Document · PDF

Bundel PM 16 sept

Politieke Markt 16 september 2021, gemeente Almere25.351 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

639e Politieke Markt Datum Aanvang 16-09-2021 19:00

Politieke Markt Politieke Markt Politieke Markt Politieke Markt Raadzaal FYSIEK Zaal Stad FYSIEK Videobespreking (Regie zaal Haven) Videobespreking (Regie zaal Buiten) Tijd 19:00 - 21:30 19:00 - 21:30 19:00 - 21:30 19:00 - 21:45

19:00 Raadsonderwerp (Vervolg) 19:00 Raadsvoorstel (Vervolg) 19:00 - Besluitrijp geachte voorstellen Consultatie raad door college - 20:00 uur 19:45 uur 19:00 - 19:05 uur (Vervolg) en Raadsvoorstel (Vervolg) 19:00 - 21:15 uur

Agendavoorstel ChristenUnie en Beleidskader Inburgering 2021 - Vaststellen besluitenlijsten, Visie openbare ruimte Almere, Leefbaar Almere: Integrale 2025 (RV-69) notulen en verslagen Politieke een toekomstbestendige stad afweging Burgerinitiatief Markt 2 september 2021 (RV-68) Windmolens Stichtsekant (RG-275)

V J.F. van der Vliet Amendement VVD: De Raadsvoorstel Benoeming lid Amendement Partij voor de G L. Baan Nederlandse normen en Raad van Toezicht Almeerse Dieren: Versterken in plaats waarden staan centraal Scholen Groep (RV-75) van alleen behouden groen en (RG-299) blauw (RG-279)

Motie VVD: Aandacht voor Raadsvoorstel Amendement PvdA en Partij positie man/vrouw en LHBTI+ Resultaatbestemming 2020 en voor de Dieren: Wet- en tijdens inburgering (RG-300) 1e Begrotingswijziging 2022 regelgeving als ondergrens bij Omgevingsdienst Flevoland & leefbaarheid en milieu Gooi en Vechtstreek (OFGV) (RG-280) (RV-76)

V J. Deben Motie PvdA: Geef 30 plussers G S. Engelen Amendement GroenLinks: kans op een opleiding Voeg inclusiviteit en (RG-301) toegankelijkheid toe als beheerwaarde (RG-281) V J. Kramer G M. Drenthen

Amendement Partij voor de Dieren: Duurzaamheid hoogste prioriteit (RG-282)

Amendement Leefbaar Almere: Voorkom onderhoud en bodemdaling door slim investeren (RG-283)

Amendement Respect Almere: Een Gemeentelijke Onderhoudsdienst (RG-284)

Amendement SP: Versterk samen met de Almeerders de biodiversiteit en de klimaataanpassing en pak de bodemdaling aan! (RG-285)

Motie PVV: Slimme oplossingen in beheer en onderhoud openbare ruimte (RG-286)

Motie PVV: Onderzoek vergelijkbare gemeente (RG-287)

Motie PVV: Investeren in plaats van kosten besparen (RG-288)

Motie Partij voor de Dieren: Groene parkeerplaatsen bij nieuwbouw (RG-289)

Motie Partij voor de Dieren: Maatregelen klimaatadaptatie (RG-290)

Motie PVV: Behoud bruggen, wandelpaden, fietspaden, etc. (RG-291)

Motie PVV: Kwalitatief behoud belangrijker dan duurzaamheid (RG-292)

Agendavoorstel college: Evaluatie dierenwelzijnsbeleid (RG-152)

Motie Partij voor de Dieren: Maak Dierenwelzijnsnota integraal en compleet 19:05 Raadsvoorstel (Vervolg) 19:05 - (RG-293) 20:00 uur V S.V. van der Burg G J.J. Posthumus Locatieonderzoek Binnendijkse jachthaven (RV-70)

Motie PVV: Een tenderprocedure vertraagt de komst van een binnendijkse jachthaven (RG-294)

Motie GroenLinks: Nadere afweging locatie nieuwe jachthaven (RG-295)

Motie VVD: Nadere afweging locatie nieuwe jachthaven (RG-296) 19:45 PAUZE 19:45 - 19:50 uur V J. Deben G S. Engelen 19:50 Raadsonderwerp 19:50 - 20:20 uur

Motie vreemd aan de orde van de dag NIDA Almere, PvdA, SP en Partij voor de Dieren : 20:00 PAUZE 20:00 - 20:10 uur Opvangen vluchtelingen PAUZE 20:00 - 20:10 uur Afghanistan (RG-276) 20:10 Burgerinitiatief en Raadsvoorstel (Vervolg) 20:10 - V M.A.F.R. Moreira Figueiredo Raadsvoorstel 20:10 - 21:30 uur G M. Drenthen 20:50 uur

Raadsvoorstel Projectopdracht Twentse Kant Toekomstbestendig en (RV-74) duurzaam afvalinzamelsysteem Almere (RV-72) V J. Deben G S. Engelen

Burgerinitiatief Afvalsysteem Almere (RV-71)

20:20 V J.F. van der Vliet PAUZE 20:20 - 20:30 uur G L. Baan

20:30 Raadsonderwerp 20:30 - 21:30 uur

Agendavoorstel D66, PVV, PvdA en GroenLinks: Inkoopbeleid Jeugd (RG-277) 20:50 PAUZE 20:50 - 21:00 uur V M.A.F.R. Moreira Figueiredo G M. Drenthen 21:00 Actualiteitenhalfuur 21:00 - 21:30 uur

V J. Deben 21:15 G S. Engelen PAUZE 21:15 - 21:25 uur

21:25 Raadsonderwerp (Vervolg) 21:25 - 21:45 uur

Agendavoorstel tot debat VVD: Asielzoekers uit het zicht verdwenen (RG-266)

Motie VVD: Aantal uit het zicht verdwenen asielzoekers met onbekende bestemming moet omlaag (RG-297)

Motie NIDA Almere: Huisvesten statushouders versnellen (RG-298) 21:30 V K. Franken G J.J. Posthumus

21:45

Politieke Markt Plenair VIDEOBESPREKING Tijd 22:00

22:00 AANBIEDEN REKENKAMERONDERZOEK

Aanbieden rekenkameronderzoek Kwaliteit Jeugdhulp door de directeur Rekenkamer aan de vicevoorzitter van de raad

BESLUITVORMING

Politieke Markt Plenair VIDEOBESPREKING Tijd 22:00

Raadsvoorstel Verlengen tijdelijke vervanging van mevrouw J. Galiart door mevrouw Z. Bouljhaf als lid van de gemeenteraad van Almere (RV-77)

Raadsvoorstel Benoeming lid Raad van Toezicht Almeerse Scholengroep (RV-75) o.v.v. uitkomst carrousel

Raadsvoorstel Resultaatbestemming 2020 en 1e Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (OFGV) (RV-76) o.v.v. uitkomst carrousel

Motie vreemd aan de orde van de dag NIDA Almere, PvdA, SP en Partij voor de Dieren: Opvangen vluchtelingen Afghanistan (RG-276) o.v.v. uitkomst carrousel

Motie vreemd aan de orde van de dag Respect Almere: Lokale Kerstattentie (RG-226)

Raadsvoorstel Maatregelenverordening Almere 2021 (RV-63)

Politieke Markt Plenair VIDEOBESPREKING Tijd 22:00

Raadsvoorstel Ontwerpverklaring van geen bedenkingen voor het realiseren van een zonnepark ter plaatse van de Groene Kadeweg (RV-67)

V F.M. Weerwind G G.J. Broer

GESPREKSWIJZER | VERKENNEN

ONDERWERP NUMMER DATUM BIJEENKOMST

Agendavoorstel ChristenUnie en Leefbaar Almere: Integrale afweging Burgerinitiatief RG-275/2021 16-09-2021 Windmolens Stichtsekant (VERVOLG)

INITIATIEFNEMER GESPREKSVORM TOELICHTING OP GESPREKSVORM

INW ONERS INFORMEREN Behandelwijze VERKENNEN • Mening van de fracties en reactie op de consultatievragen RAAD VAN ALMERE (vervolg) KEUZES EN DELEN • Slotwoord indieners PRESIDIUM VAN DE RAAD DEBATTEREN • Conclusie van de voorzitter over voldoende besproken/vervolg COLLEGE B&W BESLUITEN

SAMENVATTING OBSERVATIES PRESIDIUM

De vereniging Almeerse Wind heeft eind 2018 een initiatief ingediend bij de Het eerste deel van de bespreking van dit agendavoorstel vond plaats op 2 gemeente voor de ontwikkeling van een burgerwindpark op het bedrijventerrein september j.l. De portefeuillehouder en de uitgenodigde initiatiefnemer Almeerse Stichtsekant. In november 2020 is een burgeractiviteit over dit initiatief van Wind kregen de gelegenheid op de vragen in het agendavoorstel te reageren. Almeerse Wind besproken in de raad. Het college heeft de raad toegezegd een Daarna was er nog slechts ruimte voor een bijdrage van de VVD. De overige integrale afweging over dit initiatief te maken en deze aan de raad voor te leggen. fracties krijgen vanavond de gelegenheid hun mening te geven en te reageren op Op 7 juli 2021 heeft het college – in afwijking van deze toezegging – de raad per de consultatievragen in het agendavoorstel. brief geïnformeerd het initiatief af te wijzen. Via dit agendavoorstel willen de indieners het onderwerp alsnog in de raad bespreken. Zij willen daarbij de opvattingen van het college horen en die van de initiatiefnemer, om op basis van alle informatie hun standpunt te kunnen bepalen en een uitspraak over het gewenste vervolg te doen.. LEES MEER LEES MEER

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS i DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

INWONER

RAADSLEDEN

COLLEGE

DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

ONDERWERP

Agendavoorstel ChristenUnie en Leefbaar Almere: Integrale afweging Burgerinitiatief Windmolens Stichtsekant

INHOUD

08-07-2021 Vragen Actualiteitenhalfuur PVV: Raadsbrief Integrale afweging burgerinitiatief windmolens Stichtsekant (RG- 263)

07-07-2021 Raadsbrief Integrale afweging burgerinitiatief windmolens Stichtsekant

27-05-2021 Burgeractiviteit ‘Gooimeerdijk nabij Stichtse Kant geen goede plek voor windturbines met tiphoogte van 250 meter’ (RG-128)

06-05-2021 Brief aan de raad inwoner ‘Plannen voor mega- windmolens op bedrijventerrein Stichtse Kant’

14-04-2021 Brief aan de raad Belangenvereniging Overgooi ‘Brief inzake plan windmolens Stichtse Kant’

16-03-2021 Raadsbrief ‘Voortgang inzake burgerinitiatief Windpark Stichtsekant’

26-11-2020 Burgeractiviteit ‘Burgerwindpark Stichtse Kant’ (RG-338)

02-11-2020 Schriftelijke vragen Leefbaar Almere: Waterstofproductie met o.a. windmolens op Stichtse Kant

Lopend Petitie ‘De Gooimeerdijk (Stichtse Kant Almere) is geen goede plaats voor windturbines’ (1115 ondertekeningen)

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

De feitelijke informatie Inwoners laten de raad Inwoners vertellen kort, Inwoners praten mee of de verschillende weten wat er leeft of bondig en ongehinderd over het geagendeerde politieke standpunten aan de hand is iets aan de raad onderwerp horen Aanmelden is nodig INWONERS uiterlijk op de dag van bespreken voor 12.00 uur via: raadsgriffie@almere.nl

Nog zonder oordeel (Debat) Raadsleden delen hun feiten, meningen, Raadsleden belangenafweging, opvattingen e.d. proberen anderen politieke overtuiging verzamelen van hun mening en/of keuze RAADSLEDEN te overtuigen

Kennisnemen van In openheid laten weten Het college Collegeleden proberen Het college neemt een inzichten en waar het om gaat of wat legt de raad dilemma’s anderen van hun standpunt in over het standpunten er aan de hand is voor mening te overtuigen geagendeerde inwoners/raadsleden onderwerp COLLEGE

GESPREKSWIJZER | KEUZES EN DELEN

ONDERWERP NUMMER DATUM BIJEENKOMST

Burgerinitiatief ‘Afvalsysteem Almere’ RV-71/2021 16 september Raadsvoorstel ‘Toekomstbestendig en duurzaam Afvalinzamelsysteem Almere’ RV-72/2021 2021

INITIATIEFNEMER GESPREKSVORM TOELICHTING OP GESPREKSVORM

INW ONERS INFORMEREN Behandelwijze VERKENNEN • Toelichting op gewijzigd burgerinitiatief RAAD VAN ALMERE • Gelegenheid tot vragen aan initiatiefnemers KEUZES EN DELEN • Reactie van de fracties op het burgerinitiatief/raadsvoorstel PRESIDIUM VAN DE RAAD DEBATTEREN • Reactie van de portefeuillehouder op burgerinitiatief/raadsvoorstel • Reactie initiatiefnemers op bijdrage raad en college COLLEGE B&W BESLUITEN • Conclusie voorzitter over vervolg

SAMENVATTING OBSERVATIES PRESIDIUM

Inwoners van de Filmwijk en de Sieradenbuurt hebben een burgerinitiatief Het onderwerp afval is een veelbesproken onderwerp in de raad. In 2020 is er een ingediend. Zij stellen de raad voor om PMD+ (nascheiding) in te voeren en burgerinitiatief ingediend en gelijktijdig het raadsvoorstel ‘Toekomstbestendig en de kwaliteit van de dienstverlening te handhaven. Duurzaam Afvalinzamelsysteem’ besproken.

Het college stelt voor om PMD (plastic, metalen verpakkingen en drinkpakken) en Naar aanleiding van dit voorstel en het burgerinitiatief is de motie ‘Onderzoek restafval te scheiden in aparte containers. Dit betekent dat GFT, PMD en restafval drie scenario’s afvalsysteem’ (D66, Partij voor de Dieren, VVD, PVV en PvdA) in een aparte container gaan en de papiercontainer optioneel blijft voor laagbouw. aangenomen. Hierin is voorgesteld een verdiepend onderzoek uit te voeren naar De hoogbouw krijgt voor alle vier de soorten afval ondergrondse containers. de verschillende scenario’s voor afvalinzameling. Dit onderzoek is uitgevoerd en toegelicht aan de raad op 5 november 2020. LEES MEER

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS i DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

INWONER

RAADSLEDEN

COLLEGE

OBSERVATIES PRESIDIUM (VERVOLG)

OBSERVATIES PRESIDIUM

De centrale vraag van het onderzoek luidde: ‘Wat zijn de voor- en nadelen van de volgende drie scenario’s: 1. Diftar 2. PMD+ en 3. een combinatie. Dit gelet op kosten, afvalstoffenheffing, milieuresultaat, inwonersgedrag en kwaliteit dienstverlening.’

Op 12, 19 november en 3 december 2020 waren de politieke besprekingen. Het college heeft aangegeven het raadsvoorstel aan te passen en daarbij de ingebrachte punten door de fracties en de resultaten van het onderzoeksrapport mee te nemen en te verwerken. Ook gaf het college aan de indieners van het burgerinitiatief te betrekken bij de uitwerking van het raadsvoorstel. Dit voorstel ligt nu aan u voor en gaat alleen over de vraag ‘met welk systeem gaan we in Almere afval inzamelen?’

Ook de indieners van het burgerinitiatief hebben de gelegenheid gehad het besprokene en de resultaten van het onderzoek te verwerken in het burgerinitiatief. Ten behoeve van de leesbaarheid zijn de wijzigingen zichtbaar gemaakt in de tekst.

Graag merkt het presidium hierbij nog op dat het burgerinitiatief en het raadsvoorstel weliswaar over hetzelfde onderwerp gaan, maar een tegengesteld besluit vragen van de raad. Derhalve geldt dat als het ene besluit wordt aangenomen door de raad het andere gevraagde besluit wordt geacht te zijn verworpen.

Afvalstoffenheffing De opbouw en de hoogte van de afvalstoffenheffing wordt apart geagendeerd. Vooruitlopend hierop is 8 juli jl. de motie van D66: Verschil afvalstofheffing één- of meerpersoonshuishoudens per 1 januari 2022 aangenomen. Dit betekent dat er per 1 januari 2022 een verschillend tarief gehanteerd wordt voor een- of meerpersoonshuishoudens. Naar aanleiding hiervan hebben de indieners van het burgerinitiatief aanpassingen gedaan in de tekst, door het gedifferentieerde tarief uit het initiatiefvoorstel te halen.

Tenslotte is er in 2020 ook nog de Petitie tegen het plan van de gemeente over afvalstoffenregeling ingediend.

DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

ONDERWERP

Burgerinitiatief ‘Afvalsysteem Almere’ Raadsvoorstel ‘Toekomstbestendig en duurzaam Afvalinzamelsysteem Almere’ INHOUD

08-07-2021 Motie vreemd aan de orde van de dag D66: Verschil 14-11-2017 Raadsbrief ‘Vervolg raadsvoorstel diftar scenario’s’ afvalstofheffing één- of meerpersoonshuishoudens per 1 januari 2022 (RG-224) 21-09-2017 Raadsvoorstel en -besluit ‘Scenario keuze inzamelsysteem ten behoeve van het implementatieplan diftar’ (RV-57) (zie RIS 03-12-2020 Besluitenlijst: Burgerinitiatief Afvalsysteem Almere (RV-39) voor achterliggende stukken) Raadsvoorstel ‘Toekomstbestendig en Duurzaam Afvalinzamelsysteem’ (RV-38) VERVOLG 08-13-2016 Raadsvoorstel en -besluit ‘Almere, stad zonder afval’ (RV-74)

05-11-2020 Onderzoek toekomstige afvalscenario’s Almere, rapport voor 19-05-2016 Initiatiefvoorstel D66 ‘Je afval scheiden loont’ (RV-24) de gemeenteraad 12-11-2015 Motie CDA, SP, D66: ‘Afvalstoffenheffing’ (RG-271) 25-06-2021 Motie D66, Partij voor de Dieren, PvdA, PVV, VVD ‘Onderzoek drie scenario’s afvalsysteem’ (RG-191)

25-06-2021 Burgerinitiatief Afvalsysteem Almere (RV-39)

25-06-2021 Raadsvoorstel ‘Toekomstbestendig en Duurzaam Afvalinzamelsysteem’ (RV-38)

16-04-2020 Brief aan de raad: afvalinzameling

21-01-2020 Raadsbrief ‘Afhandeling moties bij de Programmabegroting 2020’

14-11-2019 Motie D66 en Leefbaar Almere ‘Afvalstoffenheffing: knoppen en organisatie’ (RG-301)

16-05-2019 Raadsbrief ‘Proces en terugkoppeling PMD+ en scenario’s Diftar’

05-02-2019 Raadsbrief ‘Proces invoering nieuw afval inzamelsysteem’

20-03-2018 Raadsbrief ‘Evaluatie pilots inzamelsystemen’

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

RV Toekomstbestendig en duurzaam Afvalinzamelsysteem (TAS) bedragen x € 1.000 2021 2022 2023 2024 2025 lasten baten lasten baten lasten baten lasten baten lasten baten Duurzaam, leefbaar en bereikbaar Exploitatie Nieuwe terugbetalingsreeks (2024 opgenomen tbv neutraal saldo) -364 -765 Ramen projectkosten volgens nieuw schema 383 759 1.892 2.227 Terugdraaien voorfinanciering TAS PPN21 -3.027 -1.955 -680 765 765 Reserve Onttrekking projectkosten uit RIB (dekking) 383 759 1.892 2.227 Voorfinanciering storten in RIB tbv projectkosten 3.027 1.955 279 Duurzaam, leefbaar en bereikbaar 383 383 759 759 1.491 1.892 2.628 2.227

dinsdag 25 mei 2021 bladzijde 1

RV Toekomstbestendig en duurzaam Afvalinzamelsysteem (TAS) bedragen x € 1.000 2021 2022 2023 2024 2025 lasten baten lasten baten lasten baten lasten baten lasten baten Financiën Exploitatieresultaat 401 -401 Financiën 401 -401 Totaaltelling rapport 383 383 759 759 1.892 1.892 2.227 2.227

dinsdag 25 mei 2021 bladzijde 2

TOEKOMSTBESTENDIG EN DUURZAAM AFVALINZAMELSYSTEEM ALMERE Onderzoek en nadere uitwerking inzamelsystemen

RAPPORT VOOR COLLEGE EN GEMEENTERAAD 27 MEI 2021

TOEKOMSTBESTENDIG EN DUURZAAM AFVALINZAMELSYSTEEM ALMERE Onderzoek en nadere uitwerking inzamelsystemen

COLOFON

Opgesteld door Stadsreiniging Almere

Onderzoeksteam TAS Leontine Westerik Yasmina Parodi Robert Ruperti Guido Bos Bianca van de Vusse Marijn van der Maesen Johan Splinter Willem van ’t Geloof Shirley Antonius Michiel Telderman

In opdracht van College gemeente Almere

Datum 27 mei 2021

Versie 1.0 1 Pagina

Inhoud

1. Inleiding........................................................................................................................................... 3 2. Onderzoeksverantwoording ........................................................................................................... 6 3. Almere: snelst groeiende stad goed op weg met afvalscheiding ................................................... 9 3.1 Almere snelst groeiende stad met een stedelijk profiel ......................................................... 9 3.2 Almere is al een eind op weg met afvalscheiding ................................................................. 10 3.2.1 Almere heeft in 2019 54% afvalscheiding en 177 kg fijn restafval per inwoner .......... 10 3.2.2 Afvalscheiding is een vast onderdeel van het huishouden ........................................... 11 3.2.3 Voorkeur Almeerder: een papiercontainer dichtbij en een vaste lage heffing ............ 11 3.2.4 Almere kan nog meer halen uit het restafval, vooral gft .............................................. 13 3.3 Huidige opbouw afvalstoffenheffing per huishouden .......................................................... 13 3.4 Het serviceniveau draagt onvoldoende bij aan afvalscheiding ............................................

14 3.4.1 Laagbouw ...................................................................................................................... 14 3.4.2 Hoogbouw ..................................................................................................................... 15 3.4.3 Pmd+ pilotwijk .............................................................................................................. 16 3.4.4 De service komt in aanmerking voor verbetering......................................................... 16 3.5 Communicatie en handhaving zijn nog onvoldoende benut ................................................ 17 4. Betere dienstverlening is stevig fundament voor afvalscheiding ................................................. 19 4.1 Meer service op grondstoffen in hoog- en laagbouw........................................................... 20 4.2 Doelgerichte communicatie en participatie ......................................................................... 22 4.3 Handhaving als 3-eenheid: afvalcoach, chauffeurs en handhavers ..................................... 22 4.4 Pakket maatregelen voor toekomstbestendig afvalsysteem verlaagt restafval................... 23 5. Bronscheiding werkt in Almere, nascheiding pmd is in ontwikkeling .............................................

25 5.1 De pilot pmd+ is niet schaalbaar in de huidige vorm............................................................ 25 5.2 Wat is nascheiden van pmd? ................................................................................................ 26 5.3 Overwegingen gemeenten voor nascheiding pmd ............................................................... 27 5.4 Aankomende ontwikkelingen belangrijk voor overwegingen .............................................. 31 6. Diftar past op dit moment niet bij Almere ..................................................................................... 34 7. Financiële impact maatregelenpakket ........................................................................................... 38 7.1 Optimalisatie dienstverlening en bronscheiding pmd .......................................................... 38 7.2 Optimalisatie dienstverlening en nascheiding van pmd ....................................................... 39 7.3 Voorkeur van de bewoner voor prijs .................................................................................... 40 8. Gefaseerd naar meer afvalscheiding............................................................................................... 41 8.1 Drie fasen ..............................................................................................................................

41 8.2 Multidisciplinair TAS-team nauw samenwerkend met lijnorganisatie ................................. 42 8.3 Risico’s en mitigerende maatregelen ................................................................................... 42 Bijlage 1: Relevante issues beleid en regelgeving................................................................................. 43 Bijlage 2: Communicatie en participatie in de praktijk ......................................................................... 46 Bijlage 3: Vormen van diftar ................................................................................................................. 48 Bijlage 4: Verantwoording participatie TAS .......................................................................................... 50 Bijlage 5: Specifieke vragen en opmerkingen raadsleden voor uitwerking .......................................... 52 Bijlage 6: Afkortingen en termen .......................................................................................................... 56 2 Pagina

1. Inleiding

Zoals wij nu omgaan met grondstoffen is niet duurzaam, ze raken schaars en zelfs op voor toekomstige generaties. Door de manier waarop wij producten gebruiken en weggooien vervuilen wij het milieu en stoten wij onnodig veel CO2 uit. Op verschillende manieren proberen overheden, organisaties en burgers de negatieve invloed van afval op de aarde in te dammen. Het voorkomen van afval heeft het meeste effect. Afval zien als grondstof is minstens zo belangrijk, denk bijvoorbeeld aan gft, glas, plastic en papier.

Recyclen en het opnieuw gebruiken van afval zijn belangrijk om klimaatdoelen te bereiken. Als we grondstoffen opnieuw gebruiken belasten we het milieu veel minder dan als we die grondstoffen uit de aarde halen.

Recyclen levert ook nog eens meer banen op dan andere manieren van afvalverwerking. Daarom bouwt Almere samen met partners aan een regionale circulaire economie. Door afval scheiden te stimuleren en te faciliteren met een toekomstbestendig afvalinzamelsysteem dragen wij hieraan bij.

In 2014 zijn landelijke ambities opgesteld in het Programma ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG- Huishoudelijk afval). Het doel is om te komen tot een 75% afvalscheiding en 100 kg restafval in 2020 met een verdere daling naar 2025. In dit programma zijn preventie, afvalscheiding en het sluiten van grondstofketens belangrijke speerpunten in het realiseren van een circulaire economie.

Gemeentelijke verantwoordelijkheid Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het inzamelen van huishoudelijk afval en zijn daarmee een belangrijke partij in het realiseren van de landelijke ambities. Een gemeente heeft hierop invloed bijvoorbeeld door de keuzes die zij maakt in de manier van inzamelen, de maatregelen die zij treft en de voorlichting aan inwoners op het gebied van voorkomen van afval en afvalscheiding.

Almere is, dankzij de inzet van haar inwoners, al goed op weg met 54% afvalscheiding, zeker als we dit vergelijken met gemeenten met een vergelijkbaar stedelijk karakter. Wij hebben 211 kg restafval, namelijk 177 kg fijn restafval en 34 grof restafval, per inwoner in 2019. Maar we zijn er nog niet. Er ligt een opdracht en ambitie om de hoeveelheid restafval verder te verlagen en de hoeveelheid grondstoffen te verhogen om zo stappen te zetten naar een circulaire economie. Dat kan Almere met een toekomstbestendig inzamelsysteem.

Achtergrond nader onderzoek In het raadsvoorstel (RV-38/2020) van april 2020 geeft het college aan dat besluitvorming over een toekomstig afvalinzamelsysteem noodzakelijk is omdat de huidige dienstverlening aan inwoners onvoldoende bijdraagt aan afvalscheiding èn omdat het huidige inzamelmateriaal toe is aan vervanging en verbetering. Het voorstel was om deze basis van dienstverlening en middelen op orde te brengen als stevig fundament voor meer afvalscheiding en verdere afvalsysteemkeuzes.

In aanvulling op het verbeteren van de dienstverlening stelde het college voor te onderzoeken of nascheiden van plastic en metalen verpakkingen en drinkpakken (verder: pmd) zou kunnen bijdragen aan een verdere vermindering van de hoeveelheid restafval. Dit door het uitbreiden en verlengen 3 Pagina

van de bestaande pilot pmd+ in de Filmwijk en Sieradenbuurt. Indien de uitbreiding tot vergelijkbare

positieve resultaten zou leiden als in de pilot, was het voorstel om nascheiding van pmd+ in Almere in te voeren per 2023. Mocht de uitkomst onverhoopt minder positief zou uitvallen, was het voorstel om diftar in te voeren.

Gelijktijdig aan het raadsvoorstel dienden bewoners van de Filmwijk en Sieradenbuurt een Bewonersinitiatief (RV-39/2020) in om pmd+ per direct in te voeren.

Op 25 juni 2020 besprak de raad beide voorstellen en werd een motie (RG – 191) aangenomen. In deze motie wil de raad de besprekingen over het inzamelsysteem en keuzes hervatten pas nadat de raad onder haar leiding een onderzoek heeft laten uitvoeren door een onafhankelijk bureau. Dit onderzoek zou een heldere vergelijking moeten geven tussen de inzamelscenario’s: diftar, pmd+ en de combinatie van diftar en pmd+.

Na de hervatting van de besprekingen vroeg de raad op 3 december 2020 het college om de inzamelscenario’s ‘diftar of nascheiding of een combinatie daarvan’ nader uit te werken en een herzien voorstel aan de raad voor te leggen: • Rekening houdend met de aandachtspunten van de raad bij de bespreking van het raadsonderzoek. • De scenario’s te actualiseren en door te rekenen. • Met medeneming van de inbreng van het burgerinitiatief. • Een vorm te vinden om het bewonersplatform te betrekken.

Onderzoek 2021 ‘Wat past er bij Almere?’ De opdracht van de raad is op verzoek van het college door Stadsreiniging uitgewerkt in een plan van aanpak als basis voor het nadere onderzoek en een herzien voorstel. Het bevat de volgende uitgangspunten en onderdelen: • Het onderzoek richt zich op nader onderzoek ‘bron- of nascheiding pmd’ en ‘diftar- of geen diftar’. • Het gaat uit van de informatie uit het voortraject en het raadsonderzoek. • Actualisatie en aanvullend onderzoek richt zich op: - Onderzoeken van potentie van nascheiding van pmd op basis van actuele ontwikkelingen op het gebied van nascheiding en ervaringen van vergelijkbare gemeenten met bron- en nascheiding. - Onderzoek naar diftar en de toepasbaarheid en ervaringen in met Almere te vergelijken steden. - Het doorrekenen van het milieueffect en het financiële effect van verschillende scenario’s. - Op orde brengen van de dienstverlening is de basis voor alle doorrekeningen. - En de vraag te beantwoorden ‘Wat past bij Almere?’. • Meenemen van de uitgangspunten van het burgerinitiatief.

Doel nader onderzoek Doel van dit onderzoek is het nader uitwerken van de opdracht van de raad om tot een herzien raadsvoorstel te komen voor een toekomstbestendig inzamelsysteem dat past bij Almere. Op basis hiervan kunnen we concreet zorgen voor meer grondstoffen en minder restafval in Almere. 4

Beoordelingskader Pagina

De effecten van de verschillende scenario’s zijn in dit onderzoek beoordeeld op:

• Milieu: bijdrage aan de ambitie voor meer grondstoffen, minder restafval en zo een grotere bijdrage te leveren aan een circulaire economie. • Service: bijdrage aan de tevredenheid van inwoners door de verbetering van dienstverlening en leefbaarheid. • Kosten: effect op de kosten van inzameling en verwerking als onderdeel van de afvalstoffenheffing.

Leeswijzer Dit rapport is een bijlage bij het raadsvoorstel dat een samenvatting geeft van de onderzoeksresultaten en conclusies uit dit rapport. Het raadsvoorstel wordt ter besluitvorming voorgelegd in juni 2021. In dit rapport zijn de maatregelen die voor de toename van afvalscheiding in Almere zorgen onderbouwd met de onderzoeksresultaten. In hoofdstuk 2 komt de verantwoording van het onderzoek aan de orde. Hoofdstuk 3 beschrijft de huidige situatie betreffende afvalscheiding in Almere. Het maatregelenpakket voor de verbetering van de dienstverlening in een toekomstig inzamelsysteem komt in hoofdstuk 4 aan bod. Hoofdstuk 5 geeft een toelichting op nascheiding van pmd met een afwegingskader voor bron- en nascheiding van pmd. De ervaringen met diftar in met Almere te vergelijken steden worden uitgelegd in hoofdstuk 6. Hoofdstuk 7 gaat in op de financiële consequenties van het maatregelenpakket met verschillende scenario’s. Het advies van het onderzoeksteam TAS voor een toekomstbesteding keuze is opgenomen in hoofdstuk 8.

In de bijlagen (1 t/m 6) van dit rapport komen in detail aan de orde: relevante issues beleid en regelgeving voor afval scheiden, communicatie en participatie in de praktijk, drie vormen van diftar, verantwoording participatie TAS, vragen en antwoorden en afkortingen en termen.

5 Pagina

2. Onderzoeksverantwoording

Afdeling Stadsreiniging Almere stelde een onderzoeksteam Toekomstig Afvalinzamelsysteem (TAS) samen dat vanaf januari 2021 tot en met mei 2021 intensief onderzoek verrichtte. Het onderzoek richtte zich op de behoeften van inwoners, de potentie van te scheiden grondstoffen in het restafval in Almere, leerervaringen van pilots in Almere, maatregelen die bijdragen aan meer afvalscheiding in vergelijkbare steden en met welke marktontwikkelingen wij rekening moeten houden. Tijdens het onderzoek zijn inwoners geconsulteerd en zijn deskstudies, interviews en marktverkenningen uitgevoerd. Daarbij zijn de volgende informatiebronnen gebruikt.

Bewonersplatform De gekozen participatievorm is ingegeven door de opdracht die de wethouder met de raad heeft afgestemd: i) onafhankelijk onderzoek ii) waarbij meerdere scenario’s worden onderzocht en doorgerekend iii) wat leidt tot een herzien voorstel voor de inzameling eind mei 2021. Het TAS-team voerde met het bewonersplatform Filmwijk en Sieradenbuurt vanaf begin februari 2021 tot en met medio mei acht besprekingen. Tussentijds is, ook per e-mail, overleg gevoerd. Het bewonersplatform is geïnformeerd over de aanpak voor de nadere uitwerking en geconsulteerd en gevraagd input te leveren op een aantal cruciale onderdelen van het onderzoek: • De vraagstelling en uitvoering van het draagvlakonderzoek onder inwoners. • De uitgangspunten en onderdelen voor het rekenmodel dat is gehanteerd voor het berekenen van de financiële en milieueffecten van de scenario’s.

In bijlage 4 zijn details van de samenwerking toegelicht.

Draagvlakonderzoek Onderzoeksbureau Motivaction voerde in april - mei 2021 een draagvlakonderzoek uit onder inwoners in de laag- en hoogbouw. Doel van dit onderzoek is het peilen van de voorkeuren en drijfveren van inwoners en het draagvlak voor de verschillende onderdelen van mogelijke inzamelsystemen.

Gekozen is voor de conjunct-methodiek waarmee kan worden onderzocht wat de voorkeuren van de Almeerder zijn voor onderdelen van de scenario’s zoals bron- en nascheiden van pmd, vast en variabel tarief en loopafstand tot inzamelcontainers, hoe belangrijk prijs is, alsmede de kantelpunten. Met een conjunct-meting blijf je dicht bij het gedrag van mensen, waardoor het een grotere voorspellende waarde heeft dan het meten van preferenties via andere methoden.

Voor het onderzoek is een blinde en aselecte steekproef getrokken van ruim 16.000 zelfstandig wonende inwoners. De steekproef geeft een representatief beeld wat betreft geslacht, leeftijd, verdeling over stadsdelen en over hoog- en laagbouw. Dit betekent dat iedereen van 18 jaar en ouder een gelijke kans maakt om uitgenodigd te worden. Het resultaat is robuust met ruim 1.500 deelnemers. Het TAS-team consulteerde het bewonersplatform over de vragen. Zo zijn de vragen vereenvoudigd en stellingen toegevoegd. Dit resulteerde in een aangepaste vragenlijst.

Almere in de peiling 2020 Dit rapport dat in april 2021 is gepubliceerd geeft een samenvattend overzicht van de uitkomsten 6 Pagina

van de stadsenquête. De uitkomsten van de enquête worden gebruikt voor de ontwikkeling,

monitoring en bijstelling van het gemeentelijk beleid. Afvalinzameling is een vast onderdeel van het twee jaarlijkse onderzoek. Wij hebben de resultaten hiervan betrokken bij dit rapport.

Leerervaringen pilots Almere In de afgelopen jaren zijn verschillende pilots uitgevoerd om te leren op welke wijze het scheiden van afval gestimuleerd kan worden of bijplaatsingen en dumpingen kunnen worden tegengegaan. Zo heeft Almere in het kader van het landelijke G4 onderzoek pilots uitgevoerd om afvalscheiding in de hoogbouw te stimuleren. Deze pilots vonden plaats in de Boulevardflat, Paul Kleestraat, Harderwijkeroever. De interventies zijn succesvol geweest.

Vanaf juni 2017 is samen met inwoners de pilot pmd+ gestart in de Filmwijk en Sieradenbuurt. Deze pilot wordt tot nadere besluitvorming voortgezet. Kern van de pmd+ inzameling is: • Grondstofstromen als gft, papier, textiel en glas worden door inwoners gescheiden aan de bron. • Het pmd wordt door de inwoners niet apart gescheiden, maar samen met het ‘droge’ restafval ingezameld (pmd+). • Het pmd+ wordt in een proef-sorteerinstallatie uit gesorteerd in diverse soorten plastics, drinkpakken en metalen. Wat overblijft wordt als restafval verbrand. De pilot biedt onder andere waardevolle inzichten op het gebied van bewonersparticipatie en handmatige nascheiding van pmd+. Belangrijke kenmerken van de pilot komen in hoofdstuk 3 aan de orde en de resultaten in hoofdstuk 5.

Andere relevante pilots zijn in 2019 gehouden in het Freijaplantsoen/Trojestraat en Almere Poort. Het doel was om met gedragsinterventies afvaldumpingen te verminderen. Dit heeft goede handvaten opgeleverd voor communicatie en gedragsinterventies.

Sorteeranalyses maart 2021 In het voorjaar 2021 zijn meerdere sorteeranalyses in een aantal voor Almere representatieve wijken uitgevoerd door Eureco. De analyses hebben twee onderdelen: • Reguliere sorteeranalyses van fijn huishoudelijk restafval om de potentie voor meer afvalscheiding in het restafval in Almere in de laagbouw en hoogbouw vast te stellen. • Sorteeranalyse van het gft (uit een duo-container) ter vergelijking met de kwantiteit en kwaliteit van het gft uit de Filmwijk (uit een mono-container).

Vergelijking relevante steden De prestaties op het gebied van afvalscheiding in Almere zijn vergeleken met de prestaties van vergelijkbare steden. Dit zijn steden met een overeenkomstig stedelijk karakter op basis van het aantal inwoners, bevolkingsopbouw en sociale cohesie en sociaal gedrag, en met een relevant aandeel hoogbouw (gelijk of meer dan 25%). De bronnen zijn onder andere CBS-statistiek, Benchmark NVRD 2019, kennisuitwisseling NVRD-bijeenkomsten, diverse VANG publicaties, Rijkswaterstaat, diverse interviews met gemeente Utrecht, Haarlem, Tilburg, Arnhem en Zeeuwse Reinigingsdienst over gemeenten in Zeeland.

Marktonderzoek nascheiding pmd Marktonderzoek op basis van de laatste ontwikkelingen op gebied van nascheiding van pmd is uitgevoerd door Strategy&, onderdeel van PwC (2021). Het onderzoek omvat een actuele feitenbasis 7

in nascheiding, vergelijkt bron- en nascheiding van pmd en schetst praktische vervolgstappen bij een Pagina

keuze voor nascheiding.

Onderzoek diftar Onderzoek op het gebied van diftar is uitgevoerd op basis van recent onderzoek naar diftar in grootstedelijke gebieden in Nederland en België. Uitgevoerd door Stantec en gemeente Haarlem in 2020 (de volledige versie van het rapport is niet openbaar, wel de samenvatting). Daarnaast zijn er aanvullende interviews gedaan met Arnhem, Harderwijk, Apeldoorn, Tilburg, Haarlem (Haarlem heeft namelijk diftar overwogen en niet voor gekozen), Zeeuwse gemeenten en Heerenveen. Tevens is het onderzoek ‘Diftar als beleidsinstrument bij huishoudelijk afvalbeheer’ van IPR Normag (2021) meegenomen.

8 Pagina

3. Almere: snelst groeiende stad goed op weg met afvalscheiding

In dit hoofdstuk komt de huidige situatie op gebied van afvalscheiding in Almere aan de orde. Dit vormt een vertrekpunt voor de verbetering van de dienstverlening die daarna in hoofdstuk 4 wordt toegelicht.

3.1 Almere snelst groeiende stad met een stedelijk profiel

Almere is een van de snelst groeiende steden van Nederland, met ongeveer 207.000 inwoners verdeeld over 87.000 huishoudens.

Een groot deel van de huishoudens, circa 72% zijn laagbouwwoningen, dat zijn woningen met een (gevel)-tuin. De rest, circa 28% zijn hoogbouwwoningen. Dit zijn gestapelde woningen en flats zonder tuin. Almere is opgebouwd over meerdere kernen. Deze hebben een eigen geografische indeling en wijze van bebouwing die karakteristiek is voor een bepaalde periode. Het oudste stadsdeel is Almere Haven. Op dit moment vinden, verdeeld over de stad, nieuwbouwactiviteiten plaats en ontstaan nieuwe woongebieden zoals Nobelhorst, Poort en Oosterwold. Almere heeft de ambitie om door te groeien naar 350.000 inwoners in 2030. Dit betekent een extra groei met circa 24.500 woningen met een groot deel hoogbouw. Daarbij wordt er meer marktgericht gebouwd en is de invloed van de inwoners groot. Figuur 3.1: kengetallen Almere

Almere heeft een stedelijk karakter Almere valt onder de zogenoemde stedelijkheidsklasse 2 (CBS-kenniscijfers steden en buurten 2017, op basis van het aantal adressen per km²) en is daarmee een ‘sterk verstedelijkt’ gebied. In de NVRD- benchmark valt Almere onder hoogbouwklasse C, op basis van het aandeel hoogbouw (28%). De mate van stedelijkheid en hoogbouw is een belangrijke factor voor het succes van de benodigde maatregelen voor afvalscheiding. Daarnaast zijn er een aantal andere kenmerken van de bevolkingsopbouw van invloed zijn op de mate van afvalscheiding, bijvoorbeeld: • Mate van sociale controle en cohesie: in gemeenten, zoals Almere met een meer individueel karakter en wijken met minder sociale controle en cohesie wordt de inzameling eerder gezien al een taak van de gemeente. Wijkbewoners spreken elkaar minder aan op bijvoorbeeld bijplaatsingen en het in de verkeerde container doen van grondstoffen. • Veel verschillende nationaliteiten: mensen moeten de wijze van afvalscheiding kunnen begrijpen, waarbij taal en communicatie een probleem en een aanzienlijke uitdaging kunnen zijn. 9 Pagina

• Grote door- en instroom van inwoners en expats vergroot de anonimiteit in de wijk en vermindert de betrokkenheid. Nieuwe inwoners kunnen andere inzamelsystemen gewend zijn en hierdoor hun afval verkeerd aanbieden. • Verschillen in burgerschapsstijlen: grote verschillen in bijvoorbeeld gezagsgetrouwheid, vertrouwen in de overheid, groepsgerichtheid en behoefte aan anonimiteit.

Almere vergeleken met gemeenten met vergelijkbare karakteristiek Almere is een gemeente met een groot aantal inwoners in een relatief uitgestrekt gebied. Karakteristiek aan Almere is dat de sociale demografische samenstelling van de bevolking eigenschappen kent die vergelijkbaar zijn met grote steden met veel hoogbouw. Dit maakt dat Almere zich niet makkelijk laat vergelijken. Een indeling op basis van een enkel kenmerk als mate van stedelijkheid (CBS) of hoogbouw (NVRD) leidt niet altijd tot een relevante vergelijking. Op basis van de combinatie zowel kwantitatieve criteria als aantal inwoners per stad, aandeel hoogbouw en kwalitatieve mate van stedelijkheid is er een lijst met steden vast te stellen waarmee Almere zich, op het gebied van afvalscheiding, goed laat vergelijken:

Figuur 3.2: steden waarmee Almere kan worden vergeleken

Met het onderzoek dat is uitgevoerd is vooral gekeken naar de maatregelen die in deze steden zijn genomen.

3.2 Almere is al een eind op weg met afvalscheiding

Almere doet het goed in vergelijking met de hiervoor genoemde gemeenten die net als Almere bronscheiden zonder diftar. Op Tilburg na heeft Almere het laagste gewicht restafval per inwoner1.

Figuur 3.3: overzicht relevante benchmarkgemeenten afvalscheiding Almere

3.2.1 Almere heeft in 2019 54% afvalscheiding en 177 kg fijn restafval per inwoner 10

Gemiddeld produceert de Almeerder 462 kg afval per jaar in 2019. Uit dit afval scheiden inwoners 134 kg grondstoffen uit fijn huishoudelijk restafval en 117 kg grondstoffen uit grof huishoudelijk Pagina

afval. Dat betekent dat 54% van het afval voor hergebruik en recycling wordt aangeboden. Het

1 Dit verschil met Tilburg wordt verklaard door het feit dat Tilburg fors in communicatie en handhaving heeft

geïnvesteerd, wat zich uitbetaalt in minder restafval en meer grondstoffen.

resterende afval, 177 kg fijn en 34 kg grof restafval, wordt verbrand in de afvalenergiecentrale in Alkmaar. De warmte die bij de verbranding vrijkomt, gaat naar een turbine die er elektriciteit van maakt. De opgewekte elektriciteit levert de centrale terug aan diverse gemeenten.

Figuur 3.4: Uitsplitsing huishoudelijk afval Almere 20192

3.2.2 Afvalscheiding is een vast onderdeel van het huishouden

Uit het voorgaande volgt dat Almeerders het al goed doen op het gebied van afvalscheiding en dat sluit aan bij de uitkomsten van het draagvlakonderzoek onder inwoners. Uit dit onderzoek volgt dat de meeste Almeerders afval scheiden zien als een onderdeel van het huishouden. Er zijn maar weinig inwoners die afval scheiden te veel gedoe, of vies vinden. De meeste Almeerders denken goed te weten hoe zij afval moeten scheiden. Ongeveer de helft scheidt afval graag zelf omdat het hen bewust maakt van hoeveel afval zij produceren. Ongeveer twee derde is bereid dit nog beter te doen als zij daarmee geld kunnen besparen.

Almeerders vinden het hergebruiken van afval belangrijk. Ongeveer driekwart van hen maakt zich zorgen over hoe we de wereld achterlaten voor de volgende generatie en de gevolgen van afval voor het milieu. De meeste Almeerders vinden dat zij zelf goed bezig zijn voor het milieu.

3.2.3 Voorkeur Almeerder: een papiercontainer dichtbij en een vaste lage heffing

In het draagvlakonderzoek is een representatieve groep Almeerders naar de voorkeur gevraagd van verschillende mogelijkheden ten aanzien van een afvalinzamelsysteem. De voorkeur van alle deelnemers samen zijn hieronder visueel samengevat in figuur 3.5. Hieruit blijkt dat: • Almeerders een lichte voorkeur hebben om pmd en restafval samen in één container te doen en 11

daarna door een machine te laten scheiden, echter onder de voorwaarde dat zij er niet meer Pagina

2 Er is gekozen om de afvalgegevens van 2019 te gebruiken omdat de cijfers in 2020 gekenmerkt zijn door de Covid 19

pandemie en zo significant anders zijn dan voorgaande jaren.

voor gaan betalen. Het verschil in draagvlak tussen pmd zelf of door een machine scheiden is klein. • Almeerders papier en karton dichtbij huis willen scheiden. Voor de laagbouw met een extra container aan huis en in de hoogbouw bij voorkeur binnen 100 meter loopafstand. • Almeerders een sterke voorkeur hebben voor het betalen van een vast bedrag aan afvalstoffenheffing en geen variabel bedrag (diftar). • Almeerders hebben een grote wens voor een lagere prijs en willen niet meer betalen.

Niet meer betalen, een vaste heffing en papier en karton dichtbij huis zijn de meest overtuigende voorkeuren. De uitkomsten van het draagvlakonderzoek zijn meegenomen in de volgende figuur en zijn ook meegenomen in deze nadere uitwerking van het toekomstbestendig inzamelsysteem (zie hoofdstuk 4 t/m 8).

Figuur 3.5: Voorkeur Almeerders voor verschillende inzamelscenario’s

12 Pagina

3.2.4 Almere kan nog meer halen uit het restafval, vooral gft

Op jaarbasis belandt dus nog 177 kg fijn restafval per inwoner in de verbrandingsoven. Dat is zonde, want deze fractie bestaat grotendeels uit grondstoffen die inwoners nog kunnen scheiden. Op basis van de sorteeranalyses blijkt dat er nog veel potentie in het restafval aanwezig is. In kilo’s is dit aan grondstoffen 80 kg gft, 15 kg papier/karton, 15 kg pmd, 6 kg glas, 6 kg textiel, 6 kg overige grondstoffen. Daarnaast blijft er dan nog 50 kg restafval over.

Figuur 3.6: potentie restafval o.b.v. sorteeranalyses Almere maart 2021

Het leeuwendeel van het restafval bestaat uit gft. Hier is dan ook de grootste winst te behalen. Als we inwoners hierin meenemen dan blijkt uit het draagvlakonderzoek dat meer dan twee derde van de inwoners bereid is om meer te doen op dit gebied. Stel dat iedereen zijn afval volledig scheidt, dan blijft er ongeveer 50 kg restafval per inwoner jaar over waarmee in combinatie met afvalpreventie de landelijke doelstellingen binnen bereik zijn.

3.3 Huidige opbouw afvalstoffenheffing per huishouden

De afvalstoffenheffing in Almere is uit drie delen opgebouwd: • Inzamelingskosten € 206 (54%). • Verwerkingskosten en opbrengsten afvalstoffen € 65 (17%). • Toegerekende lasten € 107 (28%). De toegerekende lasten bestaan uit kwijtscheldingen, zwerfvuil / vegen, overhead, dubieuze debiteuren en compensabele BTW. De totale kosten bedraagt € € 127, hiervan wordt € 20 gedekt uit de algemene middelen.

De toegerekende lasten hebben geen invloed op de keuzes die gemaakt worden binnen dit project en blijven dan ook buiten de scope van dit project. 13 Pagina

Figuur 3.7: opbouw afvalstoffenheffing 2020

3.4 Het serviceniveau draagt onvoldoende bij aan afvalscheiding

Almere heeft verschillende voorzieningen voor restafval en grondstoffen voor de laagbouw (72%) en hoogbouw (28%). Deze komen hieronder aan de orde.

3.4.1 Laagbouw

In de laagbouw heeft elk huishouden een duo-container voor gft en restafval en een container voor pmd. De inwoners kunnen kiezen voor een papiercontainer. Ongeveer 75% van de laagbouwhuishoudens heeft een papiercontainer aan huis. Dit sluit aan bij de uitkomsten van het draagvlakonderzoek waar ruim de helft van de deelnemers aangeeft thuis voldoende ruimte te hebben om afval te scheiden en de voorkeur geeft aan een papiercontainer dichtbij. Ruim een kwart van de laagbouwhuishoudens brengt het papier naar inzamelcontainers.

Glas en textiel kan worden weggebracht naar grondstoffenstraatjes die veelal bij supermarkten staan. Verder zijn er inwoners die vanuit ruimtebesparing al jarenlang een gft- of papiercontainer delen met hun buren. 14 Pagina

Figuur 3.8: voorzieningen in de laagbouw

De duo- en pmd-container worden roulerend ingezameld. De ene week wordt de pmd-container geleegd, de week daarop de duo-container. De papiercontainer wordt om de vier weken geleegd.

Almere is één van weinige gemeenten in Nederland met een duo-container voor gft en restafval. Uit onderzoek blijkt dat deze combinatie leidt tot een lage hoeveelheid gft, vanwege de beperkte capaciteit voor gft, waarbij het gft bovendien vaak vervuild is. Dit is reden geweest voor veel gemeenten om over te stappen naar mono-containers.

De service in de laagbouwwijken is niet in alle gevallen eenduidig. Zo zijn er in een aantal laagbouw- nieuwbouwwijken centrale inzamelcontainers voor restafval op straat geplaatst. Dit gebeurt veelal op verzoek van inwoners of projectontwikkelaars, maar komt de eenduidigheid naar inwoners en Stadsreiniging niet altijd ten goede.

3.4.2 Hoogbouw

In de hoogbouw maken bewoners gebruik van centrale inzamelcontainers op straat of bij ongeveer 200 grondstofstraatjes op straat of bij supermarkten.

Figuur 3.9: voorzieningen in de hoogbouw 15

Voor de hoogbouw zijn in de huidige situatie de voorzieningen versnipperd. Het is niet altijd Pagina

eenduidig voor inwoners ‘waar wat in moet’. De meeste inwoners brengen hun afval naar inzamelcontainers in de openbare ruimte. De voorzieningen bestaan uit ondergrondse containers

voor restafval, gft en soms pmd, dan wel uit bovengrondse containers voor deze stromen. Soms is er sprake van een enkelvoudige voorziening (voor restafval of papier), in andere gevallen van grondstoffenstraatjes veelal voor restafval en enkele grondstofstromen geconcentreerd op één plek.

De inzamelcontainers voor restafval en papier zijn in sommige gevallen alleen met pas te openen, voor andere fracties zijn de containers open. Ook is het zo dat de inzamelcontainers soms binnen één wijk voor dezelfde fractie verschillend van kleur of vorm zijn. Voor glas en textiel geldt dat deze stromen moeten worden gebracht naar grondstoffenstraatjes die veelal bij supermarkten staan.

In het geval van een aantal flats is er sprake van inpandige containerruimten, waarbij grote containers voor restafval (circa 1.000 liter) op de aanbieddag naar buiten worden gereden, terwijl bij het leeuwendeel van de hoogbouw een brengsysteem in de openbare ruimte geldt. Bij de inpandige containers wordt er geen afval gescheiden ingezameld. Hier zijn bovendien veel klachten over stank en aangetrokken ongedierte.

3.4.3 Pmd+ pilotwijk

In de Filmwijk en de Sieradenbuurt zette Stadsreiniging vanaf juni 2017 in samenwerking met de bewoners de pilot pmd+ op. Hiervoor is voor circa 10.900 inwoners de duo-container vervangen door een container voor gft en een container voor pmd+. De naam pmd+ komt voort uit de gedachte dat er bij goed afval scheiden nauwelijks restafval over blijft. Inwoners kunnen dan het laatste beetje restafval bij het pmd doen, vandaar de naam pmd+. De pmd+ en gft-container worden roulerend om de week geleegd.

Figuur 3.10: voorzieningen in pilot pmd+ wijk

Het pmd+ wordt handmatig op kleine schaal in een proefopstelling nagesorteerd bij een lokale verwerker en het restafval dat na sortering overblijft gaat naar de afvalenergiecentrale in Alkmaar. Voor de overige fracties zoals papier, glas en textiel geldt dezelfde inzamelstructuur als in het overig deel van Almere.

3.4.4 De service komt in aanmerking voor verbetering

Kenmerkend van de huidige inzamelvoorzieningen is dat deze nog onvoldoende nabij de woningen 16

staan. Uit het draagvlakonderzoek blijkt dat inwoners in de hoogbouw behoefte hebben aan dat Pagina

papiercontainers dichtbij de woning komen te staan op maximaal 100 meter. Naast de versnippering van de inzamelvoorzieningen zijn de instructies verschillend en zijn deze niet altijd even duidelijk en

soms achterhaald. De verschillende vormen en kleurgebruik van inzamelcontainers en de niet altijd logische containerlocaties helpen inwoners niet om het juiste te kunnen doen. Ook is de capaciteit van huiscontainers en inzamelcontainers op straat onvoldoende om structureel meer afvalscheiding te realiseren.

Daarnaast worden niet alle containers tijdig geleegd waardoor de locaties rondom de containers vervuild raken door bijplaatsingen die vervolgens nieuw afval aantrekken. Ook staan inzamelcontainers te lang in storing waardoor bijplaatsingen ontstaan. In de huidige situatie is het niet mogelijk om wijkgerichte maatregelen te nemen omdat het inzamelsysteem niet kan aangeven waar goed en minder goed afval wordt gescheiden. Vanwege het verouderde informatiesysteem kan illegaal gebruik door bedrijven van de huishoudelijke inzamelcontainers niet worden getraceerd en gemeten. Tevens kunnen we inwoners niet snel van dienst zijn bij vragen over containers omdat niet goed in beeld is welke containers waar precies staan.

Op de drie perrons kan grof huishoudelijk afval worden gebracht, wat ook al flink gebeurt gezien de 117 kg per inwoner (zie figuur 3.4). Inwoners kunnen ook bellen voor een grofvuilafspraak om het grof afval thuis te laten ophalen. De wachttijden zijn met 4 weken dusdanig lang dat inwoners een andere, niet wenselijke, manier zoeken om van hun grofvuil af te komen.

Het wagenpark is sterk verouderd, het maakt relatief veel geluid en stoot bijvoorbeeld onnodig veel roet uit in de woonwijken. Wij rijden nu met één elektrisch ledigende inzamelwagen dat minder brandstof verbruikt. Daardoor kunnen we stiller en schonere afval inzamelen. Wij zien investeren in een schoon en duurzaam wagenpark ook als een bijdrage aan service aan inwoners. Daarnaast draagt een modern wagenpark bij aan een verbetering op het gebied van veilig werken.

3.5 Communicatie en handhaving zijn nog onvoldoende benut

Naast service zijn communicatie en handhaving twee belangrijke pijlers voor gedragsverandering en stimuleren van afvalscheidingsgedrag.

Communicatie en participatie Communicatie bestaat uit voorlichting en participatie en beide dragen bij aan gedragsverandering. Uit het draagvlakonderzoek volgt dat de meeste Almeerders denken goed te weten hoe zij afval moeten scheiden. De uitgevoerde pilots in Almere op het gebied van afvalscheiding en het voorkomen van bijplaatsingen en dumpingen geven ons, ondanks dat inwoners dit al goed denken te weten, nuttige informatie over wat er momenteel ontbreekt op dit gebied. En wat nodig is voor gedragsverandering en welke communicatie daaraan bijdraagt. Deze inzichten vormen de basis voor het voorgestelde pakket aan maatregelen om de dienstverlening met voorlichting en participatie te optimaliseren (zie hoofdstuk 4).

Communicatie relatief passief In het verleden is in afwachting van het nieuwe inzamelbeleid de communicatie over afval scheiden passief geweest. Buiten de pilots, werd over afval scheiden uitsluitend via de website gecommuniceerd. Om meer en ook schone grondstoffen in te zamelen moeten wij het actief en 17

doelgericht communiceren weer oppakken. Inwoners moeten weten wat er van hen verwacht wordt, waarom afval scheiden belangrijk is, hoe men afval kan scheiden en wat ieders (gemeente en Pagina

inwoner) verantwoordelijkheid hierin is.

Participatie veelbelovend Almere heeft veel betrokken inwoners als het gaat om afval en het schoonhouden van hun buurt. Die betrokkenheid stimuleren wij dan ook, net als het eigenaarschap voor een schone omgeving. Zo zijn er sinds 2020 negen adoptanten van ondergrondse containers en prullenbakken. De adoptanten houden de containers schoon, geven meldingen door aan de gemeente en legen prullenbakken in hun directe omgeving. De resultaten zijn veelbelovend voor de toekomst.

De pmd+ pilot laat de waarde van bewonersparticipatie zien. Bewoners waren betrokken bij de opzet van de pilot en hebben hun buurtgenoten gestimuleerd om beter afval te scheiden. Dit laatste doen zij nog steeds.

Het enthousiasmeren en faciliteren van inwoners bij het zwerfafvalvrij houden van hun buurt is in de afgelopen jaren wél vastgehouden. Inwoners bieden wij materialen, halen het zwerfafval bij hen op en onderhouden contact via onze toezichthouders. De animo voor de jaarlijkse Opschoondag bijvoorbeeld, groeide enorm. In 2019 ontvingen wij slechts 43 inschrijvingen. Na de inzet van actieve communicatie in 2021, waren er ongeveer 400 aanmeldingen en deden meer dan 1.200 Almeerders mee. In 2020 was er geen Opschoondag vanwege corona-maatregelen. De betrokkenheid bij de leefomgeving van een groot aantal Almeerders is er duidelijk en die betrokkenheid willen wij in de toekomst beter benutten.

Handhaving op afvalscheiding is nog minimaal Uit het draagvlakonderzoek volgt dat Almeerders zich ergeren aan mensen die afval dumpen of zakken naast de container zetten. Inwoners die die dit doen zouden een boete moeten krijgen. Net als inwoners die opzettelijk verkeerd afval in hun afvalbak doen.

Stadsreiniging handhaaft op bijplaatsingen maar nog niet op een juiste manier van afvalscheiding. De chauffeurs delen wel gele en rode kaarten uit als containers, oorspronkelijk alleen de duo- containers, niet met de juiste fractie zijn gevuld of op de verkeerde dag zijn aanboden. Het idee is dat de container dan niet wordt geleegd en dat er een gesprek plaats vindt met de toezichthouder. In Almere wordt echter nog niet op gehandhaafd. Een boete is namelijk niet direct van toepassing in het geval van rode kaarten en deze worden niet opgevolgd door de afdeling handhaving. Daardoor is het effect van de rode kaart momenteel beperkt. Uit onderzoek naar inzet van handhaving in andere gemeenten is gebleken dat intensieve handhaving op afvalscheiding een positief effect heeft op het afvalscheidingspercentage en de afname van restafval. 18 Pagina

4. Betere dienstverlening is stevig fundament voor afvalscheiding

Het college stelde in 2020 aan de raad voor om de huidige dienstverlening en middelen te verbeteren als stevig fundament voor meer afvalscheiding en verdere systeemkeuzes. Dit is ingegeven door een korte termijn noodzaak om het huidige inzamelmateriaal te vervangen en te verbeteren. Belangijker is dat dit een pakket is met samenhangende maatregelen die ervoor zorgen dat: • Er een eenduidig en consistent inzamelsysteem ontstaat voor inwoners en Stadsreiniging, waarvan in hoofdstuk 3 is onderbouwd dat er ruimte voor verbetering is. • Concrete invulling en vorm wordt gegeven aan de ambitie van Almere voor minder afval, meer grondstoffen, de beheersbaarheid van kosten en een hogere tevredenheid van inwoners.

Stimuleren van afvalscheiding met integraal pakket aan maatregelen Om meer afval te scheiden is een verdere gedragsverandering nodig ten aanzien van hoe inwoners met afval omgaan. In hoofdstuk 3 is beschreven dat Almeerders al een eind op weg zijn met afvalscheiding en dat inwoners nog meer grondstoffen uit het restafval kunnen scheiden en dat wat betreft gft er nog veel te winnen is.

Het stimuleren van afvalscheiding berust in de praktijk op drie pijlers die met elkaar samenhangen:

Figuur 4.1: drie samenhangende pijlers om afvalscheiding te stimuleren

Maatregelen dragen bij aan gedragsverandering Als Almere een volgende stap wil zetten in het bereiken van haar doelstellingen, vereist dit een samenhangende aanpak op deze drie onderdelen. Dit betekent het implementeren van een pakket aan maatregelen dat bijdraagt aan gedragsverandering met een optimale service, gerichte communicatie en adequate participatie en een intensievere handhaving. Dit levert een stevig 19

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10497609/1