24-053 Bijlage II - Toelichting BCI Gebouw en MPG

Handreiking duurzaam bouwen Bijlage II – Toelichting BCI Gebouw en MPG 13 december 2023 2023-0617.006-V1.0

B IJ L AGE I I: TOE L IC HT IN G B C I E N M P G De Building Circularity Index© (BCI) is een wetenschappelijk onderbouwde en in de praktijk beproefde meetmethodiek om de circulaire potentie van een vastgoedobject te bepalen. De BCI bestaat uit twee Kritieke Prestatie Indicatoren (KPI’s). Deze KPI’s zijn Materiaalgebruik en Losmaakbaarheid. De BCI bepaalt de circulaire potentie van een vastgoedobject in vier stappen, zie F i g u u r 1 .

Figuur 1: Stappen voor BCI

2023-0617.006-V1.0 | Pagina 2

Material Circularity Index (MCI) De herkomst van materialen, toekomstscenario van materialen en de utiliteitsfactor bepalen samen de Material Circularity Index (MCI), zie F i g u u r 2 . De MCI representeert de circulaire potentie van een product, onafhankelijk van hoe het in een vastgoedobject gemonteerd is. De MCI-score is uitgedrukt in een percentage tussen de 0% en 100%, waarbij 0% volledig lineair en 100% volledig circulair is.

Figuur 2: Bepaling van de MCI

Losmaakbaarheidsindex (LI) Gebouwen zijn een verzameling van complexe entiteiten, opgebouwd uit verschillende materialen, producten en elementen die met elkaar zijn verbonden. In hoeverre deze verbindingen verbroken kunnen worden, zodat een object de functie kan behouden en hoogwaardig hergebruik realiseerbaar is, bepaalt de mate van losmaakbaarheid. Om een circulair toekomstscenario mogelijk te maken moeten deze verbindingen losmaakbaar zijn. De Losmaakbaarheidsindex (LI) wordt bepaald door de Type Verbinding (TV) en de Toegankelijkheid van de Verbinding (ToV), Randopsluitingen (RO) en Doorkruisingen (DK). Product Circularity Index (PCI) De Material Circularity Index (MCI) en de Losmaakbaarheidsindex (LI) maken samen de Product Circularity Index (PCI), zie F i g u u r 3 . De PCI representeert de circulaire potentie van een product als het in een vastgoedobject gemonteerd is. De PCI wordt uitgedrukt tussen 0% en 100% waarbij 0% volledig lineair en 100% volledig circulair is.

Figuur 3: Bepaling van de PCI

2023-0617.006-V1.0 | Pagina 3

Element Circularity Index (ECI) Gebouwen bestaan niet alleen uit materialen en producten maar ook uit samengestelde (geprefabriceerde) elementen die als geheel ge(de)monteerd worden. Van deze samengestelde elementen wordt een Element Circularity Index (ECI) bepaald, zie F i g u u r 4 . Van een element wordt een samengestelde ECI berekend op basis van de milieu-impact van de producten in het element. Producten met een hogere milieu-impact wegen zwaarder mee. Om de milieu-impact van producten te berekenen wordt de milieukostenindicator (MKI) toegepast.

Figuur 4: Bepaling van de ECI

Building Circularity Index (BCI) De Building Circularity Index (BCI) is de gemiddelde circulaire potentie van het gebouw op basis van alle toegepaste producten en elementen, zie F i g u u r 5 . De milieu-impact wordt gehanteerd als weegfactor voor het gemiddelde. Voor het bepalen van de milieu-impact wordt de milieukostenindicator (MKI) gehanteerd. De MKI representeert de schaduwkosten van een product uitgedrukt in euro’s. Hoe hoger de schaduwkosten, hoe zwaarder de milieubelasting. Alle individuele producten bepalen gezamenlijk de BCIscore met als wegingsfactor de MKI. Dit betekent dat een product met een hogere milieu-impact een grotere impact heeft op de BCI-score. De BCI-score is uitgedrukt in een percentage tussen de 0% en 100%, waarbij 0% volledig lineair en 100% volledig circulair is. In ieder gebouw zitten al producten die in meer of mindere mate circulair zijn, ook al zijn zij hier niet op geselecteerd. Daarom is een BCI-score van 0% niet realistisch. In de huidige markt is het niet haalbaar om ieder product volledig circulair uit te voeren. Daarom is een BCI-score van 100% (nog) niet haalbaar. In de praktijk liggen gemiddelde BCI-scores tussen 30% en 85%.

Figuur 5: Bepaling van de BCI

2023-0617.006-V1.0 | Pagina 4

R-ladder De R-ladder geeft de mate van circulariteit aan. De R-ladder heeft ‘tredes’ die verschillende strategieën van circulariteit weergeven. Strategieën hoger op de ladder, besparen meer grondstoffen. Hoe hoger een strategie op de R-ladder staat, hoe meer circulair de strategie is.

efuse

voorkomen

educe

gebruik minder ruw materiaal

edesign

met duurzaamheid als uitgangspunt

e use

tweedehands

epair

repareren en onderhouden

efurbish

herstel en deels vervangen

emanufacture

nieuw uit tweedehands

epurpose

hergebruik met andere func e

ec cle

verwerken en materiaal hergebruiken

ecover

verbranden om energie op te wekken

2023-0617.006-V1.0 | Pagina 5

Milieuprestatie Gebouw (MPG) De Milieu Prestatie Gebouw (MPG) is een norm voor het bepalen van milieu-impact van de gebouwde omgeving. De MPG-score wordt uitgedrukt in schaduwkosten. Hoe lager deze score, hoe minder impact het gebouw heeft op het milieu. Voor woningbouw is de grenswaarde op dit moment vastgesteld op € 0,80 per m2 BVO per jaar. Naar verwachting heeft de rijksoverheid het voornemen om dit richting 2025 verder te verlagen naar € 0,50/ m2 BVO per jaar. De schaduwkosten vertegenwoordigen de milieulast die het materiaal of product veroorzaakt van ‘Wieg tot Graf’. Aan de hand van een levensc clusanal se (LCA) wordt inzicht verkregen in de totale milieulast uitgedrukt per milieueffect, bijvoorbeeld klimaatverandering, aantasting van de ozonlaag of verzuring (zie F i g u u r 6 ).

Figuur 6. Milieu-impact categorieën

2023-0617.006-V1.0 | Pagina 6

Ieder milieueffect kent een eigen equivalente eenheid en weegfactor (zie T a b e l 1 ). Zo wordt bijvoorbeeld klimaatverandering uitgedrukt in CO2-equivalenten. Tabel 1. Milieu-impact categorieën

Milieu-impactcategorie

Indicator

Eenheid

Uitputting van abiotische grondstoffen, ex fossiele energiedragers

ADP-elementen

kg antimoon

Uitputting van fossiele energiedragers

ADP-brandstof 7

kg antimoon

Klimaatverandering

GWP-100j

kg CO2

Ozonlaagaantasting

ODP

kg CFC 11

Fotochemische oxidantvorming

POCP

kg etheen

Verzuring

AP

kg SO2

Vermesting

EP

kg (PO4)3-

Humaan-toxicologische effecten

HTP

kg 1,4 dichloorbenzeen

Ecotoxicologische effecten, aquatisch (zoetwater)

FAETP

kg 1,4 dichloorbenzeen

Ecotoxicologische effecten, aquatisch (zeewater)

MAETP

kg 1,4 dichloorbenzeen

Ecotoxicologische effecten, terrestrisch

TETP

kg 1,4 dichloorbenzeen

Daarnaast kent Ieder milieueffect kent een eigen weegfactor (zie T a b e l 2 ). Tabel 2. Gewogen milieu-impact categorieën

Milieu-impactcategorie

Equivalent eenheid

Weegfactor [€ / kg equivalent]

Uitputting abiotische grondstoffen (exclusief fossiele energiedragers) – ADP

Sb eq

€ 0,16

Uitputting fossiele energiedragers – ADP

Sb eq10

€ 0,16

Klimaatsverandering – GWP 100 j.

CO2 eq

€ 0,05

Aantasting ozonlaag – ODP

CFK-11 eq

€ 30

Fotochemische oxidantvorming – POCP

C2H4 eq

€2

Verzuring – AP

SO2 eq

€4

Vermesting – EP

PO4 eq

€9

Humane toxiciteit – HTP

1,4-DCB eq

€ 0,09

Zoetwater aquatische ecotoxiciteit – FAETP

1,4-DCB eq

€ 0,03

Mariene aquatische ecotoxiciteit - MAETP

1,4-DCB eq

€ 0,00

Terrestrische ecotoxiciteit – TETP

1,4-DCB eq

€ 0,06

2023-0617.006-V1.0 | Pagina 7