Agendavoorstel college: Behouden van de ruimtelijke kwaliteit Almere (26001) GEPUBLICEERD 17 DECEMBER 2025

Agendavoorstel college Agendavoorstel college Datum PM 8 januari 2026 Raadsnummer 26001

Onderwerp

Behouden van de ruimtelijke kwaliteit Almere Indiener voorstel P.J.G. Tang Steller B.J. Lusink / Stedelijk Beleid Aanleiding / Toelichting Doel van het agendavoorstel ‘Behouden van de ruimtelijke kwaliteit Almere’ is om een consulterend gesprek aan te gaan met de raad over de ruimtelijke identiteit van de stad. Almere heeft een divers palet aan stadsdelen, woonwijken en architectuur wat voor een groot deel het karakter van Almere bepaald. De stad is echter ook aan het ontwikkelen waar niet alleen projectontwikkelaars bouwplannen initiëren, maar ook particulieren behoefte hebben om hun huizen te vernieuwen, uit te breiden of te verduurzamen, wat impact heeft op het bovenstaande. Dit consulterende gesprek dient als basis voor toekomstige wijzigingen in een welstandsnota/omgevingsplan. Context Almere wordt komend jaar 50 jaar en ontwikkelt haar eigen identiteit en karakter. Er groeit steeds vaker een generatie op die geboren en getogen is in Almere en die zich diep verbonden voelt met de stad. De tijdsgeest waarin verschillende stadsdelen en wijken zijn gebouwd is duidelijk te zien en zorgt voor een diverse ruimtelijke kwaliteit. Deze diversiteit is een kwaliteit die bewoners waarderen. Ook krijgt de bestaande stad haar waardering in het Almeerse beleid.

Het groenblauwe raamwerk is een belangrijke kwaliteit en krijgt haar waardering in de ‘Nota kleur aan groen’, verschillende bomenlanen worden beschermd in het ‘Bomenkader’ en Almere heeft sinds kort haar eerste gemeentelijke monumenten. De ouder wordende stad brengt ook opgaven met zich mee. Almere krijgt te maken met een onderhoudsopgave om te zorgen dat panden toekomstbestendig blijven. Maar ook opgaven als de energietransitie en klimaatadaptatie zorgen voor de toepassing van verschillende objecten en installaties. Al deze opgaven vragen om een goede ruimtelijke ordening zodat deze aansluiten op het hierboven omschreven karakter van verschillende stadsdelen en wijken. Prognoses vertellen ons dat het aantal huishoudens in Almere, ten opzichte van de rest van Nederland, fors gaat toenemen. Niet alleen in de nieuwe ontwikkelgebieden zal deze groei plaatsvinden, maar ook in de vorm van verdichting van de bestaande stad. Net zoals de bovenstaande ambities vraagt dit om een goede ruimtelijke ordening zodat de groei, ruimtelijke opgaven en behoud van karakter samen kunnen komen in Almere. Deze goede ruimtelijke ordening vraagt om een standpunt van de gemeente.

Welke elementen bepalen de identiteit van een wijk of stadsdeel en wat wil de gemeente behouden en koesteren? Dit schept duidelijkheid aan bewoners over wat zij mogen wijzigen aan hun woning, maar ook wat de buurman mag wijzigen aan zijn woning. Er zijn twee kaders binnen de ruimtelijke ordening: het omgevingsplan en de welstandsnota. Omgevingsplan (op dit moment nog het tijdelijke omgevingsplan met daarin de voormalige bestemmingsplannen)

1

Agendavoorstel college In het omgevingsplan staan alle regels over de fysieke leefomgeving. Hierin wordt bijvoorbeeld omschreven hoe groot een bouwwerk mag zijn, hoe hoog deze gebouwd mag worden en welke aanpassingen men mag doen aan hun woning. Het omgevingsplan is een juridisch kader waardoor inwoners weten wat de mogelijkheden zijn aan hun woning en in hun woonomgeving. Veel bestemmingsplannen zijn erg generiek opgezet waardoor de regels niet goed aansluiten op de karakteristieken van verschillende wijken die wij hebben in Almere. In Almere Haven wordt er bijvoorbeeld gebruik gemaakt van bordestrappen en schuine kappen, zijn in Stedenwijk veel platte daken met verschillende hoogten en terrassen toegepast en heeft Almere Buiten repeterende architectuur in lange rechte lijnen. In het behouden van deze verschillende karakters speelt het omgevingsplan een grote rol waar het bovenstaande in de vorm van bouwregels wordt beschermd. Maar door de generiek opgestelde regels is bescherming en behoud van karakter nu (bijna) niet mogelijk. Welstandnota 2018 versie 2 In de welstandsnota staan beleidsregels die de gemeente toepast bij de beoordeling of het uiterlijk van bouwwerken voldoet aan de redelijke eisen van welstand. Het uiterlijk van bouwwerken moeten wij in welstandstermen interpreteren als materialisering, kleurgebruik en detaillering.

In de welstandsnota staan vervolgens toetsingscriteria waaraan de commissie Ruimtelijke Kwaliteit toetst zodat aanpassingen voldoen aan redelijke eisen van welstand. Op dit moment zijn centrumgebieden, het groenblauwe raamwerk en gebouwen langs hoofdinfra welstandplichtig. Maar is dit voldoende om het karakter van Almere te koesteren? In Almere Haven wordt bijvoorbeeld baksteen afgewisseld met houten elementen wat typisch is voor de jaren 70, wordt er in Stedenwijk gebruikgemaakt van rode bakstenen en verticale dakpannen als knipoog naar de Amsterdamse school en bestaat Almere Poort juist uit een verscheidenheid aan verschillende architectuurstromen. Met het huidige beleid kunnen deze typerende elementen niet beschermd en behouden blijven omdat deze wel welstandvrij zijn terwijl ze voor een groot deel de ruimtelijke identiteit en herkenbaarheid van de wijken bepalen. Een voorbeeld waar de gemeente deze bescherming wel uitvoert is de Regenboogbuurt. Grote kleurvlakken zijn beschermd en worden gekoesterd omdat dat voor een groot deel de identiteit bepaald van deze kleurrijke wijk. Maar zijn er niet veel meer wijken in Almere die een bepaalde mate van bescherming vragen door de unieke uitstraling? Momentum voor wijzigingen Onder de Omgevingswet worden de welstandscriteria als beleidsregel onderdeel van het omgevingsplan.

Er is dus een momentum ontstaan om beide kaders voor de ruimtelijke ordening onder de loep te nemen en eventuele wijzigingen door te voeren. In het raadsvoorstel ‘Wijziging welstandsnota 2018 versie 2 – Werkwijze ontwikkelgebieden en vaststelling beeldkwaliteitsplannen’ wordt er een eerste partiële wijziging van de welstandsnota 2018 versie 2 voorgelegd aan de raad ter vaststelling. Dit betreft een technische en procedurele wijziging. Voor toekomstige inhoudelijke wijzigingen willen wij eerst de raad consulteren over de verschillende mogelijkheden om de ruimtelijke kwaliteit van Almere te behouden. Deze consultatie kan fungeren als basis voor toekomstige voorstellen aan de raad. Doel bespreking Almere wordt 50 jaar en vormt haar eigen identiteit. Deze identiteit is nu duidelijk terug te zien in de oudere wijken van Almere. Bij een volwassen stad is het niet alleen van belang om te innoveren maar is waarderen en behouden nodig zodat de stad herkenbaar blijft voor haar inwoners. Dit vraagt om een duidelijk standpunt van de gemeente in wat zij wil koesteren en behouden. Daarom willen wij de raad graag consulteren op de volgende vraagstukken: •

Duidelijke kaders ruimtelijke ordening De verschillende opgaven als stedelijke vernieuwing en onderhoud vragen om een goede ruimtelijke ordening. Samen met de ambitie op het niveau van klimaatadaptatie, energietransitie en het fors groeiende aantal huishoudens vraagt dit om heldere en duidelijke kaders vanuit de gemeente. Dit is niet alleen

2

Agendavoorstel college belangrijk zodat bewoners weten wat zij mogen bouwen, maar ook dat bewoners weten wat hun buren mogen bouwen. Wij willen hier als college meer duidelijkheid gaan bieden en met een proportioneel voorstel komen. Dit zal betekenen dat er wat meer regels komen. Kan de raad zich vinden in een proportionele heroverweging van de ruime ruimtelijke regels in het omgevingsplan en de welstandsnota, zodat deze duidelijkheid geboden kan worden aan de inwoners van de gemeente? •

Behouden diversiteit van gebieden Almere heeft een grote diversiteit aan gebieden wat een kracht is van Almere. Zo is Almere Haven herkenbaar aan de bloemkoolstructuren, heeft Almere Buiten lange rechte zichtlijnen en Almere Poort een meer stedelijk karakter. Dit uit zich onder meer in bouwhoogten, dakvormen, plaatsing van bebouwing op de kavels en de verhouding bebouwing en groen. Op dit moment zijn de bovenstaande elementen niet altijd omschreven en gewaardeerd in de stad. Wat vindt de raad belangrijk om te koesteren?

•

Duidelijkheid over de plaatsing van objecten als zonnepanelen, airco-units en andere installaties Alle opgaven zorgen dat er op straat meer objecten en installaties geplaatst worden rondom en aan gebouwen/woningen. Dat inwoners van Almere investeren in duurzame maatregelen als zonnepanelen, warmtepompen of andere verduurzamingsmaatregelen is uiteraard een ontwikkeling die de gemeente toejuicht en stimuleert. Ook dit zal in de toekomst een speerpunt zijn van de gemeente Almere. Echter kan een slechte inpassing van deze kleine installaties zorgen voor grote onderlinge ergernissen tussen buren. Op dit moment zijn er vrijwel geen regels voor de inpassing van deze objecten. Wij willen daarom met een voorstel komen dat helpt om duurzaamheidsdoelen te bereiken en objecten in te passen in de omgeving. Dit zal een voorstel zijn dat proportioneel is en meer duidelijkheid moet bieden aan inwoners. Kan de raad zich vinden in een dergelijk voorstel?

Voorbeelden verschillende identiteiten

Groenhof – Almere Haven Met de huidige regels is het onderstaande mogelijk Kapvorm bestemmingsplan Het is mogelijk de kap te slopen en een plat dak toe te passen (alle schuine delen) Gevelmateriaal welstand: Het is mogelijk een ander gevelmateriaal toe te passen Installaties welstand: Het is mogelijk om een windinstallatie van maximaal 3 meter hoog op het dak te plaatsen

3

Agendavoorstel college

Leeuwardenplein – Stedenwijk Met de huidige regels is het onderstaande mogelijk Volume bestemmingsplan: Alle balkons mogen dicht gebouwd worden met een opbouw Gevelmateriaal welstand: Het is mogelijk een ander gevelmateriaal toe te passen Ook de verticale dakpannen mogen een ander gevelmateriaal worden Details welstand: Kozijnen mogen andere vormgeving en kleur krijgen Installaties bestemmingsplan: Geen sturing op plaatsing van een airco of andere installatie

Oevergriend – Almere Haven Met de huidige regels is het onderstaande mogelijk Volume bestemmingsplan: De volumeverdeling (verschillende hoogten) mag verdwijnen en uitgevoerd worden als een rechte doos Kapvormen bestemmingsplan: Er is geen goothoogte geregeld wat betekent dat alle schuine kappen in platte daken uitgevoerd mogen worden Gevelmateriaal welstand: Vervangen van hout mag in alle materialen en kleuren Installaties bestemmingsplan: Geen sturing op plaatsing van een airco of andere installatie

4

Agendavoorstel college

Rozenwerf – Almere Haven Afbeelding links: Niet aansluiten op bestaande structuren en herkenbare elementen van de wijk. Afbeelding rechts: Aansluiten op dakvorm, kleurgebruik. NB. Aan de informatieverstrekking en de informatie-uitwisseling worden geen besluitvormende of bindende uitspraken ontleend.

5