2024-09-26 Bijlage Evaluatie bij RIB Evaluatie inwonersbudget 2023-2024

Evaluatie Inwonersbudget 2023 – 2024

Start inwonersbudget In juni 2023 is de Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein Altena 2023 vastgesteld. Als vervolgtraject is er toen ingestemd om de gekoppelde middelen hiervoor te besteden door middel van het Inwonersbudget. Het inwonersbudget is een budget van €50.000 euro per jaar dat op experimentele wijze is uitgegeven door onze inwoners in 2023 en 2024. De inwoners hadden directe invloed op de middelen en ideeën die onder dit budget zijn uitgevoerd. Dit betekent dat het proces besluitvormend is, de macht ligt écht bij de inwoners. Dit wordt ook transparant weergegeven op het participatieplatform Aan de Slag. Graag delen wij in deze evaluatie de sterke- en aandachtspunten van het inwonersbudget gekoppeld aan de doelen die hiervoor zijn opgesteld. Door het inwonersbudget hebben de inwoners van Altena 2 jaar mogen beslissen over €50.000. Zo bepalen ze mee welke ideeën er in uitvoering gaan. Inwoners kunnen zelf ideeën indienen en uitvoeren. Zij weten immers wat er leeft en nodig is in Altena. Tijdens dit proces gaan ze met elkaar in gesprek om te besluiten wat het belangrijkste is. Met aantrekkelijke methodieken als infokaartjes en pokerfiches, hebben we de inwoners gestimuleerd tot uitwisseling van ideeën en meningen. Zo komen we tot een aantal ideeën waar de deelnemers zich in kunnen vinden. Het inwonersbudget is verlopen in verschillende fases: ✓ Fase 1. Thema’s kiezen.

Reeds doorlopen via participatietraject Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein. o Fase 2. Ideeën indienen. o Fase 3. Hoe kan het? o Fase 4. Projecten kiezen. o Fase 5. Projecten realiseren. Aan alle fases zijn spelregels verbonden die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Deze spelregels geven de inwoners richtlijnen en voorwaarden voor het indienen van de ideeën. De doelen die zijn gesteld aan de start van dit project zijn: o o o o

Een nieuwe vorm van lokale democratie te testen, die de samenleving toerust om beleidsambities rond eigen kracht en zelfsturing mogelijk te maken. Initiatieven tot realisatie brengen die beter aansluiten bij de inwoners. Dit zorgt voor eigenaarschap en zelfbeschikking. In het experiment nieuwe vormen van communicatie en participatie uit te proberen. Het experiment is een leerproces. Om zoveel mogelijk mensen te betrekken. Waarin we in ronde 1 gebruik maken van de energie die er al is in de samenleving en in ronde 2 gaan kijken naar een uitbreiding naar de ‘unusual suspects’.

Het proces In 2023 startte de eerste ronde van het inwonersbudget. In 4 maanden tijd is het volledige proces opgezet en doorlopen. Na het project heeft er een uitgebreide evaluatie plaatsgevonden met het projectteam en inwoners. De aandachtspunten zijn meegenomen in het proces voor de tweede ronde van het inwonersbudget in 2024. Deze ronde is nog niet volledig doorlopen maar wel op hoofdlijnen geëvalueerd met de projectgroep. Hieronder zijn de belangrijkste punten toegelicht.

Het effect In de afgelopen 2 jaar zijn er 46 ideeën door inwoners ingediend en 16 (Bijlage 1) tot uitvoering gekomen door onze partners of door de inwoners zelf. Dit bevestigd de betrokkenheid van onze inwoners en dat zij ook eigenaarschap laten zien. De ideeën zijn uiteenlopend wat betreft budget, doelgroep en doelstelling. Het varieerde in budget van €1.500 tot €17.500. Waar we het eerste jaar veel ideeën ontvingen in de buitenruimte, zagen we het tweede jaar een verschuiving naar het maatschappelijk belang. De 7 thema’s van de Maatschappelijke Agenda zijn in 2024 samengevoegd tot 3 thema’s: elkaar helpen, elkaar ondersteunen en elkaar samenbrengen. Dit heeft bijgedragen aan deze verschuiving. De ideeën die we zien ontstaan in Altena raken verschillende beleidsterreinen zoals o.a. armoedebestrijding, preventieve gezondheid, duurzaamheid, inclusie en ontmoeting. De soeptafel XXL die onze inwoners samenbrengt. Er komt een geefwinkel die bijdraagt aan de duurzaamheid van producten maar ook mensen met een kleine portemonnee helpt. Er worden bijeenkomsten georganiseerd waarin de zorg uitlegt wat er de komende jaren gaat veranderen en wat inwoners daarin nu al kunnen doen. En dit zijn dan nog maar 3 van de 16 tot uitvoering gekomen ideeën.

Het inwonersbudget en de initiatieven dragen bij aan het versterken van buurten en wijken waarin inwoners zelf initiatief nemen om elkaar te helpen en elkaar te ondersteunen. Het zijn daarbij ook duurzame initiatieven waar het inwonersbudget slechts diende als impuls om te starten. Het effect van het inwonersbudget is groot, voor onze inwoners maar ook voor onze organisatie. Als organisatie hebben we geleerd om gelijkwaardig de samenwerking aan te gaan met inwoners op basis van vertrouwen. Een mooie ontwikkeling die geborgd kan worden in ons beleid. De dialoog en gesprekken die hebben plaatsgevonden gingen over het algemeen belang. Wat is goed voor Altena en hoe zorgen we dat we het budget zo goed mogelijk verdelen over de verschillende doelgroepen en thema’s. Mooie gesprekken waarin inwoners zelf besluiten namen in plaats van dat er besluiten worden genomen over hen.

Sterke punten -

-

-

-

Combinatie online en fysiek. o Het proces heeft zowel online als fysieke aspecten. Dit zorgt voor een verhoogde toegankelijkheid en betrokkenheid. Het heeft ook gezorgd voor een boost op het participatieplatform Aan de Slag. Zo zijn er in 2023 tijdens het proces 1236 geregistreerde gebruikers bij gekomen. Intensieve, gelijkwaardige samenwerking met de inwoners. o Uit de feedback die wij hebben gekregen van inwoners geven inwoners aan de samenwerking heel goed te vinden. We hebben de inwoners gefaciliteerd en geholpen wanneer nodig. Zij hadden ook daadwerkelijk een gevoel van medezeggenschap. De overheid sluit in dit proces aan bij de inwoners. Transparantie van het proces. o Het proces is volledig transparant en te volgen op ons participatieplatform. Dit verhoogd het vertrouwen dat inwoners hebben in ons als overheid. Directe en participatieve democratie.

o

Inwoners kregen de mogelijkheid om direct invloed uit te oefenen op beslissingen, wat de democratische betrokkenheid verhoogde. Door inwoners actief te betrekken in de besluitvorming werd de inspraak van inwoners versterkt, wat bijdraagt aan meer participatieve democratie.

Aandachtspunten -

-

-

Het bereik vergroten o Door het bereik te vergroten kunnen we nog meer richting de kracht van de samenleving bewegen. Bekend is dat dit soort methodieken zich verspreiden als een olievlek. Vaak heeft een overheid hier 3 jaar voor nodig voordat het bereik groter wordt. Dit vergt dus meer tijd. Werklast interne organisatie. o Het proces heeft de werklast van de interne organisatie verhoogd. Het inwonersbudget is een nieuwe manier van participeren met inwoners. We hebben besloten om te investeren op de samenwerking met inwoners, wat extra tijd heeft gekost. Echter merken we een afname in werklast tussen 2023 en 2024. Wanneer de methodes meer routine worden voor onze interne organisatie, zal de werklast nog verder omlaag gaan. Versimpeling van het proces. o Inwoners hebben aangegeven het proces momenteel lastig te vinden door het aantal handelingen. Dit zorgt er voor dat de goede ideeën die er zijn, niet altijd het platform weten te bereiken. Er zal moeten worden ingezet op een versimpeling van het gebruik van het platform om zo ook bij te dragen aan een hoger bereik.

Conclusie We hebben grote betrokkenheid ervaren bij onze inwoners, ze tonen eigenaarschap en samenwerking met ons als gemeente. In het proces zag je duidelijk de eigen kracht van inwoners om elkaar te helpen. Dit is mogelijk gemaakt door als gemeente faciliterend te zijn en in te zetten op een gelijkwaardige samenwerking. De effecten zijn positief door inwoners de regie te geven en al deze mooie initiatieven tot uitvoering te zien komen. Hierdoor sluiten we als gemeente aan op de wensen en behoefte van onze inwoners. Het inwonersbudget is het visitekaartje naar buiten toe. Het draagt bij aan de zelfredzaamheid van inwoners en het zorgt voor een gelijkwaardige relatie tussen inwoners en gemeente. Door op enkele punten door te ontwikkelen zal het effect nog groter worden en kan je het maximale halen uit dit participatieproces. Overheid en inwoners dichter bij elkaar brengen en vanuit vertrouwen samenwerken.

Aanbevelingen o

o o o o

Geef een vervolg aan de ingeslagen weg om inwoners actief te betrekken. Dit door ook het komende jaar de middelen ter beschikking te stellen met daarna de mogelijkheid om het als onderdeel mee te nemen in bestaande kostenplaatsen. Pas het proces hier eventueel op aan en durf te experimenteren. Hierdoor zal je toe kunnen werken naar een eventuele Burgerbegroting. Verbeterde communicatie: Versterk de communicatie naar alle inwoners om de bekendheid en deelname te vergroten. Inclusieve deelname: Zorg voor representatieve deelname door gerichte outreach naar ondervertegenwoordigde groepen. Vereenvoudiging van het proces: Maak het proces eenvoudiger en minder tijdsintensief om de toegankelijkheid te verbeteren. Langdurige betrokkenheid: Stimuleer langdurige betrokkenheid door vervolgactiviteiten en voortdurende participatiemogelijkheden te bieden.