Nota participatiebeleid 2025-2032 (25263) RAADSVOORSTEL

Voorstel aan de raad Voorstel aan de raad Datum PM [In te vullen door de raadsgriffie] Raadsnummer 25263

Onderwerp

Nota participatiebeleid 2025-2032 Beleidsveld

Communicatie en Dienstverlening Portefeuillehouder

M.N.A. Mos Steller

G. Eversdijk Fatale termijn

Niet van toepassing Voorgesteld raadsbesluit 1. De uitgangspunten voor burgerparticipatie en overheidsparticipatie zoals vastgelegd in de Nota participatiebeleid 2025-2032 vast te stellen: a. Mensen serieus nemen en vroeg betrekken; b. Vertrouwen als basis; c. Duidelijke en tijdige communicatie; d. Participatie zonder drempels; e. Evalueren en waarborgen; f. Constructieve basishouding van de gemeente; g. Toegankelijkheid door het (digitaal) indienen bij voorkeur via één loket; h. Bekendheid van het gemeentelijk aanspreekpunt bij initiatiefnemers; i. Verantwoordelijkheid voor participatie bij de initiatiefnemer; j. Beschikbaarheid van een leidraad voor de uitvoering van een initiatief. 2. De Nota Burgerparticipatie 2021 in te trekken. Inleiding en bestuurlijke context Op 11 januari 2024 is de raad geïnformeerd en geconsulteerd over het voorgestelde plan van aanpak voor het opstellen van de beleidsnota voor participatie. Daarnaast heeft de raad kennisgenomen van de geleerde lessen over burgerparticipatie, mede gebaseerd op de jaarverslagen van 2022 en 2023. Bij de totstandkoming van deze nota zijn keuzes gemaakt. Dat wil zeggen: er is richting gegeven over wat participatie minimaal inhoudt, wat de belangrijkste uitgangspunten zijn voor het vormgeven van processen en wat de rollen en taken zijn van betrokkenen.

Tijdens de bespreking op 18 januari 2024 is de toezegging gedaan om de ‘Onbekende Almeerder’ te betrekken bij het opstellen van de nieuwe nota. Er vond een sociale mediacampagne plaats om specifiek jongeren te bereiken. Onderdeel van die campagne waren filmpjes van straatinterviews met jongeren over participatie. Tegelijkertijd werd iedereen die nog nooit aan een participatietraject van gemeente Almere heeft meegedaan uitgenodigd om op stadsgesprekken.almere.nl aan te geven wat er gedaan kan worden om wel mee te doen. Tot slot is er een extra atelier georganiseerd over toegankelijkheid, inclusie en diversiteit met vertegenwoordigers van doelgroepen voor wie meedoen aan participatietrajecten niet vanzelfsprekend is. Deze inspanningen hebben inzichten opgeleverd die in de Nota participatiebeleid 2025-2032 zijn verwerkt.

1

Voorstel aan de raad Daarnaast is op 18 januari 2024 toegezegd om een adviesnota van de Werkgroep Burgerbetrokkenheid (WBB), die is voortgekomen uit een eerder aangeboden petitie ‘Dwing Almeerse politiek te luísteren naar de inwoners’, mee te nemen in het proces. Aan beide toezeggingen is voldaan. Als gemeente vinden we dat participatiebeleid alleen serieus genomen kan worden als het zelf ook op een participatieve manier tot stand is gekomen. Daarom hebben we een intensief participatietraject georganiseerd. Hieraan hebben de WBB met vertegenwoordigers van meer dan 25 bewonersorganisaties, andere bewoners, ondernemers, ontwikkelaars en corporaties, ambtenaren en maatschappelijke organisaties meegedaan. Daarna waren er verschillende overleggen met WBB om de inhoud van de ateliers te verwerken. Aan de raad is tijdens het agendavoorstel Trendbreuk Woningbouwprogrammering Almere op 23 januari 2025 toegezegd om in de nota participatiebeleid aandacht te hebben voor de rol van participatie om vergaande vertraging van bouwplannen te voorkomen. En de stem van de woningzoekende te waarborgen. Dit is gedaan door de rol van participatie voor snellere en efficiëntere besluitvorming op te nemen in wat we willen bereiken met de nota. Door stevig te omschrijven dat bij een belangenafweging er geen rangorde is in belangen van omwonenden en andere belangen is aan deze toezegging voldaan.

Beoogd effect • • •

•

Basis op orde in de organisatie. Een strakke definitie en heldere uitganspunten dragen bij aan het correct handelen in de gemeentelijke organisatie bij het ontwerpen en uitvoeren van participatietrajecten. Bijdragen bouwen aan vertrouwen. De uitgangspunten bouwen vertrouwen op doordat inwoners gehoord en serieus genomen worden. Een gemeente die actief in gesprek gaat met belanghebbenden toont aan dat het hun ervaringen en kennis waardeert. En dat zorgt voor een gevoel van betrokkenheid. Betere beleidskwaliteit. Participatie maakt beleid en projecten mogelijk die beter aansluiten op de behoeften en wensen van de maatschappij. Door diverse perspectieven samen te brengen, kan een gemeente tot meer breed gedragen en effectievere oplossingen komen. Het is belangrijk om te benadrukken dat de perspectieven van Almeerders die al lang in de stad wonen even waardevol zijn als die van kinderen, jongeren, nieuwe Almeerders en toekomstige Almeerders. Basis voor de verdere uitwerking van wettelijk verplichte regelingen. Zoals de inspraakverordening vervangen door een participatieverordening.

Toelichting en argumenten a. Mensen serieus nemen en vroeg betrekken Vertrekpunt is dat participatie altijd noodzakelijk is, tenzij er formele redenen of andere argumenten zijn om van participatie af te zien. b. Vertrouwen als basis Participatie vereist oprecht luisteren naar elkaar en begrip hebben voor elkaars belangen. Dit vraagt een zorgvuldig proces om dit vertrouwen op te bouwen. c.

Duidelijke en tijdige communicatie Bij elke vorm van participatie wordt vooraf duidelijk gemaakt wat het doel van de participatie is, hoe het besluitvormingsproces verloopt en op welke momenten en in welke mate invloed kan worden uitgeoefend.

d. Participatie zonder drempels We proberen zoveel mogelijk barrières weg te nemen en omstandigheden te scheppen die uitnodigend en inspirerend zijn om burgers en partijen te motiveren mee te doen. Diversiteit, inclusie en representativiteit zijn indicatoren en intenties, geen middel op zich. e. Evalueren en waarborgen Evaluaties zijn een vast onderdeel van participatietrajecten om ervan te leren. Waar wenselijk voert een onafhankelijke partij de evaluatie uit om objectiviteit te waarborgen, bijvoorbeeld als er onenigheid is over het proces - niet over de inhoud

2

Voorstel aan de raad f.

Constructieve basishouding van de gemeente De gemeente staat positief tegenover bewonersinitiatieven en ziet ze als waardevolle bijdragen aan de stad.

g. Toegankelijkheid door het (digitaal) indienen bij voorkeur via één loket Om het indienen van initiatieven eenvoudig en toegankelijk te maken, is een centraal loket dat zowel digitaal als fysiek bereikbaar is waarschijnlijk een waardevolle toevoeging. Dat gaan we onderzoeken. h. Bekendheid van het gemeentelijk aanspreekpunt bij initiatiefnemers Iedere initiatiefnemer krijgt een vaste contactpersoon toegewezen. i.

Verantwoordelijkheid voor participatie bij de initiatiefnemer De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het betrekken van de omgeving en het opstellen van een participatieverslag.

j.

Beschikbaarheid van een leidraad voor de uitvoering van een initiatief De gemeente beschikt over een geactualiseerde, duidelijke en goed leesbare leidraad.

2. De Nota Burgerparticipatie 2021 in te trekken. Almere is in staat om met de nieuwe nota participatiebeleid verder te ontwikkelen in een goede relatie met alle belanghebbenden. Deze nota is bijzonder omdat deze tot stand is gekomen via een zorgvuldig participatieproces met bewoners, ontwikkelaars, partners en ambtenaren. Er is dus sprake van een écht Almeers beleid. Kanttekeningen en alternatieven •

•

De Werkgroep Burgerbetrokkenheid heeft in een reactie uiteengezet op welke punten zij de inhoud van deze nota zouden willen aanvullen. In het belang van transparantie is de reactie als bijlage toegevoegd. Het gaat in de reactie bijvoorbeeld om suggesties om cultuur en dienstbaarheid van bestuur en organisatie te verbeteren. En het werken met onafhankelijke waarnemers bij participatieprocessen. Dat is heel waardevol om in de uitvoering bij stil te staan. Echter de voorgestelde ‘mystery guest’ bij participatietrajecten zal geen vervolg krijgen. Dit staat haaks op wederzijds vertrouwen en zorgt voor onveiligheid. Het niet vaststellen van de beleidsnota ontneemt de stad de kans om volgens gedragen spelregels Almere verder te ontwikkelen.

Financiële middelen en effecten Voor de realisatie van de uitganspunten uit de nota participatiebeleid zijn verschillende financiële middelen beschikbaar. Deze zijn voornamelijk afkomstig van de afdeling Communicatie en Klant Contact Centrum. Afdelingen van gemeente Almere zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van participatietrajecten en de financiering daarvan. Uitvoering / Vervolgproces •

•

Er is een implementatieplan waarbij het zwaartepunt ligt op toegankelijke hand-outs voor deelnemers aan participatietrajecten en communicatie met de stad over de ambitie van het beleid. Intern zijn de pijlen gericht om de cultuur rondom participatie bij ambtenaren te verbeteren, het beschikbaar stellen van een kennisbank en opleidingen om skills rondom participatie te verbeteren. Per 2027 is het wettelijk verplicht om een participatieverordening te hebben. Deze zal na vaststelling van de nota worden uitgewerkt en worden aangeboden aan de raad.

Communicatie en participatie Met een persbericht. We benoemen daarin de bijzondere wijze hoe de nota participatiebeleid tot stand is gekomen en wat het kan betekenen voor de stad. Na vaststelling van de nota participeren we verder voor de implementatie om zoveel als mogelijk aan te sluiten bij de belevingswereld van iedereen op wie de beleidsnota effect heeft.

3

Voorstel aan de raad Bijlagen • • • •

Nota participatiebeleid 2025-2032 Verslag terugkoppelbijeenkomst Eindverslag participatieproces – Nota participatiebeleid 2025-2032 Opmerkingen vanuit de Werkgroep Burgerbetrokkenheid met betrekking tot de Nota Participatiebeleid

Achterliggende stukken Agendavoorstel college Plan van Aanpak Participatienota & geleerde lessen Burgerparticipatie https://documentwijzer.raadvanalmere.nl/app/instrument/24003

4

Raadsbesluit Raadsbesluit Datum PM [In te vullen door de raadsgriffie] Raadsnummer 25263

Onderwerp

Nota participatiebeleid 2025-2032 De raad van de Gemeente Almere Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. De uitgangspunten voor burgerparticipatie en overheidsparticipatie zoals vastgelegd in de Nota participatiebeleid 2025-2032 vast te stellen: a. Mensen serieus nemen en vroeg betrekken; b. Vertrouwen als basis; c. Duidelijke en tijdige communicatie; d. Participatie zonder drempels; e. Evalueren en waarborgen; f. Constructieve basishouding van de gemeente; g. Toegankelijkheid door het (digitaal) indienen bij voorkeur via één loket; h. Bekendheid van het gemeentelijk aanspreekpunt bij initiatiefnemers; i. Verantwoordelijkheid voor participatie bij de initiatiefnemer; j. Beschikbaarheid van een leidraad voor de uitvoering van een initiatief. 2. De Nota Burgerparticipatie 2021 in te trekken. Almere, De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

G.J. Broer

W.H.J.M. van der Loo

5