Document · PDF

Accountantsverslag 2025

Raadsvergadering 7 juli 2026, gemeente AltenaBij agendapunt: c. Jaarstukken 202511.955 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Gemeente Altena Accountantsverslag 2025 11 juni 2026

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026 Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de leden van de auditcommissie van de gemeente Altena Postbus 5 4286 ZG ALMKERK Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 11 juni 2026 Ons kenmerk 2606E58D42/CP Behandeld door M.F.B. Heuer MSc RA 088 288 0708

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Altena. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeente Altena. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena. Wij hebben d.d. 11 juni 2026 bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging d.d. 29 september 2025 en met ons auditplan, dat op 7 oktober 2025 is besproken in uw auditcommissie. Graag lichten wij dit accountantsverslag toe aan de auditcommissie tijdens de vergadering van 16 juni 2026. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

J. van Koert MSc RA 088 288 2306

J. van Koert MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853.

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Kernboodschap jaarrekeningcontrole De basis voor onze controle is het auditplan 2025 dat met de auditcommissie is besproken. In dit accountantsverslag geven wij u inzicht in de belangrijkste bevindingen inzake de jaarrekeningcontrole en de (ontwikkeling van de) interne beheersing van de gemeente Altena. Wij hebben tijdens onze jaarrekeningcontrole de rekeningsaldi en transactiestromen gecontroleerd die samenhangen met de balans en het overzicht van baten en lasten. In deze kernboodschap koppelen wij ons overstijgende beeld van deze controle terug, met daarbij een beknopte managementsamenvatting voor de Altena. In het hoofdstuk ‘Bevindingen jaarrekeningcontrole 2025’ hebben wij onze bevindingen meer in detail toegelicht, evenals onze adviezen voor de verdere doorontwikkeling van de organisatie gedurende 2026.

Onderwerp

Boodschap

Overall beeld jaarrekeningcontrole 2025

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2025 van de gemeente Altena uitgevoerd en hebben d.d. 11 juni 2026 een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarstukken 2025. Het controleproces van de jaarrekening 2025 is beter verlopen dan in het voorgaande boekjaar. Wij hebben kunnen constateren dat het opsteldossier bij aanvang van onze werkzaamheden op orde was en dat de benodigde onderdelen van de jaarstukken, waaronder de SiSa-bijlage en de rechtmatigheidsverantwoording, tijdig en volledig beschikbaar waren. Dit heeft bijgedragen aan een vlotter verloop van de controle en getuigt van een positieve ontwikkeling binnen de financiële functie van de gemeente. Belangrijke succesfactoren hierin vanuit beide partijen (zowel vanuit Deloitte als vanuit de kant van de gemeente Altena) zijn: het houden van een “Elevation lab” (uitgebreide evaluatie van de jaarrekening 2024), het verzorgen van cursus omtrent de SiSa-verantwoording en de inzet van een coördinator voor de jaarrekeningcontrole. Deze laatste heeft voornamelijk een zichtbare bijdrage geleverd aan de kwaliteit en tijdigheid van het opstelproces. Wij waarderen deze stappen, maar willen tegelijkertijd een nadrukkelijk aandachtspunt meegeven: de opgedane kennis en werkwijze dienen structureel te worden verankerd binnen de organisatie.

Wij adviseren dan ook te investeren in de overdracht van kennis en in de duurzame inbedding van deze rol binnen de eigen organisatie. Daarnaast zien wij, zoals ook in onze Boardletter 2025 opgenomen, nog aandachtspunten voor de verdere doorontwikkeling van de organisatie. Hierin zien wij onder andere een sterkere rol weggelegd voor een centrale (financial) controlfunctie, die aan de hand van duidelijke rollen en verantwoordelijkheden de robuustheid van de financiële verantwoording en het financiële verantwoordingsproces moet borgen. Dit achten wij noodzakelijk voor de verdere, noodzakelijke, groei in het volwassenheidsniveau van de organisatie. Wanneer wij kijken naar de (financiële) realisatie over het boekjaar 2025, wordt deze afgesloten met een positief resultaat maar met een daling van het eigen vermogen ten opzichte van voorgaand boekjaar. In de jaren 2023, 2024 en 2025 is sprake van een daling van het eigen vermogen. De verwachting is (op basis van de begroting 2026) dat deze daling zich de komende jaren verder doorzet. De huidige gezonde uitgangspositie biedt ruimte, maar die ruimte is niet onbegrensd. De ombuigingsopgave die op tafel ligt, is een noodzakelijke stap in de goede richting. Dit verlet niet dat het begrote saldo van baten en lasten pas in 2029 weer positief zal uitslaan.

Daarbij bewegen het gros van de verplichte kengetallen toe tot de meest risicovolle categorie (o.b.v. het kader dat de Provincie / de VNG hiervoor heeft). Wij vragen dan ook aandacht voor een gezonde financiële positie op lange termijn. Hierbij dient verder opgemerkt te worden dat realisatie van ambities niet altijd in balans is met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. (Investerings-)Budgetten 2025 zijn niet tot besteding gekomen omdat de uitvoering van de werkzaamheden is doorgeschoven naar volgende jaren (circa 49% van de geraamde investeringen in 2025 zijn gerealiseerd). De realisatiekracht blijft een structurele uitdaging welke de organisatie onder druk zet. Daarnaast wordt de voortgang van projecten sterk beïnvloed door externe factoren en afhankelijkheden. De gemeente opereert in een complex ecosysteem en is voor de realisatie van haar ambities vaak afhankelijk van ketenpartners zoals netbeheerders, waar hoge werkdruk of technische problemen tot vertraging leiden. Daarnaast komen er vertragingen die voortvloeien uit de inherente complexiteit van publieke plannings- en besluitvormingsprocessen en de onderlinge afhankelijkheid die publieke projecten met elkaar hebben. Deze complexe uitdagingen versterken de noodzaak voor verdere centrale kaderstelling, sturing en monitoring. Wij blijven het belang hiervan benadrukken.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Frauderisicoanalyse

Financiële positie

Interne beheersing

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 4 miljoen.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en de financiële en controleverordening (die door uw raad is vastgesteld op 12 december 2023) en het normenkader 2025 (die door uw raad is vastgesteld op 16 december 2025) bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Het college van B&W heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording fouten en onduidelijkheden gerapporteerd die uitkomen onder de verantwoordingsgrens. Deze hebben hoofdzakelijk betrekking op de naleving van Europese aanbestedingsrichtlijnen, die deel uitmaken van het ‘voorwaardencriterium’ en overschrijdingen van de begroting. Hierin merken wij op dat veel van de onrechtmatigheden t.a.v. het naleven van de Europese aanbestedingsrichtlijnen doorlopen uit voorgaand boekjaar. Wij constateren dat onvoldoende maatregelen zijn getroffen om deze “oude” onrechtmatigheden te verhelpen.

•

In de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 4 miljoen.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken. Hieruit zijn geen materiële tekortkomingen gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage, die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

•

Middels onze boardletter 2025 hebben wij onze observaties met u gedeeld omtrent de ontwikkelingen op het gebied van de frauderisicoanalyse en frauderisicomanagement. Wij vragen via deze weg nogmaals aandacht om verdere professionaliseringsstappen te zetten op dit gebied.

•

Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2025 zijn er door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

•

De financiële positie ultimo 2025 is afgenomen ten opzichte van 2024. Uw vermogenspositie is met € 2,08 miljoen afgenomen.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 bedraagt € 19,8 miljoen (2024: € 22,8 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Altena onderkende en aanwezige risico’s van € 7,5 miljoen (2024: € 6,6 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2025 ad € 3,7 miljoen (2024: voordelig € 1,7 miljoen).

•

Wanneer wij kijken naar de verantwoording van de gemeente Altena over 2025 en een doorkijk maken naar de komende jaren (op basis van de meerjarenraming zoals opgenomen in de begroting 2026 en excl. ombuigingen) zien wij dat de verschillende kengetallen (m.u.v. de grondexploitatiequote) zullen toe bewegen naar de meest risicovolle categorie (zoals benoemd door de VNG). Hierdoor zullen, om uw gemeente op lange termijn financieel gezond te houden, scherpe(re) keuzes gemaakt (moeten) worden.

•

Op basis van de interim-controle 2025 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de boardletter 2025 (met kenmerk: 251136141A.02/HV.). In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Wij hebben in 2025 een IT-audit uitgevoerd, uit onze analyse blijkt dat enkele bevindingen en aanbevelingen die wij vorig jaar hebben gerapporteerd zijn opgevolgd. Wij zien echter ook dat een aantal bevindingen nog onderhanden zijn dan wel nog niet zijn opgevolgd. Wij adviseren deze aanbevelingen te prioriteren en op te volgen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Realiteitsgehalte begroting

Kwaliteit verslaggeving

•

De afgelopen jaren hebben wij de voorspellende waarde van uw begroting onder de aandacht gebracht. Hoewel wij constateren dat de afwijkingen ten aanzien van de exploitatie zijn afgenomen ten opzichte van vorig boekjaar constateren wij ten aanzien van de investeringkredieten forse onderuitputting(circa 49% van de geraamde investeringen in 2025 zijn gerealiseerd). Een van de oorzaken is de afwijking ten aanzien van geplande uitgaven en niet tijdig centraal signaleren van dergelijke wijzigingen in de realisatie. Dit is mede het gevolg van de wisselwerking in de informatievoorziening van decentraal naar centraal die op onderdelen ontoereikend is om centraal te kunnen monitoren en tijdig beslissingen te nemen. Om concrete stappen te zetten bij deze constatering adviseren wij het volgende: • versterk de sturende, monitorende en normerende rol van de directie; • versterk de centrale interne (financiële) controlefunctie, welke aan de hand van duidelijke rollen en verantwoordelijkheden de robuustheid van het budgetbeheersingsproces moet borgen; • het implementeren van een samenhangend portfoliomanagement waarbinnen het college en de ambtelijke organisatie, in samenspraak met de gemeenteraad, de projecten in de tijd dient weg te zetten en te prioriteren.

Wij zien deze stappen als van essentieel belang om de betrouwbaarheid van de informatievoorziening te verhogen en de gemeenteraad in staat te stellen adequate keuzes te maken.

•

Dit belang wordt verder verstrekt door een aantal meer structurele landelijke uitdagingen die wij zien. Een van de meest fundamentele en terugkerende oorzaken voor het uitstellen c.q. vertraging van projecten is de externe afhankelijkheden en factoren zoals het wachten op landelijke wetgeving of op medewerking van ketenpartners, en door langdurige maatschappelijke en juridische processen, zoals participatietrajecten en bezwaarprocedures. Daarnaast is een fundamentele bottleneck de beperkte specifieke personele capaciteit (denk aan technici, planjuristen ect.), waardoor de organisatie én de markt de omvang van de geplande werkzaamheden niet kan absorberen. Dit dwingt tot een samenhangend portfoliomanagement waarbinnen de organisatie de projecten in de tijd dient weg te zetten.

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Wij onderkennen in het kader van de kwaliteit en transparantie van de jaarstukken de volgende aandachtspunten: 1. de kwaliteit van de toelichtingen en analyses zijn ten opzichte van vorig boekjaar verbeterd. Oorzaakanalyses ontbreken echter vaak nog. Voorkomende verschillen worden bovendien veelal cijfermatig verklaard, waarbij in de meeste gevallen niet duidelijk wordt waardoor een afwijking is veroorzaakt en of deze al dan niet eerder was te voorzien; 2. een logische vervolgstap is het meer integreren van de doelen en euro’s in de beleidscyclus c.q. de kadernota’s, en vervolgens in de begroting en de jaarrekening; 3. verschillen ten aanzien van de investeringsbegroting worden beperkt geanalyseerd en toegelicht. Tevens ontbreekt een analyse van de impact die vertragingen in de realisatie van de investeringen op te realiseren doelstellingen binnen een programma. Wij hebben, ondanks de bovenstaande (verbeter)punten, wel vastgesteld dat de jaarstukken kwalitatief gezien voldoende zijn om het gewenste inzicht aan de gebruikers te verschaffen.

Wij hebben tevens vastgesteld dat de jaarrekening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor provincies en gemeenten.

Sociaal domein

•

Net als in voorgaande boekjaren hebben wij een onzekerheid geconstateerd ten aanzien van de lasten in het kader van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), als gevolg van het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie. Deze onzekerheid bedraagt voor de Jeugdwet € 0,4 miljoen en voor de Wmo € 0,8 miljoen (totaal 2024: € 2,1 miljoen). De onzekerheden zijn afgenomen ten opzichte van 2024. Deze onzekerheden hebben geen impact op ons uiteindelijke oordeel bij de jaarrekening 2025.

•

Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden ten aanzien van de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) hebben wij vastgesteld dat deze, net als in voorgaande jaren, rechtmatig zijn verstrekt.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Grondexploitatie

Overig

•

Wat betreft de grondexploitaties hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2025 versus de schattingen inzake de jaarrekening 2024 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten; • beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de in de grondexploitaties gehanteerde uitgangspunten; • externe deskundigen heeft ingeschakeld bij diverse projecten, ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten; • een aannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.

•

Op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen zijn wij van mening dat de waardering van de grondexploitaties juist is en consistent is met voorgaand jaar.

•

Uit bijlage A en B bij dit accountantsverslag blijkt welke (niet-)gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Bevindingen jaarrekening

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is afgenomen Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 bedraagt € 2,1 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 5,8 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 3,7 miljoen positief bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 circa 24% van het balanstotaal (ultimo 2024: 27% van het balanstotaal) en is afgenomen ten opzichte van 2024. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in de reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in de reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2025

2024

2023

2022

2021

Eigen vermogen per 1 januari

66,3

73,3

75,5

67,6

66,1

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 5,8

-/- 8,6

-/- 9,2

-/- 2,7

-/- 4,3

Gerealiseerd resultaat

3,7

1,7

7,0

10,6

5,8

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-/- 2,1

-/- 7,0

-/- 2,2

7,9

1,5

Eigen vermogen per 31 december

64,2

66,3

73,3

75,5

67,6

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Totale baten

198.480

Totale lasten

-/- 200.599

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-/- 2.080

Af: stortingen in reserves

-/- 6.073

Bij: onttrekkingen aan reserves

11.819

Saldo mutaties reserves

5.746

Gerealiseerd resultaat

3.666

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)

Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2025 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2,1 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 1,7 miljoen (begroting na wijziging).

10 5

De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 3,7 miljoen.

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college een overzicht opgenomen van de overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. Daarbij heeft het college onderscheid gemaakt tussen overschrijdingen die het aanmerkt als acceptabel dan wel niet acceptabel. In het onderdeel “analyse begrotingsrechtmatigheid” in de jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de (niet-)acceptabele begrotingsafwijkingen. De belangrijkste hiervan betreffen hogere lasten in programma 3. Veelzijdig Altena waar onvoldoende rekening mee is gehouden in de begroting.

(5) (10) 2021

2022

2023

2024

2025

2024

2025

2024

2025

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 10

5 (5) 2021

2022

2023

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 12 10 8 6 4 2

2021

2022

2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2025 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 3,7 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren.

(2) (4)

U heeft als gemeenteraad de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realisatie hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

(6) (8) Begroting 2023

Hoewel wij constateren dat de afwijkingen ten aanzien van de exploitatie zijn afgenomen ten opzichte van vorig boekjaar constateren wij ten aanzien van de investeringkredieten forse onderuitputting (circa 49% van de geraamde investeringen in 2025 zijn gerealiseerd).

Versterk de sturende, monitorende en normerende rol van de directie.

•

Versterk de centrale interne (financiële) controlefunctie, welke aan de hand van duidelijke rollen en verantwoordelijkheden de robuustheid van het budgetbeheersingsproces moet borgen.

Begroting 2025

Realisatie 2025

200 150 100 50 Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 250

Dit belang wordt verdere verstrekt door een aantal meer structurele landelijke uitdagingen die wij zien. Een van de meest fundamentele en terugkerende oorzaken voor het uitstellen c.q. vertraging van projecten is de externe afhankelijkheden en factoren. De gemeente opereert in een complex ecosysteem en is voor de realisatie van haar ambities vaak afhankelijk van ketenpartners zoals netbeheerders, waar hoge werkdruk of technische problemen tot vertraging leiden.

150

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Realisatie 2024

250

Wij zien deze stappen als van essentieel belang om de betrouwbaarheid van de informatievoorziening te verhogen en de gemeenteraad in staat te stellen adequate keuzes te maken.

Begroting 2024

Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)

Een van de oorzaken is de afwijking ten aanzien van geplande uitgaven en niet tijdig centraal signaleren van dergelijke wijzigingen in de realisatie. Dit is mede het gevolg van de wisselwerking in de informatievoorziening van decentraal naar centraal die op onderdelen ontoereikend is om centraal te kunnen monitoren en tijdig beslissingen te nemen. Om concrete stappen te zetten bij deze constatering adviseren wij het volgende: •

Realisatie 2023

200 100 50 Begroting 2023 Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2023 Bevindingen jaarrekening

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting Realisatie 2025Accountantsverslag 2025 2025 | 2606E58D42/CP

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Ook het wachten op nationale wetgeving of op de toekenning van rijksfinanciering wordt genoemd als een remmende factor. Een tweede groep vertragingen vloeit voort uit de inherente complexiteit van publieke plannings- en besluitvormingsprocessen. Grote ruimtelijke ontwikkelingen vergen zorgvuldige voorbereidende studies, gedetailleerde ontwerpfases en soms aanpassingen gedurende het traject. Bovendien leiden maatschappelijke en juridische trajecten, zoals uitgebreide participatieprocessen met bewoners en het doorlopen van bezwaar- en beroepsprocedures, onvermijdelijk tot een langere doorlooptijd dan ideaal gepland. Verder wordt de planning verstoord door een sterke onderlinge afhankelijkheid van projecten. De jaarstukken tonen aan dat het werk vaak in een keten is georganiseerd, waarbij het ene project pas kan starten na de afronding van een ander. Zo moet de aanleg van groen wachten op de afronding van infrastructurele werkzaamheden, en is de realisatie van een bouwproject afhankelijk van de fasering van een bredere gebiedsontwikkeling. Deze domino-effecten zorgen ervoor dat een vertraging in één onderdeel van de keten direct gevolgen heeft voor de planning van diverse andere projecten.

Tot slot vormt de beperkte beschikbaarheid van specifieke personele capaciteit (denk aan technici, planjuristen ect.) een structurele uitdaging die op meerdere plekken de realisatiekracht van de organisatie onder druk zet. De jaarstukken illustreren dit met concrete voorbeelden, zoals het niet tijdig kunnen invullen van cruciale vacatures, waardoor de uitwerking van beleid stagneert. Deze krapte is niet alleen een kwantitatieve kwestie, maar ook een kwalitatieve, waarbij een tekort aan specifieke expertise de voortgang van gespecialiseerde projecten belemmert. Dit dwingt tot een samenhangend portfoliomanagement waarbinnen de organisatie de projecten in de tijd dient weg te zetten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor de gemeente Altena (werkelijk over de periode 2019-2025)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

40%

Solvabiliteit

18%

35%

16%

Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.

14%

30%

Begroot

25%

Nettoschuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de nettoschuldquote. De nettoschuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

20%

Structurele exploitatieruimte

10%

Voor het beoordelen van de financiële positie is het ook van belang om te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, waarbij de structurele baten en lasten worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Werkelijk

Begroot

12%

Werkelijk

10% 8% 6% 4%

15%

2% 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 140%

Netto schuldquote

0% 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029

14.0%

120%

Structurele exploitatieruimte

12.0%

100%

10.0% 8.0%

80%

6.0%

Analyse Wanneer wij kijken naar de verantwoording van de gemeente Altena over 2025 en een doorkijk maken naar de komende jaren zien wij dat de verschillende kengetallen (m.u.v. de grondexploitatiequote) zullen toe bewegen naar de meest risicovolle categorie (zoals benoemd door de VNG). Hierdoor zullen, om uw gemeente op lange termijn financieel gezond te houden, scherpe(re) keuzes gemaakt (moeten) worden. Daarnaast vragen wij de gemeente om expliciet aandacht te besteden aan de wijze waarop zij haar toekomstige investeringen financiert. In de begroting 2026 heeft zij hier immers nog geen concrete financieringsstrategie aan gekoppeld (de “In te vullen financiering” voor jaarschijf 2026 in de begroting 2026 bedraagt circa 146,4 mln). © 2026 Deloitte The Netherlands

Grondexploitatiequote

20%

60%

Begroot

4.0%

40%

Werkelijk

2.0% 0.0%

20%

-2.0%

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029

-4.0% 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029

Begroot

Werkelijk

Accountantsverslag 2025 | 2606E58D42/CP Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben de jaarstukken tijdens onze werkzaamheden integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken, vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Wij onderkennen in het kader van de kwaliteit en transparantie van de jaarstukken de volgende aandachtspunten: 1. De kwaliteit van de toelichtingen en analyses zijn ten opzichte van vorig boekjaar verbeterd. Oorzaakanalyses ontbreken echter vaak nog. Voorkomende verschillen worden bovendien veelal cijfermatig verklaard, waarbij in de meeste gevallen niet duidelijk wordt waardoor een afwijking is veroorzaakt en of deze al dan niet eerder was te voorzien. 2. Een logische vervolgstap is het meer integreren van de doelen en euro’s in de beleidscyclus c.q. de kadernota’s, en vervolgens in de begroting en de jaarrekening. 3. Verschillen ten aanzien van de investeringsbegroting worden beperkt geanalyseerd en toegelicht.

Tevens ontbreekt een analyse van de impact die vertragingen in de realisatie van de investeringen op te realiseren doelstellingen binnen een programma. Naast bovenstaande merken wij op dat, met het aantreden van een nieuwe raads- en collegeperiode het een natuurlijk moment is om de verschillende doestellingen en de bijbehorende begrotingsopzet opnieuw tegen het licht te houden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2025; de ratio weerstandsvermogen is afgenomen tot 2,6 (2024: 3,5).

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 19,8 miljoen (2024: € 22,7 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen.

5 2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

2024

2025

Beschikbare weerstandscapaciteit

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 7,5 miljoen (2024: € 6,6 miljoen). Ten opzichte van 2024 is hiermee sprake van een toename. Uw weerstandscapaciteit van € 19,8 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 7,5 miljoen. Dit is door het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

2023

Ratio weerstandscapaciteit 4.00 3.50 3.00 2.50 2.00 1.50 1.00 0.50 2020

2021

2022

2023

Ratio weerstandscapaciteit

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

2024

2025

Accountantsverslag 2025 | 2606E58D42/CP Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Speerpunten van de auditcommissie Speerpunten van de auditcommissie

Speerpunt | Cyberrisico’s

De auditcommissie heeft ons – als vertegenwoordiging van de gemeenteraad – ter ondersteuning van haar controlerende rol, specifiek gevraagd aandacht te besteden aan bepaalde posten van de programma’s, gemeentelijke producten, specifieke projecten en/of organisatieonderdelen. Voor de controle over het boekjaar 2025 zijn twee speerpunten aangedragen.

Uw auditcommissie heeft ons het volgende speerpunt meegegeven:

Speerpunt | projectbeheersing

Uw auditcommissie heeft ons gevraagd om nader onderzoek te doen naar het volgende speerpunt: “Financiële beheersing projecten (omgaan met kredieten)” Omtrent dit speerpunt hebben wij reeds in onze Boardletter 2025 (van d.d. 20 november 2025) aan u gerapporteerd. De belangrijkste adviezen c.q. conclusies die wij hierin hebben opgenomen betreffen: •

De beperkte samenhang tussen decentrale en centrale informatie bemoeilijkt een volledig en actueel inzicht in de benutting van investeringskredieten en de voortgang van investeringen. Daarbij komt dat het ingewikkeld is om de uitvoerbaarheid (planning) van de individuele investering separaat te beoordelen zonder dat er goed zicht is op het totaal van het investeringsportfolio.

•

Het verder versterken van de centrale sturing (inclusief portfoliomanagement) alsmede de invoering van een financial controlframework kan hierbij helpen.

•

Wij adviseren dan ook om investeringen die zijn opgenomen in de investeringsbegroting te prioriteren (door directie, college én raad), om zo tot een meer realistische planning voor de komende jaren te komen, die realiseerbaar is voor de gemeente.

“Hoe gaat de gemeente om met cyberrisico’s (inclusief AI)?” Omtrent dit speerpunt hebben wij reeds in onze Boardletter 2025 (van d.d. 20 november 2025) aan u gerapporteerd. De belangrijkste adviezen c.q. conclusies die wij hierin hebben opgenomen betreffen: De gemeente Altena heeft de afgelopen jaren diverse stappen gezet op het gebied van informatiebeveiliging. Zo blijkt uit de IT-Maturity scan dat de organisatie blijft door ontwikkelen. De gemeente Altena heeft begin 2025 een ‘gapassessment’ op de BIO-2 en aanpalend de aanstaande cyberbeveiligingswet uit laten voeren. De gemeente Altena is bezig met het implementeren van verbetermogelijkheden uit dit assessment. Momenteel is de gemeente Altena bezig met het uitvoeren van de risicoanalyse. Deze analyse zal later dit jaar worden afgerond. Wij adviseren halverwege 2026 een her-assessment uit te voeren om de opvolging van de aanbevelingen te beoordelen. Wij willen benadrukken dat informatiebeveiliging een integrale verantwoordelijkheid is van de hele gemeente. Wij merken daarnaast op dat informatiebeveiliging continu in beweging is wat inhoudt dat constante aandacht voor verbetermogelijkheden nodig is. Op basis van onze werkzaamheden concluderen wij dat de juiste initiatieven worden opgezet, maar dat het van belang is om hier scherp op te blijven en voor borging binnen de organisatie te zorgen.

Voor onze volledige adviezen hieromtrent verwijzen wij naar onze Boardletter 2025.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf 2023 nemen gemeenten de rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Aan de hand hiervan legt het college verantwoording af over het rechtmatig handelen (o.b.v. het normenkader) in het boekjaar. Verantwoordings- en rapportagegrens De gemeenteraad heeft de verantwoordings- en rapporteringsgrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens is door het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en bij het trekken van de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college, waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens. Het totaal van de onrechtmatigheden bedraagt € 3,6 miljoen, waarvan uw college € 2,5 miljoen als acceptabel aanmerkt. Op basis hiervan resteren er voor € 1,1 miljoen onrechtmatigheden die uw college kwalificeert als zijnde niet acceptabel.

Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 16 december 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Onderstaand gaan wij verder in op de verschillende onderdelen van de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium).

Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op programmaoverschrijdingen waaronder een “nul-proef” en controle op kredietoverschrijdingen. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel, wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Hieruit blijkt het volgende: Kredietoverschrijdingen € 177.130 waarvan € 139.093 als acceptabel is aangemerkt.

Begrotingsrechtmatigheid € 2.803.000 waarvan € 2.392.000 als acceptabel is aangemerkt. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan het uitvoeren van de financiële beheershandelingen. Deze eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals die is opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op de verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor de eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan: grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, het omgaan met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Evenmin worden de voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan: het niet naleven van de voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen, met als gevolg dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn.

Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Het onderwerp ‘aanbestedingen’, dat niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant valt, is onderstaand nader toegelicht, inclusief de wijze waarop het college dit onderwerp in zijn werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording en specifiek de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt.

Wij constateren dit jaar een daling in de omvang van onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een onrechtmatigheid van € 0,6 miljoen, terwijl over 2024 onrechtmatigheden zijn geconstateerd ter grootte van € 4,3 miljoen. De geconstateerde onrechtmatigheden zijn in omvang grotendeels doorlopend uit 2024. In uw paragraaf bedrijfsvoering heeft uw college de rechtmatigheidsfouten toegelicht en maatregelen beschreven ter voorkoming van soortgelijke bevindingen in de toekomst. Wij achten dit positief maar dringen wel aan op het daadwerkelijk in de praktijk brengen van deze maatregelen. Immers betreffen het gros van geconstateerde onrechtmatigheden in 2025, contracten die doorlopen uit boekjaar 2024 én waar onvoldoende maatregelen zijn getroffen om de geconstateerde onrechtmatigheden weg te nemen. Dit achten wij op zichzelf staand zorgelijk. Onze adviezen, zoals opgenomen in de managementletter 2025, blijven daarmee van kracht.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Sociaal domein Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2025 een controleverklaring met beperking verstrekt. Uw organisatie heeft, evenals in voorgaande jaren, de aanvullende internebeheersingsmaatregelen en interne controles ook over 2025 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is er voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en de rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van de PGB-gelden.

In een aantal gevallen is geconstateerd dat een zorgleverancier onvoldoende informatie heeft verstrekt aan de gemeente Altena, met als gevolg een onzekerheid inzake de getrouwheid van de verantwoorde lasten. De hiermee samenhangende onzekerheid in de jaarrekening van de gemeente Altena bedraagt € 1,2 miljoen (Jeugd 0,4 miljoen & WMO € 0,8 miljoen. Deze onzekerheid is daarmee lager dan in voorgaand boekjaar (2,1 mln).

Met de getroffen beheersingsmaatregelen en de uitgevoerde interne controles is er wat betreft de PGB-bestedingen over 2025 voldoende zekerheid verkregen over zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid van deze bestedingen. Sociaal domein | Jeugdzorg en Wmo Uw gemeente voert het aan cliënten verstrekken van de voorzieningen in het kader van de Wmo en de Jeugdwet in eigen beheer uit, waarbij specifiek voor Jeugdzorg wordt samengewerkt met de Regio WBO Jeugd (gemeente Breda). Ten aanzien van deze onderdelen is uw gemeente voor het getrouw en rechtmatig kunnen verantwoorden van de hiermee samenhangende lasten (deels) afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen waarmee de zorgleveranciers aan de gemeente Altena verantwoording afleggen over de bestedingen. In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor de jeugdzorg ook bij uw gemeente in de afgelopen jaren (fors) gestegen. Verwacht wordt dat deze ontwikkeling ook in de komende jaren nog doorzet. In het geval van het ontbreken van gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen van zorgleveranciers is er in beginsel geen sprake van voldoende en geschikte controle-informatie en blijft er dus onzekerheid bestaan over de getrouwe en rechtmatige verantwoording van de hiermee samenhangende lasten.

De gemeente Altena hanteert echter binnen het eigen beheersingssysteem een ‘controlemix’ die ondanks het ontbreken van de verantwoordingen voldoende zekerheid biedt over de getrouwheid en rechtmatigheid van deze lasten. Accountantsverslag 2025 | 2606E58D42/CP © 2026 Deloitte The Netherlands

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost waarbij sprake is van de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is niet alleen vanwege het saldo ultimo 2025 ad € 3,9 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2026 e.v. nog te realiseren baten ad € 10,8 miljoen en lasten ad € 7,9 miljoen. Deze nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij het afsluiten van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor het waarderen van de grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of zij de boekwaarde, plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste schatting, kan terugverdienen. Ultimo 2025 gaat het om tien individuele projecten. De gemeente Altena schat ultimo 2025 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 4,6 miljoen bedraagt (2024: € 4,4 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.

Deze voorziening is voor een bedrag van € 3,6 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.

•

15 10 5 2020

2021

2022

2023

2024

2025

Ontwikkeling boekwaarde

5 4

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:

•

1 -

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Parameters: zijn de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en vanuit de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen)

•

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en dus naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de daarbij horende prijsontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

De 5 P’s vormen de basis voor het actualiseren van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

Het controleproces inzake de waardering van de voorraad onderhanden werk

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, met als gevolg dat de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2025 | 2606E58D42/CP Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) In het kader van onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen bij het actualiseren van de grondexploitaties (vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor de kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode)) hebben wij de volgende vragen in overweging genomen: •

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, of deze onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op een passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er sprake van consistentie met de algemene economische omgeving en met de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente; met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), waarbij de verwachtingen, indien nodig, naar beneden zijn bijgesteld. Daarmee is tevens nagegaan of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In 2023 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeenten voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion’-methode (POCmethode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 geen tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2024: € 0,2 miljoen). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle op de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en van de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, aangezien de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt. Dit type projecten is (financieel gezien) gevoeliger voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van de kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties inzake Bronkhorst en Achter de Schans fase 2 de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn. Deze projecten hebben wij nader geanalyseerd als onderdeel van onze controle.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de in de grondexploitaties gehanteerde uitgangspunten.

•

Externe deskundigen heeft ingeschakeld bij diverse projecten, ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.

•

Een aannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2025 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten hebben betrokken bij het controleren van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Dit omvat zodoende ook de aankoop van circa 37 hectare grond die uw gemeente in de eerste maanden van 2026 heeft als onderdeel van de dorpsstrategie Almkerk.

Voor deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.

Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en van gerealiseerde kosten. Accountantsverslag 2025 | 2606E58D42/CP © 2026 Deloitte The Netherlands

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Jesper Van Koert on 11 Jun 2026

Fraude, integriteit en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Tijdens onze controle vragen wij u jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, de omvang en de frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze management-/Boardletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en over de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben hierin geadviseerd om: •

De frauderisicoanalyse op te stellen en hierbij een koppeling te maken met uw interne beheersmaatregelen.

•

Aandacht te besteden aan financiële verslaggevingsrisico’s, waaronder (fraude)mogelijkheden ten aanzien van resultaatsturing.

•

De frauderisicoanalyse te betrekken in de communicatie tussen het college, de auditcommissie en de gemeenteraad.

•

De interne-beheersingsmaatregelen t.b.v. frauderisico’s in de verbijzonderde interne controles (VIC-plannen en VIC’s) te betrekken om bestaan en werking van beheersmaatregelen te kunnen toetsen.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw ambtelijke organisatie, indien hier aanleiding voor is. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan de geïdentificeerde integriteitskwesties, en dat u hierover tijdig met ons in contact treedt.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17083776/1