2022-11-24 Raadsinformatiebrief Motie Onderzoek instellen verblijfsbelasting

Raadsinformatiebrief

Datum verzonden

Brief van het college aan de raad

Ons kenmerk D2022-11-006044 2022-038394

onderwerp Motie onderzoek instellen verblijfsbelasting samenvatting Op 9 november 2021 heeft de raad in een motie gevraagd om een onderzoek uit te voeren naar de voor- en nadelen van een verblijfsbelasting in plaats van een toeristenbelasting. In deze RIB doen we verslag van het onderzoek en van de vervolgstappen.

Bijlage(n) 0 Behandeld door Corne Paans Team Team Financieel Advies Telefoonnummer 0183-516305

van de raad gevraagde actie Kennis nemen van de mededelingen vanuit het college. Geachte leden van de raad,

E-mail c.paans@gemeentealtena. nl

Op 9 november 2021 heeft uw raad de volgende motie aangenomen: Overwegende dat:  De gemeente Altena tijd en energie besteedt aan het beleid rondom de huisvesting van short-stay arbeidsmigranten;  In steeds meer gemeenten (bijv. Waalwijk en Maasdriel) een verblijfsbelasting in plaats van toeristenbelasting wordt geheven. Draagt het college van burgemeester en wethouders op om: 1. Een onderzoek uit te voeren naar de voor- en nadelen van een verblijfsbelasting in plaats van een toeristenbelasting; 2. Daarbij expliciet de mogelijke effecten voor de arbeidsmigranten zelf mee te nemen in het onderzoek; 3. Dit onderzoek uit te voeren in 2022 zodat de uitkomsten door de raad betrokken kunnen worden in de besluitvorming over de begroting 2023 en de belastingverordeningen over 2023. Onderzoek naar voor-en nadelen van een verblijfsbelasting in plaats van toeristenbelasting

1/4

www.gemeenteAltena.nl

In 2022 heeft onderzoek plaatsgevonden naar het instellen van verblijfsbelasting bij arbeidsmigranten. Dit onderzoek is ingezet rekening houdend met:  Wet- en regelgeving;  Bestaande verordening toeristenbelasting;  Meerdere vakdisciplines: burgerzaken, handhaving, vergunningen en belastingen;  Uitvoering: inzet toezichthouders, SVHW;  Praktijk bij gemeenten die hiermee bezig zijn. De verordening toeristenbelasting 2022 bood al de mogelijkheid om ook arbeidsmigranten in de heffing te betrekken. Omdat SVHW niet over informatie beschikt over locaties waar arbeidsmigranten verblijven is in de praktijk nog geen toeristenbelasting/verblijfsbelasting geheven over overnachtingen van arbeidsmigranten. Op basis van een inventarisatie in het kader van huisvesting is een lijst van 112 mogelijke locaties gebruikt om eigenaren van objecten waar mogelijk arbeidsmigranten zijn gehuisvest, aan te schrijven en van aangiftebiljetten te voorzien. Dit traject is beëindigd omdat het proces voor de inventarisatie van locaties nog niet in de werkprocessen van de organisatie is vormgegeven. Voordelen heffen verblijfsbelasting bij arbeidsmigranten Rechten arbeidsmigranten Arbeidsmigranten die langer dan vier maanden in Nederland verblijven, of dat van plan zijn, moeten zich inschrijven bij de gemeente in de Basisregistratie Personen (BRP).

Met de inschrijving in het BRP heeft de arbeidsmigrant recht op de ziektewet, kinderbijslag en kan zich verzekeren voor ziektekosten. Ook kan de gemeente bij inschrijving actiever informatie verschaffen over rechten zoals minimumloon, werktijden, Arbo-regels. Bijvoorbeeld in de vorm van een brochure. Met de inventarisatie van locaties waar arbeidsmigranten verblijven kunnen misstanden ten aanzien van huisvesting aan het licht komen, waarop ingespeeld kan worden door de gemeente ter bescherming van de arbeidsmigranten. Recht aan inzet gemeente De gemeente Altena stelt beleid op voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Het is billijk om, rekening houdend met de inspanningen van de gemeente voor deze doelgroep, ook belasting te heffen, mits het om kortdurend verblijf gaat. Recht aan gebruik voorzieningen Arbeidsmigranten kunnen van dezelfde voorzieningen gebruik maken als ingeschreven inwoners, zoals wegen, recreatievoorzieningen, winkelcentra en parkeerplaatsen. Om die reden is het billijk als voor alle verblijvenden binnen de gemeente inkomsten binnen vloeien. 2/4

www.gemeenteAltena.nl

Inzicht in inwoners/verblijvenden Het is een wettelijke plicht van verblijvenden die gedurende een half jaar ten minste twee derde van die tijd in Nederland verblijf houden om zich bij de gemeente te melden voor inschrijving in de BRP. De volledigheid en juistheid van de BRP is een wettelijke eis. Er is een Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA). Inkomsten De volledigheid van de BRP levert inkomsten op via de algemene uitkering uit het gemeentefonds, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Volledigheid van de BRP maakt vaststelling mogelijk of een verblijvende plicht heeft tot het betalen van verblijfsbelasting. Het heffen van verblijfsbelasting levert inkomsten op. Een voorzichtige berekening op basis van circa 500 arbeidsmigranten die gemiddeld 250 keer per jaar op de betreffende locatie overnachten komt bij een tarief van € 1,30 op een opbrengst van € 162.500. Als we er echter van uit gaan dat 70% van de arbeidsmigranten ten onrechte niet ingeschreven is in de BRP wordt de opbrengst veel lager. Toeristenbelasting mag immers alleen geheven worden voor niet in de BRP ingeschreven personen. Gevolg van de voorgestelde BRP controles zal zijn dat veel arbeidsmigranten alsnog worden ingeschreven. Op basis van ervaringen van buurgemeenten zou de opbrengst van Altena dan circa € 50.000 zijn.

Nadelen heffen verblijfsbelasting bij arbeidsmigranten Heffing bewerkelijk De OZB en de rioolheffing kunnen grotendeels geautomatiseerd opgelegd worden. Voor verblijfsbelasting geldt dit niet; hiervoor is dagelijkse registratie nodig door de exploitanten van verblijfslocaties. Dit vergt inspanningen op communicatie, registratie, toezicht en actieve inspanning om volledigheid te borgen. Het in-en uitschrijven in het BRP kost de gemeente capaciteit. Met name omdat uitschrijven niet altijd plaatsvindt zijn adresonderzoeken nodig. Uitzendbureaus hebben ook niet altijd grip op de migratiebewegingen van arbeidsmigranten. Soms schrijven arbeidsmigranten zich direct na aankomst in en gaan direct daarna in dienst van een andere werkgever. Exploitanten hebben geen baat bij het inventariseren van verblijvenden en het doorberekenen van verblijfsbelasting. Voor de inventarisatie van verblijfslocaties moeten toezichthouders veldwerk doen en hebben specifieke competenties nodig om het proces met exploitanten te faciliteren. Voor de relatie tussen BRP en de inventarisatie ‘in het veld’ is gespecialiseerde expertise nodig om te zorgen dat informatie snel en volledig wordt uitgewisseld, met inachtneming van de wetgeving rondom privacy. Omdat de heffing gebaseerd is op werkelijke overnachtingen is oplegging van de definitieve aanslag pas in het jaar na verblijf 3/4

www.gemeenteAltena.nl

mogelijk. Zeker bij de start van de invoering van verblijfsbelasting is het extra complex om te borgen dat alle exploitanten vanaf 1 januari de overnachtingen goed registreren, en duidelijk is wie wel of niet in het BRP staat, en dus wel of niet verblijfsbelasting zou moeten betalen. We schatten in dat de kosten van de extra inspanningen op € 50.000 uitkomen in het eerste jaar. De ervaringen van buurgemeenten bevestigen dat de verblijfsbelasting voor arbeidsmigranten bewerkelijk is. Vervolg Alles afwegende wegen de voordelen zwaarder dan de nadelen, en zien we de wettelijke plicht voor volledigheid van het BRP als doorslaggevend argument om verblijfsbelasting te heffen voor arbeidsmigranten. Dit zodat we weten wie er als inwoner of als kortdurende verblijvende binnen onze gemeente zijn. Een goede huisvesting van arbeidsmigranten vinden we belangrijk. Op deze wijze hopen we daar meer inzicht in te krijgen. De meeropbrengst van de verblijfsbelasting voor arbeidsmigranten zal naar verwachting gelijk zijn aan de kosten van de benodigde extra inspanningen. Daarnaast levert dit inkomsten uit de algemene uitkering op. Inhoudelijke aanpassing van de belastingverordening is niet nodig omdat deze al de ruimte biedt ook de arbeidsmigranten aan te slaan. De belastingverordening voor toeristenbelasting is voor 2023 omgezet naar een verordening voor verblijfsbelasting.

Het is niet juist om aanslagen op te leggen voor arbeidsmigranten die niet ingeschreven staan in de BRP terwijl ze eigenlijk wel ingeschreven moeten zijn. Het jaar 2023 gebruiken we daarom voor controles in het kader van de BRP en bezoeken op locatie. In 2024 gaan we heffen en in 2025 gaan we aanslagen opleggen op basis van de aangifte 2024. Exploitanten die in 2022 zijn aangeschreven door de SVHW ontvangen een brief met daarin informatie over heffing ingaande 2024. Ook zullen exploitanten die bij de gemeente Altena bekend zijn omdat aan hun in 2022 een vergunning is verleend voor huisvesting van arbeidsmigranten, actief geïnformeerd worden over de heffing van verblijfsbelasting. Met deze raadsinformatiebrief hebben wij u geïnformeerd over de uitvoering van de motie onderzoek instellen verblijfsbelasting en beschouwen wij deze afgehandeld. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, 4/4

www.gemeenteAltena.nl

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

5/4

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

www.gemeenteAltena.nl