Voorstel 7-06-26 BIJLAGE 1 Jaarstukken Alphen-Chaam 2025
Tekst van het document
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
45
Nr.
Doelstelling
7.5.2
Energietransitie, we stappen over op duurzame warmte
Nr.
Specifieke activiteit
1
2
Gerealiseerd op 31-12-2025
We gaan de Transitievisie warmte evalueren en starten met het opstellen van het programma warmte (=Transitievisie Warmte 2.0) We zijn begonnen met het evalueren van de Transitievisie warmte en het voorbereiden van het opstellen van het programma warmte. Dit programma wordt vastgesteld eind 2026. Verdiepen en uitbreiden van de duurzame wijkaanpakken In 2025 zijn we begonnen met het opstellen van het programma warmte. We gaan daar een uitvoeringsplan bij maken, waarin de wijkaanpak terug gaat komen.
3
Verkennen nut en noodzaak lokaal warmtebronnenonderzoek In 2025 hebben we een energiesysteemverkenning gedaan. Deze verkenning levert inzicht in de warmtevraag en het warmteaanbod in de gemeente, inclusief lokale warmtebronnen.
Nr.
Doelstelling
7.6.1
Klimaatadaptatie en biodiversiteit, we zijn beter voorbereid op perioden van extreme weersomstandigheden Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2025
Nr. 1
Nr. 7.6.2 Nr.
Voorbereiding stresstesten en risicodialogen De voorbereiding van een nieuwe ronde stresstesten en risicodialogen wordt in regionaal samenwerkingsverband opgepakt. Doelstelling Klimaatadaptatie en biodiversiteit, we nemen samen met bewoners en ondernemers maatregelen Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2025
Nr.
Deelname aan landelijke en/of organisatie/stimuleren van lokale bewustwordingsinitiatieven In 2025 zijn verschillende duurzaamheidsacties uitgevoerd en lokale initiatieven ondersteund zoals het NK Tegelwippen, de Spraakwaterrap en Spraakwaterridders van Oogpunt en de Nationale Klimaatweek. We hebben het convenant biobased bouwen en telen ondertekend in Q4 van 2025. Over deze activiteiten is communiceerd via de gemeentelijke communicatiekanalen. Doelstelling
7.6.3
Klimaatadaptatie en biodiversiteit, we zijn een biodiverse gemeente
Nr.
Specifieke activiteit
1
Opstellen van een Soorten Management Plan (SMP) In 2025 is de opdracht tot het opstellen van een SMP verleend en is het bureau aan de slag gegaan met de voorbereidingen.
1
46
Gerealiseerd op 31-12-2025
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Nr.
Doelstelling
7.7.1
Circulariteit, we verminderen het gebruik van primaire grondstoffen
Nr.
Specifieke activiteit
We werken in regionaal verband aan het opstellen van een plan van aanpak circulariteit in relatie tot grondstoffen In Baronie-verband werken we mee aan een plan van aanpak om circulariteit gezamenlijk een impuls te geven. Doelstelling
1
Nr. 7.7.2 Nr. 1
2
Gerealiseerd op 31-12-2025
Circulariteit, we verminderen het gebruik van primaire grondstoffen, ook in onze eigen organisatie Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2025 We adviseren actief bij het gebruik van de handreiking duurzaam bouwen in projecten o.a. bestuurszetel en ABG-kantoor Het team Duurzaamheid heeft actief geadviseerd bij projecten waarin circulariteit een rol speelt en blijft dit ondersteunen bij nieuwe projecten. Samen met afdeling inkoop onderzoeken we hoe we circulariteit vorm kunnen geven bij inkoop, aanbestedingen en Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) In afstemming met het Inkoopbureau is besproken hoe circulariteit bij het inkoopproces structureel kan worden opgepakt. We blijven dit voortzetten.
3
We voeren ons afvalbeheer duurzaam uit Dit blijft een doorlopend proces.
Nr.
Doelstelling
7.8
Duurzame mobiliteit
Nr.
Specifieke activiteit
1
Gerealiseerd op 31-12-2025
We houden nauw contact met afdeling verkeer om duurzaamheid in het beleid te borgen. Zij nemen duurzaamheid mee in het mobiliteitsbeleid, en geven uitvoering aan het Fietsbeleidsplan Er is nauw contact met de afdeling Verkeer om duurzaamheid in het mobiliteitsbeleid een structurele plek te geven.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2025
2025
2025
Rek - Begr
Totaal lasten programma 7
4.821
5.741
4.723
1.018
Totaal baten programma 7
3.979
4.904
3.935
-969
Saldo lasten en baten programma 7
-842
-837
-788
49
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
47
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 3. 4.
4.
5. 6.
7.
8.
48
Omschrijving 710 Lagere kapitaallasten in verband met het pas in 2025 afronden van de vervanging van de Automatische Externe Defibrilatoren (AED's). 740 Lagere rentelasten op Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVN) uitgezette duurzaamheidsleningen 740 Hogere bijdrage Omgevingsdienst. € 606.000 in plaats van de voorziene € 599.000. De Omgevingsdienst moet dit jaar meer werkzaamheden voor onze gemeente verrichten dan we vooraf hadden ingeschat. De oorzaak hiervan zijn moeilijk te voorspellen factoren zoals welke vergunningaanvragen binnen gaan komen en hoe de regelgeving (met name stikstof) zich ontwikkelt. Ook de hoeveelheid en de complexiteit van klachten, repressieve handhaving en juridische procedures zijn vooraf lastig in te schatten en maar in beperkte mate bij te sturen. 740 Lagere lasten voor bodem. In 2025 zijn er naast (reguliere) projecten geen externe advieskosten, onderzoeken of saneringen geweest. 740 Lagere lasten voor duurzaamheid. Het budget voor duurzaamheid bedroeg € 64.000. Hiervan is € 30.000 ingezet. 740 Lagere lasten aanpak energiearmoede 740 Lagere rijksbijdrage energiearmoede In 2025 waren er geen uitgaven aan energiearmoede. Het restant wordt ingezet in 2026.
740 Hogere lasten voor Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (Klimaat- en energiebeleid) 740 Hogere ontvangsten rijksmiddelen voor CDOKE De lasten van (extra) personele capaciteit voor klimaat en energie zijn gedekt uit de rijksbijdrage voor CDOKE (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid). 740 Lagere lasten Nationaal Isolatieprogramma
L/B L
Bedrag 17
V/N V
I/S I
L
14
V
I
L
-7
N
I
L
11
V
I
L
34
V
I
L B
44 -44
V N
I I
L B
-219 219
N V
I I
L
698
V
I
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
740 Lagere rijksbijdrage Nationaal Isolatieprogramma Voor Nationaal Isolatie Programma was € 735.000 beschikbaar. Hiervan is 37.000 besteed. Het restant wordt ingezet in 2026 en 2027. 9. 750 Hogere lasten onderhoud begraafplaatsen, voornamelijk doordat hergebruik van materialen niet haalbaar was. 750 Hogere ontvangen grafrechten 10. Diverse kleinere verschillen Totaal
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
B
-698
N
I
L B
-21 4
N V
I I
L/B
-3 49
N V
I
49
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? De ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente wordt hoog gewaardeerd. Het ruimtelijk beleid van onze gemeente is er dan ook op gericht om de kwaliteiten van onze kernen en ons buitengebied te behouden of te versterken. Daarbij zoeken we zoveel mogelijk de samenwerking met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Wij zien de nieuwe Omgevingswet als een instrument om die manier van weken nog beter vorm te geven. Alphen-Chaam streeft naar een duurzame groene woonomgeving voor haar inwoners. Hierbij past een voorzieningenniveau dat aansluiting vindt bij het lokale niveau en een bijdrage levert aan de leefbaarheid van onze gemeente.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
8.1
Ontwikkelen Omgevingsvisie
Nr.
Specifieke activiteit
1
Nr.
Vaststellen Omgevingsvisie Het ontwerp van de omgevingsvisie is vastgesteld in de raadsvergadering van 18 december 2025. Doelstelling
8.2
Uitvoering Programma Wonen
Nr.
Specifieke activiteit
1
Opstellen toetsingskader nieuwbouw Voor deze activiteit is met de Perspectiefnota 2026 budget beschikbaar gesteld. Uitvoering vindt plaats in 2026. Opstellen afwegingskader woningsplitsing en verkamering Voor deze activiteit is met de Perspectiefnota 2026 budget beschikbaar gesteld. Uitvoering vindt plaats in 2026.
2
3
Gerealiseerd op 31-12-2025
Gerealiseerd op 31-12-2025
Marktconsultatie met corporaties, verhuurders en bouwers Voor deze activiteit is geen budget beschikbaar gesteld. Uitvoering zal op een nader te bepalen moment plaatsvinden.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
51
Nr.
Doelstelling
8.3
Ontwikkelen Bollemeer fase 2, Galder
Nr.
Specifieke activiteit
1
Bouwrijp maken
Gerealiseerd op 31-12-2025
In Q3 2025 is het bouwrijp maken afgerond. 2
Start bouw 12 Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) woningen In Q4 2025 is gestart met de bouw van de CPO woningen.
Nr.
Doelstelling
8.4
Ontwikkelen woongebied De Ligt IV, Alphen
Nr.
Specifieke activiteit
1
Nr.
Verkoop resterende gronden fase 1 Het woningbouwprogramma voor fase 1 is aangepast. In fase 1 zijn er nog 9 resterende bouwtitels die we kunnen uitgeven. Deze kunnen we eind 2025-begin 2026 verkopen. In fase 1 zitten nog meer woningen in het gewenste programma. De overige circa 26 woningen kunnen we pas verkopen, zodra deze middels een nieuwe ruimtelijke procedure mogelijk gemaakt zijn. Starten planontwikkeling fase 2 De ruimtelijke procedure is in voorbereiding. De vaststelling van het plan door de raad vindt plaats in 2026. Doelstelling
8.5
Ontwikkelen visie Strijbeek
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen visie De gebiedsvisie Strijbeek is op 26 juni 2025 vastgesteld.
Nr.
Doelstelling
8.6
Ontwikkelen integrale gebiedsvisie Rimpelaar
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen visie
2
Gerealiseerd op 31-12-2025
Gerealiseerd op 31-12-2025
Gerealiseerd op 31-12-2025
In Q4 2025 is de ontwerpvisie aangeboden aan de raad om ter inzage te leggen. In Q2 2026 kan de visie worden vastgesteld.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2025
2025
2025
Rek - Begr
Totaal lasten programma 8
1.850
2.222
4.108
-1.886
Totaal baten programma 8
1.232
1.444
3.058
1.614
Saldo lasten en baten programma 8
-618
-778
-1.050
-272
52
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.
3.
4. 5. 6. 7.
Omschrijving 810 Ontwikkelingen ruimtelijke ordening bestemmingsplannen 810 De lasten en baten op de ontwikkelingen derden waarbij nog geen anterieure overeenkomst is, zijn lastig te begroten. In 2021 (- € 41.000) en 2022 (- € 59.000) was deze taak verlieslatend, in 2023 (€ 61.000) en 2024 (€ 108.000) is een positief resultaat ontstaan. In 2025 hadden we wederom een positief resultaat.(€ 1.000). Dit voordeel heeft een directe relatie met verschil 8 op programma 5 (nadeel archeologie) 820 Winst grondbedrijf was voorzien op € 165.000. De uiteindelijke winst is uitgekomen op € 187.000. Het voordeel(€ 22.000) wordt extra gestort in de algemene reserve grondbedrijf. Per saldo heeft dit geen effect op het resultaat van de exploitatie van de gemeente. Het resultaat van het grondbedrijf wordt nader uitgewerkt in de paragraaf grondbeleid van deze jaarstukken. 830 hogere advieskosten bouw- woning en welstandstoezicht 830 Hogere kosten opleggen van dwangsommen en hogere inkomsten opgelegde dwangsommen. 830 Ontvangen rente uit startersleningen, blijversleningen en duurzaamheidsleningen. Diverse kleinere verschillen 0Totaal
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
L/B L/B L B
Bedrag -278 -286 287
V/N N N V
I/S I I I
L B
-389 411
N V
I I
L L B B
-7 -26 10 17
N N V V
I I I I
L
-12 -273
N N
I
53
Algemeen
Algemeen Algemene dekkingsmiddelen Algemeen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.
Belastingen Voor nadere informatie over de belastingen wordt ook verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaalde verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. Deze uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge verschillen in de kosten waar gemeenten voor staan en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat elke gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeente een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling).
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
55
Begroot versus werkelijk: Begroting 2025 (conform septembercirculaire 2025) Werkelijk 2024 Verschil
€ 20.094.000 € 20.143.000 € 49.000
Dit voordeel wordt veroorzaakt door: Afrekeningen voorgaande jaren Nadeel door hogere korting wegens hogere WOZ waardes Wet versterking Volkshuisvesting* Implementatie plateau 2 inburgering* Kinderopvang pleegouders* Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp* Natuurbrandpreventie- en mitigatie* Totaal
€ 48.000 Voordelig € 88.000- Nadelig € 60.000 Voordelig € 13.000 Voordelig € 6.000 Voordelig € 4.000 Voordelig € 6.000 Voordelig € 49.000 Voordelig
voordelig
* Op deze posten hebben wij meer ontvangen via het gemeentefonds dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat deze posten onderdeel uitmaken van de decembercirculaire 2025. Bij de resultaatbestemming stellen wij voor het onafgeronde totaal van deze posten (€ 88.627) over te hevelen naar 2026.
56
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. Personeel en Organisatie (P&O)/ Human Resource Management (HRM). 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Alphen-Chaam worden in 2025 geraamd op een bedrag van € 5.112.008. De werkelijk kosten bedragen € 5.113.125. Dit is € 1.117 meer dan begroot. Tabel 1: Overhead Het 'aandeel overheadkosten in bijdrage ABG' is gebaseerd op een historisch vastgesteld vast percentage van de totale bijdrage van de gemeente aan de ABG-organisatie. Deze tabel is daarom niet geschikt voor het maken van een analyse van de overheadkosten binnen de ABG-organisatie.
Omschrijving Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG Kap.lst materieel/huisvesting + onderhoud huisv.
Begroot 2025 4.785.934 81.216
Werkelijk 2025 4.779.927 106.155
Verschil 6.007 -24.939
Kosten secretaris (60%) en bestuursondersteuning VNG Contributie/bijdrag K80 Opleidingsbudget en overige kosten Werving en selectie
107.550 73.950 3.751 2.485
96.767 71.749 4.661 2.213
10.783 2.201 -910 272
Diverse kosten w.o betalingsverkeer, 213A Onderhoud en digitalisering archief
19.495 70.055
8.915 79.883
10.580 -9.828
42.228 0 -74.656 5.112.008
42.228 1.840 -81.213 5.113.125
0 -1.840 6.557 -1.117
Onderzoek huisvesting bestuurszetel Aansprakelijkheid Huurbijdrage ABG tractie en huisvestingskosten Totaal overhead
Zelfevaluatie basisregistraties & belastingen In de collegevergaderingen van 24 februari jl. zijn bevindingen over de zelfevaluaties BAG, BGT en BRO 2025 vastgesteld door de 3 colleges. Het betreft de volgende basisregistraties: • BAG: Basisregistratie Adressen en Gebouwen • BGT: Basisregistratie Grootschalige Topografie • BRO: Basisregistratie Ondergrond
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
57
Deze rapportages zijn opgesteld om verantwoording af te leggen over de uitvoering van de Wet BAG, Wet BGT en Wet BRO en aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als formeel toezichthouder. De scores van deze basisregistraties gaven de afgelopen jaren al een positief beeld te zien en in 2024 zijn deze scores nog verder gestabiliseerd. Door de werkprocessen continue te blijven verbeteren, kunnen de scores hooggehouden worden.
Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •
Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.
Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •
Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.
Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Belastbaar bedrag 2024
Tarief 2024
Belastbaar bedrag 2025
Tarief 2025
t/m € 200.000
19%
t/m € 200.000
19%
meer dan € 200.000
25,8%
meer dan € 200.000
25,8%
De aangifte over fiscaal jaar 2024 is bij de fiscus ingediend. Op deze aangifte gaan wij uit van een fiscaal verlies van € 584.000. Na vaststelling van de jaarstukken 2025 zal de aangifte over 2025 opgesteld en ingediend worden. Op basis van de prognoses over 2025 verwachten wij in 2025 een fiscaal verlies van ongeveer € 241.000.
58
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2025 bedraagt, zoals gebruikelijk € 80.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. In 2025 is in één geval beroep gedaan op deze stelpost voor een totaalbedrag van € 30.000. Amendement inz. vervolgstap realiseren voetpad Galder-Meerseldreef € 30.000
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000
Nr. Omschrijving 9A Algemene dekkingsmiddelen
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2025
2025
2025
Rek - Begr
L
529
425
344
81
B
22.194
23.418
23.637
219
L
5.158
5.244
5.262
-18
B
132
132
149
17
L
7
0
0
0
B
0
0
0
0
L
80
50
0
50
B
0
0
0
0
Totaal lasten Algemeen
5.774
5.719
5.606
113
Totaal baten Algemeen
22.326
23.550
23.786
236
Saldo lasten en baten Algemeen
16.552
17.831
18.180
349
9B Overhead
9C Vennootschapsbelasting
9D Onvoorzien
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
59
60
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2.
3.
4. 5.
6.
7.
8.
8. 9. 10.
11. 12. 13. 14.
Omschrijving 050 De intern doorbelaste rente wijkt in de realisatie af van de begroting. De doorbelaste rente aan het grondbedrijf is gekoppeld aan de boekwaarde van de gronden, deze was lager waardoor ook de doorbelasting aan het grondbedrijf € 17.000 lager was. Daarnaast zijn een aantal investeringen voordeliger uitgevallen of vertraagd. Hierdoor is de doorbelaste rente ook lager. Dit laatste leidt op totaalniveau niet tot een verschil omdat dit enkel een interne doorbelasting betreft. 050 De rente inkomsten zijn hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door een hogere rentestand en banksaldo op de rekening van het schatkistbankieren. De rentelasten zijn lager dan begroot. De realisatie komt uit op € 432.000 terwijl begroot was € 659.000. Dit wordt veroorzaakt doordat de in 2024 voorziene lening van € 9.000.000 en in 2025 voorziene lening van € 7.000.000 beiden niet langlopend tegen begroot 3,5% maar -voor zover als nodig- kortlopend tegen ongeveer 2,0% worden aangetrokken. 061 De Onroerende Zaak Balasting (OZB) opbrengsten zijn hoger dan begroot doordat de waardestijging hoger was dan verwacht bij het opstellen van de begroting. De totale opbrengsten waren begroot op € 2.896.000 de werkelijke opbrengsten kwamen uit op € 2.923.000 070 Uitkering gemeentefonds 2025 is hoger dan voorzien. Dit wordt veroorzaakt door een aantal nabetalingen over de jaren voor 2025.
080 Wij hebben per saldo € 63.000 toe moeten voegen aan de voorziening dubieuze debiteuren. Dit wordt gedaan aan de hand van de beoordeling van de individuele debiteuren. 080 In 2025 heeft een korting op de bijdrage aan de ABG plaats gevonden. Deze korting kon worden toegepast, omdat een deel van de door de ABG gemaakte personeelskosten inclusief bijbehorende overheadkosten, kon worden verantwoord onder de CDOKE-middelen. 080 In 2025 heeft een herrekening plaatsgevonden van het BTW compensatiefonds mengpercentage. Hiervan is melding gemaakt in de 2e turap 2025 waarin ook het bijbehorende nadeel van € 101.000 is verwerkt. Voor de jaren 2020 tot en met 2023 werd uitgegaan van een nadeel van € 64.000.De berekening over 2024 was bij de opmaak van de 2e turap 2025 nog niet gereed. Voor het effect van 2024 is aansluiting gezocht bij het laatst vastgestelde jaar, zijnde 2023 een nadeel van € 8.000. De afrekening vanuit de fiscus over 2023 is uitgekomen op € 59.000 (is een voordeel van € 5.000).
De afrekening over 2024 is uitgekomen op € 44.000 voordelig (is een voordeel van € 52.000) 341 De inkomsten uit toeristenbelasting zijn hoger dan voorzien doordat er meer omzet in de sector gerealiseerd is dan verwacht.(Voordeel € 36.000) De opbrengst uit forensenbelasting was ook hoger dan voorzien (voordeel € 3.000) 040 Lagere bijdrage aan de ABG-organisatie (€ 4.780.000 in plaats van € 4.786.000) 040 Lagere kosten bestuursondersteuning dan begroot. € 236.000 werkelijk ten opzichte van € 245.000 begroot 040 Voordeel doordat de bankkosten en kosten van de internetkassa lager waren dan voorzien. Daarnaast ook incassokosten opgelegd bij de invordering van openstaande posten. 040 De kosten van het regionaal archief Tilburg waren hoger door het gebruik van meer meters archief. 040 hogere kosten onderhoud gebouwen 081 De stelpost onvoorzien in niet volledig ingezet Diverse kleinere verschillen Totaal
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
L/B B
Bedrag -84
V/N N
I/S I
L B
227 26
V V
I I
B
27
V
I
B
49
V
I
L
-63
N
I
L
26
V
I
L L
5 52
V V
I S
B
36
V
I
B L
3 6
V V
I I
L
12
V
I
L B
5 6
V V
I I
L
-10
N
I
L L L/B
-18 50 -6 349
N V N V
I I I
61
Paragrafen
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
63
Lokale heffingen
Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • de gerealiseerde inkomsten; • het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; • de ontwikkeling van de lokale lastendruk; • het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 7,6 mln. goed voor 23% van de inkomsten in Alphen-Chaam. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2025 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en vrij besteedbare heffingen. De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 324.000 hoger uit dan begroot. De afwijkingen worden hieronder per heffing toegelicht.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
65
Begroot 2025
Realisatie 2025
1.323.578
1.330.161
18.681 887.715
22.223 1.118.754
Markten en kermissen Rioolheffing
9.957 1.783.970
8.253 1.802.755
Totaal Gebonden heffingen
4.023.901
4.282.146
Vrij besteedbare heffingen Forensenbelasting
38.942
41.845
OZB Niet-woningen eigenaren OZB Niet-woningen gebruikers
618.206 358.142
599.633 363.419
OZB Woningen eigenaren Toeristenbelasting
1.919.503 384.666
1.959.600 420.560
Totaal Vrij besteedbare heffingen
3.319.459
3.385.057
Totaal opbrengsten
7.343.360
7.667.203
Heffingen Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Grafrechten Leges
Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden
66
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Hieronder wordt achtereenvolgens ingegaan op de afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges (retributies). Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst afvalstoffenheffing betaalt de gemeente de inzamelings- en verwerkingskosten, maar ook de exploitatie van de milieustraat. Inwoners van Alphen-Chaam betalen een vastrecht en een tarief per lediging, afhankelijk van het aantal keer dat een inwoner de restafval container laat ledigen. De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Alphen-Chaam is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie. Ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen.
In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalstoffenheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2025
Realisatie 2025
Kosten taakvelden Begroting gemeente Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld Afval
1.157.436 69.160 -/- 190.000 1.036.596
1.217.675 69.160 -/- 186.040 1.100.795
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
46.106 181.239 1.263.941
46.106 181.239 1.328.140
Opbrengst heffingen
1.323.578
1.330.161
105% 59.637
100% 2.022
Dekking Resultaat = mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
Uit de tabel valt af te lezen dat de afvalstoffenheffing in 2025 voor een bedrag van € 58.000 minder kostendekkend is dan begroot. Het exploitatieoverschot wordt toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
67
Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het gemeentelijk rioleringsplan is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de komende jaren in kaart gebracht. Binnen de rioolheffing wordt onderscheid gemaakt tussen woningen en niet-woningen: • Voor woningen geldt een vast bedrag, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen eenpersoonsen meerpersoonshuishoudens. • Voor niet-woningen is de hoogte van de heffing afhankelijk van het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Alphen-Chaam. In onderstaande tabel is de exploitatie van de rioolheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2025
Realisatie 2025
Kosten taakvelden Begroting gemeente Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Bijdrage uit algemene reserve Netto kosten taakveld riool
1.504.594 225.487 -/- 5.000 -/- 463.270 1.261.811
1.179.437 225.487 -/- 35.965 -/- 463.270 905.689
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
150.325 409.977 1.822.113
150.325 409.978 1.465.992
Opbrengst heffingen
1.783.970
1.802.755
Dekking Resultaat = Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
98% -/- 38.143
123% 336.763
Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2025 voor een bedrag van € 375.000 meer kostendekkend is dan vooraf begroot, met name door de lagere uitgaven voor rioolonderhoud. Ten behoeve van de sluitende exploitatie wordt het overschot toegevoegd aan de voorziening Riolering. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2018 zijn de meeste tarieven voor de drie ABG gemeenten geharmoniseerd. De geharmoniseerde tarieven worden gezamenlijk voor de drie gemeenten geïndexeerd. Voor de overige tarieven is dezelfde index gehanteerd.
68
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Jaarlijks bij het opstellen van de begroting wordt een kostendekkendheidsanalyse gemaakt van de legesverordening. De lasten worden berekend aan de hand van de normatieve tijdsbesteding en de toerekenbare uurtarieven. De baten worden berekend op basis van de verwachte productie en de geïndexeerde legestarieven. De inkomsten uit retributies zijn € 231.000 hoger dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere inkomsten uit kostenverhaal bij anterieure overeenkomsten.
Vrij besteedbare heffingen De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De geïnde gelden vormen een algemene inkomstenbron voor de gemeente. Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gerealiseerde OZB opbrengst is € 27.000 (0,9%) hoger dan begroot. Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente heffen wij een toeristenbelasting als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. De belasting wordt berekend over de vergoeding die voor het verblijf in rekening wordt gebracht, de toeristenbelasting daarbij niet in begrepen. De toeristenbelasting wordt na afloop van het boekjaar opgelegd op basis van de ontvangen aangiften. Voor de jaarrekening is een inschatting gemaakt van de opbrengst 2025. De uiteindelijke minder- of meeropbrengst wordt dan in het volgend boekjaar verantwoord. De verantwoorde opbrengst in 2025 is € 36.000 hoger dan begroot.
Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven aan natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. De belasting wordt berekend over de waarde van de woning: de WOZ-waarde(Waardering Onroerende Zaken) of (indien deze niet vastgesteld is) de waarde in het economische verkeer. De opbrengst forensenbelasting valt € 3.000 (8%) hoger uit dan begroot.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
69
Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. De volgende tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2023-2025: Woonlasten Onroerende zaakbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief)
2023 € 458 € 266 € 338 € 1.062 €5 0,4%
2024 € 486 € 271 € 343 € 1.100 € 38 3,6%
2025 € 492 € 303 € 402 € 1.197 € 96 8,7%
Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten < 25.000 inwoners Gemeente Baarle-Nassau Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Zundert
€ 877 € 985 € 814 € 736 € 942 € 790 € 1.124
€ 908 € 1.037 € 923 € 763 € 1.007 € 865 € 1.245
€ 965 € 1.091 € 964 € 862 € 1.007 € 948 € 1.246
(Bron: COELO)
Uitgangspunten berekening Alphen-Chaam: - OZB: gemiddelde woningwaarde (koopwoning) volgens COELO op waarde peildatum (2025 = € 524.318); - Afvalstoffenheffing: meerpersoonshuishouden 1 losse 240 liter restcontainer (6 ledigingen) inclusief vastrecht; - Rioolheffing: tarief meerpersoonshuishouden.
Kwijtscheldingen Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffingen jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding. In 2025 is voor een bedrag van € 34.000 aan kwijtscheldingen verleend, dat is € 9.000 hoger dan begroot.
70
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicoprofiel Het risicoprofiel bestaat uit het totaal van alle geïnventariseerde risico’s. Door aan elk risico een score toe te kennen zijn risico’s te rangschikken en te prioriteren om te managen. De risicoscore wordt bepaald door de formule kans x geldgevolg. In deze paragraaf worden de tien risico’s met de hoogste score gepresenteerd waarbij de risico’s van de bouwgrondexploitaties niet zijn meegenomen, aangezien hiervoor al een aparte risicoreserve is gevormd waarmee die risico’s zijn afgedekt. De tien grootste risico’s per 31 december 2025 zijn:
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
71
De totaal benodigde weerstandscapaciteit van alle risico's van de gemeente Alphen-Chaam bedraagt € 1.302.000. Dat is € 589.000 minder dan de berekende benodigde weerstandscapaciteit bij het opstellen van de begroting 2026. Deze afname heeft voornamelijk betrekking op de uitbetaalde planschade met betrekking tot centrumplan Chaam. Deze planschade zal worden verhaald op de ontwikkelaar. Daarnaast heeft een nadere analyse van de risico's uitgewezen dat er een overlapping bestond tussen de risico's vanuit de ABG-organisatie en de risico's die vanuit de gemeente zelf opgenomen waren.
Berekening weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat nodig is om alle risico’s op te kunnen vangen. Dit bedrag is bepaald op € 1,302 miljoen door een kansberekening uit te voeren op alle in kaart gebrachte risico's. De beschikbare weerstandscapaciteit is de financiële buffer om tegenvallers op te vangen en bestaat uit vrije reserves waar geen verplichtingen tegenover staan. Concreet is dat het saldo van de algemene reserve minus de daarop gelegde claims (verplichtingen). De beschikbare weerstandscapaciteit op 31 december 2025 komt uit op € 2,496 miljoen. Het weerstandsvermogen wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Het geprognosticeerde weerstandsvermogen per 31 december 2025 is dan € 2,496 miljoen / € 1,302 miljoen = 1,92. Volgens de hierna opgenomen tabel is een weerstandsvermogen van 1,92 “ Ruim voldoende”. In de nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen is door de raad bepaald dat het weerstandsvermogen tenminste "voldoende" moet zijn, daarmee voldoen wij aan onze eigen regels. Het nadelige resultaat over 2024 is verwerkt in de tabel (in 2025).
A B C D E F
72
weerstandsvermogen > 2,00 1,40 < x ≤ 2,00 1,00 < x ≤ 1,40 0,80 < x ≤ 1,00 0,60 < x ≤ 0,80 ≤ 0,60
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Ontwikkelingen weerstandsvermogen De hoogte van het weerstandsvermogen op 31 december 2025 is een momentopname. Uit de meerjarenprognose van de algemene reserve blijkt dat het weerstandsvermogen naar verwachting de komende jaren schommelt tussen 'ruim voldoende' en 'uitstekend'. Nr.
Omschrijving
Stand per 01 januari 1 Bestemming rekeningresultaat 2024 2 Resultaat De Ligt IV 3 Resultaat Dorpshart Galder 4 Resultaat Gemeentewerf 5 Resultaat Den Brabander Fase 4 6 Resultaat Bollemeer II 7 Opstelle erfgoedvisie 8 Storting gesloten exploitie riolering 9 Uittredingskosten Regio Bureau Leren West-Brabant 10 Opstellen economische visie 11 Visie recreatieparken 12 Opstellen erfgoedbeleid 13 Weerbaarheid inwoners 14 Sanering oude fietspaden 15 Voorbereidingskrediet bestuurszetel KC Chaam 16 Vrijkomende agrarische bebouwing 17 Gebiedsvisie Boslust - Terover 18 Ravijnjaar vrijval bestemmingsreserves
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2.716.286 2.495.655 2.425.357 2.622.613 2.986.398 3.814.207 -373.221 PM PM PM PM PM 113.109 60.709 39.008 291.251 765.085 475.284 34.280 57.478 -2.927 4.855 21.219 -35.312 44.500 24.430 77.559 25.661 112.599 72.534 62.724 -20.521 -14.479 -463.270 -30.000 -11.050 -16.800 -5.534 -1.428 -99.551 -42.228 -183.015 -6.007 -60.000 656.263
Stand per 31 december
2.495.655 2.425.357 2.622.613 2.986.398 3.814.207 4.289.491
Benodigde weerstandscapaciteit
1.302.000 1.302.000 1.302.000 1.302.000 1.302.000 1.302.000
Weerstandsvermogen (ratio) Kwalificatie weerstandsvermogen
1,92
1,86
2,01
2,29
2,93
3,29
ruim ruim uitstekend uitstekend uitstekend uitstekend voldoende voldoende
Inzicht in financiële status Van belang is dat we inzicht hebben in de financiële status (hoe financieel gezond zijn we) en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden) van onze gemeente.
(Fraude)risicobeheersing Het college van gemeente Alphen-Chaam is zich bewust van het inherente risico van fraude dat zij, zowel intern als extern, loopt bij het uitvoeren van haar activiteiten. In het controleplan wordt expliciet aandacht besteed aan (fraude)risicoanalyse. Dit is de basis voor de inrichting en bijsturing van werkprocessen en waar nodig ook beleidsuitgangspunten. De beoordeling wordt daarna uitgewerkt in controledoelstellingen en interne controlemaatregelen. Risicomanagement wordt ingebed in de reguliere Planning en control cyclus (P&C-cyclus). De risicoanalyse wordt geactualiseerd bij zowel de begroting als de jaarrekening. Via de reguliere P&C-cyclus als ook bij het stappenplan van de invoering van de nieuwe rechtmatigheidswet staat risicomanagement (met name bewustwording en risicobereidheid) ook op de agenda van directie en bestuur. Indien zich nieuwe risico’s voordoen wordt de directie en het bestuur, afhankelijk van de importantie, zo nodig tussentijds geïnformeerd. Ook bij beleidsnota’s/beleidsvoorstellen wordt in voorkomende gevallen gebruik gemaakt van een risicoparagraaf in de betreffende nota/voorstel.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
73
Externe partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat gemeente Alphen-Chaam en haar medewerkers op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige manier zaken doen. Daarom heeft gemeente Alphen-Chaam een gedragscode opgesteld die door iedere medewerker bij indiensttreding wordt ondertekend. Het belang van de gedragscode en de naleving wordt periodiek benadrukt en is onderwerp van gesprek tussen leidinggevende en medewerker. Er is een vertrouwenspersoon en meldpunt ingesteld waarbij eventuele misstanden vertrouwelijk kunnen worden gemeld. De gedragscode is beschikbaar via onze website en wordt (daarmee) ook gedeeld met onze externe relaties. Onze (financiële) processen kenmerken zich door de aanwezigheid van functiescheiding. Hiermee voorkomen we dat slechts één persoon ongecontroleerd transacties of verplichtingen kan aangaan, autoriseren, verwerken en afwikkelen en toegang heeft tot activa. Ondanks alle beheersingsmaatregelen resteert het risico dat management of directie maatregelen doorbreekt en het risico van samenspanning tussen medewerkers. Transparante besluitvorming, de governance structuur, een open cultuur waarbij we elkaar durven aan te spreken, de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon om niet-integer handelen (anoniem) te melden, periodieke interne en externe audits op de naleving van beheersingsmaatregelen moeten dit ondervangen.
De afgelopen jaren zijn er regelmatig berichten in de media over cyberaanvallen, gevallen van ransomware en datalekken. Gezien de activiteiten van gemeente Alphen-Chaam heeft informatiebeveiliging vanuit de perspectieven continuïteit, fraude en privacy en daarmee samenhangende reputatie een hoge prioriteit. Tijdens de dagelijkse bedrijfsvoering vinden controles plaats om vast te stellen of gewerkt wordt volgens de daarover gemaakte afspraken, waaronder de diverse protocollen voor informatiebeveiliging. Periodiek wordt de beheersing van informatiebeveiliging getoetst. Eventuele verbeterpunten vormen de input voor verdere aanscherping en/of naleving van het informatiebeveiligingsproces. Conclusie Het college is van mening dat, met alle analyses en getroffen beheersingsmaatregelen, de risico’s met betrekking tot een beheerste en integere bedrijfsvoering inzichtelijk zijn en op een adequate wijze de aandacht krijgen.
74
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Financiële kengetallen BBV Financiële kengetallen
Realisatie 2024
Begroot 2025
Realisatie 2025
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
58%
87%
42%
58%
87%
42%
Solvabiliteitsratio
31%
18%
25%
Structurele exploitatieruimte
0%
2%
2%
Grondexploitatie
9%
5%
0%
Belastingcapaciteit
118%
130%
120%
Nadere toelichting Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de baten. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en 100%. Met 42% zit Alphen-Chaam in 2025 op een normaal niveau. De gerealiseerde netto schuldquote is lager dan begroot. Dit is enerzijds veroorzaakt doordat er minder geïnvesteerd is dan begroot. Anderzijds is een groot deel van de financieringsbehoefte ingevuld met kortlopende (voordeligere) leningen die geen onderdeel uitmaken van de netto schuldquote. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (betreft met name leningen aan woningbouwcorporaties).
Uit de kengetallen valt af te lezen dat er slechts in beperkte mate gelden zijn doorgeleend. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. In het algemeen wordt een getal tussen 25% en 40% als een minimum gezien. AlphenChaam voldoet met 25% aan deze norm. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De aard van de lasten en baten bepaalt in eerste instantie of een begrotingspost als incidenteel of structureel aangemerkt wordt. Om de structurele lasten en baten te bepalen worden de incidentele lasten en baten van de totale lasten en baten afgetrokken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Het percentage voor Alphen-Chaam is voor 2024 2% wat duidt op een structureel voordelig saldo.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
75
Grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Voor de berekening van dit kengetal wordt de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden, gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken (ingevolge artikel 17 onderdeel van het BBV = exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het financiële effect van de huidige grondexploitaties op de begroting van AlphenChaam is beperkt. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Dit wordt afgezet tegen de gemiddelde woonlasten in Nederland in het voorafgaande jaar. Alphen-Chaam heeft hogere woonlasten dan gemiddeld, dat blijkt ook uit dit kengetal.
76
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Onderhoud kapitaalgoederen
Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente is inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in Alphen-Chaam. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze begroting legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er daarbij zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.
Beleidsdocumenten • • • •
Wegbeheerplan 2024-2028 (concept) Verbreed Gemeentelijk RioleringsPland (VGRP) 2020-2024 Onderhoudsplanningen gebouwen 2023-2033 Groenvisie Alphen-Chaam
Wegbeheerplan Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is gekozen voor de CROW methodiek (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). In het najaar van 2022 heeft voor alle wegen, door een extern bureau, een globale visuele inspectie plaats gevonden. Op basis van deze inspecties is het concept-wegbeheerplan 2024-2028 opgesteld. In het wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B). Het concept-wegbeheerplan 2024-2028 heeft als basis gediend voor het uitvoeringsprogramma van 2025.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
77
Financiële consequenties In 2025 is een budget geraamd van € 401.000 ten behoeve van de jaarlijkse onderhoudskosten. De werkelijke uitgaven in 2025 bedragen € 234.000. Daarnaast is in verband met onderhoudswerkzaamheden aan kabels en leidingen een bedrag van € 20.000 aan degeneratiekosten ontvangen. Het overschot aan middelen ad. € 187.000 (€ 401.000 - € 234.000 + € 20.000) is conform het raadsbesluit toegevoegd aan de reserve wegen. De volgende wegen waren in 2025 gepland maar zijn niet uitgevoerd. - Goedentijd Insteekweg t.h.v. huisnummer 27 In verband met afronding werkzaamheden nutsbedrijven doorgeschoven naar 2026. - Maastrichtsebaan Vanwege bereikbaarheid camping is hier alleen noodzakelijk onderhoud uitgevoerd in 2025 ipv gepland groot onderhoud. Groot onderhoud wordt doorgeschoven. - Oisterwijksestraat en Looneind Onderhoud elementenverharding. In verband met de reconstructie Schellestraat en werkzaamheden nutsbedrijven is deze doorgeschoven. - Liederkerkestraat Groot onderhoud van heel de straat. In verband met afstemming riolering en groen doorgeschoven. - Vianenstraat In plaats van groot onderhoud is hier klein onderhoud (freesvakken) uitgevoerd in 2025. Groot onderhoud kan hierdoor nog een aantal jaren uitgesteld worden. - Belslijntje Asfaltonderhoud. Vanwege toekomstige verbreding niet uitgevoerd.
De totale kosten van het achterstallig onderhoud op basis van de weg-inspecties zijn becijferd op een bedrag van € 872.000. Dit bedrag is in 2023 dan ook toegevoegd aan de voorziening achterstallig onderhoud wegen. In 2025 is een bedrag van € 50.000 uitgegeven t.b.v. het inlopen van achterstallig onderhoud.
Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Beleidskader De raad heeft op 12 december 2019 het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 (VGRP) vastgesteld. Het gemeentelijk beleid voor riolering is vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan. Met het ingezette beleid voor scheiding van waterstromen, en directe lozing van hemelwater in de bodem of op oppervlaktewater, is het van belang om daar waar sprake is van een gescheiden rioolstelsel (vuilwater / regenwater) geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen toe te passen. Financiële consequenties Voor 2025 is een onttrekking aan de voorziening riolering geraamd van € 38.000 (lasten hoger dan de baten). Daadwerkelijk is een bedrag van € 337.000 toegevoegd aan de voorziening riolering. Het verschil ad. € 375.000 wordt met name veroorzaakt door: - hogere onderhoudskosten - lagere kosten reinigen en inspecteren (doorgeschoven 2026) - lagere kosten illegale lozingen, meetnet, opstellen SSW, leidingwerk minigemalen, zwavelzuur en paspoorten gemalen (doorgeschoven 2026) - lagere kapitaallasten - hogere rioolheffing - overige verschillen
78
€ 132.000 € 152.000 + € 285.000 + € 30.000 + € 19.000 + € 21.000 + € 375.000 +
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
Water Beleidskader Het beleidskader van het beleidsveld water is opgenomen in het VGRP 2020-2024. Hierin zijn de doelen en maatregelen met betrekking tot gezamenlijke waterthema’s uit het Waterplan, de Stedelijke wateropgave en de Kader Richtlijn Water (KRW) gebundeld en vastgelegd. Financiële consequenties De uitgaven voor gegevensbeheer en onderzoek zijn binnen de exploitatie riolering verantwoord.
Meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader In 2023 is de meerjaren-onderhoudsplanning geactualiseerd voor de periode 2023-2033. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De onderhoudsplanningen geven inzicht in het geplande groot en klein onderhoud. Voor al het in 2025 geplande onderhoud geldt, dat telkens is bekeken of het onderhoud noodzakelijk was of dat bepaalde werkzaamheden doorgeschoven konden worden. Daarnaast zijn de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties In 2025 is een budget geraamd van € 146.000 ten behoeve van de jaarlijkse onderhoudskosten. De werkelijke uitgaven in 2025 bedragen € 164.000.
Groenstructuur- en groenbeheerplan Beleidskader De gemeente is als eigenaar en beheerder verantwoordelijk voor het instandhouden van de kapitaalgoederen binnen de openbare ruimte, waaronder het gemeentelijk groen. Een goed onderhouden groene leefomgeving draagt bij aan veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Het huidige onderhoudsniveau voor onkruidbeheersing is overwegend gericht op beeldkwaliteit B en in het centrumgebied beeldkwaliteit A. Het onderhoudsniveau voor gazons is gericht op beeldkwaliteit C. In september 2025 is het concept programma groen vrijgegeven voor inspraak, zodat belanghebbenden eventueel een zienswijze in kunnen dienen. Het programma groen schept voorwaarden voor een duurzame, gezonde en aantrekkelijke groene leefomgeving. Het bevat kaders voor groen om nieuwe ontwikkelingen te toetsen en in het programma zijn kansen voor meer en kwalitatief beter groen uitgewerkt. In januari 2026 heeft de raad wensen en bedenkingen gegeven, zodat het programma in Q2-2026 door het college kan worden vastgesteld. Financiële consequenties In 2025 is voor projectmatige groenrenovaties en omvormingen een bedrag geraamd van € 62.000. De werkelijke uitgaven in 2025 ten behoeve van omvormingsplannen bedragen € 3.000. Het overschot ad. € 59.000 is toegevoegd aan de reserve groen.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
79
Financiering
Financiering Inleiding Regelgeving met betrekking tot de uitvoering van taken op het gebied van treasury is opgenomen in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.
treasurystatuut Het beleid op dit onderdeel is voor onze gemeente vastgelegd in het Treasurystatuut 2019 gemeente Alphen-Chaam (raad 21 november 2019).
Renteschema a. b.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem)
€ €
431.560 30.191
€
401.369
€
408.205
+/+ € +/+ €
-
€
408.205
€
521.046 (112.841)
-/-
Saldo rentelasten en rentebaten c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
-/-
€
(6.836)
-/-
€
-
c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend +/+ € Aan taakvelden toe te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e. f.
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
-/Voordelig
81
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft betrekking op financieringsvormen met een looptijd tot maximaal 1 jaar. De kasgeldlimiet bepaalt het bedrag dat maximaal met kort geld mag worden gefinancierd en wordt berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal. Op basis van de begroting 2025 is de kasgeldlimiet voor de gemeente Alphen-Chaam voor 2025 geraamd op € 2,899 miljoen. De kasgeldlimiet is in 2025 in alle kwartalen overschreden. De markt verwacht mogelijk een rentedaling in de loop van 2026 waardoor wij onze langlopende financieringsbehoefte voorlopig afdekken met kort geld. In de begroting nemen wij onze financieringsbehoefte op tegen 3,5%. kort geld trekken wij aan tegen ongeveer 2,0%. Dit levert in 2025 op de rentelasten een incidenteel voordeel op.
Renterisiconorm De renterisiconorm is direct gerelateerd aan het budgettaire risico. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Tabel renterisico en renterisiconorm Begroot 2025
Werkelijk 2025
1.Renteherzieningen op vaste schuld 2.Aflossingen Renterisico (1+2)
0 1.080.000 720.000
0 720.000 720.000
3.Begrotingstotaal 4.Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage Renterisiconorm (3 x 4)
30.685.000 20% 6.137.000
34.108.000 20% 6.821.600
Toets renterisiconorm 5.Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)
5.057.000
6.101.600
Bovenstaande tabel laat zien dat de renterisiconorm voor de rekening 2025 € 6.821.600 bedraagt. Gezien het renterisico van € 720.000 kan gesteld worden dat de renterisiconorm niet is overschreden.
Leningsbehoefte en leningenportefeuille Bij aanvang van 2025 bedroeg de leningportefeuille € 9.680.000. Aan het einde van 2025 bedroeg de leningportefeuille € 8.960.000. In 2025 zijn geen langlopende leningen aangetrokken en is € 720.000 afgelost op de reeds eerder aangetrokken langlopende leningen.
Houdbare overheidsfinanciën Rijk en decentrale overheden In Europa zijn regels afgesproken over de overheidsfinanciën. Zij bepalen de normen voor het begrotingstekort (EMU-saldo)(Economische en Monetaire Unie) en de overheidsschuld (EMUschuld).
82
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) bevat het benodigde wettelijke instrumentarium voor het bereiken en in stand houden van houdbare overheidsfinanciën. De meest in het oog springende afspraak is het bereiken van begrotingsevenwicht op middellange termijn. Hiermee wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van structurele reductie van het EMU-tekort en het garanderen van een houdbare EMU-schuld. De beheersing van het EMU-saldo is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Rijk en de decentrale overheden. De eindverantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën als geheel ligt bij het Rijk. Gemeenten dienen hun tekort te houden onder de af te spreken percentages. Het Rijk wil gemeenten een boete opleggen via een korting op het Gemeentefonds wanneer zij de aan hen toegewezen EMU-norm overschrijden.
Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft de Nederlandse staat minder geld te lenen op de financiële markten en daalt de staatsschuld. Schatkistbankieren is ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de EMU-schuld.
Jaarstukken 2025 Alphen-Chaam
83
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering van onze gemeente is sinds 1 januari 2016 ondergebracht in de ABG-organisatie. Het is een ambtelijke fusie, de deelnemende gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen zijn bestuurlijk zelfstandig. Om binnen die context van verschillende besturen de vele uitdagingen in de samenleving slagvaardig aan te kunnen pakken, is een stevige organisatie vereist. Eén ABG-kantoor Voor de versterking van die slagvaardigheid gaat de ABG-organisatie een nieuw, gezamenlijk kantoor aan het Anne Frankplein in Rijen (ver)bouwen. Eind 2025 is de aanbesteding hiervoor succesvol afgerond, passend binnen het beschikbare krediet. Vanuit één kantoor kunnen we elkaar straks gemakkelijker ontmoeten, werken we meer verbonden samen en leveren we uiteindelijk een nog betere dienstverlening. Ontwikkelkoers Externe adviseurs van Berenschot hebben in het afgelopen jaar uitgebreid onderzoek gedaan naar een toekomstbestendige organisatieontwikkeling en kostenverdeling van de ABG-organisatie. Uit hun eindrapport blijkt dat de ABG-organisatie op een belangrijk kantelpunt staat. De basis is voor een groot deel op orde, maar verdere ontwikkeling is nodig om duurzaam in te kunnen spelen op de toenemende complexiteit van gemeentelijke opgaven.