2025-07-01 Transcript Gemeente Altena Gemeenteraad

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE ALTENA d.d. 1 juli 2025

1.

Opening en vaststellen agenda De voorzitter: Dames en heren, we gaan beginnen. Heere, voorafgaande aan onze vergadering vragen wij U om Uw zegen over onze werkzaamheden. Geef ons besef van onze afhankelijkheid van U bij al onze overleggen en besluiten. Geef ons kennis en inzicht opdat wij in staat zijn onze taak juist te vervullen en de belangen van de gemeente Altena te behartigen. Wij vragen U dit om Jezus’ wil. Amen. Daarmee open ik de vergadering van 1 juli, de laatste vóór het zomerreces. We hebben een aantal afwezigen, de heer Van Breugel en de heer Noordergraaf. Die zullen vandaag afwezig zijn. Wat later aanwezig zijn de heer Verdoorn, de heer Pim Bouman, de heer Hoegee, de heer Roovers, de heer Van der Hoeven. Mevrouw Rochat is denk ik ook nog onderweg en de heer Timmermans verwachten wij ook nog. Dus we zijn op dit moment met 22 raadsleden. Dus we hebben quorum, dus we kunnen van start gaan. De vergaderorde is dat wij voorzien dat we tussen 18.00 uur en 19.00 uur kunnen schorsen. Dan is er een buffet ook voor alle aanwezigen. En zijn er nog zaken over de agenda of kunnen we die vaststellen? Ik kijk even rond. Volgens mij kan dat.

2.

Vragenkwartier (vervalt) De voorzitter: Het Vragenkwartier is vervallen.

HAMERSTUKKEN 3.

Gewijzigde gemeenschappelijke regeling (GR) tekst Regionaal Bureau Leren (RBL) West-Brabant De voorzitter: Komen we bij de hamerstukken. Agendapunt drie de Zienswijze van de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bureau Leren West-Brabant. Is daar nog behoefte aan een stemverklaring, behoefte aan stemming? Nee. Dan aldus besloten.

4.

Agressieprotocol voor de gemeenteraad De voorzitter: Dan agendapunt vier het Agressieprotocol van de gemeenteraad. Met dank aan onze stagiaire Britt Bouman, die dit in samenspraak met uw fracties, alle raadsleden en de griffie heeft opgesteld. En vandaag gehoord heeft dat ze hiermee met een 8,2 geslaagd is voor haar studie Bestuurskunde. En met dat applaus, welgemeende felicitatie. En we zijn blij dat ze nog een tijdje bij de griffie blijft werken, dus we kunnen haar nog regelmatig zien. Is er over dit voorstel nog behoefte aan een stemverklaring dan wel een stemming? Niet? Dan aldus besloten.

DEBATSTUKKEN Kadernota 2026 Eerste Bestuursrapportage 2025 Jaarrekening 2024 (incl toelichting rapportage Auditcommissie)

5.

Kadernota 2026, Eerste Bestuursrapportage 2025, jaarstukken 2024 De voorzitter: Dan gaan we naar de Kadernota 2026, de Eerste Bestuursrapportage 2025 en de Jaarrekening 2024. Daarmee beginnen we met het onderdeel dat de auditcommissie advies uitbrengt aan uw raad en de voorzitter van de auditcommissie licht dit advies toe. Daarna is er nog gelegenheid voor het stellen van vragen. Mijnheer Bakker, aan u het woord. De heer Bakker: Voorzitter, dank u wel. Advies van de auditcommissie aan de gemeenteraad over de Jaarrekening 2024 zit bij de stukken en heeft iedereen kunnen rustig kunnen lezen en kunnen ze eventueel ook zelf teruglezen. Dus ik wilde het proberen wat kort te houden, maar in ieder geval wel een aantal punten mee te nemen. De adviezen die wij vanuit de auditcommissie hebben meegegeven aan de gemeenteraad zijn overigens gebaseerd op de conceptstukken, aangezien tijdens de behandeling van de auditcommissie op 10 juni de definitieve stukken nog niet beschikbaar waren. En nogmaals, ik wilde het met name richten op hetgeen wat de auditcommissie adviseert aan de gemeenteraad. En dat is de Jaarrekening van 2024 van de gemeente Altena vast te stellen conform gewijzigde voorstel van het college. Kennis te nemen van het verslag van de accountant en de daarin opgenomen aanbevelingen.

Het college op te dragen in de aanloop van de Jaarrekening 2025 specifiek aandacht te schenken aan de kwaliteit, compleetheid en tijdigheid van de opsteldossiers ten behoeve van de controlewerkzaamheden van de accountant. Ontwikkeling van de controlfunctie in de organisatie met duidelijke rollen en verantwoordelijkheden en een uitwerking hiervan aan te bieden aan de raad via een raadsinformatiebrief. Het verbeteren van de interne beheersingsmaatregelen voor financiële vastlegging en beleidsmatige verantwoording en het uit met name op, voor monitoringsgebied, uitwerking hiervan aan te bieden ook via een raadsinformatiebrief. Te allen tijden te voldoen aan de vastgestelde financiële verordening en grip houden op externe inhuur. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bakker. Levert dit nog vragen op van de fracties aan de heer Bakker als voorzitter van de auditcommissie? Nee. Is er nog behoefte aan een debat hierover? Dan is het wel goed om denk ik kort naar het college te gaan met een reactie op het advies. En dat is even voor de notulen. De heer Timmermans is inmiddels gearriveerd en neemt deel aan de vergadering. Dus we zijn nu met 23. Mijnheer Tanis. De heer Tanis: Dank, voorzitter. De voorzitter van de auditcommissie heeft het kort gehouden, dus dat ga ik proberen na te doen. Want er is best wel veel over te zeggen, dus ik beperk me echt tot de hoofdlijn.

Vooropgesteld, dank voor het advies van de auditcommissie. Wij herkennen de geschetste aandachtspunten en zien het nadrukkelijk als een belangrijke stimulans om de financiële sturing, de controlfunctie en de verslaglegging verder te versterken. En uw betrokkenheid, maar zeker ook de kritische reflectie helpt ons daar alleen maar bij. Even heel kort de punten nalopen, voorzitter. Dus de structurele sluitende meerjarenbegroting. Wij blijven uiteraard de raad actief keuzes voorleggen om te komen tot een houdbare financiële koers. De tijdigheid van de controle voorbereiding. Wij herkennen ook en erkennen dat de aanlevering voor de informatie van dit jaar rond het hele proces verbetering behoeft. We hebben met elkaar ook al afgesproken om dat proces van dossiervorming en afstemming met de accountant ook aan te scherpen. De ontwikkeling van de controlfunctie noemt de auditcommissie ook. Wij erkennen dat ook en herkennen moet ik zeggen ook, dat het nog niet de gewenste snelheid heeft. De raad weet dat er inmiddels een visie op controle is vastgesteld en na het zomerreces ontvangt u van ons ook een raadsinformatiebrief met het implementatieplan. Ik wil dat daar nu maar even bij houden, voorzitter. Als het gaat over de aanbevelingen van de interne beheersing en de kwaliteit van de p&c-documenten, herkennen wij ook.

Wij zijn daar aan het werk en we willen daar heel graag, auditcommissie heeft dat ook gevraagd na de zomer met de

auditcommissie over doorpraten voor de wederzijdse wensen en de stand van zaken te delen en onze ambities ook met u te delen. Datzelfde geldt voor de grip van de externe inhuur en over het attentiepunt de naleving van de financiële verordening, voorzitter. Nogmaals, graag met de auditcommissie in gesprek om te kijken hoe we samen verder kunnen komen en ook de snelheid er meer in kunnen krijgen. En nogmaals dank voor de constructieve bijdrage. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Tanis. Neem niet aan, dat dit nog weer een reactie oproept. Dan hebben we het onderdeel auditcommissie bij de Jaarrekening 2024 gehad. a.

Algemene beschouwingen (max 5 min per fractie)

De voorzitter: Gaan we naar de algemene beschouwingen van de zeven fracties. De fractievoorzitters die ze gaan uitspreken, weten dat ze 5 minuten hebben om de algemene beschouwingen uit te spreken. Dan geef ik als eerste het woord aan de heer Bouman van het CDA. En zoals u weet gaat u de norm zetten. De heer Bouman (CDA): Pasje. De voorzitter: Ik heb alweer op reset gedrukt, beste mensen. Hij begint nu. De heer Bouman (CDA): Er staat boven, focus op de basis in onrustige tijden. Voorzitter, aanwezige raadsleden, mensen op de publieke tribune en kijkers thuis. We leven in een tijd waarin oneliners het politieke debat domineren. In de landelijke politiek hebben we het afgelopen jaar gezien wat het ons brengt als de mening van het moment regeert. Er worden geen besluiten genomen voor de lange termijn. Grote problemen die de toekomst kunnen bepalen voor komende generaties blijven onopgelost liggen. En zeker in een tijd waarbij op ons continent een oorlog woedt, de aarde steeds sneller opwarmt, is dat zeer zorgelijk. Steeds meer mensen herkennen zich niet meer in de landelijke politiek en het gevaar ligt op de loer, dat dit ook in Altena gaat doorsijpelen. Daarom pleiten we ervoor om ver weg te blijven van populisme en discussies niet te versimpelen. Het is te makkelijk om alleen maar beloftes te doen en inwoners naar de mond te praten.

Of door bijvoorbeeld discussies over mogelijke ombuigingen plat te staan, door alleen te klagen over de hoeveelheid ambtenaren of alleen maar met de vinger te wijzen naar Den Haag. Het CDA Altena is een 100 procent lokale partij waarbij we de uitgangspunten van de christendemocratische, christendemocratie, christendemocratische ideologie ons bindt. Wees eerlijk en betrouwbaar. Zorg goed voor elkaar. Ga zorgvuldig om met hetgeen je in beheer hebt gekregen en benut zo veel mogelijk de kracht van de samenleving. Het is de basis waarop wij terugvallen bij het bepalen van onze standpunten. Wij bedanken het college en de ambtelijke organisatie voor al het werk wat is gedaan om met scenario's en diverse ombuigingsvoorstellen te komen waarbij, waaruit wij als raad keuzes hebben kunnen maken en nu nog meer richting kunnen geven. Het afgelopen jaar hebben we in Altena best last gehad van een weifelende landelijke overheid. Het heeft daarom veel te lang geduurd dat duidelijk werd hoe de financiën er exact uit kwamen te zien voor 2026 en verder. Pas 14 dagen geleden werd duidelijk dat het mogelijk nadelig effect voor de begroting van Altena een stuk kleiner was, dan eerder was gedacht Toch is het voor de lange termijn niet te vermijden om kritisch te blijven kijken naar onze ambities en uitgaven. Hou de focus op de basis.

Ook in de toekomst moet de zorg betaalbaar en bereikbaar blijven voor al onze inwoners die dit echt nodig hebben. Ook is voldoende geld nodig voor het onderhouden van ons openbaar groen, sportaccommodaties, maatschappelijk vastgoed, wegen en begraafplaatsen. En daarnaast is het ook noodzakelijk om te blijven investeren ten behoeve van woonruimte voor ouderen en jongeren en ook goede voorzieningen c.q. sportvoorzieningen. Bedrijven met meerwaarde voor Altena moeten zich kunnen blijven ontwikkelen. Tegelijkertijd, moet de belasting voor inwoners, bedrijven en verenigingen betaalbaar blijven. Wij zullen bij de behandeling van de Kadernota deze kaders

naast de gemaakte afspraken uit het bestuursakkoord, gebruiken bij de beoordeling van alle voorstellen. Een ander belangrijk kader waar wij ons aan vast willen houden, is de afspraak die we met het college hebben gemaakt om het personeelsbudget niet verder te laten stijgen ten opzichte van begin 2024. Voordat ik tot een afronding kom, wil ik vast kort vooruitblikken op twee van onze moties die wij hebben ingediend. Vanzelfsprekend houden wij vast aan de afspraak uit het bestuursakkoord om de ozb in 2026 niet verder te laten stijgen dan het inflatiecijfer. Daarnaast zijn we ook niet voor een verdere verhoging in de jaren daarna. Dat kan pas echt aan de orde zijn als andere mogelijkheden zijn benut. En die overtuiging hebben we nu nog niet. De tweede motie is gebaseerd op een van de vier pijlers van het CDA Altena, het benutten van de kracht van de samenleving. En die kracht wordt versterkt door plekken waar mensen, waar jong tot oud elkaar kunnen ontmoeten. Een unieke plaats in Altena waar dat zeer veelvuldig gebeurt, is de Floreffehoeve in Werkendam. Deze multifunctionele kinderboerderij, die met name wordt gerund door vrijwilligers, is van zeer grote meerwaarde en voorziet duidelijk in een behoefte. En dit maatschappelijke initiatief moet ook voor de lange termijn behouden blijven. Dit hebben we dan ook vertaald in een motie die later aan de orde komt.

Tot slot nog één kanttekening en wens. Het afgelopen jaar is deze raad naar het mening van het CDA Altena te veel met zichzelf bezig geweest. De vele discussies over het gemeentehuis waren daar waarschijnlijk het beste voorbeeld van. Gelukkig is deze knoop doorgehakt. Wij spreken dan ook de wens uit om richting 2026 en verder met name de inwoner van Altena centraal te zetten en ons continu af te vragen, of zij wel gebaat zijn bij discussies waarbij het eigen politieke belang lijkt te prevaleren boven het algemeen belang. We wensen het college samen met de organisatie veel inspiratie, wijsheid, maar ook plezier toe om in overleg met ons als raad tot te komen, te komen tot een sluitende begroting voor 2026. Met een focus op de basis hebben we er vertrouwen in dat we in 2026 ook een gezond meerjarig perspectief kunnen bereiken voor de periode erna. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bouman. Vijf seconden langer dan de vijf minuten, dus dat is perfect getimed zou ik zeggen. De heer Bouman (CDA): Dat was de norm, zei u? De voorzitter: Dat was ook de norm. Mijnheer Den Haan. De heer Den Haan: Dank je wel, voorzitter. Nog niet indrukken hoor. De voorzitter: Nee, nog niet gedaan. De heer Den Haan: Dank ook aan collega Bouman van het CDA, want delen van uw betoog die zijn ons uit het hart gegrepen. En dan mag u zelf raden welke dat zijn, maar daar komen we wel op.

Kan die, voorzitter? Nu? Even terug, even resetten. Want ik heb hem geoefend vandaag en ik kwam precies op vijf minuten, maar dan moet je het wel goed doen. Ja? Wij noemen ons stuk in de algemene beschouwingen, dank je wel, voorzitter, Niet remmen, maar gestaag doorgaan. De inktzwarte wolken boven de lokale overheden. De ravijnjaren die we dat zo dat genoemd hebben zoals AltenaLokaal al verwachtte, die zijn voorbij gedreven. Wij vonden weken geleden al dat we niet bij voorbaat al moesten gaan remmen bij dat haast ingepeperd naderende onheil. En zeker niet organisaties, verenigingen, stichtingen, dorpshuizen en voorzieningen, et cetera in onzekerheid moesten gaan brengen over deze eventuele bezuinigingen. Maar nu de landelijke overheid heeft ingezien dat je gewoon zoals het hoort knaken voor taken moet geven, willen we als AltenaLokaal zeker gestaag doorgaan met investeren op onze lokale weerbaarheid, leefbaarheid, vitaliteit, duurzaamheid en nog veel meer. Het was toch van de gekke dat wij wettelijke taken verder moesten gaan uitvoeren en dat daar geen of veel minder geld voor zouden krijgen? En de mededeling daarachter, dat maakte het nog wranger was, dat wij dat geld dan

maar moesten halen bij onze inwoners. Dus grof interen op onze voorzieningen voor onze inwoners, daar waar we zo hard voor werken. En waar de mensen zo hard voor werken. En ook wij als raadsleden, bestuur en organisaties kregen te horen, zwembaden dicht, dorpshuizen sluiten, verder interen op subsidies, ga zo maar door. Dat is werkelijk te zot voor woorden. Het zou bijna het failliet zijn van alle gemeenten. Gelukkig is er inkeer gekomen, voorzitter in Den Haag. En natuurlijk hebben jullie hier allemaal gedacht, hoe dat ineens zo omgeslagen is? Het antwoord is simpel. Hier staat, hij is in de zaal aanwezig, maar hij is er niet. En natuurlijk denkt u gelijk aan mij. Want dat ze in Den Haag bang waren dat wij ons vast gingen lijmen bij het ministerie, maar dat is niet terecht. Het is mijn zeer gewaardeerde collega Pim Bouman van de VVD-fractie geweest, die alle eer moet krijgen. Hij is het geweest die ruim 35 wethouders en burgemeesters naar Dilan Yeşilgöz hebben gestuurd en gezegd, dat het zo niet langer kan. Hij belde ze op en hij zei, gaan jullie nu eens vertellen dat dit niet kan. En ze hebben tegen haar gezegd, Dilan, kappen met die maatregel, want je brengt ons in een onmogelijke lokale bestuurspositie. Die gozer van dat lokale clubje AltenaLokaal die heeft gewoon gelijk.

Ik heb hem nog wel kort gehouden door hem te verwijten dat hij zijn kop in het zand stak, maar eerlijk gezegd had hij wel gelijk. Dan mogen wij alleen maar leed gaan brengen bij onze inwoners. Dat kan toch niet? Zo geschiedde het. De maatregelen aan de kant en lokaal kunnen we door. Dank, Pim. AltenaLokaal gaat en wil Altena met alle collega's hier aanwezig, helpen om Altena verder klaar te zetten voor een toekomstbestendige toekomst. En voorzitter, daarom moeten we scherp aan de wind zeilen. Ook AltenaLokaal is van mening dat we nu de dreiging voorbij is, onze inkomsten en uitgaven toch goed in evenwicht moeten gaan brengen. Onze keuze is in ieder geval, zo veel mogelijk blijven investeren in de samenleving en de voorzieningen die we hebben, zo veel mogelijk in stand houden. De kunst zit hem erin, dat we onze voorzieningen beter gaan benutten en ook breder gaan inzetten. We zijn blij dat het college de oproep om bijvoorbeeld geen zwembad te sluiten heeft begrepen, maar we zien graag op welke wijze de accommodaties nog beter en nog breder benut kunnen gaan worden. Dus nogmaals, geen zwembad dicht en acties ondernemen om het gebruik ervan te vergroten. Onze andere voorzieningen zullen we ook op zo'n wijze willen blijven benaderen.

Want sportverenigingen, dorpshuizen, sporthallen en andere ontmoetingsplekken, ik hoorde daarnet al één zijn van grote waarde voor de brede leefbaarheid van onze samenleving. Ook hierin roepen we het college op, om niet te beknibbelen zonder tussenkomst van de raad. Laat eerst zien dat u uw creativiteit heeft gebruikt. En dan kunnen we samen werken aan de accommodaties beter benutten en breder benutten. Ook de ingezette betere dienstverlening die moeten we nog goed blijven monitoren. We hebben daar straks nog een indirecte motie over. Daar hoort ook bij dat we als raad en de accountant gaf al zo’n hint, minder tijd en minder kosten moeten willen besteden aan te kleine zaken, die overigens wel grote maatschappelijke invloeden hebben. Gewoon het college die dit uitwerkt en dit onder controle van de raad laat uitvoeren. Dat is ook efficiëntie. En ook hier hebben wij een motie over straks. Maar voorzitter, daar hoort ook bij dat we ons moeten realiseren en best mogen uitspreken, dat we in de afgelopen jaren inmiddels al veel gerealiseerd hebben vanuit een goed in elkaar gezet bestuursakkoord. Dat is ook wat wij moeten leren. Natuurlijk onze rol blijven spelen als controleorgaan, maar ook nadat het punt gemaakt is, doorgaan en doorwerken aan de toekomst van Altena. Maar goed, dat is ook politiek.

En zeker nu we de periode van de verkiezingen al zijn ingegaan, verwacht ik dat de spreekwoordelijke degens nog wel vaker gekruist gaan worden. Weet even, voorzitter, dat wij als AltenaLokaal graag willen meewerken om elkaar bij de les te houden over keuzes in het algemeen belang, maar ook vertrouwen hebben in hetgeen wat we in een bestuursakkoord hebben afgesproken en dat akkoord ook uitwerken. Daar hoort, dat hoort daar ook bij. Voor jong en oud letterlijk en figuurlijk doorbouwen met dat wat in dit bestuursakkoord is ingezet en klaarzetten voor de volgende lichting. En tot slot, voorzitter, alles in het teken van onze toekomst, toekomstbestendigheid voor langere termijn. Daar wil AltenaLokaal voor gaan, de rem eraf en gestaag rollend samen de toekomst in. Dank u wel.

De voorzitter: Vijf minuut en vijf seconden. Exact hetzelfde. Inmiddels zijn de heer Hoegee en de heer Roovers ook in ons midden. Dus we zijn nu met 25 in getal, waarvan akte. Het woord is aan de heer Meijboom van de SGP. Mijnheer Meijboom, ga uw gang. De heer Meijboom: Dank u wel. De actualiteit heeft de algemene beschouwingen van onze partij wat beïnvloed. Moest er vanmiddag nog weer opnieuw voor gaan zitten, maar dat wordt zo wel duidelijk waarom. Voorzitter, onze, boven onze algemene beschouwingen staat Rekenen en overrekenen. De titel van de Kadernota 2026 luidt, Altena in evenwicht. Een toepasselijke titel, want Altena dreigde ondanks een verstandig financieel beleid in de achterliggende jaren uit evenwicht te raken door de effecten van het zoveel genoemde ravijnjaar. Maar dan lijkt het toch weer mee te vallen, getuige de positieve actuele stand van zaken die onze wethouder ons voorhield in de opiniërende behandeling van de Kadernota in de jaarstukken twee weken geleden. De SGP is van mening dat bepaalde voorgenomen maatregelen wel moeten worden genomen, om de noodzaak om de algemene middelen aan te spreken wordt verminderd. Dus het spreekwoord geldt hier wat ons betreft, rekenen en overrekenen. Vandaar ook de titel. De fractie van de SGP heeft een aantal moties ingediend of mee-ingediend, waarin wij onze bijdrage willen leveren aan een verstandig beleid.

En ik ga daar omwille van de tijd niet verder op in. Maar ik wil me nu ook vanwege de actualiteit beperken tot een voor onze en andere fracties ook aangelegen en actueel punt, het onderhoud van onze gemeentelijke begraafplaatsen. Ik wil u eerst even meenemen wat we in onze beheersverordening Gemeentelijke Begraafplaatsen 2021-2040 hebben besloten en opgeschreven. En dat als het goed is, komt het op het scherm. Het onderhoudsniveau beleidspunten. Wij handhaven het huidige onderhoudsniveau, niveau van de begraafplaatsen. Dat is A, B. We onderzoeken de mogelijkheden voor het verduurzamen van onderhoud van de begraafplaatsen met behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Een groene omgeving heeft een positieve uitwerking op het verwerken van verdriet. We vinden het belangrijk dat onze begraafplaatsen fijne plekken zijn voor nabestaanden om hun overledenen in alle rust en respectvol te gedenken. Het onderhoud van de gemeentelijke begraafplaats is een onderdeel van een integraal plan voor het onderhoud van de openbare ruimte in Altena en dit plan is op dit moment augustus 2020 in ontwikkeling. Tot zover maar even gelet op de tijd, dat citaat uit het beheersplan. Meerdere malen is er aandacht gevraagd over het onderhoud. Laatst nog met middels schriftelijke vragen van de CDA-fractie. Op 19 juni ontvingen we de beantwoording van het college.

Het onderhoud zou plaatsvinden conform het door de raad opgedragen kwaliteitsniveau B. En ik weet niet hoe zich dat verhoudt tot onze beheersverordening waar staat A, B. Maar goed, het kan best zijn dat er een wijziging van beleid zich heeft voorgedaan die ik gemist heb. Hoe dan ook, uitgaande van het kwaliteitsniveau B het volgende. Het college meldt dat de paden een gemiddelde beeldkwaliteit B hebben conform de opdracht. In uitzonderingsgevallen is dat niet het geval, maar dan valt de afwijking bijna altijd binnen de toegestane norm van 10 procent. En tenslotte om niet meer te noemen, meldt het college ook nog dat een deel van de meldingen is gebaseerd op subjectieve beleving. Voorzitter, ik maar niet alleen, ik heb begrepen ook andere fracties worden spontaan benaderd door inwoners. Gisteren nog een uiterst schrijnend verhaal gehoord van een man die geregeld het graf van zijn 30 jaar geleden overleden dochter bezoekt. Ik zal u de details besparen, voorzitter, maar ik wil wel enkele foto's laten zien die ik deze morgen ook naar aanleiding dus van dit telefoontje heb genomen aan de Borcharenweg. Oordeelt u zelf en hoed u voor subjectieve beleving. U ziet hier hoe, wat zo ongeveer de staat is van in ieder geval een groot deel van de begrafenisplaats, van de begraafplaats aan de Borcharenweg.

U ziet het in dat rechtse plaatje dat het onkruid echt wel twee meter boven de haag uitgroeit, die ook al lange tijd niet gesnoeid is. U ziet de paden hoe die erbij liggen. Er is zelfs een pad op de middelste foto, die beneden. Die toont het pad wat eigenlijk helemaal niet eens begaanbaar is door het overhangende groen, maar ook door de, het onkruid wat een meter hoog staat. Rechts ziet u een graf wat geruimd is. Dat is overigens maar eentje, er zijn er veel meer graven geruimd. En dat biedt allemaal hetzelfde beeld als wat u hier ziet. Voorzitter, excuses voor mijn cynisme. Het is absoluut niet

grappend bedoeld, maar we hoeven geen natuurbegraafplaats meer aan te leggen, want die hebben we al aan de Borcharenweg. We vinden dat schrijnend en onacceptabel. Want dat heeft niets en dit heeft niets, dat heeft u ook kunnen zien op de foto's, dat heeft niets met subjectieve beleving te maken. Dit is geen kwaliteitsniveau B, dit is helemaal geen kwaliteitsniveau. Wij vragen aan het college wat zij eraan gaat doen om te voorkomen dat onze begraafplaatsen of delen daarvan zoals ze, zoals getoond, in een dergelijke staat zullen verkeren. We vragen ook het college wat ze dan eventueel nodig heeft, want ik kan me niet voorstellen dat dit kwaliteit B is. Maar als dat dan wel zo is, horen we dat graag en dan zullen we daar iets aan moeten doen. Voorzitter, ik kom tot een slot. Ik begon mijn algemene beschouwingen met de opmerking rekenen en overrekenen. Augustinus de beroemde kerkvader die leefde zo rond 400 na Christus en van wie u, voorzitter bij de nieuwjaarsreceptie ook een uitspraak aanhaalde, zij hierover ware woorden. De mens ziet zichzelf nooit zoals hij is, maar slechts de weg die voor hem ligt. En ook deze slechts op korte afstand. Als hij verder vooruit wil zien, komt hij op dwaalwegen, aldus Augustinus.

Hij bedoelde daar niet mee om maar zorgeloos te zijn en te leven bij de dag, maar wel in het besef dat we in alles, ook in ons politieke handelen, afhankelijk zijn van onze Schepper. En de Bijbel zegt het nog kernachtiger. Het hart van een mens overdenkt zijn weg, maar de Heere bestuurt zijn voetstappen. Voorzitter, ik wens u samen met het college en de ambtenaren, de griffie en ons als gemeenteraad van harte Gods zegen toe bij alle werkzaamheden en op voorhand een goed zomerreces. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Meijboom. Geef ik het woord aan de heer Alderliesten van Progressief Altena. Op de voorzitter? Volgens mij werkt het omgekeerd, maar u kunt meekijken op de klok. De heer Alderliesten: Als de knop tijdig ingedrukt wordt en niet te vroeg. U kent mij. De voorzitter: Ik weet dat u niet naar mij kijkt, als u lekker door wilt praten, maar dat … De heer Alderliesten: U kent mij goed. Voorzitter, vandaag besluiten we over de Kadernota 2026. We kijken erbij terug, maar vooral vooruit. Richten ons op wat telt, de inwoners van Altena. Hun welzijn, hun toekomst, hun leefomgeving. Dat is waar het in de gemeente om gaat. Als sociaal groene partij willen wij het nu niet hebben over de cijfertjes en regeltjes, maar we doen een oproep tot visie. Voorzitter, Altena staat net als vele gemeenten voor stevige uitdagingen.

De problemen in de zorg nemen nog altijd toe, jongeren zoeken nog altijd naar betaalbare woningen en de energiecrisis schreeuwt om keuzes. Dit terwijl de begroting onder druk staat. Toch is het ook een tijd van kansen, van hernieuwde samenwerking, van investeren in wat echt werkt. Wij geloven dat Altena sterker uit deze periode kan komen, mits we vasthouden aan drie heldere uitgangspunten. Te weten, één, investeren in de gemeenschap. Twee, blijven werken aan die gezonde leefomgeving. En drie, inkomsten en uitgaven in balans brengen, waarbij uiteraard de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Voorzitter, wanneer er bezuinigd moet worden, dan kijken we vaak naar het sociaal domein, naar cultuur of sport. Naar voorzieningen waarvan men denkt, die kunnen wel een tandje minder. Maar dat is kortzichtig. Juist in economisch moeilijke tijden is het de gemeenschap die ons op de been houdt. We zien in Altena talloze voorbeelden van deze sociale kracht. Dorpshuizen waar ouderen en jongeren elkaar ontmoeten en eenzaamheid wordt doorbroken. Sportverenigingen waar kinderen zich ontwikkelen, discipline leren en vriendschappen sluiten die vaak een leven lang stand houden. Cultuurclubs, de bieb en muziekgezelschappen waar talenten bloeien en saamhorigheid ontstaat. Deze plekken zijn niet zomaar fijn om te hebben, ze zijn essentieel voor het sociale weefsel van Altena.

Investeren in de gemeenschap is dus geen kostenpost, het is pure sociale winst. De tweede pijler is minstens zo belangrijk, want gezonde inwoners vragen om een gezonde leefomgeving. De kwaliteit van onze lucht, ons water, ons groen is geen luxe, het is de basis onder welzijn, gezondheid en toekomstperspectief. Wij zien het onze als onze verantwoordelijkheid om

te zorgen voor een Altena waar mensen gezond kunnen wonen, opgroeien en ouder worden, waar kinderen buiten kunnen spelen in het groen en waar boeren perspectief hebben op duurzame bedrijfsvoering en waar biodiversiteit herstelt en niet verder achteruitgaat. De gezonde leefomgeving is ook een sociale leefomgeving. Het zijn helaas vaak de kwetsbare inwoners die wonen op plekken met minder groen, meer hitte en minder mogelijkheden. Milieubeleid, voorzitter is dus ook sociaal beleid. Progressief Altena wil ons voorbereiden op de toekomst met maatregelen die de klimaatcrisis aanpakken en tegelijkertijd, de leefbaarheid en solidariteit vergroten. Dat vraagt moed, visie, maar bovenal samenwerking. De begroting van Altena staat onder druk en hoe we daarmee omgaan, zegt alles over onze politieke keuzes en onze waarden. We hebben het vaker gezegd, voorzitter, wat voor gemeente wil je zijn? Dat is waar het om gaat. Wij geloven in een gemeente die haar verantwoordelijkheid neemt, die haar huishoudboekje op orde brengt, maar niet over de rug van de meest kwetsbaren. Daarom is ons uitgangspunt helder, de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. We kiezen dus niet voor kaasschaaf bezuinigingen die overal pijn doen, maar voor gerichte keuzes en een rechtvaardige verdeling. Voor het inzetten van reserves waar het echt moet. En voor het eerlijk heffen van lasten waar het kan.

Want solidariteit gaat ook over financiën. Tot slot, voorzitter willen we onze blik richten op de lange termijn. Wij geloven in een Altena waar je samenleeft in plaats van langs elkaar heen beweegt. Een gemeente waar zorg voor elkaar meer is dan een slogan, het is beleid. De opgaven zijn groot en of het nu gaat over jeugdzorg, wonen, de energietransitie of de sociale samenhang in onze kernen, we hebben elkaar nodig. We zullen blijven bouwen aan een Altena waar welzijn, rechtvaardigheid en duurzaamheid centraal staan. Een Altena waar niet alleen de rekening van vandaag betalen, maar ook investeren in de toekomst van onze kinderen. Wij zijn ervan overtuigd dat met moedige keuzes, solidariteit en visie Altena de komende jaren sterker groener en socialer uit deze periode kan komen. Een samenwerken, samenleving bouw je niet op winst, maar op vertrouwen. Niet op bezuinigingen, maar op betrokkenheid. En niet op ieder voor zich, maar op samen sterk. Want, voorzitter, alleen samen kom je verder. En dat binnen vierenhalve minuut. De voorzitter: Mijn complimenten, mijnheer Alderliesten. Hou dat vol de rest van de avond, zou ik zeggen. Het woord is aan mijnheer Duizer van de ChristenUnie. De heer Duizer: Dank u, voorzitter. Eerst even een persoonlijke noot. Ik kreeg vandaag iets heel moois in de brievenbus. Misschien dat een aantal van jullie deze ook al wel eens gezien heeft.

Maar als je jarig bent, dan stuurt de griffie altijd een kaartje. Ik was gisteren jarig, dus vandaag kreeg ik hem nog op de post. Maar het was een prachtige kaart van Diane en Susan gemaakt op het atelier Rietveld, dat is van de SOVAK in Sleeuwijk. Dit zijn juist de dingen waar ik gewoon erg blij van word. Het is eigenlijk wel een van de mooiste cadeautjes die ik heb gehad. Dus bij dezen, Diane en Susan bedankt. De voorzitter: En nog van harte gefeliciteerd, mijnheer Duizer, bij dezen dan. De heer Duizer: Dank u. Cadeautjes mag je straks afgeven. Voorzitter, collega-raadsleden. Heb niet alleen uw eigen belangen voor ogen, maar ook die van een ander. Deze woorden uit Filippenzen 2, vers 4 vatten voor ons de kern van goed bestuur samen. Niet alleen denken aan vandaag of aan onszelf, maar verantwoordelijkheid nemen voor de gemeenschap als geheel, nu en in de toekomst. De Kadernota 2026 ligt voor in financieel uitdagende tijden. Ondanks meevallers uit de meicirculaire blijft de structurele druk groot. Het Rijk trekt zich langzaam maar zeker verder terug. En de verwachtingen van inwoners richten het lokaal bestuur, richting het lokaal bestuur blijven hoog. Dat vraagt om meer dan incidentele oplossingen. Het vraagt om keuzes met visie en lef. Het gemeentebestuur heeft daarbij de verantwoordelijkheid om consistent en voorspelbaar meerjarig beleid te voeren.

Zodat er niet alleen een sluitende begroting voor het komende jaar ligt, maar ook structureel evenwicht ontstaat richting de toekomst. Als ChristenUnie kijken we van deze

realiteit niet weg. We zien dat structurele bezuinigingen nodig zijn om onze begroting in de komende jaren sluitend te krijgen. Maar bezuinigen is nooit neutraal. Elke maatregel raakt mensen en voorzieningen waar een verhaal achter zit. Een verhaal van een vrijwilliger, een mantelzorger, een jongere of een oudere, een Dorpstraat of een zorgprofessional. Bezuinigen is nooit slechts een rekensom, het is ook altijd een ethische afweging. Waar doen we recht aan en wat dreigen we uit het oog te verliezen, wat waardevol is? De kracht van Altena ligt wat ons betreft in onze samenleving. Inwoners die naar elkaar omzien in wijken, straten, kerken, scholen en verenigingen. Die kracht moeten we koesteren. Dat betekent dat we als overheid niet in de plaats moeten willen treden van de samenleving, maar deze moeten ondersteunen en ruimte geven. Niet alles hoeft via beleid, subsidies of projectstructuren. Soms is het enige wat nodig is, vertrouwen. En soms het lef om als overheid een stap terug te doen, zodat anderen juist de stap naar voren kunnen zetten. We zien dat terug in het toekomstbeeld waar deze Kadernota op is gebaseerd en dat waarderen we. Tegelijkertijd is het zaak om het toekomstbeeld ook werkelijk te vertalen naar keuzes en dat vraagt om durf.

Durven om keuzes te maken op onderwerpen waar de samenleving zelf de verantwoordelijkheid kan dragen, maar ook durven om te investeren in wat de samenleving sterk maakt. Bijvoorbeeld in de sociale basis, in preventie en initiatieven die mensen verbinden. Als ChristenUnie kijken we niet alleen naar wat niet mag verdwijnen, maar nemen ook verantwoordelijkheid voor wat wel ruimte is voor bezuinigingen. We steunen daarom ombuigingen op zaken die de samenleving niet direct raken, zoals bestuurskosten, ondersteunende processen en bovenlokale samenwerking met beperkende, met beperkte meerwaarde. Zo kiezen we voor een overheid die bescheiden is in wat ze zelf doet en sterk in het mogelijk maken van wat anderen doen. Tegelijkertijd moeten we waken voor het naar binnen trekken van taken. De tijdelijke versterking van het sociaal domein steunen we, juist omdat we zien dat daar druk op de uitvoering ontstaat. Maar dat mag niet automatisch leiden tot structurele formatie-uitbreiding. Laten we blijven omdenken, samen optrekken met inwoners, open het gesprek voeren over grenzen en ruimte geven aan eigenaarschap. Met duidelijke keuzes en eerlijke communicatie ontstaat ruimte voor initiatief en creativiteit vanuit de samenleving. Voorzitter, bezuinigingen moeten niet beginnen bij de mensen die het hardst nodig hebben.

Zorg, ondersteuning, aandacht voor kwetsbaren en de sociale basis zijn voor ons geen sluitpost, maar het fundament. Dat sluit aan bij de oproep uit Filippenzen, die ik eerst noemde. Laten we niet alleen oog hebben voor ons eigen belang, maar ook voor dat van anderen. Tot slot. Wij geloven in een overheid die dichtbij is, maar niet alles wil bepalen. Die ruimte geeft maar ook richting geeft en niet in de weg staat, maar ondersteunt. Een overheid die dienend is, betrouwbaar en aanspreekbaar. Met die houding willen we samenwerken aan een stabiel en zorgzaam Altena. En bij dat werk willen we het college, de organisatie en allen die zich daarvoor inzetten Gods zegen toewensen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Duizer. Ook binnen de vijf minuten gebleven, netjes. Mijnheer Kolff namens de VVD, aan u het woord. De heer Kolff: Dank u wel, voorzitter. Ik zal de stopwatch maar even indrukken, want het staat er nogal. Daarnet werd gezegd, je kent ons, dus vandaar dat we het kort doen. Geachte raad en aanwezige mensen. Net als vrijwel alle andere gemeenten moeten wij in Altena gaan bezuinigen. Er komt minder geld binnen en we kunnen niet alles meer doen wat we deden. De afgelopen jaren was er geld in overvloed, zoveel geld dat er ruimte was voor allerlei nieuwe ambities. Nu er minder geld komt, was dit een perfect moment geweest om te herbezinnen.

Hebben alle taken van de uitvoering eventueel nut? Wat moet het moment zijn om te kiezen dat we gaan maken? Waar geven we ons schaarse geld aan uit? Dat vinden we echt belangrijk en durven te erkennen, dat sommige taken wellicht een luxe of een noodzaak zijn. Het college kiest echter voor de makkelijke weg. Wordt niet nagedacht over welke taken echt nodig zijn en welke taken extra leuk zijn. Er komen gekozen, er worden gekozen voor combinatie van kleine bezuinigingen en belastingverhoging. Het laatste is voor de VVD onacceptabel. De burger mag niet het slachtoffer zijn van onze onvermogen om te

kiezen. Er zijn extra bijdragen gekomen vanuit het Rijk. Dat is natuurlijk fijn. Maar daardoor wordt de prikkel om extra na te denken wat we echt belangrijk vinden, kleiner. Bovendien geeft het extra geld een ons gevoel van zekerheid. Deze bijdragen zijn voor een groot deel incidenteel. Voor de toekomst is het in Altena nog steeds een disbalans in de taken die we uitvoeren en het geld wat we daarvoor beschikbaar hebben. In de voorjaar zijn de verkiezingen, de tijd waar we alles kunnen en gaan beloven. De tijd daarna zullen we hard ons best moeten doen om die beloftes in te wisselen. Het gevolg wat extra taken voor onze taken uitdijen. De organisatie moet dit oppakken. Wij zullen vanavond ons best doen om samen met onze collega-raadsleden enige sturing geven aan dit geheel. We zullen aandacht vragen voor omvang van onze organisatie. Het is echter naïef om te verwachten dat we vanavond nog extra keuzes gaan maken en het Altena belangrijk vinden. Voor ons rest nog één kans, de begrotingsbehandeling aan het einde van het jaar. Met de verkiezingen over vier maanden daarna, rekenen we niet op een wonder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kolff. Twee minuut 30, u heeft de helft nodig. Dan is het laatste woord aan de heer Timmermans voor de algemene beschouwingen. Mijnheer Timmermans, aan u het woord.

De heer Timmermans: Dank u, voorzitter, leden van de raad, geachte aanwezigen en die wellicht online meekijken. Het is tijd om de lokale overheid te corrigeren. Wij zijn van mening dat de overheid te weinig doet voor de jeugd. Daarom komen wij tijdens de Kadernota met een motie om meer locaties aan te wijzen om evenementen toe te voegen, zodat lokaal zijn ook aantrekkelijk blijft. Onze lokale overheid wil investeren in plan om klimaatverandering tegen te gaan, maar we weten niet eens wat klimaatverandering veroorzaakt. Om hier dan geld in te stoppen, vinden wij belachelijk. En daarom zullen wij ook hier aan de rem trekken en een motie indienen. Het gaat tenslotte voor Altena om enkele miljoenen euro's. Om alle dure plannen van onze lokale overheid zoals verbouwing van het gemeentehuis en klimaatplannen te financieren, wil het gemeentebestuur de ozb-belasting op lange termijn zwaar verhogen. Zonder onderbouwing, maar alleen omdat er vergeleken wordt met andere gemeenten die dit ook maar gewoon doen. Wij zullen ook hier aan de handrem trekken en tegen elke lastenverzwaring stemmen, zonder hand eerst in eigen boezem te steken. En betreffende hand in eigen boezem, zullen wij dan ook een motie indienen om de formatie te wijzigen naar een compacte formatie. Het belang van het luisteren naar de inwoner wordt vaak met mooie woorden gezegd, maar geen daden bij het woord gevoegd.

En daarom dienen wij samen met Progressief Altena een motie in betreffende Lokale raadpleging referendum. Ten slotte, voorzitter. Wij vinden als Vrije Volkspartij Altena dat de woningen die gebouwd worden voor mensen uit Altena zijn en hierover dienen wij ook een motie in. Daarnaast vinden wij dat woningen niet naar migranten of statushouders behoren te gaan. Ook al staan wij hier alleen in deze gemeenteraad, met dit standpunt blijven wij uitspreken. Voorzitter, bedankt. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Timmermans. U bent recordhouder vanavond, één minuut 20. Voor de rest heb ik geen stopwatch meer nodig. Eigenlijk heb ik dat nooit nodig bij u, maar bij de Kadernota bij de algemene beschouwingen doe ik dat altijd, een klein beetje. Dank voor het uitspreken van alle algemene beschouwingen. Dan voorziet de vergaderorde nu dat u als fracties met elkaar in debat kunt gaan over de algemene beschouwingen en dat daarna het college daar ook nog op kan reageren. Dus wie mag ik uitnodigen om het debat over de algemene beschouwingen te openen en te reageren op andere fracties en andere inbreng? Als dat niemand doet, en dat doet niemand. Mag ik dan het college vragen om te reageren op de algemene de beschouwingen? Dat zal portefeuillehouder Tanis namens het college doen. De heer Tanis: Dank, voorzitter. Een korte reflectie van de kant van het college.

Ik begin even met te refereren aan de titel van de Kadernota, Altena in evenwicht. En dat is wat het college betreft, hard nodig. Wij geven immers al drie jaar lang meer uit dan dat we binnenkrijgen. Dat is niet alleen onze constatering, u heeft het

ook gehoord in de presentatie die de accountant recent heeft gegeven. Het college wil graag dat evenwicht herstellen voor nu, maar ook voor de toekomst. Juist ook om in de toekomst ruimte te hebben voor de noodzakelijke investeringen. De rode draad van de bijdrage vanuit de financiële kant. Ik heb het nadrukkelijk niet over de inhoud, voorzitter, maar dat komt vanmiddag ongetwijfeld nog wel aan de orde. Dan hoor ik eigenlijk alle fracties wel iets zeggen over nut, noodzaak en wenselijkheid om te kunnen blijven investeren in onderhoud. Willekeurige volgorde dit overigens. Maar ook het in stand houden van voorzieningen. Het ook kunnen blijven doen van investeringen. Aandacht hebben voor investeringen in de gemeenschap, gemeenschapszin. Maar ook een aantal fracties die belang hechten aan het in evenwicht brengen van de inkomsten en de uitgaven en daarbij ook oog te hebben voor structurele oplossingen. Juist daarom heeft het college gekozen voor een totaalpakket gericht op een sluitende begroting. Dat is geen gemakkelijke opgave, maar wel als we het samen doen, haalbaar. Als we onze verantwoordelijkheid gezamenlijk nemen. Wat het college betreft is bezuinigen niet genoeg. Ook zouden we dan moeten durven denken aan inkomsten verhogende maatregelen om het evenwicht weer te herstellen.

De meicirculaire brengt inderdaad enige ruimte, maar dat is helaas nog steeds geen structurele oplossing. Het Rijk heeft voor een groot deel voor de komende twee jaar gecompenseerd. En wat met ingang van de jaren daarna voor compensatie gaat komen, is gewoon niet helder. Dat is ook een van de redenen dat het college zegt, laten we de ruimte die de meicirculaire biedt ook gebruiken om onze algemene reserve op peil te houden. Juist ook om in de toekomst een buffer te hebben om mogelijke tegenvallers op te lossen c.q. wat investeringen te kunnen doen. Dat is de reden ook dat het uitgangspunt van het college is, de manier waarop we dus naar de moties en ik formuleer het nu maar heel algemeen, kijken, die leiden tot extra uitgaven. Dat het college eigenlijk in de modus zit, dat we die willen ontraden, tenzij er specifieke redenen voor zijn en tenzij er een concreet dekkingsvoorstel tegenover staat. En als u daarover na wil denken en met een alternatief wil komen, voorzitter, dan houden wij daar ons voor aanbevolen en voeren we daar ook graag het gesprek over met elkaar. Want wat het college betreft houden we op, alleen op die manier balans in stand. De organisatie heeft de afgelopen periode hard gewerkt om ombuigingen en hun effecten zorgvuldig in beeld te brengen. En het zou wat het college betreft onverantwoord zijn om dat nu los te laten, vanwege een positieve meicirculaire.

Het is wat het college betreft ook echt een evenwichtig pakket. Het college doet natuurlijk naast aanbevelingen of ideeën en voorstellen met betrekking tot 2026, ook een aantal suggesties en ideeën voor het meerjarenperspectief 2027 tot en met 2029. Dat is wat het college betreft niet om vooruit te regeren, maar juist om nu of in de komende periode het gesprek met elkaar aan te gaan over, hoe we naar Altena kijken op de langere termijn. Hoe houden we Altena gezond? Hoe brengen we de uitgaven en de inkomsten weer met elkaar in evenwicht? Moties die er dan vanmiddag op tafel liggen, die zich, die al keuzes willen maken voor de periode 2027 tot met 2029 zijn wat het college betreft dan eigenlijk ook niet opportuun. Wij, het college houdt zich aan de coalitieafspraken voor het jaar 2026. En wij hebben als college ook geen behoefte om over ons graf heen te regeren. Maar na de verkiezingen volgend jaar ontstaat eruit een nieuwe werkelijkheid. Kortom, voorzitter. Ons uitgangspunt blijft, een sluitende begroting voor 2026. En laten we met elkaar zorgen voor een financiële, gezonde toekomst voor Altena met ruimte om te investeren, maar binnen de grenzen voor wat verantwoord is. Dank. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Tanis namens het college. Daarmee zijn de algemene beschouwingen en de reactie van het college aan de orde geweest.

Roept dit nog de behoefte om hierop te reageren? Niet? b.

Debat over ingediende amendementen en moties

Programma 1 Inwoner en bestuur De voorzitter: Dan gaan wij over naar de behandeling van alle aangekondigde en ingediende moties. Dat doen wij volgens het volgende stramien, wat mij betreft. De indiener van de motie krijgt de tijd om die toe te

lichten. Dan komt er een korte eerste termijn met de reacties van de fractie. En ik zou u willen oproepen om niet het debat van twee weken geleden helemaal over te doen, maar zich echt te beperken tot het dictum van de motie en hoe u daarin staat. De reactie van de portefeuillehouder. En ik denk dat we een aantal echt in één termijn kunnen afronden. Er is altijd de mogelijkheid voor een tweede termijn per motie natuurlijk, want daar heeft u recht op. Maar laten we met elkaar dat beperken tot die moties waar dat echt aan de orde is. Zodat we enigszins ordentelijk tijdstip kunnen sluiten, want we hebben er wat te gaan. Ik zal een paar keer voorstellen om een paar moties met elkaar te combineren. 3.4 en 3.5 gaan allebei over de Floreffehoeve, die zouden we in één keer kunnen behandelen. 4.3 en 4.4 die gaan ook over groenonderhoud, kunnen we allebei tegelijkertijd behandelen wat mij betreft. Dat geldt ook voor 6.2 en 6.3. En als u daarmee akkoord bent, dan gaan we dat op die manier met elkaar doen. Ik zie dat iedereen dat akkoord is. Gaan we beginnen met de eerste motie, Lokaal raadplegend referendum. Mevrouw Maris. U het woord, of mijnheer Timmermans? Mevrouw Maris staat al. Mevrouw Maris, aan u het woord. Mevrouw Maris: Dank u wel, voorzitter. Even een kort knikje, maar vul mij gerust aan zo dadelijk natuurlijk. Dank u wel, voorzitter.

De gemeente Altena heeft bij haar start in de toekomstvisie van Altena aangegeven, een gemeente te willen zijn waar ruimte is voor haar inwoners met een uitnodiging aan iedereen om mee te doen onder het motto, Altena, dat ben jij. Ik herkende dat net ook in alle beschouwingen van de fractievoorzitters. Daar ben ik heel blij mee. De visie is uitgewerkt in een notitie Bestuurlijke vernieuwing in actie, die weer heeft geleid tot het inzetten van een aantal participatiehulpmiddelen zoals het samenwerken met de dorps- en de adviesraden, de gebiedsregisseurs, het platform Aan de Slag, de kernen en de inwonersbudgetten. Op dit moment werken we als raad en college aan het nieuwe participatiebeleid, omdat per 1 januari de nieuwe Wet versterking participatie in werking is getreden. De gemeenten krijgen uiterlijk twee jaar de tijd om hun participatiebeleid daarbij aan te passen. En met deze wet, met ons nieuwe beleid versterken we de betrokkenheid en de inbreng van de inwoners bij de gemeentelijke besluitvorming. Zoals mijnheer Timmermans ook al in zijn beschouwing vertelde. Dat betekent dus dat de verschillende vormen van participatie die we in Altena al toepassen, daar een plek in krijgen. Maar wij hebben in ieder geval deze gelegenheid aangegrepen om ook een nieuwe stap te zetten in het versterken en het vergroten van de betrokkenheid, de interesse en de inbreng van onze inwoners.

Namelijk, wij vragen het college om de raad een voorstel te doen om het lokaal raadgevend referendum te ontwikkelen en in te voeren. Wij vinden het belangrijk dat inwoners meer zeggenschap hebben over hun leefomgeving. Een referendum is daarbij geen vervanging voor de representatieve democratie, maar een aanvulling. Een goed georganiseerd referendum kan bijdragen aan het draagvlak en het kwaliteit van de besluitvorming, het versterkt de lokale democratie, het vergroot de betrokkenheid van inwoners en leidt tot meer politieke dialoog en bewustwording. Politiek krijgt een scherper zicht op wat inwoners belangrijk vinden, meer transparantie. En mits de uitslag serieus genomen wordt, draagt het ook bij aan het vertrouwen in de overheid. Er zijn op dit moment 107 gemeentes die een referendumverordening hebben, dat is ongeveer één derde van het aantal gemeentes. En er zijn dus ook vele gevallen al van succesvolle en minder succesvolle lokale referenda op te zoeken, dus daar kunnen we denk ik ook heel veel van leren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Maris. Mijnheer Timmermans. De heer Timmermans: Voorzitter, ik had het niet beter kunnen verwoorden als mevrouw Maris, dus ik sluit me volledig aan bij haar betoog. De voorzitter: Zeker. U bent ook mede-indiener, voor de goede orde. De reactie in eerste termijn van andere fracties. Mijnheer Meijboom, ga uw gang.

De heer Meijboom: Voorzitter, de SGP is voorstander van de representatieve democratie, waarin gekozen volksvertegenwoordigers namens de inwoners het college controleren. Burgers geven voor een periode van vier jaar de bevoegdheid aan de politieke partij van hun voorkeur, om op basis van het programma invloed uit te oefenen op de uitvoering van het raadsprogramma. Bij een volgende verkiezing kunnen burgers opnieuw aan een politieke partij de bevoegdheid geven om keuzes te maken. Ook kunnen politici die hun beloften niet waargemaakt hebben, worden weggestemd. Referenda ondergraven dit systeem. Daarom zijn we daar ook niet voor. Maar ook wel een heel belangrijk punt, dat is het volgende. Referenda lijken te suggereren dat een politieke keuze is samen te vatten in een eenvoudige vraag, waarop ja of nee kan worden geantwoord. Referenda houden daarom geen rekening met complexiteit van de problematiek. Derhalve zal onze fractie ook tegen deze motie stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schermers, ChristenUnie. Mevrouw Schermers-van Elderen: Geen herhaling van zetten, had u terecht gezegd. We hebben de vorige keer al uitgesproken, wij ondersteunen het doel. Namelijk, komen tot burgerparticipatie, enzovoort. Maar geloven niet in dit middel, dus daarom zullen wij ook tegenstemmen. De voorzitter: Mijnheer Den Haan, AltenaLokaal. De heer Den Haan: Dat is snel.

In navolging van de voorgaande sprekers nog eventjes kort inzetten. Want ik kon hem ook echt niet plaatsen, deze motie. Zeker ook niet en dat is dan een toevoeging die ik nog heb op de woorden van de heer Meijboom. Zeker ook niet, omdat we de koers hebben ingezet rond participatie, uitnodigend bestuur, een omgevingsdialoog. Dus, we zijn volksvertegenwoordiger. En er komen bij alle onderwerpen die we aandragen komen al mensen een mening geven, goed of slecht of verbeterbaar of helemaal niet doen. Dus wij lopen hier niet warm voor. Daar zullen we ook tegenstemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Haan. Mijnheer Bouman, het CDA. De heer Bouman (CDA): Dank je wel, voorzitter. Net als PA en de VVD vindt ook het CDA Altena de stem van de inwoner heel erg belangrijk. Dat is ook de reden dat wij denk ik de afgelopen drieënhalf jaar minstens 100 bezoeken hebben gebracht aan allerlei instellingen en bedrijven en daar allerlei informatie hebben opgehaald. Ook als raad gaan wij op kernbezoek. En hebben we ook de Altenaronde waar ook ingesproken kan worden door allerlei inwoners. Wij zijn niet voor een raadgevend referendum, omdat we inderdaad een volksvertegenwoordiger zijn. En wij vinden dat er bij de keuzes die we maken, er altijd sprake moet zijn van een integrale afweging.

En bij een raadgevend referendum ligt het gevaar op de roer, loer dat het een one issue keuze gaat worden, waarbij andere belangen uit het oog verloren worden. Dus wij zullen tegen deze motie stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bouman. Mijnheer Kolff, VVD. De heer Kolff: Dank u wel, voorzitter. Het is al heel erg gezegd door mijn voorgangers, ik wil er nog een kleine aanvulling bij geven. Landelijk zijn er ook referendums gehouden en volgens mij is het één groot drama geworden. Mevrouw Maris schetste, een goed referendum. Dat vinden we heel moeilijk om dat te gaan formuleren wat een goed referendum is. En wij vinden ook als fractie zijnde dat de inwoners genoeg mogelijkheden hebben om geluid te laten horen. Dus daarom gaan we tegenstemmen.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kolff. Mevrouw Maris, u mag nog reageren. Of mijnheer Timmermans, één van uw beiden, of allebei. U bent allebei indiener. Mevrouw Maris: Dank u wel, voorzitter. Ik vind het heel jammer om dit te horen. Wij blijven bij ons standpunt, dat wij het een aanvullend instrument vinden aan de representatieve democratie. En ik denk ook dat het goed is om het groepje het KSG’tje mee te geven, om dan ook maar een onderzoek te doen naar wat een referendum is en wat een raadplegend referendum is. Want het is niet zo dat een referendum zomaar om ja of nee gaat. Een goed referendum legt bijvoorbeeld een keuze voor en je gaat een politieke dialoog met je inwoners aan, welke oogst je meeneemt zeg maar als raadslid om je beslissing te nemen. Dus ik vind het een beetje jammer dat het een beetje een mager karikaturaal, any way moeilijk woord, moeilijk woord. Geeft karikatuur. Dank je wel, mevrouw Schermers geeft van wat een referendum is. En dat vind ik ook eigenlijk wel heel spijtig, want dat is het nadrukkelijk niet. Ik zou zeggen, gewoon nog even googelen en vind hele mooie inspirerende voorbeelden. De voorzitter: Interruptie nog? Nee, eerste termijn niet? Tweede termijn. Mijnheer Timmermans. De heer Timmermans: Voorzitter, ook ik ben eigenlijk heel bedroefd. Ondanks dat inderdaad, de partijen houden wel een beetje voet bij stuk.

Ze hebben natuurlijk de vorige keer al gezegd, dat ze daar niet zo heel veel in zagen, maar … Wat ik dan niet begrijp, voorzitter is dat ze vaak wel hun mond vol hebben over uitnodigend bestuur en we willen graag de inwoner hierover horen en we willen in gesprek met de inwoner. En vervolgens wordt het eigenlijk een propje van gemaakt, in de prullenbak gesmeten. Want uiteindelijk hebben we gewoon eigenlijk iets aan die burger … Eens in de vier jaar mogen ze dan komen en dan moeten ze maar op de partijen stemmen die dan zeggen, dat ze ervoor zijn. En vervolgens, dan hoeven we vier jaar niks van ze te horen. Ik vind het eigenlijk beschamend voorzitter. Wil ik dat gewoon hierbij uitgesproken hebben. Ik zal jullie ook aan herinneren dat ik dat blijf vinden, bij iedere vorm van uitnodigend bestuur waar jullie mee komen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Timmermans. Gaan we naar een reactie, naar het college. Daarna mag hij pas. Mevrouw Van Ooijen: Dank u wel, voorzitter. Het college onderschrijft het belang van burgerparticipatie. We staan er voor een betrokken samenleving, waarin mensen meedoen en waar mensen gehoord worden. En daar zetten we ons als college ook voor in via de contacten met de dorpsraden, kernbudgetten, ontwikkelingen van kernstrategieën, gebiedsregisseurs en het platform Aan de Slag. Dat is volgens ons participatie van onderop, dichtbij de mensen en op maat.

En het college is van mening dat in die mogelijkheden voor onze inwoners al voldoende is uitgesteld, om daar invloed op uit te oefenen op alle plannen. Ik ga nog even terug naar op Aan de Slag. Want er lopen heel veel projecten via Aan de Slag, waarbij we inwoners zo veel mogelijk proberen te betrekken. Het inwonersbudget, AlteNader, Plaats je initiatief, de kernstrategie Woudrichem en Oudendijk, visie Polstraat, vragen over evenementen in onze gemeente, Beleidskader Cultuur, Recreatie en Toerisme. Het zijn een aantal plannen die daarop staan. Inmiddels hebben we al 61 gearchiveerde plannen op Aan de Slag staan en 19 staan er open, waarbij we de mening vragen van onze inwoners. Inmiddels zijn al meer dan 3000 mensen aangesloten. Dan, u refereerde zelf al naar de nieuwe Participatieverordening. Dat is volgens mij ook een eerste stap om meer handen en voeten te geven aan de invloed van onze inwoners en met name gericht op het principe van het uitdaagrecht. Het presidium heeft daarnaast de behoefte uitgesproken, om via een klein slim groepje de raad op de hoogte te houden van de voortgang van dit proces. En het college zal na de zomer een update geven over de verwachte raadsplanning

met betrekking tot het participatiebeleid. Mooi moment om dan allerlei dingen en zaken mee te nemen. Dus in die zin ontraadt de, het college deze motie. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Ooijen. Ik meen te merken dat er nog behoefte was aan wat reacties? Ik zou zeggen van, de standpunten lijken me enigszins helder, dus. Maar afsluitende beschietingen zijn best mogelijk. Mijnheer Bouman. De heer Bouman (CDA): Twee kleine dingen, voorzitter. Als eerste. Wat ons betreft hoeft het klein slim groepje geen onderzoek te doen naar wat een raadgevend referendum is. Zien wij veel liever dat het klein slim groepje zich focust, hoe kunnen wij lokale kennis op een goede manier benutten bij het vormen van beleid? De heer Timmermans die maakt natuurlijk eigenlijk een karikatuur van hetgeen wat wij hier eigenlijk allemaal doen. Hij zegt, het is een propje en we gooien het allemaal weg. U heeft net gehoord, ik had ook een paar voorbeelden, maar ik heb er net nog veel meer gehoord van het college. Ik denk dat we allerlei dingen doen, dus we zijn alleen maar gesterkt nog in ons standpunt om tegen te blijven stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bouman. Mijnheer Den Haan. De heer Den Haan: Dat heb je altijd als er drie gaan staan en de eerste die maait al wat gras voor je voeten weg, voorzitter.

Maar ik wil het daar toch wel even over hebben, want ik heb ook nog wel een vraag aan mevrouw Maris. Want terecht wat de heer Bouman vertelt over dat klein slim groepje, vind ik ook dat we dat niet hoeven te doen, want dat is in gang gezet. En geeft dat ook de kans om dat te doen. Dat is ook iets wat we in de raad ook hebben afgesproken met elkaar, dat we die lijn in gaan zetten. Je hebt nu de portefeuillehouder gehoord wat we aan het doen zijn met Aan de Slag. En wat horen we dan? Dan komt mijnheer Timmermans voor de microfoon en die vindt alles beschamend. Die maakt het een propje van, uitnodigend bestuur is helemaal niks. Dat is hartstikke leuk om dat zo te vertellen zo en dat de mensen nog mee mogen luisteren. Maar het heeft geen enkele waarde. Maar ik wilde dat toch wel even zeggen, omdat weer het woord beschamend dan valt. En dan denk ik van, we zijn met zijn allen dus echt constructief bezig om mensen bij elkaar te betrekken om te kijken van wat we kunnen doen rondom andere onderwerpen. En dan komt er gewoon iemand staan en die zegt gewoon, het is gewoon beschamend, je maakt er een propje van en je pleurt het in de vuilnisbak. Sorry voor mijn woorden, voorzitter. Als dat de manier van politiek bedrijven is, dan help ik u daar graag aan herinneren in de toekomst. Maar nogmaals, de vraag aan mevrouw Maris is dan wel.

Maar hoe, wat vindt u nu van de bijdrage van de mede-indiener van u? Want zo ken ik u niet. De voorzitter: Geen anderen meer? Dan wil ik toch mevrouw Maris vragen om dan om daarop te reageren en of u de motie ook blijft indienen. Ik verwacht van wel. Mevrouw Maris: Dat ziet u goed, voorzitter. Dank u wel nou. Dank u wel voor uw reacties allemaal. Ook dank voor het het college van de reactie. Ik ben zelf ook lid van het KSG uitnodigend bestuur. Dat doe ik namens de raad. En hier kiezen wij als Progressief Altena onze eigen politieke keuze vooruit. Dat doen we elk jaar. Vorig jaar heb ik bijvoorbeeld een motie ingediend over het burgerberaad, is ook niet aangenomen. Ik blijf uw raad graag prikkelen met voorstellen die participatief zijn, want wij geloven oprecht dat wij dicht bij de inwoners staan en dat wij daarmee ook een goede invulling geven aan onze volksvertegenwoordigende rol. In tegenstelling, vind het geen enkele tegenstelling. Ik voel me gedragen door de inwoners. Ik hoor ook natuurlijk de geluiden van u, u gaat ook op bezoek, maar we kunnen nooit alle mensen zien. En we gaan ook de mensen graag horen, de stille stemmen, die wil je ook horen. En daarom zijn dit instrumenten die wat ons betreft aanvullend zijn. En natuurlijk ben ik er heel trots op, dat de andere instrumenten al zo goed gaan.