, echter is het de vraag of dit en reëel beeld geeft van de daadwerkelijk situatie.
8
Thema: Digitale Veiligheid Digitale veiligheid wordt steeds belangrijker. We zien een verschuiving in de criminaliteitscijfers van ‘fysiek’ naar digitale criminaliteit . Door de snelle groei aan digitale producten en diensten neemt de digitale kwetsbaarheid in de samenleving toe. Daar komt bij dat de fysieke en de digitale wereld met elkaar verweven zijn geraakt en dat brengt nieuwe risico’s met zich mee, waaronder mogelijke maatschappelijke onrust. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd.
Cijfers
Cybercrime Verticale fraude *1 Horizontale fraude *2
Bron Politie Politie Politie
2019 10 0 208
2020 20 0 321
2021 32 2 293
2022 55 0 239
*1: Bij verticale fraude is de overheid het slachtoffer. Een voorbeeld is bijstandsfraude: de fraudeur is oneerlijk geweest over zijn financiële situatie naar een gemeente. Bijvoorbeeld door inkomsten, adresgegevens of gezinssamenstellingen met opzet niet of verkeerd op te geven om zo onrechtmatig (meer) geld te ontvangen. *2 Bij horizontale fraude zijn inwoners, bedrijven of instellingen het slachtoffer. Een voorbeeld is hypotheekfraude: de fraudeur is oneerlijk geweest over zijn werksituatie naar een financiële instelling. Bijvoorbeeld door een hoger salaris op te geven, een loonstrook of een werkgeversverklaring te vervalsen om zo onrechtmatig een (hogere) financiering te ontvangen.
Enquête Veiligheid 70% van de respondenten herkent signalen van cybercrime, waar met name phising, oplichting via internet en hacking bekende vormen zijn. 76% geeft aan nog nooit slachtoffer geweest en 60% vindt dat de gemeente voorlichting moet geven over dit thema.
9
Prioritering inwoners enquête Veiligheid Aan het einde van de enquête hadden de respondenten de mogelijkheid om aan te geven welke veiligheidsthema’s volgens hen prioriteit moeten krijgen in de gemeente Altena. Via het rangschikken van de genoemde thema’s hebben de inwoners hun prioriteit aan kunnen geven. Inwoners geven de volgende prioritering aan: 1. Jeugdcriminaliteit 2. Woonoverlast 3. Zorg icm veiligheid (personen met verward gedrag, verslaving en inwoners die geen zorg accepteren) 4. Jeugdoverlast 5. Cybercrime 6. Ondermijning/ georganiseerde criminaliteit 7. Woninginbraken / autodiefstal / fietsendiefstal 8. Buurtpreventie Goed om te weten is dat 110 van de 717 respondenten deze vraag niet ingevuld hebben.
Analyse In dit hoofdstuk wordt nadere betekenis gegeven aan de thema’s. De resultaten worden verder geanalyseerd aan de hand van een nadere toelichting op het thema; waar staan we nu en waarom is dit thema een prioriteit.
Zorg en veiligheid Op het gebied van zorg en veiligheid (ook in relatie tot leefbaarheid) zijn de maatschappelijke ontwikkelingen volop in beweging. Steeds meer zaken in de zorg en het sociaal domein raken het veiligheidsdomein en vice versa. Het één sluit het ander niet uit en in complexe zaken is er vaak een overlap te zien in de problematiek. Er zijn hulpbehoevenden die te maken hebben met een opeenstapeling van persoonlijke problemen: psychische klachten, beperkingen , verslaafd e.d. Deze mensen zijn vaker het slachtoffer van misbruik en criminaliteit, of veroorzaken zelf overlast en veiligheidsproblemen. Daderschap en slachtofferschap lopen vaak door elkaar heen. Met het oog op goede ondersteuning en zorg én in het belang van veiligheid en leefbaarheid is het belangrijk dat zorgprofessionals goed samenwerken met elkaar en met de veiligheidspartners. Er zijn specifieke groepen die een verhoogd risico lopen om in de criminaliteit terecht te komen of die een gevaar vormen voor zichzelf of de maatschappij. Hier moet vanuit zorg als ook vanuit veiligheid de juiste passende hulp of begeleiding geboden worden. Dit is een belangrijk samenspel tussen de zorg en het veiligheidsdomein. Hierbij uitgaan van repressieve als zeker ook preventieve inzet.
De boodschap is helder: een betere en intensievere samenwerking in het zorg- en veiligheidsdomein helpt de (kwetsbare) inwoner en heeft een positief maatschappelijk en financieel effect (betere kwaliteit van leven en minder overlast en veiligheidsproblemen).
10
Waar staan we nu? De complexiteit van de diverse vraagstukken is groot. De problematiek heeft een hernieuwde integrale samenwerking van o.a. politie, zorginstellingen en de gemeente nodig. Het gaat om samenwerking tussen de partijen die actief zijn in het sociaal domein en het veiligheidsdomein. Deze verandering is de afgelopen periode al ingezet, door het aanstellen van een procesregisseur zorg en veiligheid, dit zal de komende jaren verder worden doorgevoerd en geïntensiveerd. Het organiseren van een effectief antwoord op het totale vraagstuk “zorg en veiligheid” vraagt om een sterke regierol vanuit de gemeente. Het gaat daarbij om een taak die met de gehele keten van veiligheid en zorg, ook regionaal, moet worden afgestemd. Ook zien we dat de beschikbaarheid van passende hulp of behandeling / begeleiding en structurele (woon)plekken een lastig vraagstuk is. Een persoon met verward gedrag in een wijk kan de nodige spanningen met zich meebrengen waardoor buurtbewoners zich niet prettig voelen. Het aansluiten en verbinden van de zorg met veiligheid is een belangrijke factor waardoor vaak erger voorkomen kan worden. De complexiteit op verschillende domeinen neemt toe waardoor samenwerking noodzakelijk is, zowel binnen het sociaal domein als met de veiligheidspartners.
Waarom is het een prioriteit? - De impact van de problematiek wordt groter: personen met verward gedrag veroorzaken bovengemiddeld vaak overlast en veiligheidsproblemen of zijn zelf het slachtoffer van misbruik en criminaliteit. -
De problematiek heeft een directe invloed op de leefbaarheid in de gemeente en het gevoel van veiligheid van inwoners.
-
Vaak ervaren personen problemen op meerdere levensgebieden. De combinatie van verschillende problematiek (o.a. psychische-, beperkingen, verslavings- en financiële problemen) kan de druk die wordt ervaren versterken.
-
De tolerantie in de samenleving neemt af: mensen ervaren sneller overlast wanneer zij te maken hebben met mensen in de buurt die zich anders gedragen.
Veilige woon- en leefomgeving De gemeente Altena moet een plek zijn waar inwoners veilig over straat kunnen en zich thuis en veilig voelen. Wanneer het gaat om de veilige woon- en leefomgeving wordt een onderscheid gemaakt in de sociale (relaties tussen mensen) en fysieke kwaliteit (openbare ruimte). De sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door verschijnselen als woonoverlast, burenruzies, verloedering van het straatbeeld en vernielingen. De gemeente Altena heeft een regierol op het gebied van veiligheid en leefbaarheid in de kernen, maar de gemeente kan dit niet alleen. Gelukkig zijn inwoners en ondernemers steeds meer betrokken bij het veiliger maken van hun buurt. Verbondenheid draagt op een positieve manier bij aan de versterking van veiligheid en leefbaarheid in een kern. Waar staan we nu? Uit de enquête veiligheid blijkt dat inwoners van de gemeente Altena de veiligheid in hun woonomgeving beoordelen met het cijfers 8. Een overgrote meerderheid van onze inwoners voelt
11
zich veilig in de eigen woonomgeving. We zien dat de aanwezigheid van buurtpreventie en whatsappgroepen het gevoel van veiligheid onder de inwoners vergroten. Waarom is het een prioriteit? - Onze inwoners voelen zich veilig (het cijfer dat inwoners in de enquête veiligheid geven voor de veiligheid in hun woonomgeving een 8) en dat willen we graag zo houden. - Buurtpreventie, Whatsappgroepen gericht op verdachte situaties en buurtbemiddeling zijn nog weinig bekend onder de inwoners. In het bestuursakkoord heeft buurtpreventie een prominente rol gekregen. - Meldingen van overlast in de buurt nemen toe.
Ondermijning Georganiseerde criminaliteit leidt steeds vaker tot ondermijning: de verwevenheid van de onder- en de bovenwereld. Ondermijning doet zich voor in bedrijfspanden en loodsen, op bedrijventerreinen, maar ook in afgelegen gebieden en drugspanden. Het probleem van ondermijning is dat de samenleving wordt ondergraven. “Normaal werken” loont niet meer, kwetsbare jongeren komen in aanraking met verkeerde rolmodellen en ambtenaren en bestuurders worden onder druk gezet. De aanpak van ondermijning richt zich dan ook op de cruciale ondersteunende activiteiten van ‘de bovenwereld’ aan ‘de onderwereld’. Ondermijning is een essentieel thema in de veiligheidsaanpak van de gemeente Altena. Er wordt geconstateerd dat in de gemeente Altena drugsgebruik negatieve effecten met zich mee brengen voor met name de sociaal zwakkeren, jongeren en psychisch belaste personen. Deze personen zijn beïnvloedbaar en glijden sneller af naar de criminaliteit. Denk bijvoorbeeld aan dealen, productie van hard- en/of softdrugs, etc. Daarnaast leidt drugsgebruik tot veel problemen zoals verloedering, vandalisme en (ernstige) verkeersongevallen, maar ook (huiselijk) geweld, lichamelijke en psychische klachten en een sterk verminderd vermogen om op school of op het werk te presteren.
Waar staan we nu? Net als veel andere gemeenten heeft ook de gemeente Altena te maken met verschillende vormen van ondermijnende (vermenging boven- en onderwereld), georganiseerde criminaliteit. In de aanpak van ondermijning werkt de gemeente integraal samen met partners als het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC), Taskforce Brabant-Zeeland, politie, OMWB, OM en de Belastingdienst, maar ook met andere gemeenten binnen het basisteam Dongemond en het district de Baronie. De samenwerking is gericht op het voorkomen, tegenhouden en frustreren van de criminele activiteiten en het treffen van bestuurlijke, strafrechtelijke en fiscale maatregelen. Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan een districtelijk Bibob beleid. Daarnaast wordt samengewerkt om de organisaties weerbaar te maken tegen deze vorm van criminaliteit. Er worden successen bereikt op ondermijning. Dat willen we graag zo houden. Zowel landelijk als regionaal als lokaal blijft ondermijning een prioriteit. Waarom is het een prioriteit? - De gevolgen van ondermijning raken alle veiligheidsthema’s. Bezit, handel, vervaardigen en gebruiken van drugsgebruik heeft negatieve effecten op de hele gemeente. De sociaal zwakkeren, jongeren en psychisch belaste personen zijn beïnvloedbaar en glijden sneller af naar de criminaliteit. Dealen en productie van drugs leidt tot verloedering en vandalisme.
12
-
-
-
De gemeente Altena kent betrokken gemeenschappen; we kennen elkaar goed, houden elkaar in de gaten en helpen elkaar als dat nodig is. De keerzijde is dat men vaak terughoudendheid is in het doen van meldingen en/of het uiten van zorgen. De aanpak van ondermijning is al langer geen exclusieve taak van de politie en het Openbaar Ministerie meer. Een effectieve aanpak van ondermijning vraagt om een georganiseerde overheid die alle middelen en instrumenten inzet die ze tot haar beschikking heeft. Ondermijning is zowel in de regio als landelijk een prioriteit binnen het veiligheidsdomein. Bestuursakkoord: We vergroten het inzicht in het veelkoppige monster ondermijning, zodat de samenleving en de gemeentelijke organisatie weerbaarder wordt. Samen met politie en andere (keten)partners pakken we ondermijning stevig aan. Dat doen we onder meer met gerichte controles en door verdachte locaties in beeld te houden. We maken inwoners bewust van het feit dat dit soort criminaliteit zich in de eigen straat of buurt kan voordoen.
Digitale veiligheid Digitalisering brengt veel goeds, onder meer efficiëntie, communicatie, sociale verbindingen, effectiviteit van ketens en innovatie. Daartegenover staan echter stevige veiligheidsrisico’s. Groeiende afhankelijkheid van systemen heeft als keerzijde dat een hapering grote gevolgen kan hebben, zowel digitaal als in de fysieke leefomgeving. Meer gebruik van internet brengt helaas ook criminaliteit met zich mee. Denk bijvoorbeeld aan online pesten, oplichting, internetfraude of het hacken van een van je apparaten met internetverbinding. Bewustwording van mogelijke risico's van internetgebruik is belangrijk. Publieke partijen hebben een bijzondere positie bij het aanpakken en beheersbaar houden van deze risico’s. Enerzijds kunnen zij zelf slachtoffer worden van systeemverstoring, datalekken en gedigitaliseerde criminaliteit. Anderzijds hebben publieke partijen veiligheidstaken rond deze risico’s en moeten zij de kans van maatschappelijke verstoring en slachtofferschap en de gevolgen daarvan, verkleinen. Waar deze twee sporen samenkomen wordt het ingewikkeld. Want hoe kan je een digitale crisis in de samenleving bestrijden als je er zelf ook door bent getroffen? Gemeenten hebben een belangrijke rol, met globaal dezelfde tweedeling.
Binnen de gemeentelijke organisatie zijn zij verantwoordelijk voor weerbare systemen en de veiligheid van informatie in die systemen (‘beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid’). Daarnaast heeft de gemeente een rol in het weerbaar maken van de inwoners en ondernemers om slachtoffer- en daderschap te voorkomen. Ook het voorkomen van digitale ontwrichting en online aangejaagde ordeverstoringen zijn hierbij relevante aspecten. Daarbij kan het voorkomen dat meerdere aspecten zich tegelijk aandienen. Waar staan we nu? Digitale veiligheid is een relatief nieuw thema en wordt steeds belangrijker omdat we een nadrukkelijke verschuiving zien in de criminaliteitscijfers van ‘fysiek’ naar digitale criminaliteit. Door de groei aan digitale producten en diensten neemt de digitale kwetsbaarheid van de samenleving toe. Daar komt bij dat de fysieke en de digitale wereld met elkaar verweven zijn geraakt en dat brengt nieuwe risico’s met zich mee. Uit de enquête blijkt een nadrukkelijke behoefte van de inwoners aan voorlichting op dit thema.
13
Waarom is het een prioriteit? - De impact op slachtoffers is groot. - De gevolgen van digitale dreiging worden vaak onderschat en de AVG-richtlijnen worden niet altijd serieus genomen. - Grote veiligheidsrisico’s, zowel digitaal als in de fysieke leefomgeving. - Binnen de gemeentelijke organisatie is de gemeente verantwoordelijk voor weerbare systemen en de veiligheid van informatie in die systemen (- ‘beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid’). - Gemeente heeft een rol in het weerbaar maken van de inwoners en ondernemers om slachtoffer- en daderschap te voorkomen.
14