Stevige lokale teams en inzet investeringsfonds jeugd en gezin (26006) RAADSVOORSTEL

Voorstel aan de raad Voorstel aan de raad Datum PM [In te vullen door de raadsgriffie] Raadsnummer 26006

Onderwerp

Stevige Lokale Teams en inzet Investeringsfonds jeugd en gezin Beleidsveld

Jeugd(hulp) en gezin Portefeuillehouder

N.M. Nieuwenhuizen Steller

M.E. Knook Fatale termijn

1 februari 2026 Voorgesteld raadsbesluit 1. De ontwikkeling van de Stevige Lokale Teams in de komende periode te starten op basis van de volgende uitgangspunten: a. één stedelijk kader met maatwerk in de wijk; b. één team per wijk, voor alle leeftijden; c. mandaat en doorlopende regie; d. de organisatievorm en capaciteit volgt de inhoud; e. professionals die zowel verbinden als doen, mét inzet van experts en de sociale basis; f. helder opdrachtgeverschap en een taak op resultaat en financiën; g. aansluiten op bestaande netwerken en werkwijzen. 2. Het college opdracht te geven om: a. naast JGZ Almere ook de wijkteams mee te nemen in de scope van de Stevige Lokale Teams; b. in 2026 te starten met de werkwijze van de Stevige Lokale Teams in twee wijkteamgebieden, vooruitlopend op een uitrol die in 2026 al van start gaat. 3. In te stemmen met de inzet van de volgende middelen vanuit het Investeringsfonds jeugd en gezin, ten behoeve van de ontwikkeling en totstandkoming van de Stevige Lokale Teams in 2026: a. € 800.000 voor de inzet van taakgerichte (voor)investeringen op wijkteamniveau voor herstel en versterken van de sociale en pedagogische basis, ter voorkoming van instroom naar jeugdzorg; b. € 1.700.000 voor het versterken van de toegang- en regiefunctie van de JGZ Almere en wijkteams; c.

€ 300.000 voor tijdelijke extra capaciteitsinzet voor het uitbreiden van Stevige Lokale Teams in twee wijkteamgebieden; d. € 500.000 voor projectleiding, inclusief voorbereiding van de aanbesteding. 4. De begrotingswijziging vast te stellen. Inleiding en bestuurlijke context Het transformeren van de jeugdzorg is een van de meest urgente opgaven in Almere. Het is van groot maatschappelijk en financieel belang dat de gemeente, samen met vele partners, de kwaliteit van de jeugdzorg in de komende jaren weet te verhogen en meer grip krijgt op de uitgaven. Niet voor niks heeft (de kwaliteitsverbetering en het vergroten van de financiële beheersbaarheid van) de jeugdzorg een prominente plek in het in 2024 gesloten coalitieakkoord én heeft uw raad zelf ook een actieve rol ingenomen middels het initiatief de Almeerse aanpak. Het proces om de jeugdzorg te transformeren zijn we al jaren geleden gestart. Het raadsbesluit 24132 (Transformatie jeugdhulp) d.d. 18 juli 2024 vormt daarin een belangrijke stap.

1

Voorstel aan de raad De langetermijnstrategie uit dit raadsbesluit vormt de leidraad voor hoe we de komende jaren werken aan het realiseren van de benodigde transformatie. Met een amendement1 op het raadsvoorstel heeft u als raad duidelijk aangegeven nauw betrokken te willen worden bij en richting te willen geven aan de verdere uitwerking van de Stevige Lokale Teams (SLT). Met dit raadsvoorstel leggen wij u een keuze voor aangaande de uitgangspunten en enkele inrichtingsprincipes waarlangs wij in 2026 verder kunnen werken aan de totstandkoming van de SLT. Ook stellen wij u voor om budget vanuit het investeringsfonds doorontwikkeling wijkgericht werken jeugd en gezin beschikbaar te stellen voor de realisatie van de ontwikkeling in 2026. In essentie is het doel van de SLT om dicht bij de inwoner, meer preventief en meer gericht op integrale gezinsproblematiek hulp aan kinderen en rond gezinnen te geven. De vorming van de SLT is daarmee een cruciale bouwsteen in de transformatie van de jeugdzorg. Tegelijkertijd is het proces ernaartoe om diverse redenen uitdagend. In de eerste plaats omdat met een brede groep van partners (JGZ, consortium wijkteams) en verwijzers (praktijkondersteuners, huis- en jeugdartsen) vanuit een bestaande naar een nieuwe situatie moet worden gekomen.

Maar ook omdat er veel samenhang is met verschillende lokale trajecten en ontwikkelingen (zoals de proeftuin van het Toekomstscenario Jeugd en Gezin, Sterker in de Wijk, en de lokale uitwerking van IZA, GALA en AZWA) én de noodzaak om aan te sluiten op de nog in ontwikkeling zijnde landelijke Hervormingsagenda Jeugd (waarbij landelijke deadlines niet lijken te worden gehaald) en aanpalende ontwikkelingen (zoals het uitgebrachte advies van de commissie Van Ark en de Kabinetsreactie daarop). Om bovenstaande redenen duurt het proces langer dan wij op voorhand hadden ingeschat. Wij realiseren ons dat het gevolg daarvan is dat wij niet alle toezegde termijnen voor het betrekken van uw raad bij de SLTontwikkeling hebben kunnen nakomen. Dat betreuren wij, maar tegelijkertijd denken wij u als raad met voorliggend voorstel tijdig en goed in positie te kunnen brengen. In de afgelopen jaren zijn met betrekking tot de jeugdhulp-transformatie in uw raad verschillende moties aangenomen en toezeggingen door ons college gedaan. Hierbij geven wij een overzicht van de opvolging daarvan: 1. Op 10 november 2022 is motie RG-319/2022 (Aanvullende onderzoeksvragen pilot Teams Gezinsbegeleiding) aangenomen, waarin het college wordt opgedragen een aantal aanvullende onderzoeksvragen in de pilot mee te nemen en pas over te gaan tot uitrol van deze aanpak na bespreking van een eindevaluatie met de raad.

De pilot is inmiddels gestopt. De lessen en werkzame elementen die uit de pilot zijn voortgekomen nemen we mee in het totstandkomingsproces van de SLT en de bredere ontwikkeling van het wijkgericht werken. Wij hebben u hierover met een op 4 december 2025 verstuurde raadsbrief geïnformeerd. De motie beschouwen we daarmee als afgedaan. 2. Op 25 januari 2024 heeft het college aan uw raad toegezegd dat wij een schriftelijke terugkoppeling geven over de mogelijkheid om bij de opdracht aan de wijkteams vanuit het bestedingsplan Parlementaire Ondervragingscommissie Kindertoeslagaffaire te kijken hoe dit past bij de ontwikkeling van de jeugdzorg, gebiedsteams en teams jeugd en gezin. De hiervoor aangegeven lessen en werkzame elementen gaan voor een belangrijk deel over de professionele ruimte die professionals nodig hebben om te kunnen doen wat nodig is om erger te voorkomen. Wij beschouwen deze toezegging daarom als afgedaan. 3. Op 11 april 2024 heeft het college aan uw raad toegezegd om verwijzers (huisartsen, gecertificeerde instellingen, jeugdartsen en JGZ) nauw te betrekken bij de verdere uitwerking en het functioneren van het hele bouwwerk dat rondom jeugdhulp wordt opgezet. De verwijzers zijn een belangrijke bouwsteen bij de totstandkoming van de SLT en betrokken bij het SLT-proces. Wij beschouwen deze toezegging daarom als afgedaan.

Op 15 oktober 2025 stuurden wij u een eerdere versie van dit raadsvoorstel. Op 12 december 2025 heeft het presidium op ons verzoek deze versie teruggegeven. De reden hiervoor was dat wij na 15 oktober 2025 nieuwe informatie hebben ontvangen op basis waarvan wij de behoefte voelden om aanpassingen aan het raadsvoorstel te doen. Het betreft recent onderzoek van JGZ Almere, waaruit duidelijk wordt dat de maatschappelijke effecten van het niet investeren in toegang en regie steeds groter worden. Naar aanleiding daarvan stellen wij voor om vanuit het investeringsfonds in 2026 een extra bedrag van € 700.000 op te nemen voor de toegang en regiefunctie van JGZ Almere.

1

Amendement Verscherping beslispunten (24132.001).

2

Voorstel aan de raad Beoogd effect Met de transformatie van de jeugdzorg beogen we de kwaliteit van de geboden hulp aan kinderen, jeugdigen en gezinnen te vergroten en tegelijkertijd meer grip te krijgen op het zorggebruik en daarmee de kosten. De ontwikkeling van de SLT moet een cruciale bijdrage gaan leveren aan het goed ondersteunen van inwoners, het waar het kan hen begeleiden naar informele vormen van ondersteuningen en het daarmee zoveel mogelijk voorkomen van onnodige formele, specialistische zorg. Toelichting en argumenten Doel en omschrijving Stevige Lokale Teams Het doel van de Stevige Lokale Teams is tweeledig: (1) inwoners sneller, beter en dichterbij passende hulp te bieden en (2) meer grip te krijgen op de kosten door onder andere een stevig regie te voeren op de inzet van maatwerkvoorzieningen en het gebruik hiervan terug te dringen. We kennen deze ambitie binnen onze gemeente al langer: al in 2015 is met de decentralisaties een vergelijkbare koers ingezet. Maar eerdere pogingen strandden vaak op versnippering, het ontbreken van doorlopende regie en het ontbreken van structurele financiering. De Stevige Lokale Teams zijn de volgende stap in het wijkgericht organiseren van hulp en ondersteuning in onze gemeente.

Ze vormen geen nieuwe laag in het sociaal domein, maar zijn nadrukkelijk een doorontwikkeling van de bestaande wijkteams en de jeugdconsulenten van JGZ Almere. Het gaat om brede teams die integraal, generalistisch, interdisciplinair en outreachend werken voor alle inwoners in de wijk. Hun opdracht sluit aan bij het Richtinggevend Kader Toegang van de VNG voor het verbeteren van de toegang, te weten: dichtbij, integraal en met mandaat. Concreet betekent deze ontwikkeling dat inwoners sneller en laagdrempeliger toegang krijgen tot hulp. De teams zijn zichtbaar aanwezig in de wijk en benaderbaar en een inwoner hoeft niet meer langs verschillende loketten, maar krijgt direct ondersteuning van professionals die met een brede blik kijken naar alle leefgebieden. Daarbij kunnen de teams zelf lichte vormen van begeleiding bieden. Dit doen zij beschikkingsvrij en zonder bureaucratische indicatieprocedures. Bij de inzet van jeugdhulp in het gespecialiseerd onderwijs gebeurt dit inmiddels al. De professionals in de wijk zijn het vaste aanspreekpunt voor inwoners zolang dat nodig is. Achterliggende patronen en systeemknelpunten worden door de teams gesignaleerd en ingebracht bij beleid, zodat ervaringen uit de wijk leiden tot structurele verbeteringen.

De Stevige Lokale Teams staan daarbij nadrukkelijk niet op zichzelf, maar functioneren in nauwe relatie tot de sociale en pedagogische basis in de stad. De lokale teams ontlenen een deel van hun kracht aan de samenwerking met deze sociale basis, waaronder scholen, sportverenigingen, welzijnswerk, vrijwilligers en informele steun(punten). Vanuit de sociale en pedagogische basis worden problemen vroegtijdig gesignaleerd en als nodig zetten zij het lokale team in. Dit vraagt van de gemeente Almere om te zorgen dat de sociale en pedagogische basis stevig genoeg is om deze functie te vervullen. Aan de andere kant steunen de lokale teams ook op de expertise van partners met specialistische kennis. Niet alle hulp kan of hoeft door het team zelf geboden te worden. Waar specifieke deskundigheid nodig is, bijvoorbeeld op het gebied van geestelijke gezondheid, veiligheid of complexe opvoed- en gezinsvraagstukken, werken de teams nauw samen met specialisten die in de wijk meedenken en tijdelijk meewerken. Deze consultatie- en adviesfunctie zorgt ervoor dat kennis en ervaring uit de tweede lijn dichtbij beschikbaar zijn, zonder dat de regie of het aanspreekpunt voor de inwoner verloren gaat. Zo worden de teams versterkt door expertise uit andere domeinen, terwijl inwoners profiteren van een samenhangende en slagvaardige aanpak in hun eigen wijk.

Met het Sociaal Stedelijk Team (SST) hebben we hier binnen onze gemeente een startpunt voor. Voor de professionals betekent dit een verandering in werkwijze. Zij moeten niet alleen signaleren en doorverwijzen, maar ook zelf ondersteuning bieden en regie voeren. Dat vraagt nieuwe vaardigheden: 3

Voorstel aan de raad systemisch kijken, domeinoverstijgend samenwerken en intensief gebruikmaken van consultatie en advies van specialisten én partners in de sociale en pedagogische basis. Ook zijn functies als regie, signalering van (on)veiligheid, (lichte) begeleiding, opvoedondersteuning en schuldenaanpak expliciet onderdeel van het dagelijks werk. De teams moeten hiervoor voldoende deskundigheid, capaciteit en mandaat hebben om over beleidsterreinen heen te handelen. De verwachting is dat wanneer de teams hiertoe voldoende in staat zijn bijvoorbeeld de grote aantallen (her)meldingen naar Veilig Thuis zullen afnemen. Inwoners gaan merken dat er minder versnippering is en dat hulp sneller en meer op maat wordt geboden. Problemen worden eerder gesignaleerd en in samenhang aangepakt. Dat voorkomt dat meerdere hulpverleners langs elkaar heen werken of dat gezinnen telkens hun verhaal opnieuw moeten doen. Door sterker in te zetten op preventie en algemene voorzieningen neemt de instroom in zware en dure maatwerkvoorzieningen af. Daarmee komt er ook meer ruimte voor inwoners die langdurig of intensief ondersteuning nodig hebben. Dit vraagt van de gemeente om stevig te sturen op het ombuigen van maatwerkvoorzieningen naar collectieve voorzieningen en begeleiding binnen de teams in de wijk.

De term Stevige Lokale Teams verwijst dus niet naar een nieuwe organisatie, maar naar de werkwijze en de wijze van organiseren die hiervoor nodig is. In de Almeerse praktijk wordt deze werkwijze in eerste instantie uitgevoerd door de professionals van de Wijkteams Almere en de JGZ Almere, uiteraard in nauwe verbinding met bestaande netwerken. Het streven is om de teams gaandeweg verder te verbreden met professionals uit andere domeinen wanneer dit het werken in de wijk versterkt. Daarbij kan gedacht worden aan specialisten op het terrein van schulden- en armoedeproblematiek of aan werk- en inkomensconsulenten. Ook is het van belang dat in de wijk voldoende kennis en capaciteit aanwezig is om veiligheidsvraagstukken te signaleren en hierop te handelen. Zo ontwikkelen de Stevige Lokale Teams zich stap voor stap tot het aanspreekpunt in de wijk voor inwoners met een hulpvraag. Op basis van deze ervaring is uiteindelijk een keuze te maken hoe de Stevige Lokale Teams gestalte moeten krijgen qua organisatievorm en wat dit betekent voor de huidige partijen die hierbij betrokken zijn. Toelichting op de voorgestelde uitgangspunten De ontwikkeling van de Stevige Lokale Teams vraagt om duidelijke uitgangspunten die richting geven aan de nieuwe werkwijze. Deze uitgangspunten vormen het kader waarbinnen we als gemeente samen met onze partners aan de slag gaan. 1.

Eén stedelijk kader met maatwerk in de wijk- De uitgangspunten zijn overal in de stad gelijk. Tegelijk vraagt de praktijk om differentiatie: een wijk met veel jeugdproblematiek heeft andere formatie nodig dan een wijk met relatief lichte vragen. Het stedelijk kader biedt duidelijkheid en de samenstelling per team sluit aan bij de populatie en problematiek in de wijk; 2. Eén team per wijk, voor alle leeftijden - Inwoners moeten altijd terechtkunnen bij één herkenbaar team per wijk. We sluiten hierbij aan bij de huidige wijkteamindeling en we kiezen voor brede teams in de wijk die zich richten op 0–100 vragen, waarin in eerste instantie professionals van JGZ Almere en medewerkers van de bestaande Wijkteams Almere samenwerken. Dit voorkomt parallelle structuren en zorgt ervoor dat elk gezin of huishouden één aanspreekpunt heeft in de wijk. Dit betekent dat we deze ontwikkeling samen maken met de Wijkteams Almere én JGZ Almere; 3. Mandaat en doorlopende regie - Professionals beschikken over mandaat om domeinoverstijgend te handelen en hebben beschikkingsvrije ruimte voor het bieden van lichte vormen van begeleiding, binnen duidelijke kaders. Zij blijven aanspreekpunt voor inwoners, ook na een verwijzing en voeren doorlopend procesregie, zonder de regie over te nemen van de inwoner; 4.

De organisatievorm en capaciteit volgt de inhoud – We beginnen bij de vraag: wat is de werkwijze die het beste past bij Stevige Lokale Teams en welke capaciteit is hiervoor nodig? Eerst ontwikkelen en beproeven we in de praktijk hoe deze teams werken, welke rol zij vervullen en wat zij nodig hebben om effectief te zijn. Pas wanneer die werkwijze helder en stevig staat, kijken we wat nodig is van de bestaande organisaties om hierop aan te sluiten en waar eventueel aanpassingen nodig zijn. Ook bepalen we hoeveel capaciteit er dan nodig is en of dit aanvullend op de reeds voorgestelde verschuiving binnen de keten naar voren gehaald kan worden; 4

Voorstel aan de raad 5. Professionals die zowel verbinden als doen, mét inzet van experts en de sociale basis - De teams werken domeinoverstijgend en systemisch. Ze verwijzen niet alleen, maar bieden ook zelf lichte begeleiding. Cruciaal is dat zij daarbij steunen op een stevig wijknetwerk: basisvoorzieningen, het onderwijs, vrijwilligers en informele steun. Daarnaast werken zij nauw samen met experts uit het netwerk voor consultatie en advies bij complexe vraagstukken. Zo leren de teams van experts, krijgen inwoners beter passende ondersteuning en voorkomt het verkeerde verwijzingen. Dit voorkomt de inzet van te zware of te langdurige zorg; 6. Helder opdrachtgeverschap en een taak op resultaat en financiën - De teams in de wijk krijgen een heldere taakopdracht, zowel inhoudelijk als financieel, gebaseerd op de inhoudelijke opgave passend bij de behoefte in de wijk. Voor de inkoop betekent dit een verschuiving van productiegerichte afspraken (P*Q) naar taakgericht partnerschap. Gemeente en partners delen verantwoordelijkheid voor de beweging van maatwerkvoorzieningen (beschikkingen jeugdhulp) naar oplossingen in de wijk. Er is zicht en grip op wat gebeurt binnen de teams in de wijken en het daadwerkelijk afbouwen van maatwerkvoorzieningen; 7. Aansluiten op bestaande netwerken en werkwijzen - We sluiten nadrukkelijk aan bij wat al werkt.

Voorbeelden zijn casemanagement dementie, mentale gezondheidsnetwerken of Passend Onderwijs Almere. Deze netwerken of netwerkfuncties zijn vertrouwd en effectief. Door daarop voort te bouwen voorkomen we dat er iets nieuws ernaast beginnen en benutten we bestaande kennis, structuren en relaties. Toelichting op de voorgestelde inrichtingsprincipes (scope en fasering)

Zoals valt op te maken uit de planning wordt er begin 2027 van uw raad nog een besluit gevraagd over de governance en over de daarbij passende inkoop. Toelichting op de monitor en de inzet van de middelen uit het investeringsfonds We borgen dat het investeringsfonds wordt aangewend voor de versterking van de toegang tot de jeugdzorg en het ontwikkelen en uitbreiden van aanbod voorliggend aan jeugdzorg. We zetten met deze beweging in op een aantal effecten die we gedurende de doorontwikkeling in de periode 2025 (nulmeting) tot en met 2028 gaan monitoren. Dit geeft ons ook de mogelijkheid tussentijds bij te sturen indien de beoogde resultaten achterblijven of niet worden behaald. De monitor zal per 1 februari 2026 meelopen met de ontwikkeling van de Stevige Lokale Teams en de investeringen die we doen. De investeringen moeten uiteindelijk leiden tot een structurele verschuiving van € 4 miljoen van het jeugdhulpbudget en € 1,2 miljoen vanuit het budget Veilig Thuis in 2029 naar de SLT en de sociale en pedagogische basis. Deze verschuiving van middelen komt bovenop de gemeentelijke taakstelling op het jeugdbudget. De monitor en de rapportage over de voortgang kan als apart onderdeel worden meegenomen in de raadsrapportage Jeugd. Deze wordt elk half jaar geactualiseerd. De nulmeting vindt eind 2025 plaats. We monitoren in ieder geval de volgende effecten:

5

Voorstel aan de raad • • •

• •

Er worden meer jeugdigen met hun hulpvraag geholpen binnen de Stevige Lokale Teams. Hierdoor is een doorverwijzing naar aanvullende jeugdzorg niet meer nodig of wordt effectiever doorverwezen naar passende zorg. Voorliggende voorzieningen worden meer ingezet als oplossing voor de hulpvraag van een jeugdige. Hierdoor is de inzet van jeugdzorg niet nodig. Op dit moment loopt circa 30% van alle verwijzingen naar jeugdzorg via de toegang bij de JGZ. Door de herpositionering (zichtbaarder maken in de wijk) en versterking van de toegangsfunctie lopen er meer verwijzingen via de SLT. Hierdoor heeft de gemeente meer sturingsmogelijkheden op de inzet van jeugdzorg. Door de gezinsgerichte aanpak worden problemen binnen het gezin eerder gesignaleerd en kan effectiever ingezet worden op een duurzame oplossing voor ouder en kind. Door versterking van de regie op veiligheidsvraagstukken binnen het gezin kunnen hermeldingen bij Veilig Thuis worden voorkomen.

Bovenstaande effecten moeten zichtbaar leiden tot een afname van de uitgaven binnen de jeugdzorg in de periode 2026 tot en met 2029, zie onderstaande tabel. Hiermee wordt het mogelijk om de investering die gepaard gaat met de inrichting van de Stevige Lokale Teams en de versterking van de sociaalpedagogische basis op termijn te dekken binnen de bestaande begroting. Het verzoek om investering van middelen uit het investeringsfonds voor 2027 en verder zal met behulp van de monitor onderbouwd worden en medio 2026 aan u worden voorgelegd. In dit voorstel wordt ook het verschuiven van middelen uit jeugdhulp en Veilig Thuis meegenomen. Investeringsplan jeugd en gezin (bedragen x € 1.000)

2025

2026

1. Project herindicering jeugdhulp

200

300

2. Start Stevige lokale teams in twee wijken

200

400

Investeringen reeds opgenomen in Q2

400

700

3. (Tijdelijke) versterking toegang en regiefunctie JGZ Almere

2027

2028

2029

400

500

500

700

4. Doelmatigheid jeugdhulp 5. Inrichting Stevige lokale teams

300

1.200

1.200

1.200

6. Regie jeugdhulp en zorgmeldingen gezinnen met kinderen

600

600

600

600

7. Regie zorgmeldingen volwassenen

400

400

500

500

8. Herstel sociale en pedagogische basis

800

1.300

2.000

2.400

9. Projectkosten

500

600

300

-4.000 -

-3.000 1.500

-1.300 3.800

Dekking uit investeringsfonds jeugd en gezin Structurele dekking door lagere kosten jeugzorg

-400 -

5.200

1. Project herindicering jeugdhulp Vanaf 1 september 2025 zijn we begonnen met het extra beoordelen van verlengingsverzoeken voor beschikkingen jeugdhulp. Deze interventie is noodzakelijk omdat in de huidige werkwijze vrijwel alle verlengingsverzoeken op dit moment automatisch worden goedgekeurd. Dit komt door tijdgebrek. Door de werkwijze te veranderen, beogen we effectiever in te grijpen op trajectduur en kostenbeheersing. Ook verwachten we dat aanbieders op termijn zorgvuldiger gaan afwegen of verlenging echt nodig is. De inzet zal gespreid plaatsvinden vanaf september 2025 tot eind 2026. Het doen van de beoordelingen zal ook inzicht geven in de mogelijkheden tot afschaling van zorg en verkorting van de trajectduur. Als blijkt dat deze aanpak leidt tot een meer doelmatige inzet van jeugdhulp en kostenbesparing, is het voornemen om de werkwijze structureel te borgen. 2. Pilot JGZ ontwikkeling stevige lokale teams De gemeente gaat samen met het consortium wijkteams en de JGZ Almere een belangrijke stap zetten in de doorontwikkeling van de toegang tot jeugdhulp via de opbouw van Stevig Lokale Teams (SLT) in aansluiting op de werkwijze van de wijkteams. In de wijken Stad Centrum en Literatuurwijk wordt gestart met een pilot waarin jeugdconsulenten niet alleen verwijzen en regie voeren, maar ook lichte begeleiding en hulp bieden. 6

Voorstel aan de raad 3. (Tijdelijke) versterking toegang en regiefunctie JGZ Almere De toegang en regiefunctie van de JGZ Almere staat al geruime tijd onder druk terwijl deze functie randvoorwaardelijk is om grip en regie te krijgen op de instroom in jeugdhulp. Dit is ook kenbaar gemaakt door de raad met motie 25186.002 (Versterking toegang en regie op de jeugdzorg). Door tijdelijke versterking van de toegang en regiefunctie van de JGZ Almere brengen we de dienstverlening op peil als startpunt voor de beoogde ontwikkeling van de Stevige Lokale Teams. Voor de toegangsfunctie betekent dit dat we voldoen aan de wettelijke doorlooptijden. Uit recent onderzoek van JGZ Almere werd duidelijk dat de maatschappelijke effecten van het niet investeren in toegang en regie steeds groter worden.. Wij voorzien een structurele oplossing voor deze financiering met het inrichten van de Stevige Lokale Teams, het doorontwikkelen van de regiefunctie, het vergroten van de doelmatigheid van de jeugdhulp en de transformatie van het zorglandschap. Als aanvullende versterking na 2026 nodig blijft, brengen we dit in via het reguliere begrotingsproces. Wij beschouwen de motie 25186.002 hiermee als afgedaan. 4. Doelmatigheid jeugdhulp: Door de toegang en regiefunctie van de JGZ Almere structureel te versterken sturen we op de doelmatigheid van de ingezette zorg.

We sturen op casusniveau op de duur en intensiteit van de hulpverleningstrajecten met als uitgangspunt de verordening jeugd. Door het verkorten van de duur en de intensiteit van de trajecten verdient deze investering zichzelf terug. We nemen hierbij de ervaringen mee die worden opgedaan binnen het project herindicering. 5. Inrichting Stevige lokale teams: In 2025 is gestart met de ontwikkeling van de Stevige Lokale Teams in 2 wijken. In 2026 willen we dit uitbreiden naar nog 2 wijkteamgebieden. We verwachten hiervoor aanvullend € 300.000 nodig te hebben om de capaciteit verder uit te breiden. De ontwikkelruimte die ontstaat geeft ruimte om te oefenen met de nieuwe rol en taak. 6. Regie jeugdhulp en zorgmeldingen gezinnen met kinderen: Door het organiseren van de regiefunctie houden de SLT zicht op de meer complexe veiligheidsvraagstukken om melding naar Veilig Thuis of uiteindelijk de Gecertificeerde Instellingen te voorkomen. Voorinvestering op deze inzet zou moeten leiden tot een duurzame verschuiving van middelen. 7. Regie zorgmeldingen volwassenen: Het bevorderen van de deskundigheid bij maatschappelijk werkers om gerichter gesprekken te kunnen voeren over (on)veiligheid in gezinnen samen met uitbreiding van capaciteit maakt het mogelijk om regie te voeren en zo (her)meldingen naar Veilig Thuis te voorkomen.

Voorinvestering op deze inzet leidt tot een duurzame verschuiving van middelen. In 2026 willen we een eerste stap zetten om de regiefunctie bij jeugd, gezinnen en volwassenen door te ontwikkelen en hiermee de druk op meldingen bij Veilig thuis te verlagen. Vanaf 2027 willen we deze taken structureel borgen binnen de stevige lokale teams. 8. Herstel van de sociale en pedagogische basis: Op basis van specifieke wijkfoto’s wordt in kaart gebracht wat de staat van de sociale en pedagogische basis is, welke specifieke preventieve interventies aanwezig zijn en in hoeverre die aansluiten bij de demografische gegevens van de wijk. Dit doen we in lijn met de uitkomsten van de maatschappelijke agenda. We willen taakgerichte (voor)investeringen kunnen doen op wijkteamniveau om instroom naar jeugdhulp te voorkomen. Hierbij kan gedacht worden aan uitbreiding van taken als schoolmaatschappelijk werk, oké op school etc. Dit doen we in de wijken waarin we starten met de SLT. Dit geeft een beeld van het functioneren van de SLT in de ontwikkelfase. Op basis van de specifieke taak of opdracht wordt bepaald welke organisatie opdrachtnemer is voor die specifieke opdracht. Op deze manier kunnen wij monitoren op de behaalde resultaten en indien nodig tijdig bijsturen. 9.

Projectkosten: Worden gemaakt om de benodigde expertise is huis te halen en zowel de ambtelijk alsook de partners in de stad te ondersteunen in de transformatie. De projectkosten zijn gericht op het organiseren van de SLT, het 7

Voorstel aan de raad inrichten van de monitor, deskundigheid op het gebied van privacy en governance vraagstukken en adviseren op een inkoop die aansluit bij de governance structuur. Kanttekeningen en alternatieven Er zijn verschillende kanttekeningen te maken in relatie tot dit voorstel: -

Als uitgangspunt wordt een wijkteam 0-100 voorgesteld. Eerder is gekozen voor jeugdteams naast de wijkteams. De keuze voor een wijkteam 0-100 is een trendbreuk ten opzichte van eerdere besluiten. Er is altijd ingezet op verbinding tussen de wijkteams en de toegang van JGZ Almere. Nu vragen wij hen om als één team te werken. Het is ook mogelijk om de huidige werkwijze voort te zetten en in te zetten op een versteviging van de verbinding tussen de twee teams. Dit raden wij af. De keuze wijkteam 0-100 wordt gemaakt om het uitgangspunt jeugdhulp is gezinshulp kracht bij te zetten. Ook doen wij middels dit uitgangspunt recht aan het Richtinggevend Kader Toegang van de VNG dat stelt dat lokale teams integraal en dichtbij in de wijk werken.

-

De ervaring van het werken als één team zal leiden tot een voorstel over een passende governance naar uw raad eind 2026. Dit zal een voorstel zijn dat, voor zover mogelijk, de instemming van het consortium wijkteams alsook JGZ Almere heeft. Dit kan het gevoel geven dat er nog weinig ruimte is voor inspraak. Het kan wenselijk zijn om bij het bespreken van dit voorstel richting mee te geven over de governance.

-

Bij helder opdrachtgeverschap en een taak op resultaat en financiën wordt niet concreet aangegeven hoe daar uitvoering aan wordt gegeven. Eerder heeft uw raad bij motie aangegeven dat hij populatiefinanciering een geschikte financieringsvorm vindt om grip op de kosten voor jeugdzorg te houden. Zoals aangegeven in de Programmabegroting 2026 wordt dit gezien als een passende financiering die onderzocht zal worden. Mogelijk wil uw raad dit expliciet opnemen.

-

Zoals eerder aangegeven is een belangrijke randvoorwaarde voor de SLT om succesvol te zijn een stevige sociale en pedagogische basis. Het doorschuiven van middelen vanuit de jeugdhulp en Veilig Thuis zal niet voldoende zijn om die volledig te verstevigen. De sociale en pedagogische basis is breder dan de activiteiten die gekoppeld zijn aan het jeugdzorggebruik. Datzelfde geldt voor de inzet van de huidige wijkteams. De investering die vanuit het investeringsfonds wordt gedaan is gericht op het voorkomen van jeugdhulp en compenseert niet voor het niet meegroeien van de begroting van de wijkteams met de groei van de stad en de toename van de complexiteit van de zorgvragen. Dat betekent dat er voor de wijkteams (mogelijk) meer nodig is om de taken die zij nu al uitvoeren, goed te blijven uitvoeren.

-

Een verschuiving van middelen vanuit jeugdhulp boven op een taakstellende gemeentelijke bezuiniging is kwetsbaar. Er is een risico dat de verschuiving van middelen de realisatie van de bezuiniging bemoeilijkt. De monitor helpt mee om inzicht te krijgen op welke manier substitutie plaatsvindt en mogelijk dat er lopende de implementatie nog andere keuzes gemaakt moeten worden. Hierover zal uw raad door middel van de financiële kwartaalrapportages geïnformeerd worden.

-

Binnen de Programmabegroting 2026 is onvoldoende dekking gevonden voor de financiering van Veilig Thuis. Dit is als knelpunt opgevoerd. Verschuiving van middelen kan alleen plaatsvinden wanneer daar voldoende dekking tegenover staat. Bij onvoldoende dekking zal het bedrag dat doorgeschoven kan worden ook onvoldoende zijn.

Financiële middelen en effecten Bij de Programmabegroting 2026 zit een voorstel voor een in te richten investeringsfonds jeugd en gezin. Het fonds wordt met € 8,7 miljoen gevoed. Dit betreft de compensatie voor de jeugdzorgkosten over 2023 en 2024 van het Rijk, de zogenoemde Van Ark middelen. Uit dit fonds kan de voorgestelde extra inzet van € 3,3 miljoen worden betaald. Zie onderstaande tabel:

8

Voorstel aan de raad toelichting begrote beginstand 1 januari

2025

2026

0

8.300

voorgestelde storting begroting 2026

8.700

onttrekking pilot SLT en beoordeling verlengingsverzoeken jeugd (Q2 rapportage 2025)

-400

voorgestelde onttrekking bij dit RV

-700 -3.300

begrote eindstand

8.300

4.300

Er is dus voldoende ruimte om de investeringen uit de reserve te betalen. Met de reserve kunnen tijdelijk investeringen worden betaald. Dit terwijl de investeringen in het versterken van de regie, het versterken van de sociaalpedagogische basis en het inrichten van de stevige lokale teams structureel zijn. Er is dus een structurele besparing nodig op de kosten van de jeugdhulp om dit te kunnen bekostigen. Deze besparing moet een gevolg zijn van de voorgestelde investeringen. Maar deze is niet zeker. De beweging die we in Almere willen en moeten maken is groot en complex, Belangrijk is dat we in de volgende stappen wendbaar en slagvaardig kunnen zijn. De beweging vraagt om ruimte om (voor)investeringen te kunnen doen en te kunnen (uit)bouwen op een tempo dat aansluit bij het tempo dat we met de partners kunnen maken. Maar tegelijkertijd zal bij ieder volgend besluitvormingsmoment over het doorzetten van investeringen of het doen van nieuwe investeringen de zekerheid en onderbouwing van de te realiseren besparing moeten worden vergroot. Deze onderbouwing en zekerheid is nu klein, mede omdat we aan het begin van het proces staan. De onderbouwing en zekerheid die de komende tijd groter moet worden zit bijvoorbeeld op: • De uitwerking van de werkwijze van de stevige lokale teams en de impact hierop naar verwijzingen naar zorg en zorggebruik.

• De onderbouwing van de benodigde extra kosten voor de genoemde maatregelen. Deze zijn nu globaal ingeschat. • De inkoop(voorwaarden) en nieuwe contracten voor de jeugdhulp. Beginnend bij de inkoop van begeleiding per 2027. Kan dit bijvoorbeeld via populatiefinanciering met plafond? • Daadwerkelijk afnemende zorgkosten/dan wel verwijzingen naar jeugdhulp. • Daadwerkelijk afnemende veiligheidsmeldingen en kosten veilig thuis/jeugdbescherming/reclassering. Ook hiervoor zal gelden dat zekerheid en duidelijkheid er niet in één keer zal zijn. Maar een toenemende zekerheid en onderbouwing voor de besparing op de jeugdhulp vanaf 2027 is nodig om de investeringen structureel te kunnen voortzetten. Uitvoering / Vervolgproces De raad wordt volgens planning in dit raadsvoorstel betrokken. Communicatie en participatie De uitgangspunten zijn bestuurlijk geaccordeerd en besproken met zowel het bestuur van het consortium wijkteams alsook van de JGZ Almere. Bijlagen Begrotingswijziging Achterliggende stukken Collegevoorstel Stevige Lokale Teams en inzet investeringsfonds jeugd en gezin en besluit d.d. 18 december 2025.

9

Raadsbesluit Raadsbesluit Datum PM [In te vullen door de raadsgriffie] Raadsnummer 26006

Onderwerp

Stevige Lokale Teams en inzet Investeringsfonds jeugd en gezin De raad van de Gemeente Almere Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. De ontwikkeling van de Stevige Lokale Teams in de komende periode te starten op basis van de volgende uitgangspunten: a. één stedelijk kader met maatwerk in de wijk; b. één team per wijk, voor alle leeftijden; c. mandaat en doorlopende regie; d. de organisatievorm en capaciteit volgt de inhoud; e. professionals die zowel verbinden als doen, mét inzet van experts en de sociale basis; f. helder opdrachtgeverschap en een taak op resultaat en financiën; g. aansluiten op bestaande netwerken en werkwijzen. 2. Het college opdracht te geven om: a. naast JGZ Almere ook de wijkteams mee te nemen in de scope van de Stevige Lokale Teams; b. in 2026 te starten met de werkwijze van de Stevige Lokale Teams in twee wijkteamgebieden, vooruitlopend op een uitrol die in 2026 al van start gaat. 3. In te stemmen met de inzet van de volgende middelen vanuit het Investeringsfonds jeugd en gezin, ten behoeve van de ontwikkeling en totstandkoming van de Stevige Lokale Teams in 2026: a. € 800.000 voor de inzet van taakgerichte (voor)investeringen op wijkteamniveau voor herstel en versterken van de sociale en pedagogische basis, ter voorkoming van instroom naar jeugdzorg; b.

€ 1.700.000 voor het versterken van de toegang- en regiefunctie van de JGZ Almere en wijkteams; c. € 300.000 voor tijdelijke extra capaciteitsinzet voor het uitbreiden van Stevige Lokale Teams in twee wijkteamgebieden; d. € 500.000 voor projectleiding, inclusief voorbereiding van de aanbesteding. 4. De begrotingswijziging vast te stellen. Almere, De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

G.J. Broer

W.H.J.M. van der Loo

10