Welstandsnota 2018 versie 3 – Werkwijze ontwikkelgebieden en vaststelling beeldkwaliteitsplannen (25268) WELSTANDSNOTA

welstandsnota ALMERE

2018 VERSIE 3 september 2025

INHOUDSOPGAVE Algemeen Welstandstoets Beeldkwaliteitsplannen Kwaliteitsteam 1 Juridische basis voor welstandsbeleid 2 Welstandskaart 3 Welstandscriteria Het groenblauwe raamwerk De hoofdinfrastructuur Centrumgebied Bijzondere gebied Etalagegebied 4 Reclame criteria 5 Algemene welstandscriteria Bijlage I Regeling kleurbehoud Regenboogbuurt colofon

3 4 5 6 8 11 11 13 14 16 18 20 22 24

ALGEMEEN

Almere is opzoek naar balans tussen orde en verrassing. Te veel orde wordt als saai ervaren, te weinig orde en samenhang als rommelig en chaotisch. Welstandsvrij Het stadsbeeld van Almere zoals we dat kennen is voor een belangrijk deel ontstaan onder regie. De afgelopen jaren heeft de gemeente Almere een duidelijke verschuiving aangebracht in het ruimtelijk beleid. Bij de stadsontwikkeling verschuift het accent van grootschalige gebiedsontwikkeling naar een meer organische groei. Het Almere Principle ‘Mensen maken de stad’ is daarbij het kompas. De overtuiging is ontstaan dat we meer kunnen loslaten en zodoende ruimte geven aan mensen die zelf de stad willen en kunnen maken. Dat in Almere de burgers en ondernemers de stad maken mag ook zichtbaar worden in het beeld van de woongebieden en bedrijventerreinen. De uitkomsten van de evaluatie van het welstandsbeleid uit 2017 ondersteunen dit. Ook in de bestaande woongebieden en op bedrijventerreinen wordt een ontwikkeling nagestreefd waarbij de individuele expressie van bewoners en ondernemers nadrukkelijker het beeld gaat bepalen. In het vertrouwen dat de kwaliteit van de bebouwing bij de (toekomstige) bewoners in goede handen is, en in de overtuiging dat het stadsbeeld van Almere daarmee levendiger en verrassender kan worden zijn in Almere grote delen van de stad welstandsvrij.

Nieuwe en bestaande woongebieden en bedrijventerreinen zijn in principe welstandsvrij, met uitzondering van reclame - en zo ver van toepassing - criteria voor gebouwen langs hoofdinfrastructuur. Dit betekent overigens niet dat er niet langer gemeentelijke aandacht is voor de kwaliteit van deze gebieden. De gemeente Almere heeft vanaf het eerste begin een actief beleid gevoerd om een aantrekkelijk en eigen stadsbeeld te ontwikkelen en zal dat blijven doen. Welstandstoezicht is slechts één van de instrumenten waarmee sturing op kwaliteit kan worden uitgeoefend. Zo is het bestemmingsplan bij uitstek de bindende publiekrechtelijke regeling tussen de gemeente en gebruiker voor wat betreft grondgebruik, bouwen en ruimtegebruik. Privaatrechtelijk zal vooral het kavelpaspoort een bindende juridische regeling zijn tussen gemeente en gebruiker. In deze welstandsnota is de onderlinge taakverdeling tussen de welstandscommissie en een kwaliteitsteam verder verduidelijkt. Deze verduidelijking heeft onder andere tot het begrip etalagegebied geleid. Een etalagegebied is een uniek ontwikkelgebied waarvan de meerwaarde voor Almere bij de start van de ontwikkeling van het gebied evident is, en in de toekomst zal transformeren tot een bijzonder gebied.

welstandsnota 2018

3

Welstandstoets

Er zijn in Almere gebieden die naar het gevoel ‘van ons allemaal’ zijn. Waar het aanzien van de stad het particuliere belang nadrukkelijk overstijgt, blijft sturing op zijn plaats. Als overheid is het voeren van regie noodzakelijk, waar het gaat om het bewaken van het gemeenschappelijke belang. Zoals onderstaande gebieden, die in belangrijke mate de identiteit en het gezicht van Almere bepalen. Hier is de behoefte aanwezig om wel te blijven sturen op het behoud en verdere ontwikkeling van de kwaliteit van de collectieve ruimte van de stad. De verplichte welstandstoets blijft daarom gehandhaafd voor de volgende gebieden en thema’s: Het groenblauwe raamwerk Het landschap in Almere vormt het groenblauwe raamwerk waarin de stadsdelen gevat zijn. Voor dit groenblauwe raamwerk geldt een restrictief bouwbeleid: dat wil zeggen dat alleen gebouwen die een positieve bijdrage leveren aan het functioneren van het groenblauwe raamwerk toegestaan zijn. In de nota ‘Kleur aan groen’ (2013) is dit beleid vastgelegd en uitgewerkt. De hoofdinfrastructuur Het stelsel van hoofdwegen, spoorlijnen en vaarten vormt het raamwerk waarlangs mensen zich door Almere voortbewegen.

Het betreft zowel het aanzien van de gebouwde bestanddelen van deze hoofdinfrastructuur zoals bruggen, viaducten en geluidschermen als de beeldbepalende elementen van de bebouwing langs de hoofdinfrastructuur die het stadsbeeld mede bepalen. Voor zo ver van toepassing kunnen criteria voor hoofdinfrastructuur ook gelden in welstandsvrije gebieden.

groenblauwe raamwerk

hoofdinfrastructuur

De centrumgebieden De bebouwing in de centra van de kernen Almere Stad, Almere Haven, Almere Buiten en Almere Poort bepaalt in belangrijke mate het beeld van deze gebieden, die als voorzieningencentra en ontmoetingsgebieden van collectief belang zijn. In deze gebieden is de openbaarheid hoog en spelen (verschillende) belangen. Bijzondere gebieden Een aantal gebieden is van bijzondere betekenis voor het stadsbeeld van Almere. Zij verdienen om die reden extra bescherming. Het gaat om de prijsvraaggebieden de Fantasie, de Realiteit en de Eenvoud en de BouwRai gebieden Muziekwijk, Filmwijk en het Gewilde Wonen in Almere Buiten. De Regenboogbuurt wordt toegevoegd vanwege de bijzondere kleurtoepassing. Etalagegebieden De etalagegebieden Duin en Floriade zijn unieke ontwikkelgebieden waar de meerwaarde voor Almere bij de start van de ontwikkeling evident is. Deze gebieden zullen in de toekomst transformeren tot bijzonder gebied. Een etalagegebied is welstandsplichtig, met uitzondering van gronden waarvoor nog geen omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen is verleend. Wel gelden te allen tijden de reclamecriteria en - voor zo ver van toepassing - de criteria voor gebouwen langs hoofdinfrastructuur.

centrumgebieden

bijzondere gebieden

Reclame Reclame is welstandsplichtig, ook in welstandsvrije gebieden. Het risico van wildgroei bij het vrijlaten van reclame in de openbare ruimte, of op bouwwerken, is groot. Beperking is noodzakelijk, om te voorkomen dat de beeldkwaliteit ondergeschikt wordt aan reclame. reclame welstandsnota 2018

4

De gemeente kan per gebied kiezen of er wel of geen beeldkwaliteitsplan opgesteld wordt en of het instellen van een kwaliteitsteam zinvol is. Het kwaliteitsteam kan in de ontwikkelfase sturen op de beeldkwaliteit die is omschreven in het beeldkwaliteitsplan. Dit zorgt ervoor dat er intensiever gestuurd kan worden tijdens de ontwikkelfase in plaats van enkel te toetsen bij het indienen van de vergunning.

Het beeldkwaliteitsplan

In het beeldkwaliteitsplan staat omschreven hoe de gemeente om wil gaan met beeldkwaliteit in het te ontwikkelen gebied. Het beeldkwaliteitsplan wordt door de gemeente opgesteld en vastgesteld door de gemeenteraad als onderdeel van de welstandsnota. Omdat het beeldkwaliteitsplan dient als juridisch kader om ontwikkelingen te sturen zijn er eisen gesteld aan de opzet van het plan. • • • • • • •

Vooraf afstemming met de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Objectieve welstandcriteria Toetsingscriteria zo min mogelijk multi-interpretabel Toetsingscriteria bulletgewijs opschrijven Leesbaar en begrijpelijk voor zowel leek als expert Duidelijke scheiding tussen stedenbouwkundige context en welstandcriteria Het beeldkwaliteitsplan verwerpt andere criteria die gelden voor het gebied.

Vaststelling Om een beeldkwaliteitsplan te gebruiken als juridisch toetsingskader is het noodzakelijk dat het beeldkwaliteitsplan onderdeel wordt van de welstandsnota en de inspraakverordening en participatienota wordt gevolgd bij de voorbereiding van het beeldkwaliteitsplan. Het gebied zal op de welstandskaart als welstandplichtig worden aangemerkt met een link naar het betreffende beeldkwaliteitsplan. Als er voor toekomstige gebieden een beeldkwaliteitsplan wordt opgesteld zal deze als een wijziging van de welstandsnota voorgelegd worden aan de gemeenteraad voor vaststelling.

welstandsnota 2018

5

Kwaliteitsteam / supervisor

De gemeente kan voor bepaalde gebieden een kwaliteitsteam of supervisor instellen met als taak de ruimtelijke kwaliteit te stimuleren en initiatiefnemers/ontwikkelaars in de ontwikkelfase te informeren en te begeleiden. Bij het aanstellen van een kwaliteitsteam of supervisor zal het college zorg dragen voor een heldere taakomschrijving. Bij de aanvraag voor een omgevingsvergunning vindt de definitieve toets plaats door de commissie ruimtelijke kwaliteit welke het college adviseert. Hierbij houdt de commissie rekening met wat er tijdens het begeleidingsproces is besproken en besloten. De verantwoordelijkheid voor deze afstemming ligt bij de voorzitter van het kwaliteitsteam of de supervisor. • • • • • • • • •

Een supervisor is iemand met statuur die de kwaliteit bewaakt met het oog op onderlinge samenhang en context. Een supervisor wordt vooral ingezet bij projecten waar er sprake is van verschillende deelprojecten Bij voorkeur is een supervisor/voorzitter kwaliteitsteam geen ambtenaar van de gemeente Almere De supervisor/voorzitter kwaliteitsteam is een bevlogen persoon met kennis van de gemeentelijke processen De supervisor/voorzitter kwaliteitsteam is verantwoordelijk voor de afstemming met de commissie ruimtelijke kwaliteit Het is mogelijk dat er een lid van de commissie omgevingskwaliteit in het kwaliteitsteam plaats neemt Een kwaliteitsteam kan bij woningbouwontwikkelingen worden ingezet voor ontwikkelingen vanaf 500 woningen. Bij minder woningen wordt deze keuze onderbouwd Een kwaliteitsteam kan ingezet worden bij complexere opgaven met meerdere ontwikkelaars/eigenaren Een kwaliteitsteam kan ingezet worden voor opgaven waar verschillende functies bij elkaar komen in een gebied Uitlerlijk nadat alle kavels zijn verkocht en alle bouwvergunningen zijn afgegeven wordt het kwaliteitsteam opgeheven

Ontwikkelgebied na oplevering

Nadat alle kavels zijn verkocht en alle omgevingsvergunningen voor een omgevingsplanactiviteit zijn afgegeven waarbij het uiterlijk en de plaatsing van een bouwerk wordt beoordeeld aan de welstandcriteria wordt het gebied bestempeld als onderdeel van de bestaande stad. Dit betekent dat deze een welstandregime zal krijgen als andere delen van Almere. Het beeldkwaliteitsplan in zijn huidige vorm wordt ingetrokken en vervangen (mits wenselijk) door een “light-versie” en onderdeel van de welstandsnota. Zolang het beeldkwaliteitsplan geldig is zullen de welstandcriteria ook geldig zijn voor verbouwingen.

welstandsnota 2018

6

welstandsnota 2018

7

1. Juridische basis voor welstandsbeleid De Woningwet schrijft voor dat wanneer gemeenten welstandstoezicht willen uitoefenen, de gemeenteraad een welstandsnota moet vaststellen waarin zo concreet mogelijk welstandscriteria zijn opgenomen. Het niet voldoen aan redelijke eisen van welstand is een zelfstandige en verplichte weigeringgrond voor een omgevingsvergunning voor het bouwen. De verantwoordelijkheid voor de afgifte van de omgevingsvergunning ligt bij het bevoegd gezag. In dit hoofdstuk staan de meest actuele juridische aspecten rondom het welstandsbeleid. Bestemmingsplan Het bestemmingsplan is een bindende juridische regeling tussen de gemeente en de burger / gebruiker voor wat betreft grondgebruik, bouwen en ruimtegebruik. Het is mogelijk in een bestemmingsplan regels of richtlijnen voor een bepaalde stedenbouwkundige opzet op te nemen. Bestemmingsplannen regelen onder meer de functie en het ruimtebeslag (bouwhoogtes, volumes, bouwvlakken) van bouwwerken. De architectonische vormgeving van bouwwerken valt buiten de reikwijdte van bestemmingsplannen en wordt exclusief door de welstandsnota geregeld. Wat door het bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt, kan niet door welstandscriteria worden tegengehouden. Indien de toepassing van welstandscriteria leidt tot strijd met het bestemmingsplan dan blijven die welstandscriteria buiten beschouwing.

Andersom kan een positieve welstandsbeoordeling geen strijdigheid met bestemmingsplan opheffen. Meer weten? Zie de Woningwet art 12. Bouwverordening Artikel 8 van de Woningwet schrijft voor dat de gemeenteraad een bouwverordening vaststelt met voorschriften betreffende de samenstelling, inrichting en werkwijze van de welstandscommissie. Bouwbesluit Dit besluit bevat voorschriften met betrekking tot het bouwen, gebruiken en slopen van bouwwerken. Vergunningvrij bouwen Met de inwerkingtreding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo) per 1 oktober 2010 zijn de mogelijkheden om vergunningvrij te bouwen uitgebreid. Het gaat dan in het bijzonder om een bijbehorend bouwwerk in het achtererfgebied bij hoofdgebouwen. Mits deze bijbehorende bouwwerken op de grond staan en niet hoger zijn dan 5 meter, geldt bijna altijd dat voor het bouwen geen omgevingsvergunning nodig is. In sommige gevallen moet het bouwwerk wel voldoen aan het bestemmingsplan. Als in die gevallen het te bouwen bouwwerk niet daarbinnen past, dan is een omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan vereist.

Website Onderstaande links geven meer achtergrondinformatie over het onderwerp. Leest u dit in drukwerk? ga naar rijksoverheid.nl Website welstand Gemeente Almere https://www.almere.nl/wonen/bouwen-en-verbouwen/ welstand/

Website Bestemmingsplannen Landelijk Bestemminsplannen Gemeentelijk

Website Bouwverordening Almere 2012

Website Bouwbesluit

Website Vergunningvrij bouwen Vergunningencheck

welstandsnota 2018

8

Redelijke eisen van welstand Bij het toepassen van de criteria in deze welstandsnota geldt dat een bouwwerk moet voldoen aan redelijke eisen van welstand. De welstandscommissie beoordeelt of het bouwplan voldoet aan de criteria en daarmee aan redelijke eisen van welstand. Zij kan haar advies uitbreiden met suggesties om het bouwplan te verbeteren. Dit is echter niet het primaire doel van het welstandstoezicht. De uiteindelijke toets is niet bedoeld om de beeldkwaliteit van bouwplannen te verheffen1. Kan bepaling Sinds 1 maart 2013 bestaat de mogelijkheid om bouwplannen ambtshalve te laten toetsen. Welstandscrtieria voor reclame zijn in de vorm van sneltoetscriteria geformuleerd. Zie hoofdstuk 4. Negatief welstandsadvies De welstandscommissie kan een negatief advies uitbrengen. Het bevoegd gezag is niet verplicht een omgevingsvergunning te weigeren bij een negatief welstandsadvies. Volgens de Wabo bestaat de mogelijkheid om toch tot vergunningverlening over te gaan indien het bevoegd gezag van oordeel is dat er daartoe andere redenen zijn, bijvoorbeeld van economische of maatschappelijke aard, zie artikel 2.10, eerste lid, onder d van de Wabo. Deze afwijking moet in de beslissing op de aanvraag om de omgevingsvergunning voor het bouwen worden gemotiveerd.

Hardheidsclausule Het primaire doel van de welstandsnota is, zo helder mogelijk, van tevoren duidelijk maken welke criteria bij het welstandstoezicht van toepassing zijn. Deze vastlegging vooraf houdt het gevaar in dat verstarring optreedt en dat nieuwe ontwikkelingen niet tot stand kunnen komen. Er kunnen zich bijzondere situaties voordoen waarbij de beoordeling van een bouwplan op grond van de criteria zou leiden tot een onjuiste advisering. Om dit te voorkomen bestaat de hardheidsclausule. In de praktijk betekent dit dat het betreffende bouwplan op grond van de algemene criteria (hoofdstuk 5) door de welstandscommissie kan worden beoordeeld. In uitzonderlijke gevallen kunnen de criteria ontoereikend zijn. Het college van B en W kan dan op advies van de welstandscommissie van de criteria afwijken. Er moet dan wel sprake zijn van een bijzondere situatie en een bijzondere kwaliteit die de afwijking rechtvaardigen.

Vooroverleg Naast het formele adviesverzoek bestaat de mogelijkheid om vrijwillig een bouwvoornemen in vooroverleg met de commissie te bespreken. Op deze manier kan in een vroegtijdig stadium duidelijkheid verschaft worden over de vraag of het uit te werken bouwplan zal kunnen gaan voldoen aan redelijke eisen van welstand. Aan het vooroverleg is geen rechtsgevolg verbonden. Dat ontstaat pas wanneer formeel de omgevingsvergunning wordt aangevraagd.

Deskundigheid t.b.v. welstandsadvies De welstandscommissie heeft de mogelijkheid om deskundigen, bijvoorbeeld stedenbouwkundigen, uit te nodigen voor een toelichting ten behoeve van het welstandsadvies.

Hardheidsclausule (in het kort) In uitzonderlijke gevallen kunnen de criteria ontoereikend zijn. Het college van B en W kan dan op advies van de welstandscommissie van de criteria afwijken. Er moet dan wel sprake zijn van een bijzondere situatie en een bijzondere kwaliteit die de afwijking rechtvaardigen.

1 Beschreven in “Woningwet Bouwen onder de Wabo” van Drs. J. in ’t Hout en Mr. Ing. B. Rademaker. welstandsnota 2018

9

Excessenregeling De excessenregeling geldt voor het gehele grondgebied van de gemeente, dus ook voor gebieden die volgens deze welstandsnota welstandsvrij zijn. Dat moet, sinds de wijzingen per 1 januari 2003 van de Woningwet, bij het vaststellen van welstandsvrije gebieden uitdrukkelijk worden bepaald. De excessenregeling is het instrument om bouwwerken die in ernstige mate ontsierend zijn voor de omgeving te laten aanpassen. Volgens de Woningwet kan het bevoegd gezag de eigenaar van een bouwwerk dat “in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand” aanschrijven om die strijdigheid op te heffen. Dit repressief toezicht geldt voor alle bestaande gebouwen en bouwwerken en reclames, ook alle bestaande gebouwen en bouwwerken en reclames waarvoor geen omgevingsvergunning hoefde te worden aangevraagd. De excessenregeling heeft niet alleen betrekking op de gevolgen van bouwen, maar meer in het algemeen op het uiterlijk van een bouwwerk, zowel op zichzelf als in verband met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Ook de enkele wijziging van het uiterlijk van een bouwwerk door bijvoorbeeld het wijzigen van de kleurstelling door het over te schilderen, kan betekenen dat het uiterlijk van dat bouwwerk in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand.

De excessenregeling is gericht op het uiterlijk en is niet bedoeld om de plaatsing van het bouwwerk tegen te gaan. De regeling gaat niet alleen over de voorkant van bouwwerken maar ook over de achterkant. Tegen het oprichten van vergunningplichtige bouwwerken kan handhaven op grond van deze regeling echter niet plaatsvinden. Bij ernstige strijdigheid met redelijke eisen van welstand is sprake van een exces: een buitensporigheid in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident is. Het gaat hierbij dus om zaken waaraan een groot deel van de mensen zich ergert. De criteria ter beoordeling van een exces zijn: • het bouwwerk (of deel daarvan, denk aan folie) sluit zich visueel geheel of grotendeels af voor zijn omgeving; • architectonische kenmerken en/of herkenbaarheid van het bouwwerk of bouwwerken worden ontkend of vernietigd; • ernstig verval van bouwwerken; • armoedig materiaalgebruik, of toepassing van materiaal dat, ofschoon niet armoedig van aard, zich in een zodanige staat bevindt, of waarvan delen ontbreken, dat de visuele kwaliteit van het bouwwerk wordt verstoord; • toepassing van materialen voor een doel waarvoor ze naar hun aard of op grond van de wijze waarop ze zijn geconstrueerd niet zijn bestemd; • toepassing van kleuren welke geheel van de omgeving afwijken of op een wijze waardoor het bouwwerk teveel van de omgeving gaat afwijken.

Voor de Regenboogbuurt geldt de Regeling Kleurbehoud Regenboogbuurt (zie bijlage I); • reclame die ernstige hinder veroorzaakt: storende afbeeldingen; objecten langs de weg; knipperende verlichting, reclame die de oriëntatie verstoren.

Regeling kleurbehoud Regenboogbuurt en Kleurendatabase De Regenboogbuurt in Almere is ontworpen in de jaren 90 en heeft een opmerkelijke vormgeving en een uniek kleurgebruik. Bij het ontwikkelen van de buurt is ook nagedacht over het kleurbehoud op langere termijn. Zodoende zijn veel kleuren opgenomen in koopaktes. De bepalingen in de koopaktes blijven geldig. De mogelijkheid bestaat om te handhaven als er sprake is van een exces, een buitensporigheid die voor iedereen helder is. Daarvoor geldt de Regeling kleurbehoud Regenboogbuurt. Deze is als bijlage opgenomen. De Regenboogbuurt Kleurendatabase is bedoeld om u inzicht te geven in de toegepaste kleuren in de Regenboogbuurt. De Kleurendatabase is te vinden op: https://buiten.almere.nl/regenboogbuurt/

welstandsnota 2018

10

2. Welstandskaart

overzicht welstandsvrij en welstand

De welstandskaart laat zien in welke gebieden het welstandsbeleid van toepassing is. Het welstandsbeleid is hoofdzakelijk gebiedsgericht opgezet. De welstandskaart geeft met een kleur de verschillende deelgebieden aan waar een specifiek welstandsbeleid van toepassing is. Van de in de legenda benoemde deelgebieden wordt in de hierna volgende hoofdstukken aangegeven op basis van welke criteria welstandstoezicht wordt uitgeoefend. De gebieden die buiten het welstandsbeleid vallen - en daarmee welstandsvrij zijn - worden niet met een kleur aangegeven op de kaart. Uitzonderingen daarop zijn het reclamebeleid, dat voor geheel Almere van toepassing is (zie hoofdstuk 4), de excessenregeling (zie hoofdstuk 1) en - voor zo ver van toepassing - bouwwerken langs hoofdinfrastructuur. Wanneer een gebied welstandsvrij is, wil dat niet zeggen dat er geen regie is. Voor de omvangrijkere (her)ontwikkelingsgebieden kan supervisie door kwaliteitsteams aanwezig zijn (zie hoofdstuk algemeen). Tevens geldt voor heel Almere - inclusief welstandsvrije gebieden - de reclamecriteria. Dit geldt zowel voor reclame op bouwwerken en reclame in de openbare ruimte. Voor zo ver van toepassing gelden de beoordelingscriteria voor bouwwerken langs hoofdinfrastructuur ook in welstandsvrije gebieden. Het kan voorkomen dat bouwplannen vallen onder twee (of meer) regimes.

In dat geval gelden de betreffende twee (of meer) regimes. Bijvoorbeeld ontwikkellocaties langs de hoofdinfrastructuur die tevens in het groenblauwe raamwerk zijn gelegen moeten zowel voldoen aan de criteria voor de hoofdinfrastructuur als aan die voor groenblauwe raamwerk.

welstandsnota 2018

11

3. Welstandscriteria Het groenblauwe raamwerk

Het groenblauwe raamwerk is groen/blauw aangegeven op de welstandskaart. Geïnspireerd door het Garden City Model van de Engelse stedenbouwkundige Ebenezer Howard (1850 – 1928) ontwikkelden de ontwerpers van Almere een meerkernige stad waarin de stedelijke kernen worden omgeven door royale landschappelijke gebieden. Daardoor is Almere opvallend groen en waterrijk met bossen, parken, plassen en plantsoenen. Het totale groenareaal in Almere bestaat uit het groenblauwe raamwerk tussen de wijken en het groen en water dat aanwezig is in de verschillende wijken. De meren rond Almere Gooimeer, IJmeer en Markermeer vallen eveneens onder het groenblauwe raamwerk. Het groenblauwe raamwerk biedt ruimte voor natuur, recreatie en verdere stedelijke ontwikkeling. Prioriteit heeft het verbeteren van de gebruiksmogelijkheden van het groenblauwe raamwerk. Daartoe kunnen nieuwe programma’s aan het raamwerk worden toegevoegd. De rijkdom aan groen en water biedt de mogelijkheid om het landschap meer dan voorheen productief te maken. Bijvoorbeeld voor productie van voedsel en energieproductie voor de stad. Hiermee krijgt het landschap, naast haar betekenis voor recreatie en natuur, een extra maatschappelijke betekenis.

Lumièrepark

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR HET GROENBLAUWE RAAMWERK Bouwwerken en gebouwen in het groenblauwe raamwerk voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • plaatsing en uiterlijk bij nieuwbouw is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgbruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water, en • bij veranderingen sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur- en materiaalgebruik dan wel daar een helder contrast mee vormen, en • de ontwikkeling ruimtelijk en functioneel is georiënteerd op haar omgeving; alzijdig vormgegeven en in samenhang met de omgeving, en • de continuïteit van het raamwerk gewaarborgd blijft en het initiatief de identiteit van het gebied versterkt, en • voor zover van toepassing ingrepen aan de iconen recht doen aan gebouwen, wat betreft karakteristiek, samenhang en onderlinge relatie, hoofdvorm, detaillering en materiaalgebruik. • voor zover van toepassing technische installaties (gastank) , schuurtjes voor opslag en hekwerken integral deel uitmaken van het ontwerp.

Blocq van kuffeler

Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4). Voor zover van toepassing gelden tevens de criteria voor de hoofdinfrastructuur. De Kemphaan in het groenblauwe raamwerk welstandsnota 2018

13

De hoofdinfrastructuur

De hoofdinfrastructuur is rood weergegeven op de Welstandskaart. De hoofdinfrastructuur in Almere bestaat o.a. uit de dijk, de snelwegen (A6, A27) , de provinciale wegen Hogering, Tussenring, Buitenring en Waterlandseweg, het spoor en de dreven. Kenmerkend voor deze structuren zijn hun doorgaande karakter, herkenbaarheid en publieke functie. De dijk is de belangrijke beelddrager van de polder. Bepalend voor de kwaliteit is het gegeven dat de dijk een grootschalig continu landschapselement is op het niveau van de polder als geheel. Bij het plan Duin in Almere Poort is gekozen voor het op een natuurlijke manier integreren van de dijk in het duinlandschap. De Hoge Vaart en de Lage Vaart zijn onderdeel van de hoofdinfrastructuur. Ze zijn in donkerrood weergegeven op de welstandskaart. Ook in welstandsvrije gebieden kunnen de criteria voor bouwwerken langs hoofdinfrastructuur gelden. De hoofdinfrastructuur is onderdeel van de collectieve ruimte en beeldbepalend, en alle bouwwerken en gebouwen die direct gekoppeld zijn aan deze hoofdinfrastructuur dienen daarom ook van hoogwaardige kwaliteit te zijn. Dit zijn o.a. gemalen, bruggen, geluidswallen, overkluizende landschappen en eerstelijnsbebouwing met een zekere omvang; kortom alle gebouwen en bouwwerken waarvoor een omgevingsvergunning voor het bouwen is vereist.

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR HOOFDINFRASTRUCTUUR

Aan de hoofdinfrastructuur gekoppelde bouwwerken voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • bij nieuwbouw plaatsing en uiterlijk is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water1 en • bij aanpassingen sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur en materiaalgebruik dan wel daar een helder contrast mee vormen en • ontwerp en detaillering van toevoegingen en aanpassingen aan de hoofdinfrastructuur hoogwaardig en duurzaam zijn en • voor zover van toepassing met betrekking tot de dijk van Almere deze de continuiteit van het landschap en het karakter van de dijk als continu en dominant element versterken en deze het karakter hebben van een incident ten opzichte van de grote schaal van het landschap en • voor zover het mogelijk is zijn zijwanden van onderdoorgangen wijkend vormgegeven zijn.

Hogering

Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4). 1 dit betekent onder meer dat, wanneer bouwwerken onderdeel uitmaken van een doorgaand tracé, deze in samenhang worden beoordeeld.

Judy Garlandbrug welstandsnota 2018

14

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR EEN BOUWWERKEN LANGS HOOFDINFRASTRUCTUUR Aan de hoofdinfrastructuur grenzende bouwwerken met grote invloed op de omgeving, dat wil zeggen eerstelijnsbebouwing bezien en zichtbaar vanaf de hoofdinfrastructuur, waarvan een verticaal geprojecteerd oppervlak (grondvlak) een minimale afmeting heeft van 1000 m2 of een bouwhoogte van minimaal 20 meter, voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • bij nieuwbouw plaatsing en uiterlijk is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water, en • bij aanpassingen sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur- en materiaalgebruik dan wel daar een helder contrast mee vormen, en • voor zover van toepassing het representatieve deel zich keert naar de weg / openbare ruimte, en de zijgevel, indien zichtbaar vanuit de openbare ruimte wordt behandeld als een representatieve gevel, en • voor zover van toepassing aan- en uitbouwen en overkappingen en bijgebouwen in de directe nabijheid van het hoofdgebouw in vormgeving en materialisering afgestemd zijn op het hoofdgebouw;, en erfafscheidingen een integraal onderdeel vormen van het bouwwerk.

Voor de welstandstoets is de beleving vanaf de hoofdinfrastructuur een belangrijk gegeven. De beeldbepalende elementen van de bebouwing langs de hoofdinfrastructuur bepalen mede het stadsbeeld. Bepalend voor de kwaliteit daarvan zijn de coulissewerking, het contrast tussen voor- en achtergrond en de hoofdvorm. De beleving gebeurt vooral vanuit de auto of trein - met een redelijke snelheid – waardoor details minder beeldbepalend zijn. In Almere is de hoofdinfrastructuur - over het algemeen - aan weerszijde geflankeerd met groen, taluds en/of gebouwde voorzieningen als schermen en muren. Hierdoor worden vooral woningen aan het zicht onttrokken. Deze welstandsnota zoekt een balans tussen individuele expressie en het gemeenschappelijk belang. Daarom is gekozen om kleine projecten, die een minimale impact hebben op de beleving vanaf de hoofdinfrastructuur, welstandsvrij te maken. Natuurlijk geldt altijd de excessenregel.

Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4) . Toelichting met voorbeelden: Hierbij enkele voorbeelden van situaties die onder voorgenoemde criteria vallen: • Het bouwwerk kan bestaan uit een ensemble (een samengestelde groep) van gebouwen (wooncomplexen bestaande uit meerdere gebouwen, hoogbouwensembles) waarbij niet alle gebouwen direct op de eerste bouwkavel liggen; • Tot de infrastructuur wordt ook gerekend de dijk (inclusief zicht vanaf het IJmeer, Gooimeer en Markermeer). De hoogbouwontwikkelingen in bijvoorbeeld Duin zijn daarom welstandsplichtig; • Onder bouwwerken langs hoofdinfrastructuur wordt verstaan nieuwbouwprojecten, sloop/nieuwbouw projecten en grootschalige renovatieprojecten; • Indien er twijfel bestaat over de toepassing, is een stedenbouwkundig advies bepalend.

welstandsnota 2018

15

Centrumgebied

De centrumgebieden zijn roze weergegeven op de welstandskaart. De centrumgebieden in Almere zijn ontstaan als logisch gevolg van de stedenbouwkundige opzet met meerdere kernen. De centrumgebieden zijn ontworpen en doorontwikkelde gebieden met een geheel eigen identiteit. De grote overeenkomst tussen de centrumgebieden vormt de concentratie van functies, zoals wonen, winkelen, werken en ontspannen. Almere Haven centrum (start bouw in 1975), gelegen aan het Gooimeer, is het eerste centrum. De identiteit berust op historische kenmerken uit Amsterdam en omgeving, grachten en grachtenpanden, haven en jachthaven. Het centrum van Almere Haven sluit aan op de havenkom aan het Gooimeer. Belangrijk stedelijk accent is gebouw Corrosia, een multifunctionele en representatieve voorziening.

Almere Stad centrum

Almere Stad centrum (start bouw in 1980) is het meest centraal gelegen centrum in het grootste stadsdeel. Het centrum is verder ontwikkeld in de jaren 1995-2005. Hierdoor is een bestaand deel en een nieuw deel te onderscheiden. Voorzieningen op gemeentelijk niveau zijn het Flevoziekenhuis, de bibliotheek, het stadhuis en een treinstation. De kantorenlocatie ten noorden van het station bevat kantoorgebouwen tot 150 meter hoog. Het nieuwe deel van het stadscentrum onderscheidt zich door grootschaligheid, vernieuwende architectuur, veelvormige openbare ruimten, een gebogen maaiveld en een hoog inrichtingsniveau met natuursteen. Almere Buiten centrum (start bouw in 1983) maakte een eerste revitalisatie door, waarbij het centrum werd uitgebreid met woningen, winkels en voorzieningen. Het naastgelegen DoeMere wordt bij het winkelgebied betrokken. Thema van dit centrum is Extra Vert. De grote daken van de winkels en de voorzieningen worden beplant. Wandelend publiek ziet dat er planten, struiken en bomen op de daken groeien. Het aanzicht vanuit de trein is met dit thema vernieuwend. Almere Poort centrum - voorheen Olympiakwartier - is het nieuwe stadsdeelcentrum van Almere Poort. Er zullen zo’n 1200 woningen gebouwd worden in verschillende segmenten: van sociale huurwoningen tot grote luxe appartementen.

Doordat werken zowel aan huis, in kantoren als in de plinten van gebouwen kan, ontstaat er een levendige sfeer.

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR CENTRUMGEBIEDEN Almere Buiten centrum welstandsnota 2018

16

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR CENTRUMGEBIEDEN

Bouwwerken en gebouwen in de centrumgebieden van Almere voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • bij nieuwbouw plaatsing en uiterlijk is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water en • bij veranderingen sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur-en materiaalgebruik dan wel daar een helder contrast mee vormen en • het representatieve deel zich keert naar de weg / openbare ruimte, en de zijgevel, indien zichtbaar vanuit de openbare ruimte wordt behandeld als representatieve gevel en • voor zover van toepassing aan- en uitbouwen en overkappingen en bijgebouwen in de directe nabijheid van het hoofdgebouw in vormgeving en materialisering afgestemd zijn op het hoofdgebouw en • voor zover van toepassing rekening is gehouden met het zicht vanuit de bovengelegen verdiepingen; platte daken krijgen bij voorkeur een inrichting met vegetatie en • Folie op ramen zodanig worden toegepast dat de gevel representatief blijft Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4). Voor zover van toepassing gelden tevens de criteria voor de hoofdinfrastructuur.

Almere Haven centrum

welstandsnota 2018

17

Bijzondere gebied

De bijzondere gebieden zijn in oranje aangegeven op de welstandskaart. BouwRai Muziekwijk 1990 Op initiatief van de BouwRai Amsterdam en de Nationale Woningraad vond in 1990 de eerste buitenexpositie plaats van koop- en huurwoningen. Op deze NWR BouwRai gaven opdrachtgevers en architecten hun visie op wonen in de toekomst. De wijk is behalve een staalkaart van woningtypen ook een catalogus van architectuurmodes van de vroege jaren negentig. Bouw Rai Filmwijk 1992 Na het succes van de eerste BouwRai buitenexpositie wordt twee jaar later opnieuw een experimentele woonwijk gerealiseerd. Er worden 37 projecten uitgevoerd en bovendien worden bekende architecten gevraagd om een school en een gezondheidcentrum te ontwerpen. Als reactie op het pragmatische ingepaste stedenbouwkundige karakter van de eerste BouwRai wordt nu uitgegaan van een herkenbaar stedenbouwkundig plan.

BouwRai Muziekwijk

BouwRai Het Gewilde Wonen 2001 De derde BouwRai van de NWR kreeg het thema “Het gewilde wonen” mee. Het werd een grootschalig initiatief voor meer dan 500 huishoudens. Het was erop gericht om bewoners meer invloed te geven op grootte, indeling en afwerking van de woning. Het is een van de voorlopers op het gebied van consumentgericht bouwen. Het Gewilde Wonen ligt in de Eilandenbuurt in Almere Buiten. Prijsvraaggebieden de Fantasie, de Realiteit en de Eenvoud De Fantasie is het resultaat van de prijsvraag voor “ongewoon wonen” in 1982. De vraag was een ontwerp te maken voor een woning, vindingrijk in materiaalgebruik, constructie of vormgeving. De Realiteit is gebouwd als resultaat van de prijsvraag “Tijdelijk Wonen” uit 1985. In 2001 werd de derde prijsvraag uitgeschreven onder de naam de Eenvoud. Niet alle kavels zijn bebouwd. Alle gebieden zijn experimenteel van karakter en bijzonder op het gebied van architectuur.

BouwRai Filmwijk

Regenboogbuurt ( jaren 90) Kleur als structurerend stedenbouwkundig thema wordt voor het eerst in Nederland op grote schaal toegepast, van architectuur tot openbare ruimte. Om rust te brengen in het straatbeeld is gekozen voor een uniforme erfafscheiding aan de voorzijde van de woningen ( 0,80 cm hoog) en waar nodig ook de zijtuinen (2.0 m hoog). De glanzend zwarte spijlenhekken in zijtuinen kunnen ook voorzien zijn van metalen platen voor privacy. Ook andere accessoires zoals balkonhekken worden vaak uitgevoerd in zwart metaal.

BouwRai Het Gewilde Wonen welstandsnota 2018

18

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR BOUWRAI GEBIEDEN MU BEOORDELINGSCRITERIA VOOR MUZIEKWIJK, FILMWIJK EN HET GEWILDE WONEN EN DE PRIJSVRAAGGEBIEDEN DE FANTASIE, DE REALITEIT EN DE EENVOUD Bouwwerken voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • bij nieuwbouw plaatsing en uiterlijk is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water en • bij veranderingen sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur- en materiaalgebruik dan wel daar een helder contrast mee vormen.

de Regenboogbuurt

Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4). Voor zover van toepassing gelden tevens de criteria voor de hoofdinfrastructuur.

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR DE REGENBOOGBUURT Bouwwerken voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • bij nieuwbouw plaatsing en uiterlijk is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water en • bij veranderingen voor zover sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur- en materiaalgebruik.

de Realiteit

de Eenvoud welstandsnota 2018

19

Etalagegebied

De etalagegebieden zijn in gearceerd oranje aangegeven op de welstandskaart. Een etalagegebied is een uniek gebied (gepland of in ontwikkeling) waar de meerwaarde voor Almere evident is en waar de inspanning van het kwaliteitsteam resulteert in een bijzonder gebied. De juridische formulering is als volgt: etalagegebieden zijn welstandsplichtig, met uitzondering van gronden waarvoor nog geen omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen is verleend. Zodra een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen onherroepelijk is, behoort onderhavige grond tot het welstand plichtige gebied. Daaropvolgende bouwaanvragen worden, voor onderhavige grond, door de welstandscommissie beoordeeld. Natuurlijk kan op basis van andere onderdelen van deze welstandsnota wel sprake zijn van een welstandsplicht, bijvoorbeeld op basis voor de criteria langs de hoofdinfrastructuur of reclame. In een etalagegebied is zowel een kwaliteitsteam als een welstandscommissie actief, echter nooit tegelijk voor één vergunningsaanvraag. In etalagegebieden gaan we zorgvuldig om met de ruimtelijke kwaliteit: een kwaliteitsteam stuurt integraal in de ontwikkelfase (nieuwbouw) op basis van bijvoorbeeld een kwaliteitsplan en kavelpaspoort. De adviezen van de welstandscommissie zijn gericht op behoud van de bijzondere kwaliteit van deze gebieden in de beheerfase (wijzigingen bestaande bouwwerk).

BEOORDELINGSCRITERIA VOOR ETALAGEGEBIEDEN Een aanpassing aan een oorspronkelijk bouwplan voldoet aan redelijke eisen indien: • de aanpassing is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water. Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4). Voor zover van toepassing gelden tevens de criteria voor de hoofdinfrastructuur.

welstandsnota 2018

20

ETALAGEGEBIED

Een etalagegebied is een uniek gebied (gepland of in ontwikkeling) waar de meerwaarde voor Almere evident is en waar de inspanning van het kwaliteitsteam resulteert in een bijzonder gebied.

WELSTANDSVRIJ : • nieuwbouw bouwwerk

WELSTANDSPLICHTIG : • Aanpassingen aan het bestaande bouwwerk • Reclame (zie blz 20) • Bouwwerken langs hoofdinfrastructuur (zie blz 13)

Beoordeling door KWALITEITSTEAM op basis van bijvoorbeeld een kwaliteitsplan

Aanpassing check aan Besluit Omgevingsrecht Indien aanpassing niet vergunningsvrij is geldt onderstaande welstandstoets:

Toets Stedenbouwkundige Randvoorwaarden (SRV) Omgevingsvergunning voor bouwen

aanpassingen aan dit bouwerk

Beoordelingscriteria voor etalagegebieden van toepassing. Een aanpassing aan een oorspronkelijk bouwplan voldoet aan redelijke eisen indien: • de aanpassing is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water. Van toepassing is de hardheidsclausule (zie hoofdstuk 1). Van toepassing is het reclamebeleid (zie hoofdstuk 4). Voor zover van toepassing gelden tevens de criteria voor de hoofdinfrastructuur.

4. Reclamecriteria Reclame is welstandsplichtig, ook in welstandsvrije gebieden. Het reclamebeleid in deze welstandsnota is van toepassing op reclame waarvoor een omgevingsvergunning voor bouwen is vereist of een omgevingsvergunning voor handelsreclame op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Het gaat daarbij zowel om reclameobjecten in de openbare ruimte als om reclame op eigen terrein en aan gevels van gebouwen en bouwwerken. De criteria zijn ook van toepassing op tijdelijke reclame, bijvoorbeeld frames van steigermateriaal en reclame in de vorm van folie op ruiten. Het belangrijkste doel van reclamebeleid is om een samenhang in het geheel aan reclames te verkrijgen die het karakter en de identiteit van Almere als moderne stad ondersteunen en versterken. Dit komt ten goede aan de leefbaarheid, de belevingswaarde en de vindbaarheid voor burgers, ondernemers en bezoekers. De excessenregeling (hoofdstuk 1) is van toepassing op reclame. Sneltoetscriteria Voor beoordeling van veel vormen van omgevingsvergunningplichtige reclame zijn sneltoetscriteria opgesteld. Deze maken een snelle afhandeling mogelijk. Indien wordt voldaan aan deze sneltoetscriteria, dan voldoet de aanvraag aan redelijke eisen van welstand en kan deze ambtshalve worden afgehandeld. Een advies van de welstandscommissie is daarbij niet vereist.

Wanneer een aanvraag niet voldoet aan de sneltoetscriteria of voor de betreffende situatie geen sneltoetscriteria zijn opgesteld, zoals bijvoorbeeld centrumgebieden, gelden de algemene reclamecriteria.

• Algemeen

• •

Centrumgebieden

reclame, voor zover niet geplaatst in de openbare ruimte, is object en activiteit gebonden en reclame in of aan een daartoe specifiek in het ontwerp van een bouwwerk aangebrachte voorziening is toegestaan het wisselen van reclame in een bestaande voorziening is toegestaan indien de afmeting van de reclame niet verandert.

Sneltoetscriteria zijn niet van toepassing. Voor centrumgebieden gelden de algemene reclamecriteria. •

Groenblauwe raamwerk

gevelreclame

• •

reclame bij sportterreinen zijn gericht op de sportvelden, tot maximaal 1,20 meter boven het maaiveld en onverlicht, en verwijzingsborden met een maximale afmeting van 0,5m2 zijn gericht op de vindbaarheid van voorzieningen en onverlicht en gevelreclame aan de entreezijde van gebouwen, mits onverlicht. Mupi welstandsnota 2018

22

• Hoofdinfrastructuur

• •

Woonwijken • Buurtwinkelcentra, buurtsupermarkten en kleinschalige bedrijvigheid Bedrijventerreinen en kantoorlocaties

vitrines op dreven in de middenberm, die minimaal 6 meter breed zijn. Er is daarbij geen zichtrelatie met andere vitrines. Een vitrine staat niet in het zicht van woningen, en mupi’s langs de dreven en toegangswegen met een minimale tussenafstand van 80 meter en Een niet-bewegende, onverlichte gevelreclame is toegestaan. Verlichte reclame is toegestaan op of aan een gezondheidscentrum, apotheek of dierenartspraktijk. maximale afmeting 0,75 m2

• •

gevelreclame met een maximale afmeting van 0,75m, en mupi’s en A0 frames uitsluitend bij een buurtwinkelcentrum buiten het zicht van woningen.

• • •

maximaal twee reclames op de gevel; een daarvan bij de entree, en 1 vrijstaande reclame op eigen terrein. maximaal reclameoppervlak 2 m2

Algemene reclamecriteria Wanneer een aanvraag niet voldoet aan de sneltoetscriteria of voor de betreffende situatie geen sneltoetscriteria zijn opgesteld, zoals bijvoorbeeld centrumgebieden, wordt deze alsnog voorgelegd aan de welstandscommissie. De welstandscommissie toetst de aanvraag aan de onderstaande algemene reclamecriteria. Wanneer deze onvoldoende uitsluitsel geven, worden de algemene welstandscriteria (hoofdstuk 5) gehanteerd als aanvullend toetsingskader.

Vitrine

A0 frame

Reclames voldoen aan redelijke eisen van welstand indien: • reclame object- en activiteitgebonden is, en • het gevelontwerp, het stedenbouwkundig of landschappelijk ontwerp uitgangspunt is voor de afmeting en plaatsing van reclameobjecten, en • specifieke in het ontwerp aangebrachte voorzieningen worden benut, en • vrijstaande reclameobjecten voldoende vrij in de ruimte staan, en • reclameobjecten binnen de contour per pand of bouwwerk verzelfstandigd zijn, en • reclameobjecten elkaar niet visueel beconcurreren en • verlichte reclame in harmonie met de omgeving is, en • de reclameboodschap belangrijker is dan de drager.

gevelreclame stadscentrum welstandsnota 2018

23

Tip van de welstandscommissie: Het inschakelen van de oorspronkelijke architect bij verbouwplannen is in de meeste gevallen het meest efficient.

Partiële herziening Zodra er sprake is van een transformatie en verandering van welstandsbeleid in een gebied dient de raad hierover een besluit te nemen. Veranderingen worden door middel van partiële herzieningen van het welstandsbeleid geregeld. Experiment Bewonerswelstand Om meer ruimte te geven aan specifieke wensen van bewoners en ondernemers van Almere kan het zogeheten bewonerswelstand worden ingesteld. Wanneer 2/3 meerderheid in een gebied* aangeeft dat welstandstoetsing gewenst is kan dit worden ingevoerd. Het initiatief voor het instellen van bewonerswelstand ligt bij de bewoners/ondernemers van het gebied. Bij bewonerswelstand is een gebied niet meer welstandsvrij. * ter beoordeling aan de gemeente

icoon van Almere, het kasteel [foto: Alex Verweij]

welstandsnota 2018

24

5. Algemene welstandscriteria Er kunnen zich bijzondere situaties voordoen waarbij de beoordeling van een bouwplan op grond van welstandscriteria uit de vorige hoofdstukken zou leiden tot een onjuiste advisering. Om dit te voorkomen kan teruggevallen worden op de algemene welstandscriteria. In de praktijk betekent dit dat het betreffende bouwplan op grond van deze algemene criteria door de welstandscommissie kan worden beoordeeld. De algemene welstandscriteria die in dit hoofdstuk worden genoemd richten zich op de zeggingskracht en het vakmanschap van het (architectonisch) ontwerp. De principes zijn ontleend aan de notitie “Architectonische kwaliteit” opgesteld door prof. ir. Tjeerd Dijkstra, Rijksbouwmeester (uitgave 2001, 101 Uitgevers Rotterdam). Deze welstandscriteria liggen ten grondslag aan elke planbeoordeling. In praktijk zullen die uitwerkingen meestal voldoende houvast bieden voor de planbeoordeling.

Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat: • de verschijningsvorm een relatie heeft met het gebruik ervan en de wijze waarop het gemaakt is, terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen samenhang en logica heeft; • het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de openbare (stedelijke of landschappelijke) ruimte. Daarbij worden hogere eisen gesteld naarmate de openbare betekenis van het bouwwerk of van de omgeving groter is; • er structuur is aangebracht in het beeld, zonder dat de aantrekkingskracht door simpelheid verloren gaat; • het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft dat beheerst wordt toegepast in ruimtes, volumes en vlakverdelingen; • materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van het bouwwerk zelf ondersteunen en de ruimtelijke samenhang met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan duidelijk maken.

welstandsnota 2018

25

BIJLAGE

Regeling kleurbehoud Regenboogbuurt De Regenboogbuurt is een wijk vormgegeven met een geheel eigen identiteit. Een die zich onderscheidt van andere wijken. Kleur werd als samenbindend thema gekozen, omdat je daarmee, zoals de geestelijk vader van de wijk Hans Laumanns aangaf ‘tegelijk de verschillende buurten binnen de wijk een eigen karakter en sfeer kan geven, zonder dat de samenhang van het geheel verloren gaat’. Kleur moest een stedenbouwkundige betekenis krijgen en de ruimtelijke kwaliteit uittillen boven het gemiddelde niveau van wijkontwikkeling in de jaren negentig. De grote gevelvlakken in de Regenboogbuurt hebben doorgaans een directe relatie met de straatnaamgeving. Een groot gevelvlak is meestal met minerale verf geschilderd metselwerk, maar dit vlak kan ook van een ander materiaal zijn, bijvoorbeeld glas. In tabel 1 staan alle kleurcodes van de grote gevelvlakken. Wijzigingen aan grote kleurvlakken doen afbreuk aan de ensemblewerking van het geheel. Dit is de reden waarom er in de Welstandnota een aparte regeling vormgegeven is ter behoud van deze bijzondere kwaliteit. Het doel van deze regeling is de mogelijkheid te creëren om na vijf jaar te kunnen handhaven in geval er sprake is van een kleurafwijking van grote gevelvlakken, die duidelijk thuis hoort in de categorie exces.

Een exces is een buitensporigheid in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen duidelijk is. De regeling is niet bedoeld om op te treden tegen de volgende zaken; afwijkend schilderwerk van kozijnen en deuren, hekken en panelen, kolommen en andere constructieonderdelen, afwijkingen in kleur als gevolg van achterstallig onderhoud (vuil) of afwijkingen als gevolg van verkleuring. Overgangsregeling Gedurende vijf jaar na de inwerkingtreding van deze regeling worden eigenaren en bewoners in staat gesteld om reeds aanwezige afwijkingen van grote gevelvlakken van hun woning te corrigeren. Pas daarna zal er handhavend worden opgetreden tegen deze bestaande excessen. Tegen excessen die na de inwerkingtreding van deze regeling zijn ontstaan kan onmiddellijk worden opgetreden. Grote gevelvlakken gedefinieerd De uitgave Stedenbouw en Kleur Regenboogbuurt Voorbeeld project Almere van uitgeverij Thot (1995) bevat, naast een beschrijving van de totstandkoming , het definitieve kleurenschema van de buurt. De publicatie is samengesteld in opdracht van en in samenwerking met de gemeente Almere met name de heer Hans Laumanns. De uitgave is te vinden op de website van de gemeente Almere. Het definitieve kleuren schema in deze publicatie vormt de opmaat voor de Regeling Kleurbehoud Regenboogbuurt. Zie tabel 1 voor een overzicht van de grote gevelvlakken.

Database Om bewoners te informeren over de kleuren van hun woning is de Regenboogbuurt Kleurendatabase online beschikbaar gesteld. De Regenboogbuurt Kleurendatabase bevat in ieder geval het overzicht van de grote kleurvlakken zoals in tabel 1 is opgenomen, en daarnaast – indien bekend - de kleuren van alle andere / overige gebouwonderdelen. De database is online te vinden op de website van de gemeente Almere.

welstandsnota 2018

26

Kettingbeding Woningeigenaren in de Regenboogbuurt zijn in veel gevallen in het bezit van een transportacte met daarin een kettingbeding ten aanzien van kleuren en hekwerken. Hierbij een voorbeeld van een transportacte van een willekeurige woning in de Regenboogbuurt: “In deze transportacte wordt vermeld dat “aan mij, de notaris is overhandigd, teneinde onder mijn minuten te worden bewaard; • Een getekende koopovereenkomst; • De op de bovengenoemde projecten van toepassing zijnde kleurenschema’s; • Een tekening, waarop de voor bovenbedoelde projecten van toepassing zijnde erfafscheidingen zijn aangegeven, welke stukken te dien einde door mij, notaris, aan deze acte zijn gehecht.” Het kettingbeding in de koopovereenkomsten van de woningen in de Regenboogbuurt zijn geldig en blijven hun rechtskracht behouden. Na de overgangsperiode van 5 jaar na de inwerkingtreding van deze welstandsnota wordt bij een handhavingstraject een check op het kettingbeding uitgevoerd teneinde juridische strijdigheden te voorkomen.

Regenboogbuurt excessenregel De criteria ter beoordeling van een exces in de Regenboogbuurt zijn de criteria die gelden bij de excessenregeling aangevuld met de volgende criteria: • de kleurafwijking betreft een verandering die zich heeft voorgedaan na de inwerkingtreding van deze welstandsnota, en • het betreft een kleurafwijking die ernstig in strijd is met de kleur conform de in tabel 1 genoemde kleuren. Handhaving Er kan handhavend worden opgetreden indien sprake is van een exces. Het gaat hierbij om repressief toezicht, toezicht achteraf. In de excessenregeling (zie hoofdstuk 1) staat in de toelichting dat ook de enkele wijziging van het uiterlijk van een bouwwerk door bijvoorbeeld het wijzigingen van de kleurstelling door het overschilderen, kan betekenen dat het uiterlijk dat bouwwerk in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand. Een exces is een buitensporigheid in het uiterlijk is dat ook voor niet-deskundigen evident is. Wanneer een verzoek tot handhaving is gedaan kan bij twijfel de welstandscommissie om advies worden gevraagd. Pas na het indienen van een verzoek tot handhaving (een klacht) komt de gemeente in actie. Het indienen van een klacht hoeft niet persé tot handhavend optreden te leiden.

Publiekrecht De gemeente zal in ieder geval geen nakoming vorderen van een bepaling uit een overeenkomst die betrekking heeft op het behoud van kleur als voor de gebruikte kleur publiekrechtelijk toestemming is gekregen. Daarvan is sprake als voor de gebruikte kleur een omgevingsvergunning is verleend of als het om een omgevingsvergunningvrije aanpassing gaat.

welstandsnota 2018

27

Tabel 1 Regenboogbuurt schematische kleuren, kleuren van grote gevelvlakken op adres.

Chartreusestraat 14 t/m 22 voorgevel, achtergevel, indien aanwezig zijgevel. KEIM kleur (begint altijd met een 9) tenzij anders vermeld

ISPO 010/01, NCS S 1050 Y, NCS S 2050 R80B

Chartreusestraat 2 t/m 6

ISPO 020/00, NCS S 1050-Y, NCS S 2050 R 80B

Chartreusestraat 24 t/m 28

ISPO 020/01, NCS S 1040-Y, NCS S 1050 Y20R

Albaststraat 1 t/m 27

9317, 9038, 9038

Albastraat 29 t/m 53

Ral 7035, 9090, 9482/9402/9076

Amarantstraat 1 t/m 11

9010,9010,9019

Amarantstraat 15

9135,9135,9135

Amarantstraat 17

9166,9135,9166

Amarantstraat 19 t/m 67

9166,9135

Amarantstraat 69

NCS S 2040 R80B

Aquamarijnstraat 1

9448, 9448, 9435

Aquamarijnstraat 2 t/m 7

9430, 9430, 9436

Aquamarijnstraat 8 t/m 15

9432, 9432, 9436

Aquamarijnstraat 16 t/m 22

9435, 9435, 9436

Aquamarijnstraat 23

9345, 9435, 9436

Cinnaberstraat 58 en 62

9166,9166,9166

Barnsteenstraat 1 t/m 48

Stricotherm 420405, Stuc 450 AC-DYI

Cremestraat 1 t/m 23

9383, 9383

Beigepad 1 t/m 12

9383,9383

Cremestraat 2 t/m 24

Caramelstraat 1t/m 10

9164, 9435

Caramelstraat 11 en 12

9006, naturel baksteen, resp 9005/9006

Caramelstraat 13 t/m 22

9164, 9435

Chamoisstraat 1 t/m 29

ISPO 020/01, NCS S 1040-Y, NCS S 2050 R90B

Chamoisstraat 6 t/m 14 en 22 t/m 20 Chamoisstraat 2,4 en 30 t/m 32

ISPO 020/01, NCS S 1040-Y, NCS S 1050 Y20R ISPO 020/01, NCS S 1050-Y, NCS S 2050 R80B

Chamoisstraat 16 t/m 20

ISPO 010/01, NCS S 0540G80Y, NCS S 1060 Y10R

Chartreusestraat 1 t/m 13

KEIM 9033, 9036

Chartreusestraat 30 t/m 34

ISPO 020/00, NCS S 1050-Y, NCS S 2050 R 80B

Chartreusestraat 8 t/m 12

ISPO 020/01, NCS S 1040-Y, NCS S 1050 Y20R

Ivoorstraat 1 t/m 28

9038

Jadeplantsoen 1,2,7,8,9,10,31,32,33, 34,51,52,53,54,55,57

9435

Jadeplantsoen 11,12,13,14,27,28,29, 30,47,48,49,50

9432

Jadeplantsoen 15,16,17,18,23,24,25,26, 43,44,45,46

9430

Jadeplantsoen 19,20,22,23

9033

Jadeplantsoen 3,4,5,6,35,36,37,38,55,56,57,58

9436

Jadeplantsoen 39,40,41,42

K912, K912, K912

Jadeplantsoen 21 en 22

9033,9033,9033

Kakistraat 1 t/m 8

9108,9108,9108

Cinnaberstraat 16

9135,9135,9135

Kakistraat 9 t/m 16

9112,9112,9112

Cinnaberstraat 18

9166,9135,9166

Karmijnstraat 1 ,4,7,10,13,16

9169,9169,9169

Cinnaberstraat 20 t/m 56

9166, 9135, 9166

Karmijnstraat 2,5,8,11,14,17

9171.9171,9171

Cinnaberstraat 60,62,64,68,70

NCS S 2040 R80B, NCS S 2040 R80B, NCS S 2040 R80B

Karmijnstraat 3,6,9,12,15,18

9174,9174,9174

Karmozijnhof 1 t/m 31, 2 t/m 32

Sikkens B6.40.30, naturel, Sikkens E8.10.75 B6.40.30

Koraalstraat 1 t/m 35

9166, 9454, 9166 bij hoeken

9076, 9090

Koraalstraat 2 t/m 80

9091, 9135

Ecrustraat 22

9339,9339/9058,9058/9339

Lilastraat 1 t/m 7, 2 t/m 8

9486

Ecrustraat 24

9339, 9078, 9049

Lilastraat 17 t/m 23, 22 t/m 34

9229

Ecrustraat 26 t/m 42

9049, 9037, 9078, 9339

Ecrustraat 4

9541,9541,9541/9003

Lilastraat 25 t/m 31, 36 t/m 44

9493

Ecrustraat 44

9339, 9006

Lilastraat 9 t/m 15, 10 t/m 20

9488

Ecrustraat 46

9339, 9010

Mahoniestraat 1

9003 /9006,9003, 9003/9006

Ecrustraat 48 t/m 62

9037

Mahoniestraat 3,5

9003, 9003

Ecrustraat 6 t/m 20

9049, 9058

Mahoniestraat 7 t/m 17

9003, 9137

Ecrustraat 64

9541, 9582, 9164

Mahoniestraat 19

9003, 9036

Hennahof 1 t/m 35

9003/ 9154, 9164/ 9090, 9154

Mahoniestraat 21 en 25 en 27

9003/9036, 9036

Mahoniestraat 29 t/m 43

9003

Hennahof 36 t/m 38

9146, 0146,0146

Mahoniestraat 45

9003/9036

Hennahof 39 t/m 69

9003/9154,9430/9448, 9154

Mahoniestraat 47

9006/9036,9003,9006/9036

Hennahof 70 t/m 72

9448, 9448,9448

Mahoniestraat 2

9006/9036,9003,9006/9037

Indigohof 1t/m 31, 2 t/m 32

KEIM 702, 9058,

Mahoniestraat 4 t/m 12

9006/9036,9003

Mahoniestraat 14 en 16

9006/9430,9003

welstandsnota 2018

28

Mahoniestraat 18 t/m 66

9006/9036,9003

Malachietstraat 83

9033,9137

Okerstraat 21

9339,9339/9049,9049/9339

Mahoniestraat 68 en 70

9006/9036,9003,9006/9037

Malachietstraat 85

9038,9033

Okerstraat 23

Mahoniestraat 72 t/m 86

9006/9036,9003

Malachietstraat 87

9038,9033,9033/9038

9339,9078/9339, 9049/9339

Mahoniestraat 88 en 90

9006/9430,9003

Malachietstraat 2 t/m 43

9406,9058

Okerstraat 25,29,33,37,41,

9049,9078

Mahoniestraat 92 t/m 106

9006/9036,9003

Mintplantsoen 2

Naturel, 9006,9006

Okerstraat 27

9037,9033

Mahoniestraat 108

9006/9036,9003,9006/9037

Mintplantsoen4

Okerstraat 31,39

9037,9339

Maisgeelstraat 2 t/m 18

9038

Okerstraat 35

9049,9339

Maisgeelstraat 20

9038, K921, K921/9038

NCS S 3040- B30G, NCS S 1010- B30G, NCS S 1010- B30G

Okerstraat 43

9339,9339/9006,9006

Maisgeelstraat22

9038, K921, K921/9036

Okerstraat 45

9339,9003/9339,9010

Maisgeelstraat 24 t/m 40

9036

Okerstraat 47 t/m 61

9037,9097

Maisgeelstraat 42

9033,9033,9033

Okerstraat 63

9541,9582,9541/9003

Maisgeelstraat 44 t/m 54

9036

Okerstraat 65

9049,9164/9339,9003/9010

Maisgeelstraat 56 en 58

K921,K921,K921

Okerstraat 2

9066/9872,9872,9066/9872

Maisgeelstraat 1 t/m 27

9038, 9339

Okerstraat 4 en 6,38,72

9049/9872,9872

Maisgeelstraat 29 t/m 39

K922, 9036, K921

Okerstraat 12,44,66,74

9036/9490,9872

Maisgeelstraat 41 en 59

9037,9339

Okerstraat 14,46,56,64

9409/9872,9872

Maisgeelstraat 43 t/m 57

9033,9339

9038/9872,9872

Maisgeelstraat 61

9036, 9339

Okerstraat 8,10,16,24,40,48,62,70,78,

Maisgeelstraat 63 t/m 77

9033,9339

Okerstraat 18,26,34,42,50,60,68,76,

9038/9036,9872

Maisgeelstraat 79

9036,9339,9339

Okerstraat 20, 28,36,52,

9036/9049,9872

Malachietstraat 1

9036,9033, 9033/9036

Okerstraat 30,58,

9490/9049,9872,9490/9872

Malachietstraat 3

Okerstraat 32

9490/9038,9872,9490/9872

Okerstraat 80,82

9872,9872,9049/9872

Okerstraat 84

9010,9010,9010

Oranjegeelstraat1,3,5,7,2,4,6

9049,9049,9049

Oranjegeelstraat 9,11, 13,15,8,10,12,14