CConstaterende datAlmelo
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027 - Bijlage 1 - Ontwerp programmabegroting 2027

Raad 5 november 2026, gemeente AlmeloBij agendapunt: Programmabegroting 202761.886 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 8

1.516 | 1.816 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 20368 | 279 | 672 8.3 Wonen en bouwen | 4.107 | 4.975 | 4.536 Totaal saldo van lasten en baten | 26.334 | 6.770 | 7.023 Bedragen x 1.000 euro 95 Verschillen 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) De begroting van de grondexploitatie is gebaseerd op de uitgangspunten zoals gehanteerd bij de jaarverantwoording 2025. Dit leidt tot een (saldo neutrale) aanpassing van de baten en de lasten. In 2026 is de grondexploitatie Stadskade ingesteld, met | een verwacht verlies van 6,8 miljoen euro. 8.3 Wonen en bouwen In de perspectiefnota 2026-2029 is jaarlijks, gedurende zes jaar, 300.000 euro beschikbaar gesteld voor de dekking van de structureel oplopende kapitaallasten van de investeringen van de investeringsagenda stedelijke ontwikkeling. De daling van de lasten tussen 2026 en 2025 wordt voor het grootste deel verklaard door de middelen en projecten voor stedelijke ontwikkeling. Verder is de kostenonderbouwing voor de leges omgevingsvergunningen geactualiseerd en zijn de tarieven voor de omgevingsvergunningen hierop aangepast.

2.2.10.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening | 2.043 | 2.043 | 2.043 | 2.043 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 856 | 832 | 832 | 832 8.3 Wonen en bouwen | 7.068 | 7.368 | 7.668 | 7.968 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw | 9.967 | 10.243 | 10.543 | 10.843 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening | -228 | -228 | -228 | -228 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | -184 | -184 | -184 | -184 8.3 Wonen en bouwen | -2.532 | -2.532 | -2.532 | -2.532 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw | -2.944 | -2.944 | -2.944 | -2.944 Saldo | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening | 1.816 | 1.816 | 1.816 | 1.816 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 672 | 647 | 647 | 647 8.3 Wonen en bouwen | 4.536 | 4.836 | 5.136 | 5.436 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw | 7.023 | 7.299 | 7.599 | 7.899 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) De begroting van de grondexploitatie is gebaseerd op de uitgangspunten zoals gehanteerd bij de jaarverantwoording 2025 en bij de grondexploitatie Stadskade.

8.3 Wonen en bouwen In de perspectiefnota 2026-2029 is jaarlijks, gedurende zes jaar, 300.000 euro beschikbaar gesteld voor de dekking van de structureel oplopende kapitaallasten van de investeringen van de investeringsagenda stedelijke ontwikkeling. 96 2.3 Financiën Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. In tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen kan een gemeente algemene dekkingsmiddelen dus vrij besteden. 2.3.1 Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 0.5 Treasury | -2.359 | -2.516 | -3.450 0.61 OZB woningen | -10.979 | -11.146 | -11.943 0.62 OZB niet-woningen | -17.428 | -18.371 | -19.531 0.63 Parkeerbelasting | -2.224 | -2.159 | -1.959 0.64 Belastingen overig | -276 | -32 | -82 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -243.555 | -242.321 | -250.135 Totaal algemene dekkingsmiddelen | -280.055 | -267.777 | -274.915 Bedragen x 1.000 euro Voor de toelichting op de algemene dekkingsmiddelen wordt verwezen naar de verschilverklaring bij het overzicht financieel terugkijken.

2.3.2 Overhead Overzicht overhead | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 Overhead lasten | 51.634 | 48.098 | 49.578 Overhead baten | -9.594 | -7.654 | -8.247 Totaal saldo overhead | 42.057 | 36.795 | 40.416 Bedragen x 1.000 euro 2.3.3 Vennootschapsbelasting Overzicht vennootschapsbelasting | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 VPB lasten | 55 | 75 | 75 VPB baten | - | - | - Totaal saldo vennootschapsbelasting | 68 | 75 | 75 Bedragen x 1.000 euro 2.3.4 Onvoorzien Onvoorzien | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 Onvoorzien (incidenteel) | 0 | 111 | 111 Bedragen x 1.000 euro 97 98 2.4 Paragrafen 2.4.1 Lokale heffingen 2.4.1.1 Beleid lokale heffingen Lokale heffingen zijn gemeentelijke belastingen, rechten en retributies. Deze middelen worden ingezet ter dekking van de uitvoering van gemeentelijke taken. De gemeenteraad kan met het vaststellen van een verordening lokale heffingen invoeren, wijzigingen of intrekken. In de verordeningen zijn de tarieven opgenomen. De verordeningen worden via een separaat voorstel door de gemeenteraad vastgesteld. Lokale heffingen worden onderscheiden in gebonden en ongebonden heffingen. Ongebonden heffingen behoren tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. De besteding ervan is niet gebonden aan een bepaalde taak.

Gebonden heffingen, zoals de afvalstoffen- en rioolheffing, worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Deze middelen zijn wel gebonden aan een bepaalde taak. Voor de gemeentelijke dienstverlening worden leges, rechten en retributies geheven. Leges zijn gebonden heffingen. De kosten van de gemeentelijke dienstverlening worden doorberekend in de tarieven. Het beleid is er op gericht deze kosten zo laag mogelijk te houden. Ongebonden belastingen Gebonden belastingen Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Parkeerbelastingen Leges en rechten Precariobelasting Begraafrechten Reclamebelasting Havengeld Toeristenbelasting Rioolheffing Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Beleid ten aanzien van de tarieven 2027 De tarieven in de begroting 2027 zijn met 3,5% geïndexeerd. Dit percentage is een gewogen index op basis van de loon - en prijsindices uit het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP2026) van het Centraal Planbureau (CPB). Net als in voorgaande jaren hanteren wij daarbij een combinatie van 2/3e looncompensatie en 1/3e prijscompensatie. Uitzonderingen hierop betreffen: • de tarieven voor de onroerendezaakbelasting (6,0%) • de toeristenbelasting (2,63%) en precariobelasting (53,55%) • de legesverordening en de tarieven die het Rijk heeft vastgesteld of gemaximeerd, zoals paspoorten of rijbewijzen.

Onroerendezaakbelastingen De onroerendezaakbelasting (OZB) wordt naast de jaarlijkse reguliere indexatie (2027: 3,5%), aanvullend met 2,5% verhoogd, conform de vastgestelde uitgangspunten bij de Perspectiefnota 2025-2028. Voor 2027 zijn de OZB-opbrengsten daarom met 6,0% geïndexeerd. Toeristenbelasting en precariobelasting Conform de besluitvorming bij de perspectiefnota 2021 worden de tarieven voor de toeristen - en precariobelasting, naast de gebruikelijke indexatie, in de komende jaren stapsgewijs verhoogd. De verhoging van de precario met 100% in 2026 is bij de Begroting 2026 uitgesteld naar 2027. Voorgesteld wordt om deze verhoging van 100% gelijkelijk te verdelen over 2027 en 2028. Legesverordening en gemaximeerde tarieven De legestarieven worden berekend op basis van een kostendekkendheidsberekening. Voor paspoorten en rijbewijzen geldt dat, conform bestendige gedragslijn, het maximaal toegestane (Rijks)tarief in rekening wordt gebracht. 2.4.1.2 Actuele ontwikkelingen 2.4.1.3 Ontwikkeling lokale lasten De voorgestelde tariefaanpassingen voor de OZB, afval- en rioolheffing leiden voor een gemiddeld gezin (met eigen woning) tot de volgende woonlastenontwikkeling in 2027. Uit de tabel blijkt dat de gemiddelde woonlasten voor een gemiddeld gezin (met eigen woning) in 2027 ten opzichte van 2026 stijgen met afgerond 86 euro (8,6%).

Voor een (eenpersoons) huurder stijgen de woonlasten ten opzichte van 2026 met afgerond 62 euro (10,1%). Dit bedrag wijkt af omdat een huurder geen OZB en geen rioolheffing | -eigenarendeel betaalt. Ontwikkeling lokale lasten | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 OZB | 328 | 343 | 350 | 371 Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing - éénpersoons | 264 | 269 | 274 | 319 Afvalstoffenheffing - meerpersoons | 287 | 293 | 299 | 347 Rioolheffing Rioolheffing - éénpersoons | 311 | 322 | 333 | 350 Rioolheffing - meerpersoons | 332 | 344 | 356 | 374 Totaal* | 947 | 980 | 1.005 | 1.092 Mutatie t.o.v. vorig jaar in euro | 23 | 33 | 25 | 86 Mutatie t.o.v. vorig jaar in % | 2,4% | 3,5% | 2,5% | 8,6% Bedragen x 1 euro * 2024 e.v. op basis van meerpersoonstarief 99 2.4.1.4 Overzicht lokale heffingen Van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland aan belastingen en sociale premies betalen gaat in 20 | 25 3,4% naar de gemeenten. De decentrale overheden nemen samen 5,0% voor hun rekening, de Rijksoverheid 95,0%. De verwachte opbrengst lokale heffingen voor Almelo in 2027 wordt begroot op ruim 65 miljoen euro.

Grafiek: uit Coelo-atlas overzicht van de lokale lasten 2026 Opbrengst lokale heffingen | Werkelijk | Begroting | Begroting | Mutatie | V/N 2025 | 2026 | 2027 na wijziging Onroerendezaakbelasting | -29.404 | -30.595 | -32.551 | -1.956 | V Afvalstoffenheffing | -9.348 | -9.552 | -11.154 | -1.602 | V Rioolheffing | -12.543 | -12.997 | -13.713 | -716 | V Parkeerbelasting | -2.231 | -2.178 | -1.978 | 200 | N Omgevingsvergunning | -1.692 | -1.472 | -2.526 | -1.054 | V Leges publiekszaken en overig | -1.675 | -1.753 | -1.977 | -224 | V Begraafrechten | -449 | -488 | -488 | - Toeristenbelasting | -595 | -523 | -523 | - Bedrijveninvesteringszone (BIZ) | -186 | -194 | -194 | - Havengeld | -215 | -184 | -184 | - Precariobelasting | -152 | -100 | -200 | -100 | V Totaal | -58.490 | -60.036 | -65.488 | -5.452 | V Bedragen x 1.000 euro 100 2.4.1.5 Kwijtschelding lokale heffingen Voor de toepassing van kwijtschelding gelden landelijke regels.

De gemeente Almelo hanteert de volgende beleidsregels voor kwijtschelding in het kader van het minimabeleid: • | Voor de ozb en de riool- en afvalstoffenheffing is kwijtschelding mogelijk, waardoor minima geen woonlasten betalen; • | Voor extra containers wordt geen kwijtschelding afvalstoffenheffing verleend en ook geen kwijtschelding rioolheffing bij een grondslag > 250 m3; • | Bij de normkosten van bestaan wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm; • | Ondernemers zijn voor de privébelastingen gelijkgesteld met particulieren; • | Kosten voor kinderopvang worden in aanmerking genomen als uitgaven bij de berekening van de betalingscapaciteit en; • | Bij de normkosten van bestaan voor AOW’ers wordt uitgegaan van 100% van de netto AOW-norm. In 2026 wordt uitgegaan van een totaalbedrag van 1,49 miljoen euro aan kwijtschelding.

Werkelijk | Begroting | Begroting Kwijtschelding per belasting | 2025 | 2026 | 2027 Afvalstoffenheffing | 727 | 735 | 899 Rioolheffing | 514 | 527 | 586 Totaal | 1.241 | 1.262 | 1.485 Bedragen x 1.000 euro 2.4.1.6 Kostendekkendheid lokale heffingen Taakveld Leges Titel 1: publiekszaken | Lasten | BCF/ | Totaal | Leges | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten | baten | dekking 0.2 | Burgerzaken | 1.636 | 1.636 | -1.913 | -1.913 0.4 | Overhead | 277 | 277 | 0 Totaal | 1.913 | 0 | 1.913 | -1.913 | 0 | -1.913 | 100% Bedragen x 1.000 euro Taakveld Leges Titel 2: omgevingsvergunning | Lasten | BCF/ | Totaal | Leges | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten | baten | dekking 8.3 | Wonen en bouwen | 1.761 | 1.761 | -2.526 | -2.526 0.4 | Overhead | 881 | 881 | 0 0.64 | Belastingen overig | 7 | 7 | 0 8.1 | Ruimtelijke ordening | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 2.649 | 0 | 2.649 | -2.526 | 0 | -2.526 | 95% Bedragen x 1.000 euro Taakveld Leges Titel 3: bijzondere wetten | Lasten | BCF/ | Totaal | Leges | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten | baten | dekking 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 36 | 36 | -64 | -64 0.4 | Overhead | 28 | 28 | 0 Totaal | 64 | 0 | 64 | -64 | 0 | -64 | 100% Bedragen x 1.000 euro 101 Taakveld | Afvalstoffenheffing | Lasten | BCF/ | Totaal | Heffing | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten |

baten | dekking 7.3 | Afval | 9.213 | 1.560 | 10.773 | -11.171 | -656 | -11.827 0.4 | Overhead | 155 | 155 | 0 6.3 | Inkomensregelingen | 899 | 899 | 0 Totaal | 10.267 | 1.560 | 11.827 | -11.171 | -656 | -11.827 | 100% Bedragen x 1.000 euro Taakveld | Rioolheffing | Lasten | BCF/ | Totaal | Leges | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten | baten | dekking 7.2 | Riolering | 11.228 | 1.245 | 12.473 | -13.785 | -13.785 0.4 | Overhead | 318 | 318 | 0 2.1 | Verkeer en vervoer | 198 | 198 | 0 5.7 | Openbaar groen en openlucht | 150 | 150 | 0 recreatie 6.3 | Inkomensregelingen | 586 | 586 | 0 Totaal | 12.480 | 1.245 | 13.725 | -13.785 | 0 | -13.785 | 100% Bedragen x 1.000 euro Taakveld | Begraafrechten | Lasten | BCF/ | Totaal | Leges | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten | baten | dekking 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 482 | 482 | -488 | -488 0.4 | Overhead | 0 | 0 | 0 0.64 | Belastingen overig | 19 | 19 | 0 Totaal | 501 | 0 | 501 | -488 | 0 | -488 | 97% Bedragen x 1.000 euro Taakveld | Havengeld | Lasten | BCF/ | Totaal | Leges | Overige | Totaal | Kosten taakveld | BTW | lasten | baten | baten | dekking 2.3 | Recreatieve havens | 91 | 91 | -15 | -15 2.4 | Economische havens en | 365 | 365 | -169 | -169 waterwegen 0.4 | Overhead | 0 | 0 | 0 0.64 | Belastingen overig | 41 | 41 | 0 Totaal | 497 | 0 | 497 | -184 | 0 | -184 | 37% Bedragen

x 1.000 euro 102 103 2.4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.4.2.1 Beleid weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing behandelt de risico's die uitvoering van het gemeentelijk beleid met zich meebrengt. De Kadernota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen 2020 - 2024 is het beleidskader voor deze paragraaf. Hierin liggen de te hanteren uitgangspunten bij het opstellen van de risico -inventarisatie en de kaders voor het beoordelen van het weerstandsvermogen vast. Om vast te stellen dat een gemeente voldoende in staat is om risico’s op te vangen, maken we een inschatting van het zogenoemde benodigde weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de gezondheid van de financiële positie van de gemeente op langere termijn. De gemeente Almelo streeft naar een ratio weerstandsvermogen van 1,2. Dit getal geeft aan hoe solide het weerstandsvermogen is. Een ratio van 1,2 is bijvoorbeeld voldoende. Boven de 2,0 is uitstekend. 2.4.2.2 Actuele ontwikkelingen Ontwikkeling risicoprofiel Met de invoering van de Kadernota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen 2020-2024 is de systematiek om risico's in beeld te brengen doorontwikkeld. Door een integrale samenwerking met alle betrokkenen worden de risico’s organisatiebreed in beeld gebracht.

Risicomanagement is een dynamisch proces, waarbij de inzichten van risico's kunnen veranderen. Wendbaarheid en weerbaarheid Bij de inventarisatie van risico's wordt onderscheid gemaakt in risico's met betrekking tot wendbaarheid en weerbaarheid. Wendbaarheid (flexibiliteit) is het vermogen om zodra een onverwachte gebeurtenis zich aandient, daarop te anticiperen en er omheen te bewegen. De gevolgen hebben niet zozeer een directe financiële impact op de begroting, maar vragen flexibiliteit in sturing om de doelen te bereiken. Weerbaarheid betreft het vermogen om 'schokken', onverwachte gebeurtenissen met een directe financiële impact, op te kunnen vangen. Daarvoor is een zogenoemd weerstandsvermogen (buffer) nodig. Top 15 risico's In onderstaande tabel is de top 15 van risico's met financiële effecten weergegeven waarvoor een buffer noodzakelijk is. Alle | en risico's met een minimale impact vanaf 150.000 euro worden meegewogen in het risicoprofiel. Onder de tabel lichten we eventuele wijzigingen toe. De genoemde bedragen betreffen de mogelijke impact voor één jaar of indien van toepassing, de projectduur.

Nr Risico-omschrijving | Kans Maximaal gevolg 1 Geen continuïteit dienstverlening door het voordoen van beveiligingsincident | 60% | 5,0 2 Onzekerheid over de prijsontwikkeling van de zorg | 50% | 1,0 3 Onzekerheid over de vraagkant van de zorg | 50% | 1,0 4 Onzekerheid over de verzilveringsgraad van de zorg | 50% | 1,0 5 Ondermijning neemt toe | 70% | 0,5 6 Claims van ontwikkelaars en derden door het niet nakomen van verplichtingen | 30% | 1,0 7 Afname waarde vastgoed | 20% | 1,5 8 Onjuistheden bij inkopen, aanbesteden, contractbeheer of subsidieverlening | 20% | 1,0 9 Noodzakelijke (veiligheids)voorzieningen parkeerdek Havenblok binnenstad | 25% | 1,0 10 Noodzakelijke (veiligheids)voorzieningen gevels binnenstad Stadsbaken | 25% | 1,0 11 Hoog verloop personeel en niet kunnen invullen van cruciale functies | 50% | 0,3 12 Bewust incident met kwade opzet in panden | 30% | 0,5 13 Aanvullende bijdrage verbonden partijen | 20% | 0,8 14 Projectkosten overschrijding fysiek domein | 30% | 0,5 15 Ongeoorloofde toegang tot (persoons)gegevens | 30% | 0,5 Bedragen x 1 miljoen euro 104 2.4.2.3 Benodigde weerstandscapaciteit Twee keer per jaar wordt het bedrag berekend dat nodig is om risico’s in financiële zin af te dekken. De benodigde weerstandscapaciteit voor de reguliere begroting is 5,9 miljoen euro.

De benodigde weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties per medio 2026 bedraagt 16,2 miljoen euro. De totaal benodigde capaciteit komt uit op 22,1 miljoen euro. Niet-financiële risico’s zijn in de berekening niet meegenomen. Deze bestaan voornamelijk uit risico’s ten aanzien van imago en reputatie. Zij worden onderkend en waar mogelijk met maatregelen beheerst om de onderliggende risico’s te reduceren of te vermijden. 2.4.2.4 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen of mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om onverwachte, niet-begrote substantiële kosten te dekken. De structurele capaciteit is nodig om onverwachte tegenvallers in de begroting op te kunnen vangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de voortzetting van gemeentelijke taken. De incidentele capaciteit is nodig om eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen. Beschikbare weerstandscapaciteit | 2027 Structureel Onbenutte belastingcapaciteit | - Post onvoorzien in de begroting: structureel deel | 25 Incidenteel Algemene reserve | 50.873 Stille reserves vastgoed | 1.000 Post onvoorzien in de begroting: incidenteel deel | 111 Totaal beschikbaar | 52.009 Bedragen x 1.000 euro De beschikbare weerstandscapaciteit wordt eind 2026 begroot op 52,0 miljoen euro.

2.4.2.5 Weerstandsratio In onderstaand overzicht wordt de benodigde weerstandscapaciteit afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit resulteert in een weerstandsratio. De weerstandsratio is een indicator in hoeverre de gemeente Almelo in staat is risico's op te vangen. Uit deze berekening blijkt dat deze afneemt van 2,86 in de jaarverantwoording 2025 naar 2,36 in deze begroting. Dit wordt verklaard door een hogere benodigde weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties en een lagere beschikbare weerstandscapaciteit door de inzet van de algemene reserves als dekkingsmiddel voor de ambities uit het collegeprogramma. Berekening weerstandsratio | Streefratio = 1,2 BEGR | BEGR JVW 2025 | 2026 | 2027 Grondexploitatie (benodigd) | 15.600 | 16.600 | 16.200 Overige exploitatie (benodigd) | 5.867 | 6.360 | 5.867 Totaal benodigde weerstandscapaciteit | 21.467 | 22.960 | 22.067 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | 61.466 | 46.027 | 52.009 Weerstandsratio | 2,86 | 2,00 | 2,36 Bedragen x 1.000 euro 105 106 2.4.2.6 Financiële kengetallen Onderstaand zijn zes financiële kengetallen opgenomen. De kengetallen zeggen iets over de weerbaarheid en wendbaarheid van de begroting. Bij weerbaarheid gaat het om de mate waarin de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen.

Daarbij is het van belang te weten hoe groot het eigen vermogen is, hoeveel schulden de gemeente heeft en waarvoor deze schulden zijn aangegaan. De kengetallen daarvoor zijn de netto (gecorrigeerde) schuldquote, de solvabiliteit en grondexploitatie. Wendbaarheid geeft aan hoe snel de begroting kan worden aangepast als zich tegenvallers voordoen. Het is dan van belang te weten of inkomsten op korte termijn kunnen worden verhoogd en of de baten structureel hoger zijn dan de structurele lasten. De kengetallen daarvoor zijn belastingcapaciteit en structurele exploitatieruimte. Eén afzonderlijk kengetal zegt weinig over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen dienen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding te worden bezien. Hierna worden de kengetallen nader toegelicht: Netto schuldquote: De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Voor de quote geldt hoe lager, hoe beter. Netto schuldquote (gecorrigeerd): De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen geeft aan of de gemeente in staat is de schulden terug te betalen waarvoor zij volledig zelf aan de lat staat. Voor deze quote geldt hoe lager, hoe beter.

Solvabiliteitsratio: Solvabiliteit geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt berekend op basis van het eigen vermogen en de bezittingen van de gemeente. Voor deze ratio geldt hoe hoger, hoe beter. Structurele exploitatieruimte: Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, door de structurele baten en structurele lasten te vergelijken met de totale baten. Hiervoor geldt hoe hoger, hoe beter. Grondexploitatie: Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Belastingcapaciteit: De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen en of er ruimte is voor nieuw beleid. Het maakt daarbij inzichtelijk hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. Voor dit kengetal geldt hoe lager, hoe beter.

JVW | BEGR | BEGR | RAMING | RAMING | RAMING Financiële kengetallen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 30% | 35% | 43% | 39% | 37% | 32% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | 27% | 32% | 41% | 37% | 35% | 30% Solvabiliteitsratio | 33% | 39% | 30% | 27% | 25% | 23% Structurele exploitatieruimte | 4% | 2% | 1% | -2% | -2% | -2% Grondexploitatie | 2% | 0% | 5% | 9% | 12% | 14% Belastingcapaciteit | 107% | 102% | 102% | 102% | 102% | 102% Langetermijnontwikkelingen financiële kengetallen Onderstaande grafiek laat de verwachte ontwikkeling van de financiële kengetallen zien voor de periode 20 | 26 t/m 2030. • | De komende jaren dienen bestaande geldleningen geherfinancierd te worden en is de verwachting dat nieuwe leningen benodigd zijn gezien het investeringsvolume. • | De solvabiliteitsratio verslechterd de komende jaren door negatieve begrotingssaldi vanaf 2028 • | Vanaf 2028 is er sprake van een negatieve structurele exploitatieruimte. • | De boekwaarde van de huidige grondexploitaties stijgt de komende jaren doordat de nog te maken kosten hoger zijn dan de nog te realiseren opbrengsten uit grondverkopen. 107 108 2.4.3 Onderhoud kapitaalgoederen 2.4.3.1 Beleid onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen als wegen, groen, riolering en gebouwen vragen aanzienlijke investeringen waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt.

Deze objecten zijn van groot maatschappelijk belang en hebben gezamenlijk een omvang van bijna een miljard euro. Adequaat beheer en onderhoud is belangrijk om aan de gestelde eisen te kunnen blijven voldoen en om zo lang mogelijk een bijdrage te kunnen leveren aan de waarden van deze kapitaalgoederen. Deze paragraaf bouwt voort op de Nota Kapitaalgoederen (NKG) 2026 – 2029 (vaststelling sept. 2025). De benodigde budgetten voor dagelijks en groot onderhoud en vervangingen zijn voor de NKG 2026 -2029 berekend. Hierbij is rekening gehouden met de druk op de financiële middelen en bekeken hoe (aan de hand van inspectieresultaten) de inspanningen op onderhoud en vervanging geminimaliseerd k unnen worden. Efficiënt gebruik van middelen blijft hierbij een belangrijk uitgangspunt. 2.4.3.2 Actuele ontwikkelingen Een groene, verzorgde en prettige leefomgeving is een belangrijk doel in het collegeprogramma “voor Almelo nu en morgen”. We hebben de ambitie om de openbare ruimte op een passend niveau te onderhouden , klimaatadaptief te zijn en te zorgen voor voldoende goede speel- en sportvoorzieningen. Daarnaast willen we gevaarlijke verkeerssituaties aanpakken en streven we naar een bruisende binnenstad en naar leefbare wijken en dorpen. De stad ontwikkelt zich. Dit heeft ook gevolgen voor het beheer en onderhoud: de omvang van het areaal ontwikkelt navenant mee.

De actuele ontwikkelingen per taakveld worden hieronder beschreven. Regelmatig wordt daarbij gewezen op een integrale aanpak. Integraal betekent kansen op een hogere eindkwaliteit, maar betekent vaak ook extra tijd en capaciteit: alleen ga je sneller, samen kom je verder. Wij blijven kiezen voor samen. 2.4.3.3 Taakveld verkeer en vervoer (grijs) Een groene, verzorgde en prettige leefomgeving is een belangrijk doel in het collegeprogramma “voor Almelo nu en morgen”. We hebben de ambitie om de openbare ruimte op een passend niveau te onderhouden , klimaatadaptief te zijn en te zorgen voor voldoende goede speel- en sportvoorzieningen. Daarnaast willen we gevaarlijke verkeerssituaties aanpakken en streven we naar een bruisende binnenstad en naar leefbare wijken en dorpen. De stad ontwikkelt zich. Dit heeft ook gevolgen voor het beheer en onderhoud: de omvang van het areaal ontwikkelt navenant mee. De actuele ontwikkelingen per taakveld worden hieronder beschreven. Regelmatig wordt daarbij gewezen op een integrale aanpak. Integraal betekent kansen op een hogere eindkwaliteit, maar betekent vaak ook extra tijd en capaciteit: alleen ga je sneller, samen kom je verder. Wij blijven kiezen voor samen. Taakveld verkeer en vervoer (grijs) Verharding Areaal Het areaal verharding is bijna 5 miljoen m2 groot.

De helft (50%) van het areaal bestaat uit elementenverharding en iets meer dan 49% bestaat uit asfaltverharding. Betonverharding betreft circa 1% van het totale areaal. Almelo beschikt daarmee over ee n relatief hoog percentage asfaltverharding. Beleidskaders • Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) • Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) Voor het technisch onderhoud (heel en veilig) is geen beleidskader vastgesteld, wel hanteren we vanaf 2023 een werkwijze voor wegen waarin we ons blijven verbeteren en aanpassen aan actualiteit (onderhoudswijzen, kosten per eenheid, standaardisering en dergelijke). Het wettelijk minimum is leidend, op basis van de landelijke systematiek van het CROW. De aanpak van de gemeente is gericht op: minimale inzet en kosten, om veiligheid en functionaliteit te borgen, kapitaalvernietiging te voorkom en en hergebruik te optimaliseren; kortom kwaliteitsniveau Basis. In 2026 is een groot onderhoudscontract in de markt gezet waarin de gemeente samen met de marktpartijen zorgt voor een zo effectief en efficiënt mogelijk onderhoud van het areaal, op basis van de landelijke systematiek voor assetmanagement. Deze aanpak is vastgelegd in het beheerplan dat eind 2019 is opgesteld en in 2026/2027 geactualiseerd wordt.

Kwaliteit De kwaliteit van de wegen wordt iedere 2 jaar gemeten. De inspecties en de resultaten vormen de basis voor actuele planningen en areaalinzichten. De integrale aanpak blijft de basis om de opgave aan te pakken. Het kwaliteitsniveau Basis blijft het uitgangspunt. Speerpunten De achterstand in groot onderhoud en vervanging is ingelopen. Datagestuurd assetmanagement werpt zijn vruchten af. In 2026 zijn we bezig met het opzetten van een langetermijnplanning in GIS. Hiermee wordt veel inzicht verkregen op de opgave de komende jaren en werken we naar een buurtgerichte integrale aanpak voor beheer en onderhoud van wegen. We steken veel energie in een verbeterde strategie rondom onderhoud van het areaal. Hiermee kunnen we deze beter in stand houden, waarbij kostenbeheersing een uitdaging blijft. We zien dat de opgave steeds complexer wordt o.a. op het gebied van integraliteit, duurzaamheid en participatie. Dit vraagt ten dele ook soms andere prestaties van onze objecten. We bereiken doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, participatie of integraliteit, wat soms nadelig uitpakt qua kosten. We zetten daarnaast de gestructureerde, wijkgerichte, aanpak van het klein onderhoud aan de verhardingen voort. Kleine onderhoudsopgaven worden wijk voor wijk verholpen.

Klein onderhoud, dat zich richt op het wegwerken van plaatselijke schades, levert directe verbetering van de kwaliteit op en kan groot onderhoud uitstellen. Tegelijk worden planmatige werkzaamheden als aanpak boomwortelschade en bermonderhoud meegenomen. Financiële consequenties in de begroting Verharding | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 3.535 | 3.535 | 3.535 | 3.535 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 126 | 253 | 379 Groot onderhoud | 1.800 | 1.800 | 1.800 | 1.800 Klein onderhoud | 1.596 | 1.596 | 1.596 | 1.596 Schoonhouden | 959 | 959 | 959 | 959 Totaal exploitatie | 4.355 | 4.481 | 4.608 | 4.734 Bedragen x 1.000 euro Civieltechnische kunstwerken en waterbouwkundige constructies Areaal Er zijn ruim 450 civieltechnische kunstwerken (bruggen, tunnels, oeverconstructies en kademuren). Het gehele areaal kunstwerken en waterbouwkundige constructies is in 2025 onderworpen aan een inspectie en inventarisatie conform de daarvoor geldende richtlijn (NEN2767). Beleidskaders • | Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) • | Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • | Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) Er is geen apart beleidskader voor het technisch beheer van civieltechnische kunstwerken. Veel van de kunstwerken maken deel uit van het wegennet, waardoor ook hier de wettelijke zorgplicht geldt.

Om vast te stellen welk onderhoud minimaal nodig is, maakt Almelo gebruik van de landelijk gehanteerde normen voor conditiemetingen (NEN 2767-4 5). Voor de invulling van het beheer zijn beheerplannen opgesteld. Het huidige Meerjaren Onderhouds- en Investeringsplan geeft een doorkijk tot 2040. We stemmen af met de stedelijke ontwikkelingsplannen. 109 Kwaliteit Sinds 2015 wordt gewerkt aan de verbetering van het planmatig beheer van civieltechnische kunstwerken en waterbouwkundige constructies. Hierbij wordt een risicogestuurde aanpak gehanteerd, die in eerste instantie is gericht op de grote kunstwerken met bijbehorende grote risico’s. Mede door die aanpak verkeren de kunstwerken in goede of uitstekende staat. Speerpunten We blijven inzetten op het planmatig onderhoud en beheersing van de objecten. Momenteel is vervanging van de Vriezebrug in voorbereiding. In 2027 zal de vervanging van de brug het grootste project zijn. Daarnaast richten we ons op het in stand houden of vervangen van meerdere minder omvangrijke objecten, zodat deze objecten de verwachte prestaties kunnen blijven leveren. Voor kunstwerken werken we met een cyclus van vijfjaarlijkse inspecties. In 2025 zijn de kunstwerken geïnspecteerd en worden deze uitgewerkt in een nieuwe meerjarenplanning. De voorlopige inzichten bieden geen aanleiding tot budgetwijzigingen.

Financiële consequenties in de begroting Civieltechnische kunstwerken | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 750 | 830 | 819 | 798 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 27 | 56 | 86 Onderhoud | 704 | 704 | 704 | 704 Pompen en fonteinen | - | - | - Totaal exploitatie | 704 | 731 | 760 | 790 Bedragen x 1.000 euro Openbare verlichting Areaal De belangrijkste onderdelen van de openbare verlichting zijn de lichtmast, armatuur en de lamp. De gemeente Almelo kent in totaal 16.459 masten en 16.592 armaturen. Beleidskaders • | Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) • | Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • | Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) Kwaliteit De grootschalige overgang naar LED-verlichting geeft de kwaliteit van het areaal een flinke impuls. Op dit moment is ca 85% van de verlichting LED en met de vervanging in de komende 2-3 jaar komen we op 95% LED. Speerpunten We zetten het ingezette beleid van de overgang naar LED-verlichting, de planmatige aanpak van het onderhoud en de vervanging van lichtmasten voort.

110 Financiële consequenties in de begroting Openbare verlichting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 470 | 470 | 470 | 470 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 21 | 42 | 62 Onderhoud | 199 | 199 | 199 | 199 Schades | 22 | 22 | 22 | 22 Totaal exploitatie | 221 | 242 | 263 | 283 Bedragen x 1.000 euro Verkeersregelinstallaties (VRI) Areaal De gemeente Almelo heeft op dit moment 46 VRI’s. Daarnaast bezit de gemeente Almelo een dynamisch busstation, acht Dynamische Route Informatie Panelen (DRIP’s) en twee parkeerverwijssystemen (binnenstad en stadion). Beleidskader • | Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) • | Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • | Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) Kwaliteit Voor het borgen van de bedrijfszekerheid en verkeersveiligheid worden ook in 2027 diverse VRI's vervangen om de kwaliteit van de doorstroming te waarborgen en uitval te minimaliseren. Deze vervangingen wordt zoveel mogelijk gelijktijdige opgepakt met de uitvoering van groot onderhoud wegen en de integrale projecten, zodat we de middelen zo efficiënt mogelijk inzetten. De projecten in 2027 lopen mogelijk door in 2028, dit is afhankelijk van de planning van projecten en leveranciers.

Hierbij heeft het vanzelfsprekend de nadrukkelijke voorkeur om projecten slim in te plannen en uit te voeren voor de einddatum van de subsidie. (november 2028). Speerpunten We continueren en intensiveren de samenwerking met partners. We streven naar het handhaven van het huidige onderhoudsniveau van de VRI's om de bedrijfszekerheid te waarborgen. In 2027 worden naar verwachting 8 VRI’s vervangen. Daarvan worden verschillende gelijktijdig met een reconstructie vervangen. Financiële consequenties in de begroting Verkeersregelinstallaties | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 816 | 948 | 820 | 511 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 63 | 135 | 198 Onderhoud | 689 | 689 | 689 | 689 Totaal exploitatie | 689 | 752 | 824 | 887 Bedragen x 1.000 euro 111 2.4.3.4 Taakveld openbaar groen en openlucht recreatie (groen) Groen en bomen Areaal type | Aantal | Eenheid Bomen | 38.968 | stuks Cultuurlijke beplanting | 2.268 | are Natuurlijke beplanting | 6.010 | are Intensief gras | 14.479 | are Extensief gras | 15.383 | are Beleidskaders • | Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) • | Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • | Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) • | Bomenbeleidsplan gemeente Almelo 2008 • | Bomenverordening 2011 gemeente Almelo • | Hondenbeleid 2009 Kwaliteit Het openbaar groen is een

belangrijke pijler van de stad. Het zorgt voor ontspanning, schaduw, biodiversiteit, klimaatbeheersing en een prettige leefomgeving. Het draagt bij aan bewegen, ontmoeten en gewoon “fijn zijn”. Dat betekent dat we investeren in kwaliteitsverbetering van het groen en zorg dragen voor bestendig beheer van het groen. Het meeste groen laat de afgesproken kwaliteit zien. Een relatief klein deel moet op korte termijn vervangen worden en er zijn logischerwijs ieder jaar weer plantvakken of bomen die vervangen moeten worden. Dit geeft gelijk goede mogelijkheden om groen te laten bijdragen aan andere doelstellingen. Bij de vervanging van bomen wordt expliciet gekeken naar de opbouw van ons huidige bomenbestand, rekening houdend met de soortendiversiteit en het vergroten van de biodiversiteit. Speerpunten Voor het verzorgend onderhoud aan groen en bomen blijft het uitgangspunt kwaliteitsgestuurd beheer. Met het nieuwe beheerssysteem kunnen de vervangingen steeds meer plan- en projectmatig worden geprioriteerd. Maximale aandacht voor vergroenen, biodiversiteit en klimaatbestendigheid binnen de financiële kaders blijft een spanningsveld. Zeker ook het dilemma van het ruimtebeslag vormt een uitdaging. In het collegeprogramma is de ambitie uitgesproken om de groenste stad van Twente te worden. In 2027 wordt hiervoor een plan opgesteld.

Financiële consequenties in de begroting Groen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 1.195 | 1.445 | 1.445 | 1.220 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 43 | 94 | 146 Onderhoud | 5.755 | 5.755 | 5.755 | 5.755 Totaal exploitatie | 5.755 | 5.798 | 5.849 | 5.901 Bedragen x 1.000 euro 112 Speelvoorzieningen Areaal Het huidige areaal omvat bijna 1.000 speeltoestellen en ruim 30.000 m2 aan speelondergronden. Beleidskader • | Beleidsnota integraal begeer openbare ruimte (IBOR) (2015) • | Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • | Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) • | Bomenbeleidsplan gemeente Almelo 2008 • | Visie op sport en bewegen 2020 • | Actief Almelo - Sport en Bewegen in de openbare ruimte 2021 • | Speelruimtebeleid 2008-2018 en evaluatie 2025 Speerpunten In 2027 ronden we de nieuwe visie Sport, Bewegen en Spelen af en leggen we deze ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. De vervanging van speelplekken blijft daarnaast de komende jaren doorgaan. Continu krijgen we vragen en verzoeken uit de samenleving over de speelvoorzieningen. Merendeels kunnen we deze inpassen bij de vervanging | , waarbij we aandacht hebben voor inclusief spelen. Dit blijft een mooie samenwerking met onze inwoners.

Financiële consequenties in de begroting Speelvoorzieningen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 438 | 438 | 563 | 438 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 49 | 98 | 162 Onderhoud | 120 | 120 | 120 | 120 Totaal exploitatie | 120 | 169 | 218 | 282 Bedragen x 1.000 euro 2.4.3.5 Taakveld riolering (blauw) Areaal Het gehele rioolstelsel en de watergangen met alle objecten en voorzieningen is een enorm kapitaalgoed. De gemeente Almelo is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van circa 505 km vrijverval riolering, 130 km drukriolering, 465 gemalen en pompunits en bijna 40.000 straatkolken. Beleidskaders • | Programma Water en Riolering 2022-2026 • | Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) • | Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) • | Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) Kwaliteit De gemengde riolen worden langzamerhand vervangen door gescheiden systemen voor vuilwater en hemelwater. Binnen de integrale opgave in de openbare ruimte is aandacht voor een klimaatrobuuste inrichting, waarbij hemelwater wordt afgekoppeld. We blijven hier mooie stappen zetten. Momenteel worden de data van riolering geactualiseerd en zijn er nieuwe putfoto- en video inspecties uitgevoerd.

De operationele inspectie-, reparatie- en vervangingsplanning wordt op basis van de nieuwe data geactualiseerd en integraal afgestemd. Op basis van de leeftijd van riolen én vertaling van het kwaliteitsbeeld worden de maatregelen voor reiniging, reparatie of vervanging bepaald. 113 Speerpunten Voor de onderhoudsopgave van riolering wordt op gebiedsniveau gekeken en worden de maatregelen integraal afgestemd met andere disciplines, om zoveel mogelijk werk met werk te kunnen maken. Speerpunten voor de opgaven is het in stand houden van het inzamelen en transport van afvalwater en het voorkomen van wateroverlast. Duurzaamheid, leefbaarheid en klimaat krijgen in de vorm van meer groen en blauw een prominentere plek. Een klimaatrobuuste en duurzame inrichting is een blijvend speerpunt waarbij naast wateroverlast ook verdroging een groeiend thema is. Financiële consequenties in de begroting Riolering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Investering verbetermaatregelen | 1.594 | 1.594 | 1.594 | 1.594 Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | 69 | 138 | 207 Vervangingen | 6.127 | 6.127 | 6.127 | 6.127 Onderhoud | 985 | 985 | 985 | 985 Totaal exploitatie | 7.112 | 7.181 | 7.250 | 7.319 Bedragen x 1.000 euro 2.4.3.6 Taakveld havens Areaal Almelo beschikt over 6 binnenhavens: vier insteekhavens en twee langshavens (Buitenhaven en XL park) welke voor diverse economische doeleinden gebruikt worden.

De totale lengte van de kade- en oeverconstructies in deze havens bedraagt bijna 4 km. Naast de bedrijfshavens heeft Almelo ook 1 jachthaven in beheer. Beleidskader • | Havenvisie • | Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbedrijf Twente Kwaliteit Vanwege de ontwikkelingen rondom het Twentekanaal (verruiming Va) sluiten niet alle havenassets meer aan op het beoogde gebruik. Met het project 'opwaardering havens Va' is een deel van de assets weer functioneel op orde gebracht. Qua instandhouding (= gebruik zoals aangelegd) zijn er geen grote opgaven. Echter voor het gewenste gebruik is er wel een opgave: de haveninfrastructuur is veelal (nog) niet toereikend voor de grotere schepen. Speerpunten Binnen het havenbedrijf Twente wordt onderzoek gedaan naar verdere digitalisering van de havengelden. Ook het administratief stroomlijnen van de verschillende havengebieden van de betrokken gemeenten krijgt de komende jaren zijn beslag. Samen met o.a. provincie en Rijkswaterstaat bereiden we ons voor op vaker voorkomende perioden van droogte. Als speerpunt loopt het thema door rond de geschiktheid van de insteekhavens voor klasse Va schepen. Het havenbedrijf Twente heeft een nieuw Strategisch Bedrijfsplan, voor de perioden 2026 tot en met 2029.

114 Financiële consequenties in de begroting Havens | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | - | - | - | - Exploitatiebegroting Kapitaallasten | - | - | - | - Groot onderhoud | 20 | 20 | 20 | 20 Klein onderhoud | 41 | 41 | 41 | 41 Schoonhouden | - | - | - | - Totaal exploitatie | 61 | 61 | 61 | 61 Bedragen x 1.000 euro 2.4.3.7 Taakveld gebouwen (rood) Areaal De vastgoedportefeuille van de gemeente Almelo bestaat uit 158 objecten. Deze objecten zijn onderverdeeld in drie categorieën: • | Kernportefeuille – 76 objecten • | Niet-kernportefeuille – 32 objecten • | Ontwikkelvastgoed – 50 objecten Beleidskader Op 3 maart 2026 heeft de gemeenteraad het Vastgoedbeleid 2025 vastgesteld. Hiermee is het eerdere Grond- en Vastgoedbeleid 2020 vervangen en zijn het grondbeleid en vastgoedbeleid als afzonderlijke beleidskaders vastgesteld. • | Nota Vastgoedbeleid 2025 (2026) Speerpunten Het Vastgoedbeleid 2025 vormt het kader voor het beheren, exploiteren en inzetten van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Vastgoedbezit is daarbij geen doel op zich, maar een strategisch middel om gemeentelijke beleidsdoelen te ondersteunen en maatschappelijk rendement te realiseren. De gemeente streeft naar een doelmatige, toekomstbestendige en kwalitatief sterke vastgoedportefeuille. De vastgoedportefeuille wordt jaarlijks herijkt aan de hand van het strategisch voorraadbeleid.

Voor beheer en onderhoud wordt gewerkt met vastgestelde kwaliteitsniveaus en conditiemetingen volgens de NEN 2767. Het planmatig onderhoud wordt vastgelegd in meerjarenonderhoudsplannen (MJOP), waarbij duurzaamheidsmaatregelen steeds meer integraal worden meegenomen. Financiële consequenties in de begroting Vastgoed | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vervangingsinvestering | 2.400 | 2.400 | 2.400 | 2.400 Exploitatiebegroting Kapitaallast | - | 162 | 324 | 486 Groot onderhoud | 650 | 650 | 650 | 650 Klein onderhoud | 1.176 | 1.176 | 1.176 | 1.176 Schoonhouden | - | - | - | - Totaal exploitatie | 1.826 | 1.988 | 2.150 | 2.312 Bedragen x 1.000 euro 115 2.4.4 Financiering 2.4.4.1 Beleid financiering Treasurystatuut Beleidsregels publieke taak leningen en garanties Nota activabeleid 2022 De doelstellingen van het treasurybeleid van de gemeente zijn: • | Het aantrekken van voldoende financiële middelen en het uitzetten van overtollige gelden met als doel het uitvoeren van het beleid binnen de door de raad vastgestelde kaders van de begroting; • | Het verzekeren van een duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • | Het beschermen van het gemeentelijke vermogen en de financiële resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s; • | Het optimaliseren van renteresultaten binnen de kaders van de

wet Fido, aanvullende regelgeving en de voorschriften die in dit statuut zijn opgenomen; • | Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities. 2.4.4.2 Rente Renteontwikkelingen/-visie Om onderbouwde financieringsbeslissingen te kunnen nemen, is het belangrijk om een inschatting te maken van toekomstige renteontwikkelingen. De ontwikkeling van de korte rente is vooral afhankelijk van de inflatie. De hoogte van de lange rente wordt vooral bepaald door de economische groei. In juni 2026 heeft de ECB de rente verhoogd naar 2,25%. Voor 2027 wordt uitgegaan van een stabiele rente. De ECB verwacht dat de inflatie zich op middellange termijn rond haar doelstelling van 2% zal bewegen. Hierdoor lijkt de noodzaak voor sterke renteaanpassingen beperkt. Wel blijft de renteontwikkeling gevoelig voor economische groei, geopolitieke ontwikkelingen en inflatieontwikkelingen, waardoor onzekerheid over het exacte renteniveau blijft bestaan. Rentetoerekening en renteresultaat In het onderstaande schema wordt uiteengezet hoe de rentetoerekening in de begroting 2027 plaatsvindt. Eerst wordt het saldo van de daadwerkelijke rentelasten en rentebaten bepaald. Vervolgens wordt de specifieke rentetoerekening daarop in mindering gebracht. Het deel dat overblijft wordt toegerekend aan de diverse taakvelden in de begroting.

Dit gebeurt via de rente-omslag. De rente die niet aan de taakvelden wordt toegerekend staat als renteresultaat op het taakveld 0.5 Treasury. Werkelijk | Begroting | Begroting Rentetoerekening | 2025 | 2026 | 2027 Externe rentelasten | 2.071 | 2.035 | 2.035 Externe rentebaten | -2.032 | -268 | -261 Saldo rentelasten en rentebaten | 39 | 1.767 | 1.774 Toerekening aan grondexploitaties | - | -228 | -389 Toerekening aan projectfinanciering | -615 | -511 | -478 Toerekening rente over eigen vermogen | - | - | - Toerekening rente over voorzieningen | - | - | - Aan taakvelden toe te rekenen rente | -576 | 1.028 | 907 Toegerekende rente volgens begrote renteomslag | -36 | 3.427 | 3.458 Correctie rente-omslag | -2.268 | - | - Renteresultaat op taakveld 0.5 Treasury | -1.728 | 2.399 | 2.551 Bedragen x 1.000 euro 116 2.4.4.3 Financiering Financieringspositie Financiering is het aantrekken van benodigde financiële middelen voor een periode van minimaal één jaar. De financieringsbehoefte wordt daarbij bepaald door diverse factoren, zoals het investeringsniveau en | -tempo, de baten en lasten van de grondexploitaties, en mutaties in de leningenportefeuille. Zodra de financieringsmiddelen (reserves, voorzieningen en opgenomen geldleningen) lager zijn dan het totaal van de boekwaarde van de investeringen, dan is dit een signaal dat de gemeente een langlopende geldlening moet gaan aantrekken.

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel de gemeente kort mag financieren als percentage van de begroting. De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,5 procent van het begrotingstotaal. Voor 2026 is dat 8,5% van 397,4 miljoen euro, zijnde 35,9 miljoen euro. Renterisiconorm Voor de renterisico’s op de lange termijn wordt gekeken naar de jaarlijks verplichte aflossingen van langlopende leningen. Dit mag in totaal niet meer dan 20 procent zijn van de totale begroting. Dat betekent voor Almelo dat op een begroting van 397,4 miljoen euro deze maximaal uit 79,5 miljoen euro aan aflossingen mag bestaan op langlopende leningen. Onderstaande tabel laat zien dat de gemeente Almelo ruimschoots aan de renterisiconorm voldoet.

Financieringspositie | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Geïnvesteerd kapitaal Boekwaarde geactiveerde investeringen | 364.155 | 377.465 | 376.418 | 371.920 | 368.175 Boekwaarde geactiveerde investeringen | 364.155 | 377.465 | 376.418 | 371.920 | 368.175 Beschikbare financieringsmiddelen Opgenomen langlopende geldleningen | 173.435 | 142.353 | 126.215 | 121.198 | 101.146 Eigen financieringsmiddelen | 130.616 | 132.313 | 124.172 | 116.311 | 109.228 Voorzieningen | 40.613 | 41.991 | 43.168 | 44.354 | 45.542 Totaal financieringsmiddelen | 344.664 | 316.657 | 293.555 | 281.863 | 255.916 Financieringspositie (-/- = overschot) | 19.491 | 60.808 | 82.863 | 90.057 | 112.259 Bedragen x 1.000 euro Zoals uit bovenstaande tabel blijkt ontstaat er in de komende jaren een financieringsbehoefte. De boekwaarde van de geactiveerde investeringen neemt toe, terwijl op de bestaande leningportefeuille wordt afgelost.

Kasgeldlimiet | Werkelijk 2025 | Begroting 2027 Berekening kasgeldlimiet Begrotingstotaal | 372.944 | 397.387 Percentage regeling | 8,50% | 8,50% Kasgeldlimiet | 31.700 | 33.778 Berekening ruimte onder kasgeldlimiet Vlottende schuld | 343 | 13.962 Vlottende middelen | 59.565 | 16.122 Totaal netto vlottende schuld | -59.222 | -2.160 Ruimte onder kasgeldlimiet | 90.922 | 35.938 Bedragen x 1.000 euro 117 Werkelijk | Begroting | Begroting | Raming | Raming | Raming Renterisiconorm | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingstotaal | 463.550 | 391.933 | 397.387 | 399.924 | 402.813 | 413.817 Vastgesteld percentage | 20% | 20% | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm | 92.710 | 78.387 | 79.477 | 79.985 | 80.563 | 82.763 Berekening ruimte onder renterisiconorm Renteherzieningen | - | - | - | - | - | - Aflossingen | 17.474 | 26.027 | 31.082 | 16.138 | 5.018 | 20.052 Renterisico | 17.474 | 26.027 | 31.082 | 16.138 | 5.018 | 20.052 Ruimte onder renterisiconorm | 75.236 | 52.360 | 48.395 | 63.847 | 75.545 | 62.711 Bedragen x 1.000 euro 118 119 2.4.5 Bedrijfsvoering 2.4.5.1 Beleid bedrijfsvoering Onderstaande documenten zijn door de gemeenteraad vastgestelde stukken op het vlak van bedrijfsvoering • Nota activabeleid 2022 • Strategisch informatiebeveiligingsbeleid 2021-2026 • Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Almelo 2023 • Mandaatregister gemeente Almelo

2026 • Archiefverordening Almelo 2020 2.4.5.2 Organisatieontwikkeling Er wordt onder de titel ‘Samen slimmer werken aan een aantrekkelijke stad in balans’ gewerkt aan de ontwikkeling van de organisatie. Hiermee wordt er op een organische en samenhangende manier gewerkt aan een moderne organisatie die zo goed als mogelijk in staat is om de inhoudelijke opgaven die eerder in deze programmabegroting beschreven zijn te realiseren. Elke eenheid werkt binnen de eigen opdracht aan haar professionele ontwikkeling. Daarbij is een dragend principe proactieve dienstverlening. Dat is dienstverlening die georganiseerd is vanuit de leefwereld van inwoners. Het doel daarbij is dat In 20 28 iedere inwoner één integrale gemeente ervaart, met eenvoudige, voorspelbare en toegankelijke ondersteuning. Inwoners hebben regie over hun eigen situatie en de gemeente handelt waar mogelijk proactief en vroegtijdig. Deze dienstverlening verhoogt en herstelt het vertrouwen van inwoners in onze gemeente. In 2027 worden de eerste geoptimaliseerde en proactieve producten en diensten richting onze inwoners opgeleverd. Dit traject van proactieve dienstverlening is een vervolg op en verbreding van het ontwikkeltraject ‘Plan de Campagne’, dat vooral gericht was op de digitale transformatie van het Sociaal Domein. Deze ontwikkeling vraagt ook om goed geïntegreerde en samenwerkende eenheden.

Daarom wordt er ook intensief gewerkt aan versterking van de samenwerking met elkaar en met de partners van de gemeente. 2.4.5.3 Personeel Personeel Arbeidsmarktkrapte, digitalisering en kunstmatige intelligentie veranderen het werk en de manier waarop we onze organisatie inrichten. Tegelijkertijd vragen maatschappelijke opgaven om samenwerking over vakgebieden heen en dwingt de financiële context ons om scherpe keuzes te maken. In 2027 bouwen we daarom verder aan een wendbare en professionele organisatie, waarin medewerkers duurzaam inzetbaar zijn en beschikbare capaciteit zo effectief mogelijk wordt benut. Vooruitkijken naar wat het werk van ons vraagt De samenstelling van ons personeelsbestand, schaarste op de arbeidsmarkt en veranderingen in het werk vragen om meer vooruitkijken. We brengen daarom gerichter in beeld waar kwetsbaarheden ontstaan, welke kennis en vaardigheden nodig zijn en welke gevolgen ontwikkelingen als digitalisering, AI en uitstroom hebben voor teams en functies. Dit helpt leidinggevenden om tijdig keuzes te maken over werving, ontwikkeling, interne mobiliteit, samenwerking en externe inzet. Structureel werk beleggen we bij voorkeur duurzaam binnen de eigen organisatie.

Tegelijkertijd is een flexibele schil waardev ol en belangrijk, omdat die de organisatie wendbaar houdt bij tijdelijke piekbelasting, tijdelijk beschikbare financiering of wa nneer specifieke expertise nog ontbreekt. Daarbij blijven rechtmatigheid, doelmatigheid en financiële beheersbaarheid leidende uitgangspunten. Aantrekkelijk werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid In een krappe arbeidsmarkt gaat aantrekkelijk werkgeverschap niet alleen over het aantrekken van nieuwe medewerkers, maar vooral ook over het behouden en ontwikkelen van de mensen die al bij ons werken. We blijven daarom investeren in ontwikkelmogelijkheden, werkplezier, flexibiliteit en een gezonde werk-privébalans. 120 De uitkomsten van het Arbeidsbelevingsonderzoek uit 2026 benutten we in 2027 om gerichte verbeteringen door te voeren. Daarbij is aandacht voor onder meer werkdruk, verzuim, sociale veiligheid, samenwerking en leiderschap. Duurzame inzetbaarheid vraagt daarbij niet alleen iets van medewerkers, maar ook van de manier waarop we het werk organiseren en prioriteiten stellen. Ook in 2027 houden we aandacht voor vitaliteit en gezond werken. De Fitweken worden twee keer per jaar voortgezet. Daarnaast blijven we werken aan onze zichtbaarheid als aantrekkelijke werkgever en aan het versterken van ons werkgeversmerk.

Leren, ontwikkelen en leiderschap We blijven investeren in de ontwikkeling van medewerkers en in een organisatie waarin leren onderdeel is van het dagelijks werk. Daarbij kijken we naar manieren om leren en ontwikkelen beter te ondersteunen en toegankelijker te maken. In 2026 is binnen een organisatieonderdeel gestart met het gebruik van een leerportaal. De ervaringen hiermee benutten we om te bepalen hoe we leren en ontwikkelen verder kunnen versterken. Ook in 2027 blijven digitale ontwikkeling, veranderende competenties en toekomstgericht leiderschap belangrijke aandachtspunten. De verdere digitalisering van het werk vraagt ook om aandacht voor de digitale vaardigheden van medewerkers. Binnen één van de organisatieonderdelen wordt via het leerportaal al een training digitale vaardigheden aangeboden. De ervaringen hiermee benutten we bij de verdere ontwikkeling van leren en ontwikkelen. Ook kijken we naar wat de toepassing van kunstmatige intelligentie van medewerkers vraagt. Daarbij ligt de nadruk op het ontwikkelen van de benodigde kennis en vaardigheden en op bewust en verantwoord gebruik van nieuwe digitale toepassingen. In 2026 wordt de vernieuwde HR-gesprekscyclus voorbereid en geïmplementeerd. Vanaf 2027 biedt de gesprekscyclus een organisatiebreed kader voor betekenisvolle gesprekken tussen leidinggevenden en medewerkers.

Door structureel in gesprek te zijn over ontwikkeling, samenwerking, werkplezier en duurzame inzetbaarheid versterken we het eigenaarschap van medewerkers, ondersteunen we de ontwikkeling van teams en bouwen we aan een wendbare en toekomstbestendige organisatie. Slimmer organiseren en professionele HR-dienstverlening Arbeidsmarktkrapte en beperkte financiële ruimte hebben consequenties voor de beschikbare capaciteit. Daarom blijven we kritisch kijken naar de inrichting van processen, rollen en werkzaamheden. Digitalisering, vereenvoudiging en betere samenwerking moeten helpen om administratieve belasting te verminderen en beschikbare capaciteit gericht in te zetten. HR ondersteunt deze ontwikkeling met professionele dienstverlening en advies en werkt daarnaast aan het beter en makkelijk beschikbaar stellen van kennis en (stuur)informatie. Door ontwikkelingen in onder meer bezetting, verzuim, uitstroom, externe inzet en ontwikkeling beter inzichtelijk te maken, kunnen management en organisatie eerder en gerichter bijsturen. Zo draagt HR bij aan een toekomstbestendige organisatie die haar maatschappelijke opgaven professioneel en financieel verantwoord kan blijven uitvoeren. 121 2.4.5.4 Informatiebeveiliging De gemeente Almelo is een organisatie waarin de belangen van de inwoners, ondernemers, ketenpartners en medewerkers van de gemeente Almelo behartigd worden.

Zij mogen verwachten dat de gemeente Almelo hun gegevens op een betrouwbare, integere en vertrouwelijke wijze verwerkt. Door ontwikkelingen op allerlei terreinen doen zich hierbij steeds nieuwe bedreigingen voor. Bedreigingen die niet alleen met technische hulpmiddelen afgeweerd kunnen worden, maar waarin menselijk gedrag een belangrijke rol speelt. Op veel terreinen zijn in lijn daarmee maatregelen genomen om de betrouwbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie te waarborgen. Alle risico’s uitsluiten is daarbij niet mogelijk, wel kunnen ze tot aanvaardbare proporties teruggebracht worden. Gezien de ontwikkelingen en vanwege vernieuwde wetgevingen wordt ingezet op het versterken van de informatiebeveiligingscultuur. Een risico gestuurde aanpak en het borgen van informatiebeveiliging in de processen gelden daarbij als uitgangspunt. Informatiebeveiligingsbeleid Het huidige strategisch informatiebeveiligingsbeleid wordt geactualiseerd zodat het (weer) aansluit bij de visie van de organisatie en als kapstok kan dienen voor de verschillende tactische beleidsdocumenten, die bijvoorbeeld ingaan op toegangsbeveiliging en cryptografie. Kaderstelling De Cyberbeveiligingswet (Cbw) vloeit voort uit de Europese NIS2-richtlijn die de Europese richtlijn voor netwerk- en informatiebeveiliging is.

Het doel van de wet is de digitale weerbaarheid en samenwerking op het gebied van cyberveiligheid t e verhogen. De Cyberbeveiligingswet is op 15 augustus 2026 in werking getreden. Sinds september 2025 was al de nieuwe versie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2) van kracht. 122 2.4.5.5 Privacy Inleiding Het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens blijft ook in 2027 een belangrijk aandachtspunt. De toenemende dreiging van cyberincidenten vraagt om een blijvende investering in informatiebeveiliging en gegevensbescherming. De gemeente werkt daarom verder aan het versterken van het privacymanagement en het vergroten van de weerbaarheid van de organisatie op dat terrein. Ontwikkelingen Technologische ontwikkelingen en veranderende wet- en regelgeving hebben invloed op de verwerking van persoonsgegevens binnen gemeenten. Het gebruik van AI-toepassingen, verdere digitalisering van dienstverlening en de groeiende samenwerking met ketenpartners bieden kansen, maar brengen ook nieuwe privacyrisico’s met zich mee. Tegelijkertijd nemen cyberdreigingen toe en worden organisaties nadrukkelijker aangesproken op het aantoonbaar beheersen van privacy - en informatiebeveiligingsrisico’s. Hierdoor wordt het steeds belangrijker om privacy vanaf het ontwerp van processen, systemen e n projecten structureel mee te nemen.

Aandachtspunten In 2027 ligt de nadruk op het verder versterken van deze borging van privacy in de dagelijkse werkzaamheden. De manier waarop de gemeente zorg draagt voor het beheer van persoonsgegevens, bijvoorbeeld in dossiers en systemen, kan nog verbeterd worden. Daarnaast wordt aandacht besteed aan het actueel houden van het verwerkingenregister en het structureel monitoren van risicoanalyses (DPIA’s) voor zowel de AVG als de Wet politiegegevens. Verder wordt geïnvesteerd in kennis en bewustwording van medewerkers, zodat privacyregels niet alleen zijn vastgelegd in beleid, maar ook zichtbaar worden toegepast in de praktijk. Conclusie De komende jaren zullen privacy en gegevensbescherming een steeds belangrijker randvoorwaarde vormen voor betrouwbare gemeentelijke dienstverlening. Door verder te investeren in governance, bewustwording, privacy by design en risicobeheersing werkt de gemeente aan een organisatie waarin gegevens van inwoners, ketenpartners en medewerkers op een rechtmatige en veilige manier worden verwerkt. Daarmee wordt niet alleen voldaan aan wettelijke verplichtingen, maar het versterkt ook het vertrouwen in de gemeentelijke dienstverlening. 2.4.5.6 Strategische huisvesting Verduurzaming In 2027 zetten we de eerste stappen in de uitvoering van het in 2026 vastgestelde vastgoedbeleid op het gebied van verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://almelo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/5b4c5449-f1bc-4234-823c-4497cbed00b3?agendaItemId=562acab6-37cd-4da5-a4fc-9b83109c52aa