2022-04-21 Raadsvoorstel Regiovisie Jeugdhulp WBO

Raadsvoorstel Onderwerp Regiovisie Jeugdhulp West Brabant Oost Samenvatting Met de regiovisie laat gemeente Altena – samen met de vier andere gemeenten in de jeugdhulpregio - zien hoe we samen met alle spelers in het veld optrekken om te komen tot goede hulp voor de jeugdigen en hun systeem: de juiste en de beste hulp voor de jeugdige, zo dichtbij mogelijk. Omdat we dit in partnerschap met die ketenpartners willen doen, is de visie samen met hen opgesteld. Voorstel 1. De Regiovisie Jeugdhulpregio West Brabant Oost vast te stellen, met als doel de juiste en beste hulp voor de jeugdige zo dichtbij mogelijk te organiseren. De regiovisie dient daarmee als basis om: a. Een nieuwe wijze van contractering te ontwikkelen die bijdraagt aan de doorontwikkeling van het zorglandschap; b. Door te ontwikkelen naar een nieuwe governance-structuur die de effectiviteit van de regionale samenwerking bevordert. Inleiding Vanaf de decentralisatie van de jeugdhulp in 2015 hebben we in jeugdhulpregio WBO hard gewerkt om de jeugdhulp dichtbij en in samenhang te organiseren. We hebben grote stappen gezet om de decentralisatie van de jeugdhulp vloeiend te laten verlopen. De regio kent een passend aanbod van jeugdhulp op lokaal en regionaal niveau en de toegang tot deze hulp is in elk van de vijf gemeenten goed geregeld. Toch zijn we er nog niet.

Knelpunten als bijvoorbeeld wachtlijsten en stagnatie in door- en uitstroom van jeugdigen in jeugdhulp zijn niet opgeheven. Regio WBO is in deze en andere knelpunten niet uniek: ze spelen (bijna) in elke jeugdhulpregio, wat de roep om een sterkere regionale samenwerking tussen gemeenten onderling vergroot. In de ledenraadpleging van de VNG is mede vanwege deze knelpunten in 2020 de Norm voor Opdrachtgeverschap aangenomen. Met deze norm spreken gemeenten zich collectief uit dat en hoe ze willen samenwerken. Alle jeugdhulpregio’s hebben de opdracht gekregen een regionale visie op de jeugdhulp vast te stellen. Het doel van de Norm voor Opdrachtgeverschap is een duurzame beweging op gang te brengen om kwalitatief goede, beschikbare en betaalbare hulp voor jeugdigen, ouders en gezin te waarborgen. Ook in het licht van de hervormingsagenda jeugd in samenwerking het Ministerie van VWS is het opstellen van een regiovisie een logische stap. In deze agenda worden jeugdhulpregio’s uitgedaagd een oplossingsrichting te ontwikkelen en te

1/8

Datum voorstel 12 april 2022 Kenmerk D2022-04-004378 2022-004557 Opgesteld door Liesbeth van 't Ende Telefoonnummer 0183-516619 Team Team Samenleving Portefeuillehouder S.R. Sheikkariem

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

faciliteren voor de blijvend knellende uitdagingen in het jeugdstelsel. In de regiovisie is rekening gehouden met de uitdagingen van nu op lokaal, (boven)regionaal en landelijk niveau. Om hier invulling aan te geven, en daarmee de kwaliteit en rechtmatigheid van de jeugdhulp continu te verbeteren, werkt Regio WBO niet alleen aan deze een regiovisie, maar ook aan twee andere opgaven; • een intensievere regionale samenwerking (governance); • een andere wijze van contracteren (inkoopstrategie). Samen vormen deze opgaven het fundament van de beoogde transformatie in het jeugdhulpstelsel. Met de regiovisie geeft Regio WBO duidelijkheid over de inhoudelijke koers die wij samen met onze ketenpartners willen varen. Omdat we dit in partnerschap met die ketenpartners willen doen, is de visie samen met hen opgesteld. Het resultaat van een intensieve dialoog is het document in bijlage a. Beleidskader Jeugdwet Het vaststellen van de Regiovisie Jeugdhulpregio West Brabant Oost geeft aanknopingspunten en ontwikkelmogelijkheden om onze taken en verantwoordelijkheden in het kader van de Jeugdwet nog beter uit te voeren. Wetswijziging Jeugdwet Vanuit de Jeugdwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor de organisatie van jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.

Uitgangspunt is om de zorg dichtbij de inwoners te organiseren, in samenhang met onder andere de Wmo en Participatiewet. De afgelopen jaren is gebleken dat de beschikbaarheid van zorg voor kinderen met complexe en specialistische zorgvragen onder druk staat. Om de beschikbaarheid te bevorderen, stelt het kabinet in een wetsvoorstel dat gemeenten bij de inkoop van specialistische zorg regionaal moeten samenwerken. Het wetsvoorstel, dat voornamelijk een wijziging van de Jeugdwet betreft, verplicht gemeenten om een regiovisie op te stellen. In deze regiovisie brengen we duidelijk in beeld wat de zorgvraag in de regio is en hoe de gemeenten de benodigde hulp met de aanbieders gaan organiseren. Hierin is ook aandacht voor de aanpak van wachtlijsten en het omgaan met (zeer) complexe casuïstiek. Daarnaast richten gemeenten die dat nog niet hebben (zoals jeugdhulpregio WBO), een regionale entiteit op die verantwoordelijk wordt voor de inkoop van specialistische zorg op regionaal niveau. Het wetsvoorstel sluit aan bij de NvO die door gemeenten zelf (VNG) is ontwikkeld.

2/8

www.gemeenteAltena.nl

Norm voor Opdrachtgeverschap Met de vaststelling van de Regiovisie Jeugdhulpregio West Brabant Oost voldoet de gemeente Altena, onderdeel van Jeugdhulpregio WBO, aan de Norm voor Opdrachtgeverschap. Beleidskader WBO Jeugdhulp 2020 – 2023 Het beleidskader WBO Jeugdhulp is geldig voor de periode tot en met 2022, en beschrijft ons inhoudelijke beleid voor specialistische jeugdhulp – hulpvormen die beschikbaar zijn met een verwijzing. De beleidsuitgangspunten zijn meegenomen in de regiovisie, en beide documenten sluiten op elkaar aan. Beoogd resultaat Regiovisie De juiste en beste hulp voor de jeugdige, zo dichtbij mogelijk en zo thuis mogelijk. Dát doel staat voor alle partijen in het jeugdhulplandschap van jeugdhulpregio WBO centraal: gemeenten, jeugdhulpaanbieders, verwijzers, ketenpartners en onderwijs voorop. Jeugdigen en gezinnen moeten weten waar zij terecht kunnen voor deskundige ondersteuning voor hun vraagstukken en problemen. Deze steun wordt tijdig en passend geboden door professionals die integraal en effectief samenwerken. Het moet niet uitmaken waar je als jeugdige aanklopt voor hulp, iedereen wordt benaderd vanuit dezelfde visie en aanpak. Dat is wat we willen bereiken.

Governance De effectiviteit van de regionale samenwerking neemt toe wanneer er binnen de jeugdhulpregio één samenwerkingsvorm is en er heldere afspraken zijn over wie wat doet, over wat het mandaat van de samenwerking is en wat er lokaal en regionaal georganiseerd wordt. De regiovisie vormt de basis om door te ontwikkelen naar een nieuwe governance-structuur. We ontwikkelen door naar een gemeenschappelijke regeling om sterk en wendbaar te blijven. In deze gemeenschappelijke regeling wordt goed belegd wat de strategische verantwoordelijkheid van gemeenten is en hoe deze wordt vormgegeven. Een gemeenschappelijke regeling benadrukt onze sterke, gezamenlijke identiteit. Met een intensieve regionale samenwerking bereiken we slagkracht en efficiëntie: gezamenlijke bedrijfsvoering, een uniforme contractadministratie, eenduidigheid in verwijzingen en beschikkingen en uniforme kwaliteitscontrole. Uniformiteit zorgt ervoor dat er goed en snel kan worden samengewerkt in het belang van de jeugdige. We gaan richting een vorm van een Gemeenschappelijke Regeling (GR). Over welke variant van een GR komt een advies richting colleges en raden voor de besluitvorming na de zomervakantie.

3/8

www.gemeenteAltena.nl

Contractering Het stelsel voor jeugdhulp is nog niet zo effectief als we voor ogen hebben. Voor veel ouders en jongeren is het nog lastig om tijdig en ontschot de hulp te krijgen die nodig is. Hoewel budgetten niet leidend moeten zijn in de jeugdhulp, zijn de uitgaven fors toegenomen. We staan als vijf gemeenten in samenwerking met de aanbieders aan de lat om het jeugdhulplandschap efficiënt en effectief te organiseren. De wijze van contractering draagt hieraan bij. Het doel is het aangaan van langdurig, strategisch partnerschap met jeugdhulpaanbieders. Samenvattend willen we het volgende bereiken: • Doelmatig kwalitatief goede jeugdhulp binnen het beschikbare budget; • Een impuls aan de transformatie en innoveren om (organisatorische) knelpunten in het jeugdhulplandschap op te lossen; • Langdurig, strategisch partnerschap met onze jeugdhulpaanbieders en andere partners, om samen problemen detecteren, erkennen en oplossen; • Wederzijds vertrouwen in elkaars intenties en ook betrouwbaar zijn om zo de ontwikkelopgaven op te pakken en in te richten zoals een goede poortwachtersfunctie richting jeugdhulplandschap ; • Werkruimte inrichten voor de (jeugdhulp)professional en regeldruk verlagen.

Argumenten Norm voor Opdrachtgeverschap Met de vaststelling van de Regiovisie Jeugdhulpregio West-Brabant Oost (WBO) voldoet de gemeente Altena, onderdeel van Jeugdhulpregio WBO, aan de Norm voor Opdrachtgeverschap. In de regiovisie omschrijven we wat onze visie is op de belangrijkste doelstellingen van de norm: • De beschikbaarheid van de benodigde zorgfuncties borgen; • Een zorgvuldige transformatie van het zorglandschap realiseren; • Verminderde bureaucratie door efficiëntere samenwerking. Om deze doelstellingen te behalen leggen we met de regiovisie duurzame afspraken vast over de samenwerking binnen onze jeugdhulpregio, bepalen we een richting voor de langere termijn over wat onze jeugdhulpregio samen doet en waar wij naartoe werken. Een belangrijk onderdeel is ook de verbinding met bovenregionale afspraken en met het lokale beleid en de (lokale) toegang om deze goed aan te laten sluiten op de beschikte jeugdhulp. Jeugdwet Het vaststellen van de Regiovisie Jeugdhulp West Brabant Oost geeft aanknopingspunten en ontwikkelmogelijkheden om onze taken en verantwoordelijkheden in het kader van de Jeugdwet nog beter uit te voeren. Denk hierbij aan verantwoordelijkheden als: 4/8

www.gemeenteAltena.nl

• • •

Het versterken van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, buurten, scholen en kinderopvang; Het voorzien in een kwalitatief en kwantitatief toereikend aanbod van jeugdhulp; Het adviseren over en het bepalen en inzetten van de aangewezen vorm van jeugdhulp etc.

Kanttekeningen Een minder inhoudelijke regiovisie Indien we geen regiovisie opstellen, voldoen we niet aan de Norm voor Opdrachtgeverschap. Een alternatief voor de voorliggende regiovisie is een meer beleidsarme regiovisie, waarbij we enkel het minimale met elkaar afspreken om als Regio WBO de jeugdhulp te organiseren. De ervaring leert dat we dan minder in staat zijn het hoofd te bieden aan de forse opgaven die spelen binnen het jeugdhulpstelsel. Continu leren en ontwikkelen De regiovisie WBO geeft richting en ruimte voor koersvaste ontwikkeling. Om voldoende ruimte te houden om in te spelen op landelijke danwel regionale ontwikkelingen, is een bepaald abstractieniveau vereist. Om dit abstractieniveau te vertalen naar een eenduidige lijn voor de dagelijkse praktijk, is continue reflectie met alle partijen nodig. Indien hier onvoldoende tijd voor genomen wordt, ontstaat het risico in de praktijk ieder een eigen invulling geeft aan de Regiovisie WBO. Dan bereiken we de doelen niet. Dan organiseren we niet de beste hulp, zo thuis en dichtbij mogelijk, op een doelen rechtmatige wijze. Om dit continue reflecteren en leren te versterken, wordt het plan leren en ontwikkelen opgesteld. Hierin staan de instrumenten om dit aspect structureel vorm te geven.

Bijdrage van Altena aan de gezamenlijke ontwikkelopgaven In de visie wordt gesignaleerd dat bepaalde thema’s extra energie en urgentie vragen – de zogenoemde ontwikkelopgaven. Van alle regionale partners, dus ook van gemeente Altena, wordt verwacht dat ze met woord en daad een bijdrage leveren aan de ontwikkelopgaven. Dit vraagt in de aankomende jaren om kritische zelfreflectie, en waar nodig om aanpassing van beleid. Financiën De afgelopen jaren hebben de meeste gemeenten, zo ook Altena, te maken met budgetoverschrijdingen op de jeugdhulp. Ook weten we dat er financieel nog uitdagingen liggen voor de toekomst, zoals de voorgenomen bezuinigingen van het kabinet. Wél is de verwachting dat we, door intensiever samen te werken als gemeenten aan strategisch beleid en uniforme werkprocessen, efficiënter en effectiever onze taak op het gebied van de jeugdhulp vorm kunnen geven. 5/8

www.gemeenteAltena.nl

Participatieproces In de totstandkoming van onze Regiovisie spraken we met diverse stakeholders in dialoogsessies om de regiovisie te verrijken en onze leidende principes en ontwikkelopgaven concreet en uitvoerbaar te maken. De regiovisie is van ons allemaal, van eenieder die zich om de jeugdige beweegt. We zijn samen verantwoordelijk voor het jeugdhulpstelsel en willen goede adequate jeugdhulp dichtbij voor onze kinderen jeugdigen. Kortom: samen en met elkaar maken we de jeugdhulp in Regio WBO beter. We zijn in dialoog gegaan met: • Jeugdhulpaanbieders en toeleiding (partners uit het voorliggend veld): Om te zorgen voor aansluiting lokaal en (boven)regionaal; • Cliënten/jeugdigen: De beleving en ervaringen van de jeugdigen en ouders die (jeugd)hulp hebben ontvangen zorgen voor onmisbare input: waar kan het beter? • Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs: Voor aansluiting en verbinding van jeugdhulp en onderwijs; • Verwijzers: In gesprek met jeugdartsen, huisartsen, gemeentelijke toegangen en rechters hoe we de weg naar niet vrij toegankelijke jeugdhulp zo ontschot en efficiënt mogelijk kunnen inrichten; • Interne collega’s: collega’s Wmo, Participatie, Veiligheid, etc. om te zorgen voor aansluiting en integraliteit; • Tevens is de regiovisie voorgelegd aan de lokale adviesraad BASDA.

Aanpak Na de vaststelling van de Regiovisie Jeugdhulpregio West Brabant Oost, gaan we verder aan de slag met onze opgaven rondom de aanbesteding 2023 en de governance. Samenvattend willen we een sterke, gezamenlijke identiteit creëren in een voortdurend veranderend jeugdhulplandschap, zodat we wendbaar zijn en blijven. Het beleggen van rollen en verantwoordelijkheden in heldere communicatie is hierbij cruciaal. Met de Regiovisie stellen we een gedeelde visie op, met de aanbesteding 2023 gaan we naar koersvaste overeenkomsten. De governance zal passen bij de Regiovisie en het strategisch partnerschap. Communicatie De regiovisie Jeugdhulpregio WBO wordt gepubliceerd op de website www.regiowbo.nl. Op die manier is voor alle spelers in het jeugdhulplandschap terug te vinden waar wij voor staan en hoe wij georganiseerd zijn.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris, 6/8

de burgemeester, www.gemeenteAltena.nl

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen Regiovisie Jeugdhulp West-Brabant Oost

7/8

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, besluit:

1.

De Regiovisie Jeugdhulpregio West Brabant Oost vast te stellen, met als doel de juiste en beste hulp voor de jeugdige zo dichtbij mogelijk te organiseren. De regiovisie dient daarmee als basis om: a. Een nieuwe wijze van contractering te ontwikkelen die bijdraagt aan de doorontwikkeling van het zorglandschap; b. Door te ontwikkelen naar een nieuwe governance-structuur die de effectiviteit van de regionale samenwerking bevordert.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

8/8

www.gemeenteAltena.nl