24-066 BIJLAGE Uitvoerings- en handhavingsstrategie

Inhoud 1

UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE ALPHEN CHAAM 2025 - 2029

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

INHOUD 1 Inleiding 1.1 Relatie met andere beleidsvelden 1.2 Toekomstvisie van de gemeente Alphen-Chaam 1.3 Coalitieprogramma 2023-2026 1.4 Omgevingsvisie 1.5 Doelstellingen van de U&H-strategie 1.6 Afbakening van de strategie

2 2 2 3 3 3 4

2 Wettelijke kader 2.1 VTH-beleidscyclus 2.2 Beleidsevaluatie 2.3 Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb)

5 5 6 6

3 Probleem- en risicoanalyse 3.1 Risicoanalyse als basis voor VTH-strategieën 3.1.1 Methodiek van risicoanalyse 3.1.2 Toepassing van de risicomatrix

8 8 8 8

4 Prioriteiten en doelen 4.1 Initiatief en eigen verantwoordelijkheid 4.2 Van handhaving naar preventie 4.3 Communicatie 4.4 Prioriteiten 4.5 Doelen 4.6 Kwaliteitsdoelstellingen uit de vordering VTH

9 9 9 10 10 10 13

5 Uitvoeringsstrategieën 5.1 Strategieën van U&HS 5.2 Uitvoeringsstrategie Omgevingsvergunningen 5.3 Nalevingsstrategie Handhaving 5.4 Toezichtstrategie 5.5 Sanctiestrategie 5.6 Geen Gedoogstrategie 5.7 Samenhang in Preventie, Toezicht en Sancties

17 17 17 18 18 18 18 18

6 Organisatie en middelen 6.1 Borging van organisatie en middelen 6.2 Borging personele en financiële middelen 6.3 Technische, juridische en administratieve voorzieningen 6.4 Bereikbaarheid buiten kantooruren 6.5 Samenwerking met externen

20 20 20 20 20 21

Bijlagenbundel 1 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

1.

Inleiding

Dit document bevat de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2025-2029 (U&HS) van de gemeente Alphen-Chaam, die de voorgaande strategie uit 2024 vervangt. De gemeente heeft de opdracht gegeven om een sterkere vertaling te maken van doelstellingen, indicatoren, monitoringactiviteiten en prioriteiten vanuit het strategisch beleidskader naar het uitvoeringsprogramma en jaarverslag. In deze nieuwe U&HS is er een en risicoanalyse uitgevoerd voor de taken binnen het domein Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH). Op basis van deze analyse zijn prioriteiten vastgesteld, omdat de gemeente niet alle onderwerpen met dezelfde urgentie kan behandelen. Vragen als: hoe worden vergunningsaanvragen beoordeeld? Hoe streng en hoe vaak vindt er controle plaats? En welke middelen zijn hiervoor nodig? Deze vragen worden in deze strategie beantwoord door middel van een afgewogen besluitvorming die de kaders schept voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024 is grotendeels gebaseerd op een eerder beleidsplan en aangepast aan de eisen van de Omgevingswet. Vanwege het beperkte tijdsbestek waarin het document moest worden opgesteld, was het destijds niet mogelijk om de strategie concreet uit te werken. Hierdoor bleven specifieke doelstellingen, indicatoren en KPI’s achterwege. In de huidige strategie zijn deze punten echter wel uitgewerkt.

Er is helder geformuleerd wat we willen bereiken, met bijbehorende KPI’s en een duidelijke visie voor de toekomst. De relevante beleidsdocumenten, zoals toegelicht in hoofdstuk 1.1, zijn nu geïntegreerd in de huidige strategie. 1.1 Relatie met andere beleidsvelden De U&HS maakt onderdeel uit van het bredere beleid dat is opgesteld voor Alphen-Chaam, zoals vastgelegd in het coalitieprogramma en de toekomstvisie. Hoewel de omgevingsvisie op het moment van schrijven nog niet klaar was, zijn andere beleidsdocumenten wel meegenomen. Beleidsstukken zoals het integraal veiligheidsbeleid, de focusbladen veiligheid en de richtlijn Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht hebben bijgedragen aan de samenhang in de U&HS. Door deze integratie is er een duidelijke verbinding ontstaan tussen verschillende beleidsgebieden, wat zorgt voor een goed afgestemde aanpak. Hiermee heeft dit document raakvlakken met andere relevante beleidsvelden, wat helpt om een completer beeld te geven en de doelen op elkaar af te stemmen. 1.2 Toekomstvisie van de gemeente Alphen-Chaam De gemeenteraad van Alphen-Chaam heeft de "Toekomstvisie 2030 Alphen-Chaam" vastgesteld. Deze visie schetst de richting die de gemeente wil inslaan tegen 2030, met

2 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 inbegrip van ambities die zijn opgesteld door inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. De visie is opgebouwd rond acht speerpunten: -

Behoud van het afwisselende natuurlijke landschap Versterking van groene en landelijke dorpskernen Verbetering van bereikbare en leefbare dorpen Bevordering van een sociale en vitale samenleving Realisatie van woningen voor iedere levensfase Ontwikkeling van aantrekkelijke voorzieningen Samenwerking tussen plattelandsgemeenten en steden Gemeenschappelijke inzet van gemeente, inwoners, ondernemers en organisaties.

Deze U&H-strategie sluit aan bij de speerpunten van de Toekomstvisie, hoewel niet elk speerpunt direct relevant is voor de VTH-beleidsgebieden. Toch is het van belang om de speerpunten te benoemen, zodat de strategische verbinding tussen de Toekomstvisie en de U&H-strategie duidelijk is. 1.3 Coalitieprogramma 2023-2026 Het coalitieprogramma ‘Met elkaar voor elkaar’ vormt het leidende document voor de komende vier jaar, waarin de plannen worden gepresenteerd die de gemeente dichter bij de in de Toekomstvisie gestelde doelen moeten brengen. De opgaven in het programma zijn praktisch en realistisch vormgegeven, waarbij de gemeente haar rol duidelijk definieert. Deze opgaven raken ook het cluster VTH, bijvoorbeeld in het kader van het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026. Dit beleid legt nadruk op thema’s als overlast op recreatieparken, de versterking van de samenwerking tussen zorg en veiligheid, ondermijning, criminaliteit, digitale criminaliteit en verkeersveiligheid. Er wordt gestreefd naar een verhoogde meldingsbereidheid van verdachte activiteiten via Meld Misdaad Anoniem. Daarnaast wordt jaarlijks het integrale veiligheidsbeleid bijgewerkt, met handhaving als een cruciaal onderdeel. 1.4 Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is een essentieel instrument binnen de Omgevingswet en biedt een verdere uitwerking van het fysieke domein waarin de gemeente opereert.

Deze visie dient als leidraad voor het toekomstgericht werken, waarbij ook thema’s als gezondheid, participatie en veiligheid belangrijke pijlers vormen. Hoewel de Omgevingsvisie nog niet is vastgesteld binnen de gemeente Alphen-Chaam, zal na vaststelling worden beoordeeld op welke wijze de U&H-strategie hierbij kan aansluiten. 1.5 Doelstellingen van de U&H-strategie De U&H-strategie heeft twee belangrijke doelstellingen. Allereerst voldoet de strategie aan de wettelijke verplichting, vanuit het Omgevingsbesluit, om een duidelijk geprioriteerde U&Hstrategie op te stellen voor de VTH-taken, wat helpt bij het managen van verwachtingen. Ten tweede dient deze strategie intern als toetsings- en sturingsinstrument voor de VTH-afdeling, waarmee de uitvoering van de VTH-taken effectief kan worden gemonitord en bijgestuurd.

3 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

1.6 Afbakening van de strategie Deze U&H-strategie is van toepassing op alle taken die voortvloeien uit de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en andere specifieke wet- en regelgeving, zoals de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Alcoholwet. De milieutaken zijn gedelegeerd aan de Omgevingsdienst Midden-West-Brabant. De probleem- en risicoanalyse en de prioritering van deze milieutaken worden uitgevoerd door de Omgevingsdienst Midden-WestBrabant en vallen buiten de scope van deze U&H-strategie.

4 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

2.

Wettelijk kader

In artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit staat dat bestuursorganen die verantwoordelijk zijn voor uitvoering en handhaving, een strategie moeten vaststellen. Deze strategie verduidelijkt welke doelen worden gesteld en welke acties nodig zijn om deze doelen te bereiken. Het vormt de basis voor het naleven van wettelijke vereisten. De strategie voor uitvoering en handhaving (U&H-strategie) toont hoe we consistent willen werken en hoe we de inzet van middelen op een samenhangende manier beoordelen. Het vormt de kern van het jaarlijkse uitvoeringsprogramma voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). 2.1 VTH-beleidscyclus Door de Invoeringswet Omgevingswet is de regelgeving met betrekking tot de VTHbeleidscyclus, zoals deze was vastgelegd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), nu opgenomen in paragraaf 18.3.2 (strategische en programmatische uitvoering en handhaving) van de Omgevingswet. Dit is in lijn met de artikelen 13.5 tot en met 13.11 van het Omgevingsbesluit. Door de Invoeringswet Omgevingswet is de regelgeving met betrekking tot de VTHbeleidscyclus, zoals deze was vastgelegd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), nu opgenomen in paragraaf 18.3.2 (strategische en programmatische uitvoering en handhaving) van de Omgevingswet. Dit staat in samenhang met de artikelen 13.5 tot en met 13.11 van het Omgevingsbesluit.

Het opstellen van VTH-beleid is een voortdurend en cyclisch proces. De gestelde criteria voor dit proces beschrijven de minimale vereisten. Artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit vormt de grondslag voor het beleidskader met betrekking tot vergunningverlening, toezicht en handhaving. De U&HS biedt inzicht in onder meer de prioriteiten en de manier waarop uitvoerings- en handhavingsstrategieën worden toegepast. Op basis van artikel 13.8 van het Omgevingsbesluit moet de U&HS jaarlijks worden uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma, 5 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 waarin staat welke activiteiten het komende jaar zullen worden uitgevoerd. Daarnaast moet jaarlijks verantwoording worden afgelegd over de uitvoering van het programma en de mate waarin het heeft bijgedragen aan het behalen van de doelstellingen (zoals gesteld in artikel 13.11 van het Omgevingsbesluit). De procescriteria vormen zo twee cycli: een meerjarige, beleidsvormende (strategische) cyclus en een jaarlijkse, uitvoerende (operationele) cyclus. Het uitvoeringsprogramma bevindt zich op het kruispunt van deze twee cycli. In de beleidsvormende cyclus worden de kaders voor het uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit geheel van cycli staat ook bekend als de ‘Big-8’, zie bovenstaande afbeelding. 2.2 Beleidsevaluatie Voordat er nieuw beleid wordt ontwikkeld, is het essentieel om eerst grondig te reflecteren op het oude beleid. Dit biedt waardevolle inzichten in wat goed werkte en waar verbeteringen nodig zijn. In het vorige beleid lag de focus voornamelijk op het creëren van een schone, veilige en leefbare fysieke leefomgeving. Hoewel deze doelstelling als algemeen uitgangspunt waardevol was, ontbrak het aan een SMART-formulering (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden). Dit maakte het lastig om de voortgang te monitoren en het succes van de implementatie te evalueren.

Voor de nieuwe strategie is een andere aanpak gekozen. De doelstellingen zijn niet alleen concreet en meetbaar geformuleerd, maar er is ook rekening gehouden met de uitvoerbaarheid. Hierdoor kan er gerichter worden gestuurd op het bereiken van de gewenste resultaten. Bovendien zijn de kwaliteitsdoelstellingen SMART gemaakt, wat zorgt voor meer transparantie en verantwoordingsmogelijkheden tijdens de uitvoeringsfase. Dit maakt het mogelijk om tijdig bij te sturen en de effecten van het beleid beter inzichtelijk te maken. Zo sluit het nieuwe beleid beter aan op de huidige behoeften en wordt de kans op succes vergroot. De Omgevingswet en het Omgevingsbesluit bevatten eisen voor handhaving en vergunningverlening. Deze eisen zorgen voor een strategische en gecoördineerde uitvoering van de VTH-taken, waarbij transparantie en prioritering centraal staan. Afdeling 13.2 van het Omgevingsbesluit beschrijft de belangrijkste eisen voor de U&Hstrategie, het uitvoeringsprogramma en de evaluatierapportage. Voor een adequate uitvoering moeten voldoende financiële en personele middelen beschikbaar zijn. Artikel 18.20 van de Omgevingswet stelt dat bestuursorganen verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van uitvoering en handhaving.

2.3 Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb) De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) trad gelijktijdig met de Omgevingswet in werking en heeft als doel de bouwkwaliteit te verbeteren en de positie van de bouwconsument te versterken. Private kwaliteitsborgers worden verantwoordelijk voor de bouwkwaliteit en moeten ervoor zorgen dat bouwwerken voldoen aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit betekent dat private partijen de bouwtechnische toets en 6 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 het toezicht tijdens de bouw uitvoeren. De gemeente blijft echter verantwoordelijk voor de bouw- en sloopveiligheid en de risico’s van bouwactiviteiten voor de omgeving. De Wkb is van toepassing op gevolgklasse 1, waaronder eenvoudige bouwwerken vallen zoals grondgebonden woningen, vakantiehuisjes, kleine bedrijfshallen, bruggen voor fietsers en voetgangers, en andere niet-gebouwde bouwwerken (met uitzondering van monumenten). De gevolgklassen zijn bepaald op basis van de mogelijke gevolgen voor gebruikers, bijvoorbeeld door brand of het instorten van een gebouw. Hoe groter de gevolgen bij problemen, hoe hoger de gevolgklasse. De tabel hierna geeft per gevolgklasse aan wat de gevolgen zijn als niet is voldaan aan de bouwtechnische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).1

3 gevolgklassen met voorbeelden

1

Bron: informatiepunt leefomgeving

7 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

3.

Probleem- en risicoanalyse

De probleem- en risicoanalyse vormt de basis van onze VTH-strategieën. Door een gestructureerde risicoanalyse kunnen we effectief prioriteiten stellen en onze middelen inzetten waar ze het meest nodig zijn. De verdere uitwerking van deze analyse en de daaruit voortvloeiende acties worden in de volgende hoofdstukken behandeld. De U&H-strategie is ontwikkeld langs twee belangrijke sporen: 1.

Risicoanalyse en prioriteitenbepaling: Hierbij is een risicomatrix gebruikt, samen met deskundige input van vakspecialisten, om prioriteiten vast te stellen.

2.

Reactie van het college van Burgemeester en Wethouders: Het college heeft zijn oordeel geveld over de conceptstrategie en de prioriteiten en doelen in de ‘Uitvoerings- en Handhavingsstrategie’.

3.1 Risicoanalyse als basis voor VTH-strategieën Een belangrijk onderdeel van de strategie is het in kaart brengen van risico’s en effecten binnen de taakvelden vergunningverlening, toezicht en handhaving door middel van een risicoanalyse. Deze analyse vormt de basis voor het opstellen en verder uitwerken van de VTH-strategieën. Om een gedegen risicoanalyse uit te voeren en een afweging te maken tussen alle gemeentelijke VTH-taken, is gebruikgemaakt van een risicomatrix. 3.1.1 Methodiek van risicoanalyse De probleem- en risicoanalyse is essentieel voor het bepalen van de VTH-strategieën. Wij voeren taken en activiteiten uit om onze doelstellingen te behalen, die zowel wettelijke als lokale aard kunnen hebben. Het is niet mogelijk om alle taken en activiteiten gelijktijdig uit te voeren, waardoor prioriteiten moeten worden gesteld op basis van de risicoanalyse. In dit proces wegen veiligheids- en gezondheidsrisico’s zwaar. Dit jaar hebben interne vakspecialisten een risicomatrix opgesteld, met de bijbehorende uitleg. Deze risicomatrix is een nuttig hulpmiddel voor prioriteitsstelling en besluitvorming. Voor de milieutaken heeft de Omgevingsdienst Midden-West-Brabant (OMWB) een aparte probleem- en risicoanalyse ontwikkeld, die niet is geïntegreerd in deze analyse.

3.1.2 Toepassing van de risicomatrix De risicomatrix is gebaseerd op zes landelijke criteria waarmee de impact van mogelijke negatieve effecten wordt beoordeeld. De volledige risicomatrix is opgenomen in bijlage 1. De specifieke inzet van personele capaciteit, gebaseerd op deze analyse, wordt verder uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. Het is belangrijk te benadrukken dat een lagere 8 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 prioriteit van een activiteit niet betekent dat deze geen aandacht krijgt of dat er geen capaciteit aan wordt toegewezen. De zes landelijke criteria zijn: • Fysieke veiligheid • Sociale kwaliteit • Financiële schade • Natuur en stadsschoon • Volksgezondheid • Bestuurlijk imago Voor de risicoanalyse is gebruikgemaakt van een risicomodel van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit model definieert risico als: Risico = (Negatief effect) x (Kans dat dit effect optreedt) Het model bepaalt de kans op een gebeurtenis (zoals overtredingen) en vergelijkt dit met de ernst van de gevolgen. De risicoanalyse resulteert in een overzicht van de omvang van de risico’s voor de verschillende activiteiten. Per taak of activiteit wordt het effect van slecht naleefgedrag en de kans op overtredingen ingeschat (groot, gemiddeld of klein). Deze inschattingen leiden tot een score die de prioriteit aangeeft: zeer hoog, hoog, gemiddeld, laag of zeer laag.

De score voor elk criterium geeft een indicatie van het effect van slecht naleefgedrag. Het gemiddelde van deze scores bepaalt het totale effect van slecht naleefgedrag. Activiteiten met een hogere kans op overtredingen worden extra meegenomen in de risicoanalyse. De uiteindelijke score wordt aangeduid als het gemiddelde risico van slecht naleefgedrag. Deze risicoscores worden gekoppeld aan de prioriteit, van laag tot hoog, en sturen de inzet. De risicomatrix is te vinden in bijlage 1 van de bijlagenbundel, waar ook een gedetailleerde uitleg van de risicoanalyse en de prioritering is opgenomen.

9 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

4.

Prioriteiten en doelen

Het gemeentelijk beleid blijft de komende jaren gericht op het beheersen en verminderen van grote omgevingsrisico’s. Net als in voorgaande jaren focussen wij ons op situaties die een grote impact op de gemeenschap kunnen hebben. De gemeentelijke aanpak is erop gericht om deze risico’s effectief aan te pakken en zo de veiligheid en het welzijn van onze inwoners te waarborgen. 4.1 Initiatief en eigen verantwoordelijkheid Onze rol wordt meer faciliterend, bijvoorbeeld door de samenleving te ondersteunen bij ruimtelijke initiatieven. Wanneer eigen verantwoordelijkheid niet het gewenste effect bereikt, nemen we onze regulerende en corrigerende rol op ons. Hierbij streven we naar een aanpak die is gebaseerd op gezond verstand en minimale bureaucratie, in lijn met het principe van ‘high trust, high penalty’ uit de Omgevingswet. We vertrouwen op de goede intenties van onze inwoners en ondernemers, zonder dat iedereen aan uitgebreide controles wordt onderworpen. Binnen VTH blijven we streven naar een balans tussen eigen verantwoordelijkheid en ruimte voor initiatief. De grootste uitdaging ligt in de verschuiving van onze instrumenten op basis van het omgevingsrecht. Tot nu toe lag de focus op het reguleren van naleefgedrag via regelgeving, terwijl we tegelijkertijd inwoners en ondernemers aanmoedigden om zelf met oplossingen te komen.

De gemeente hecht waarde aan het ondersteunen van economische initiatieven zonder onnodige obstakels. Dit betekent dat de VTH-taken deels vanuit het perspectief van betrokkenen worden bekeken. Wanneer eigen verantwoordelijkheid niet het gewenste resultaat oplevert, zullen wij ondersteuning bieden. We verwachten dat velen deze verantwoordelijkheid kunnen dragen, maar indien nodig zullen we streng optreden om onaanvaardbare risico’s te vermijden. De Omgevingswet stimuleert een verschuiving bij de gemeente van een ‘nee, tenzij’- naar een ‘ja, mits’-cultuur. 4.2 Van handhaving naar preventie Een andere uitdaging is het voorkomen van problemen bij ontwikkelingen. Door alert te zijn op onderliggende conflicten bij klachten en belangen, kunnen we de noodzaak van handhaving minimaliseren. Dit doen we door meer aandacht te besteden aan participatie van belanghebbenden, het voeren van een omgevingsdialoog bij ontwikkelingen, en het geven van voorlichting. Waar nodig faciliteren we bemiddeling tussen belanghebbenden. Daarnaast kunnen we onnodige overtredingen of klachten van inwoners en bedrijven voorkomen door hen meer inzicht te geven in de geldende regels en risico’s. Tijdige voorlichting, bijvoorbeeld bij de start van bouwprojecten via het loket, de website en gemeentelijke publicaties, kan herstelkosten en schade voorkomen.

Het landelijk digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) zal ons helpen om de regels duidelijker te maken.

10 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 4.3 Communicatie De communicatie van de gemeente ABG zal worden ingericht om de doelstellingen van de U&H-strategie, het uitvoeringsprogramma en het jaarverslag te ondersteunen. Het is belangrijk dat de communicatie inspeelt op de ervaringen van inwoners en hun vertrouwen in de overheidsaanpak. De communicatiedoelen zijn: • • • •

Het informeren over actuele wet- en regelgeving. Het vergroten van het bewustzijn van gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een veilige en aangename leefomgeving. Het bevorderen van naleving van wetten en regels. Het versterken van het vertrouwen in de overheid.

Met communicatie streven wij naar een preventieve werking, waarbij naleving van regels en wetten wordt bevorderd. Voor effectieve handhaving en vergunningverlening is inzicht in regels, risico’s en sancties van groot belang. Wij zullen het gesprek aangaan met inwoners en bedrijven over zowel succesvolle initiatieven als verbeterpunten. 4.4 Prioriteiten De prioriteitenlijst en de risicoschatting vormen de basis voor onze beleidsprioriteiten. Verzoeken om handhaving en klachten worden niet opgenomen in de prioriteitenlijst omdat deze doorgaans altijd prioriteit hebben, zowel vanuit wettelijke verplichtingen als klantgerichtheid. Calamiteiten, ongebruikelijke incidenten en nationale aandachtspunten vallen ook buiten de prioriteitenlijst. De prioritering op basis van risicoanalyse wordt verder uitgewerkt in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. 4.5 Doelen De beoogde maatschappelijke effecten bepalen de (sub)doelen en uitgangspunten, die verder zijn uitgewerkt in indicatoren voor vergunningen, toezicht en handhaving. De indicatoren zijn geconcretiseerd met behulp van percentages. Ze dienen als richtinggevend, waarbij ervan kan worden afgeweken als daar gegronde redenen voor zijn. Deze doelen en uitgangspunten worden verder uitgewerkt in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma en de voortgang wordt gemonitord in het jaarverslag.

De doelen zullen jaarlijks worden geëvalueerd middels een quick check, waarbij wordt nagegaan of de gestelde doelen zijn behaald. Indien er afwijkingen worden geconstateerd, zullen deze worden geanalyseerd en waar nodig bijgesteld. Dit biedt de ruimte om flexibel op veranderingen in te spelen en de doelstellingen zo nodig aan te passen voor een optimale voortgang.

11 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

Ons aanbod moet dichtbij de inwoners georganiseerd worden en passend zijn bij de behoefte en de schaal van de kern, terwijl we streven naar een veilige woon-, leef-, werken recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. • Het beschermen en waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. • Het waarborgen van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich prettig voelen. 1. De veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en kwaliteit van de fysieke leefomgeving worden beschermd en, waar mogelijk, verbeterd. 2. Risico’s die voortvloeien uit bepaalde activiteiten worden tot een minimum beperkt. 3. We stimuleren de (eigen) verantwoordelijkheid van onze inwoners, ondernemers en organisaties. 4. We werken samen met inwoners, ondernemers, organisaties en ketenpartners op een dienstbare en faciliterende wijze, met respect voor ieders verantwoordelijkheden. Vergunningen: Toezicht: Handhaving: ➔ In ten minste 60% van ➔ Bij minimaal 50% van ➔ 50% van de de gevallen waarbij de gecontroleerde handhavingsbeslissingen conceptverzoek wordt vergunningen wordt leidt tot beëindiging van ingediend, resulteert geen overtreding de overtredingen. dit in een volledige en aangetroffen. ➔ 50% van de correcte aanvraag.

➔ Bij minimaal 50% van handhavingsverzoeken ➔ 100% van de de controles (op worden binnen de vergunningaanvragen basis van meldingen wettelijk vastgestelde worden binnen de en/of direct termijn afgehandeld. termijn van orde toepasselijke regels) ➔ Minimaal 50% van de beoordeeld. wordt geen beschikkingen blijft ➔ Minimaal 95% van de overtreding standhouden na beschikkingen blijft aangetroffen. bezwaar en/of (hoger) standhouden na ➔ 100% van de beroep. bezwaar en/of ingekomen klachten (hoger) beroep. wordt binnen 10 werkdagen in behandeling genomen.

12 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 -

We vervullen een faciliterende rol en denken in mogelijkheden, gericht op het bevorderen van initiatieven en ontwikkelingen. We hanteren een integrale benadering van vraagstukken. We stimuleren en bevorderen eigen verantwoordelijkheid en naleefgedrag van onze inwoners, ondernemers en organisaties. We onderhouden contact met onze inwoners, ondernemers en organisaties. We beoordelen adequaat waar, wanneer en welke risico’s zich kunnen voordoen. We handelen effectief en efficiënt om administratieve en toezichtslasten te minimaliseren. We waarborgen rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.

Vergunningen: Toezicht: Handhaving: ➔ Iedere aanvraag heeft ➔ Toezicht wordt, waar ➔ De landelijke één vast mogelijk, integraal handhavingsstrategie aanspreekpunt. uitgevoerd. wordt nageleefd. ➔ We verwerken iedere ➔ De diepgang van het ➔ Directe actie wordt aanvraag zo snel toezicht wordt ondernomen bij mogelijk binnen de bepaald door het overtredingen die wettelijke risico van de direct gevaar beslistermijnen. activiteit. opleveren. ➔ De diepgang van de ➔ Het toezicht wordt op ➔ Alle verzoeken tot toetsing van een een effectieve en handhaving worden aanvraag hangt af efficiënte manier behandeld. van het risico van de uitgevoerd. activiteit.

4.6 Kwaliteitsdoelstellingen uit de vordering VTH Cruciaal voor het leveren van kwaliteitsproducten is de beschikbaarheid van vakmanschap en expertise en de borging van de kwaliteit. Als kwaliteitsafspraken niet worden vastgelegd, gemonitord en gerapporteerd, ontstaat er een sterke afhankelijkheid van de individuele medewerker. Kwaliteit betekent (1) het realiseren van de afgesproken doelstellingen en (2) het voldoen aan de wettelijke eisen. In de verordening Uitvoering en Handhaving Omgevingsrecht gemeente Alphen-Chaam is een verplichting opgenomen om doelen uit te werken op de volgende onderwerpen. Zie de tabel hieronder: Dienstverlening heeft betrekking op het waarborgen en bevorderen van de manier waarop (in communicatie, snelheid, service) de organisatie met belanghebbenden (aanvragers, omwonenden, klagers, etc.) omgaat.

13 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

Doelstelling

Actie

Instrument

Indicator

We bieden de mogelijkheid om in vroegtijdig stadium met de gemeente te overleggen. Om zo volledig mogelijke aanvragen te kunnen ontvangen en tijdig te kunnen behandelen.

We stimuleren het conceptverzoek (ook bij niet complexe initiatieven)

Informatieverzoek

Aantal behandelde verzoeken

We werken conform de serviceformules .

Terugbelnotities worden administratief vastgelegd ten behoeve van een snel en duidelijk klantcontact.

Initiatieven worden beoordeeld vanuit de mogelijkheden en oplossingen. ‘Ja, mits’ in plaats van ‘nee, tenzij’.

Conceptverzoek Intaketafel Omgevingstafel

Aantal verleende vergunningen

Bij complexe initiatieven stimuleren wij het gezamenlijk overleg in de vorm van een omgevingstafel. Dienstverleningsconc ept

Monitoring en onderzoeken van terugbelnotiti es.

Stappenplan LHSO

Aantal keren dat het stappenplan is toegepast

We stellen een heldere en concrete klachten- en meldingen procedure (handhaving) op, met duidelijke afhandelwijze, termijnen en communicatiemoment en. We beëindigen overtredingen oplossingsgeric ht.

We handelen conform het stappenplan van de Landelijke Handhavingsstrategie

14 – Gemeente Alphen-Chaam

Leidraad handhavingsacties

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

Omgevingswet (LHSO). Als een overtreding is vastgesteld die we niet kunnen of willen legaliseren treden we daartegen efficiënt op. De LHSO vormt bij de prioritering het uitgangspunt. Deze beproefde strategie waarborgt dat er passend en uniform wordt ingegrepen.

en begunstigingstermijn en Leidraad dwangsombedragen en begunstigingstermijn en versie mei 2023

Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten heeft betrekking op het waarborgen en bevorderen van de mate waarin een product voldoet aan juridische doelen (zoals geformuleerd in de relevante wet- en regelgeving en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur) en bijdraagt aan de omgevingsdoelen. Dit wordt ook wel de inhoudelijke kwaliteit genoemd.

Doelstelling

Actie/werkwijze

Instrument

Indicator

Aantal controles op adviezen

Hoe bereiken we het doel? We werken integraal.

Bij de behandeling van zaken vindt afstemming plaats tussen diverse disciplines om integrale advisering tot stand te brengen conform werk processen.

Processen

We zetten in op tijdige en volledige aanvragen.

Initiatiefnemers krijgen in beginsel een keer de mogelijkheid om een onvolledige aanvraag aan te vullen.

Digitale checklists

15 – Gemeente Alphen-Chaam

Intake- en Omgevingstafel

Monitoren doorlooptijden, monitoring aantal onvolledige aanvragen die buiten behandeling zijn

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

gesteld en % van de volledige aanvragen Voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen voor de uitvoering van de U&H-taken

In het Uitvoeringsprogramma wordt aangegeven op welke onderdelen van de Kwaliteitscriteria wordt voldaan of waar gemotiveerd wordt afgeweken. Dit monitoren en verantwoorden we in het jaarverslag.

(landelijke) Kwaliteitscriteria

Uitkomsten van de jaarlijkse kwaliteitsmeting

Verantwoording in het jaarverslag

Het thema financiën heeft betrekking op de inzet van middelen in relatie tot de kwaliteit van de geleverde diensten en/of producten.

Doelstelling

Actie

Instrument

Indicator

We zorgen ervoor dat de inzet en financiën met elkaar in overeenstemmi ng zijn.

Doelstellingen monitoren en tijdig hierover rapporteren/afstemm en.

Begroting managementrapporta ge

Begrotingspo st

16 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

5.

Uitvoeringsstrategieën

Om onze doelen en het risicogericht werken te bereiken, hebben we een aantal uitvoeringsstrategieën opgesteld. Deze zijn gebaseerd op regionale, landelijke én gemeentelijke beleidslijnen. In dit hoofdstuk geven we een overzicht van deze strategieën en de manier waarop ze samenhangen. In figuur 4 hieronder is de samenhang tussen de strategieën weergegeven.

5.1 Strategieën van U&HS In dit hoofdstuk worden de strategieën van de U&HS uitgelegd. We vertalen prioriteiten en doelstellingen naar concrete strategieën die bijdragen aan het behalen van onze doelen. Deze strategieën vinden hun basis in artikelen 13.6 en 13.7 van het Omgevingsbesluit. De uitvoeringsstrategieën zijn gebaseerd op regionale en landelijke kaders, aangevuld met gemeentelijke beleidslijnen. Hieronder presenteren we een overzicht van de belangrijkste strategieën en de manier waarop ze op elkaar aansluiten. 5.2 Uitvoeringsstrategie Omgevingsvergunningen Wat we buiten belangrijk vinden, geldt ook binnen Bij het beoordelen en controleren van omgevingsvergunningen hanteren we het principe: "Wat we buiten (toezicht) belangrijk vinden, geldt ook binnen (toetsing)". Onze strategie bestaat uit drie pijlers: preventie, toetsing en toezicht. Succesvolle initiatieven zoals de conceptaanvraag en de (regionale) omgevingstafel worden versterkt en uitgebreid. Door de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) staan we voor veranderingen. In eerste instantie hanteren we de landelijke standaarden en passen deze zo nodig aan de nieuwe praktijk aan.

17 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 5.3 Nalevingsstrategie Handhaving Oplossingsgericht beëindigen van overtredingen Onze nalevingsstrategie is gericht op het voorkomen van overtredingen en het effectief beëindigen van overtredingen. Wanneer we een overtreding constateren die niet gelegaliseerd kan worden, treden we handhavend op. De Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) vormt daarbij de basis, waardoor uniformiteit en efficiëntie worden gewaarborgd. . De nalevingsstrategie omvat drie onderdelen: communicatie, toezicht en sancties. 5.4 Toezichtstrategie Risicogericht toezicht In onze toezichtstrategie bepalen we hoe en met welke frequentie toezicht wordt gehouden. Risicogericht toezicht helpt naleving van wettelijke voorschriften te bevorderen. De aard en frequentie van het toezicht hangen af van de risico's die verbonden zijn aan specifieke situaties. Onze toezichthouders registreren hun bevindingen via tablets en werken met digitale protocollen die automatisch worden bijgewerkt volgens nieuwe wet- en regelgeving. De diepgang van het toezicht hangt af van de type activiteit en de bevindingen tijdens het controleproces. 5.5 Sanctiestrategie Wanneer uit toezicht blijkt dat er sprake is van een overtreding, grijpen we in volgens de richtlijnen van de LHSO.

De sanctie is altijd afgestemd op de feiten, aard en omstandigheden van de overtreding en het naleefgedrag van de betrokken partij. Hiermee zorgen we ervoor dat overtredingen zo snel en efficiënt mogelijk worden beëindigd. In bijlage 2 wordt de LHSO verder toegelicht. 5.6 Geen Gedoogstrategie De gemeente handhaaft de beginselplicht tot handhaving strikt. Er is geen gedoogstrategie, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden waarin het bijzonder belang het algemeen belang overstijgt. In dat geval kan gedogen onder strikte voorwaarden plaatsvinden, zoals bepaald door vaste jurisprudentie. Wanneer het bijzonder belang zwaarder weegt dan het algemene belang, kan worden besloten om af te zien van handhaving. Dit gebeurt middels een gedoogbeslissing, waarbij handhaving tijdelijk wordt uitgesteld. 5.7 Samenhang in Preventie, Toezicht en Sancties Preventie, toezicht en sanctie kunnen zowel afzonderlijk als in combinatie worden ingezet om naleefgedrag te stimuleren. Bij welwillend gedrag domineren preventieve maatregelen, terwijl bij bewuste overtredingen toezicht en sancties een grotere rol spelen. Wanneer overtredingen onaanvaardbare omgevingsrisico’s veroorzaken en andere maatregelen geen effect hebben, is handhaving noodzakelijk.

18 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 Inwoners en bedrijven zijn primair verantwoordelijk voor hun naleefgedrag, maar overtredingen komen vaak voort uit een gebrek aan kennis. Aangezien het omgevingsrecht vaak verandert, investeert de gemeente in het vergroten van bewustzijn, kennis en informatie, onder andere via (digitale) brochures en sociale media. Ook zorgen we voor zichtbaarheid en toegankelijkheid van toezichthouders en heldere communicatie bij handhavingsverzoeken.

19 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029

6.

Organisatie en middelen

Op basis van het Omgevingsbesluit dient de organisatie van vergunningverlening, toezicht en handhaving zodanig te zijn ingericht dat een adequate en behoorlijke uitvoering van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie, evenals het uitvoeringsprogramma, gewaarborgd zijn. In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de organisatorische invulling hiervan. 6.1 Borging van organisatie en middelen De uitvoering van dit beleid, inclusief de te ondernemen activiteiten, wordt jaarlijks vastgelegd in een uitvoeringsprogramma. Hierin beschrijven we de benodigde en beschikbare capaciteit voor zowel de uitvoering als de handhaving, uitgedrukt in fte’s. Om de objectiviteit van de werkzaamheden te waarborgen en belangenverstrengeling te voorkomen, hanteren wij een strikte scheiding van functies tussen vergunningverlening en toezicht & handhaving. De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden voor uitvoering en handhaving zijn vastgelegd in functieomschrijvingen, waarbij rekening is gehouden met de vereiste deskundigheid van het personeel. Een opleidingsbudget wordt beschikbaar gesteld om ervoor te zorgen dat we het gewenste deskundigheidsniveau kunnen behouden en waar nodig verbeteren. 6.2 Borging personele en financiële middelen Binnen de gemeente zijn de benodigde personele en financiële middelen vastgelegd om een adequate uitvoering van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie te waarborgen.

Financiële middelen worden geborgd in de begroting, terwijl de personele capaciteit bestaat uit een team van vaste medewerkers en, indien nodig, een flexibele schil. Jaarlijks geven we in het uitvoeringsprogramma aan hoe deze middelen worden ingezet. Daarnaast zijn er structurele middelen beschikbaar voor uitvoeringsorganisaties zoals de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) en de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB). 6.3 Technische, juridische en administratieve voorzieningen Voor de uitvoering van wettelijke taken stellen wij technische, juridische en administratieve middelen beschikbaar. Dit omvat onder andere bedrijfsauto’s, fototoestellen, mobiele telefoons, laptops, tablets, software, informatiebeheersystemen zoals Centric Leefomgeving, vakliteratuur en toegang tot juridische databanken. Wij zorgen ervoor dat deze middelen in goede staat verkeren, voldoen aan de wettelijke eisen en zo nodig worden gekalibreerd. 6.4 Bereikbaarheid buiten kantooruren Op basis van de wettelijke regeling moet de gemeentelijke organisatie ook buiten kantooruren bereikbaar zijn. Deze 24-uurs bereikbaarheid wordt geregeld via de consignatiedienst van de OMWB en de centrale meldkamer van de hulpdiensten. Dringende zaken worden onmiddellijk opgepakt, terwijl niet-urgente meldingen via de reguliere kanalen worden afgehandeld

20 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 6.5 Samenwerking met externen Binnen het omgevingsrecht werken wij op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving nauw samen met diverse organisaties volgens vastgelegde afspraken. Hieronder worden de belangrijkste partners beschreven. Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant De OMWB voert taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen de regio Midden- en West-Brabant. Deze taken zijn onderverdeeld in basistaken, verzoektaken en collectieve taken: • • •

Basistaken: verplichte taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving van milieuwetten. Verzoektaken: facultatieve taken, zoals sloopactiviteiten en milieu-gerelateerde onderzoeken, die niet onder de basistaken vallen. Collectieve taken: taken die in samenspraak met deelnemende gemeenten worden uitgevoerd voor collectief voordeel, zoals schaalvoordelen en regionale ketenhandhaving (bijv. Samen Sterk in Brabant).

Jaarlijks stemmen wij het werkprogramma af met de OMWB, waarbij de voortgang maandelijks wordt geëvalueerd. Ad hoc overleg vindt plaats tussen OMWB-medewerkers en gemeentelijke medewerkers om individuele aanvragen en werkzaamheden af te stemmen. De OMWB is gemandateerd om namens ons taken uit te voeren en informatie uit te wisselen met andere handhavingsinstanties. Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant De Veiligheidsregio Midden- en West Brabant werkt, in opdracht van en in samenwerking met de ABG-gemeenten, aan het voorkomen en beperken van risico’s. Daarnaast is er 24/7 paraatheid voor de bestrijding van incidenten, rampen en crises. Deze werkzaamheden zijn gebaseerd op de wettelijke taken zoals vastgelegd in de Wet Veiligheidsregio’s. De sector Risico- en Crisisbeheersing (RBCB) richt zich specifiek op het adviseren en ondersteunen van gemeenten, die met hun beleid zorgen voor een veilige leefomgeving. De focus ligt op het beïnvloeden van (brand)veiligheidsrisico’s met mogelijke impact op: - De samenleving, met speciale aandacht voor kwetsbare personen en grote groepen; - De fysieke omgeving; - Een veilig en effectief repressief optreden. Binnen de verschillende werkvelden van RBCB, zoals bouwen, gebruik, evenementen en brandveilig leven, wordt gewerkt volgens een model dat is gebaseerd op zes pijlers: • • • • • •

Beïnvloeding van wet- en regelgeving; Het inrichten van een veilige omgeving; Vergunningverlening, toezicht en handhaving; Kennisoverdracht en gedragsverandering bij initiatiefnemers; Kennisoverdracht en handelingsperspectief voor incidentbestrijding; Communicatie over restrisico’s en handelingsperspectief.

21 – Gemeente Alphen-Chaam

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Alpen-Chaam 2025-2029 Door deze pijlers evenwichtig in te zetten en flexibel te opereren, wordt vroegtijdig in het proces ingegrepen en worden veiligheidsvraagstukken risicogericht aangepakt. Deze benadering is van toepassing op doelgroepen, objecten, thema’s en gebieden. Om de kwaliteit van het advies te waarborgen, wordt continu geïnvesteerd in kennis over incidenten en nieuwe risico’s en ontwikkelingen, zoals energieopslagsystemen, windmolens en waterstofvoertuigen. Waterschappen Samenwerking met de waterschappen vindt plaats op het gebied van klachten, meldingen en waterbeheer. Hoewel gezamenlijke controles zeldzaam zijn, werken de waterschappen en de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) regelmatig samen, bijvoorbeeld op het gebied van waterkwaliteit en afvalwaterbeheer. In het buitengebied wordt deze samenwerking versterkt door initiatieven zoals Samen Sterk in Brabant. Daarnaast is er aandacht voor risicobeheersing, met een specifieke focus op klimaatadaptatie en het voorkomen van wateroverlast. Deze gezamenlijke inspanningen dragen bij aan een integrale aanpak van waterveiligheid, vergunningverlening en toezicht, om zo een gezonde en veilige leefomgeving te waarborgen.

22 – Gemeente Alphen-Chaam