Programmabegroting 2027 - Bijlage 1 - Ontwerp programmabegroting 2027
Tekst van het document
Voorbeelden hiervan zijn het structureel inzetten van bestuurlijke waarschuwingen voor first offenders, het opleggen van een last onder dwangsom aan personen die de openbare orde ernstig verstoren en/of een wapen voorhanden hadden in de openbare ruimte, het toepassen van gebiedsgerichte maatregelen zoals de kortdurende gebiedsontzegging en de inzet van cameratoezicht. Veilige en mooie evenementen De gemeente heeft een wettelijke taak als het gaat om het verlenen van evenementenvergunningen en het houden van toezicht op evenementen. Ook in 2027 zet Almelo volop in op veilige én mooie evenementen die bijdragen aan de levendigheid, aantrekkelijkheid en saamhorigheid in de stad. Daarbij wordt een aanzet gegeven voor het optimaliseren van het vergunningverleningsproces, passend bij de uitgangspunten van de nieuwe evenementenvisie. Weerbare samenleving en crisisbeheersing In 2027 blijven we investeren in de weerbaarheid van de gemeente, maatschappelijke organisaties en inwoners. Samen met de Veiligheidsregio Twente werken we aan crisisvoorbereiding, continuïteit van gemeentelijke processen en het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners bij langdurige verstoringen of crises. Daarbij besteden we nadrukkelijk aandacht aan risico's die voortkomen uit geopolitieke ontwikkelingen, digitale dreigingen, klimaatverandering en maatschappelijke ontwrichting.
2.2.3.3 Taakvelden Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Brandweerzorg, voorbereiding op en beheersing van crises, risicobeheersing en versterking van de fysieke veiligheid. 1.2 Openbare orde en veiligheid Taken op het gebied van openbare orde en veiligheid, waaronder het opstellen en uitvoeren van veiligheidsbeleid, toezicht en handhaving (onder andere op grond van de APV en de Gemeentewet) en het bevorderen van een sociaal veilige en fysiek veilige leefomgeving. 2.2.3.4 Indicatoren Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Verwijzingen Halt per 10.000 inwoners leeftijd 12-17 jaar | Almelo | 90,0 | 110,0 | 110,0 | 100,0 | 190,0 Grootteklasse | 80,0 | 70,0 | 80,0 | 90,0 | 100,0 Winkeldiefstallen per 1.000 inwoners | Almelo | 2,6 | 3,1 | 2,8 | 2,5 | 2,7 Grootteklasse | 1,6 | 2,1 | 2,3 | 2,0 | 2,1 Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners | Almelo | 5,5 | 6,1 | 5,5 | 5,9 | 4,8 Grootteklasse | 4,1 | 4,2 | 3,9 | 4,0 | 4,6 Diefstal uit woning per 1.000 inwoners | Almelo | 1,2 | 1,5 | 1,1 | 1,5 | 1,4 Grootteklasse | 1,4 | 1,4 | 1,3 | 1,2 | 1,2 Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners | Almelo | 6,4 | 8,4 | 9,1 | 8,3 | 7,6 Grootteklasse | 5,8 | 5,8 | 5,7 | 5,5 | 5,7 Bron: waarstaatjegemeente.nl 49 2.2.3.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 1 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 6.545 | 6.795 | 7.179 1.2
Openbare orde en veiligheid | 3.194 | 3.118 | 3.289 Totaal lasten | 9.739 | 9.913 | 10.467 Baten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 1 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | - | - | - 1.2 Openbare orde en veiligheid | -351 | -45 | -45 Totaal baten | -351 | -45 | -45 Saldo per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 1 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 6.545 | 6.795 | 7.179 1.2 Openbare orde en veiligheid | 2.843 | 3.073 | 3.243 Totaal saldo van lasten en baten | 9.388 | 9.868 | 10.422 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer De bijdrage aan Veiligheidsregio Twente (VRT) wordt in 2027 verhoogd met 286.000 euro ten opzichte van 2026. Deze verhoging bestaat uit de reguliere loon- en prijsbijstellingen. 1.2 | Openbare orde en veiligheid De structurele extra personele inzet op veiligheid resulteert in 2026 in hogere lasten. Conform het collegeprogramma 2026-2030 wordt de boa-capaciteit vanaf 2027 gefaseerd uitgebreid. Hiervoor is een extra budget van 400.000 euro in 2027 opgenomen.
50 2.2.3.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 7.179 | 7.179 | 7.179 | 7.179 1.2 Openbare orde en veiligheid | 3.289 | 3.689 | 3.688 | 3.688 1 Veiligheid | 10.467 | 10.867 | 10.867 | 10.867 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | - | - | - | - 1.2 Openbare orde en veiligheid | -45 | -45 | -45 | -45 1 Veiligheid | -45 | -45 | -45 | -45 Saldo | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 7.179 | 7.179 | 7.179 | 7.179 1.2 Openbare orde en veiligheid | 3.243 | 3.643 | 3.643 | 3.643 1 Veiligheid | 10.422 | 10.822 | 10.822 | 10.822 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 1.2 Openbare orde en veiligheid Conform het collegeprogramma 2026-2030 wordt de boa-capaciteit de komende jaren uitgebreid. Voor deze uitbreiding wordt in 2027 400.000 euro beschikbaar gesteld en vanaf 2028 structureel 800.000 euro per jaar. 51 52 2.2.4 Verkeer, vervoer en waterstaat Het hoofdtaakveld Verkeer, vervoer en waterstaat omvat het gemeentelijk verkeer- en vervoersbeleid, het parkeerbeleid en de zorg voor het beheer en de aanleg van wegen en waterwegen.
2.2.4.1 Vastgestelde nota's Mobiliteitsvisie: Almelo op weg naar 2030 Beleidsregel parkeernormen Almelo 2025 Beleidsplan Gladheidsbestrijding gemeente Almelo 2022 Nota kapitaalgoederen openbare ruimte 2026-2029 Binnenhavenvisie Twentekanalen 2017-2030 Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) 2.2.4.2 Uitgelichte activiteiten Verkeer en vervoer In 2026 wordt de Mobiliteitsvisie gemeente Almelo vastgesteld. Dit wordt verder uitgewerkt in een Mobiliteitsplan, met daarin concrete acties en projecten inclusief prioritering en benodigde investeringen. Hierin wordt ook aandacht besteed aan de verkeersveiligheid rond scholen. Projecten die in 2027 tot uitvoering komen zijn onder andere de F35 Wierdensestraat, verbeteren verkeerssituatie Vriezebrug (brug wordt vervangen) en de aansluiting Henriëtte Roland Holstlaan op de A35 (afrit A35 Almelo Zuid). De reconstructie van h et kruispunt Henriëtte Roland Holstlaan/Kleine Bunder/ Broekerheide wordt afgerond. Openbaar vervoer De versterking van het NS-station blijkt een punt van aandacht (lobby en onderzoek), onder andere met de Nedersaksenlijn en de Goederencorridor NO-Europa.
De toegankelijkheid van de stationsomgeving wordt aangepast en we doen onderzoek naar het verbeteren van de toegankelijkheid van bushaltes. Daarnaast komt er een verbeterde busverbinding met Noordoost- Twente en een hogere frequentie op de bus-as tussen Station Almelo en Mariaparochie. Verhardingen We zetten in op een gestructureerde, wijkgerichte en integrale aanpak van onderhoud en vervanging. Hiertoe worden langjarige planningen opgesteld. Groot onderhoud en vervangingen leiden via het IGOP (Integraal Groot Onderhouds - en investerings Programma) tot integrale projecten. Een groot project voor 2027 is het vervangen van de weg en de VRI op de kruising Weezebeeksingel -Soeteman. Civieltechnische kunstwerken Voor de civieltechnische kunstwerken is er een onderhoud- en vervangingsprogramma. Een in het oog springend project is de vervanging van de Vriezebrug. Dit project is voorbereid en komt tot uitvoering in 2027. Havens en waterwegen De technische staat van de insteekhavens, zowel de havenbedrijf als de kades zal worden beoordeeld in samenhang met de landelijke visie op watergebonden industrie.' Daarbij speelt tevens de vraag over de geschiktheid van de insteekhavens voor klasse Va-schepen. Vanwege de functie van deze havens voor de bedrijvigheid wordt dit integraal bekeken. Zie verder paragraaf 2.2.5 Economie.
Openbare verlichting Het enkele jaren geleden ingezette beleid voor de vervanging van verlichting door LED -verlichting wordt voortgezet. In 2027 vindt vervanging in een deel van Schelfhorst plaats, waarna ruim 90% van de verlichting is omgezet naar LED. 53 2.2.4.3 Taakvelden Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer Verkeersbeleid, gladheidsbestrijding, beheer en onderhoud wegen. 2.2 Parkeren Uitvoering parkeerbeleid. 2.3 Recreatieve havens Beheer en onderhoud jachthaven en ontvangen pachtgelden. 2.4 Economische havens en waterwegen Beheer bedrijfshaven en brugbediening. 2.5 Openbaar vervoer Vervoersbeleid maken in regionaal verband. 2.2.4.4 Indicatoren De Regeling beleidsindicatoren gemeenten is aangepast. De indicatoren die voorheen onder dit taakveld werden opgenomen zijn daarbij komen te vervallen. De benodigde gegevens worden niet langer aan gemeenten verst rekt. Het gaat om de indicatoren 'ziekenhuisopname na verkeersongeval met motorvoertuig' en 'overige vervoersongevallen met een gewonde fietser'.
2.2.4.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 2 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer | 12.248 | 13.426 | 14.782 2.2 Parkeren | 3.136 | 3.305 | 3.095 2.3 Recreatieve havens | 121 | 92 | 91 2.4 Economische havens en waterwegen | 190 | 360 | 365 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - Totaal lasten | 15.694 | 17.183 | 18.332 Bedragen x 1.000 euro Baten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 2 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer | -868 | -638 | -670 2.2 Parkeren | -58 | -48 | -48 2.3 Recreatieve havens | -15 | -15 | -15 2.4 Economische havens en waterwegen | -199 | -169 | -169 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - Totaal baten | -1.140 | -870 | -902 Bedragen x 1.000 euro Saldo per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 2 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer | 11.380 | 12.788 | 14.112 2.2 Parkeren | 3.078 | 3.257 | 3.047 2.3 Recreatieve havens | 106 | 77 | 75 2.4 Economische havens en waterwegen | -9 | 191 | 196 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - Totaal saldo van lasten en baten | 14.554 | 16.313 | 17.430 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 2.1 Verkeer en vervoer Het hogere lastenniveau van 2027 ten opzichte van 2026 wordt met name veroorzaakt door de onderuitputting op de kapitaallast in 2026 van 778.000 euro en de in 2027 gereserveerde middelen voor de Stadskade van
600.000 euro. 2.2 Parkeren De lasten dalen met ruim 200.000 euro in 2027 ten opzichte van 2026. Deze daling bestaat hoofdzakelijk uit twee delen. In de begroting 2026 heeft 900.000 euro betrekking op diverse incidentele projecten, wat in 2026 zal leiden tot hogere lasten, anderzijds is er conform het collegeprogramma voor de periode 2027-2030 600.000 euro opgenomen voor de bereikbaarheid en transitie binnenstad. Het overige verschil wordt veroorzaakt door hogere kapitaallasten als gevolg van investeringen in parkeergarages en aanschaf van een straatparkeerautomaat. 54 2.2.4.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer | 14.782 | 15.781 | 16.165 | 16.459 2.2 Parkeren | 3.095 | 3.280 | 3.279 | 3.278 2.3 Recreatieve havens | 91 | 91 | 91 | 91 2.4 Economische havens en waterwegen | 365 | 563 | 561 | 558 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - | - 2 Verkeer en vervoer | 18.332 | 19.714 | 20.096 | 20.386 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer | -670 | -670 | -670 | -670 2.2 Parkeren | -48 | -48 | -48 | -48 2.3 Recreatieve havens | -15 | -15 | -15 | -15 2.4 Economische havens en waterwegen | -169 | -169 | -169 | -169 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - | - 2 Verkeer en vervoer | -902 | -902 | -902 | -902 Saldo | Begroting
| Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer | 14.112 | 15.110 | 15.495 | 15.789 2.2 Parkeren | 3.047 | 3.232 | 3.232 | 3.230 2.3 Recreatieve havens | 75 | 75 | 75 | 75 2.4 Economische havens en waterwegen | 196 | 394 | 391 | 389 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - | - 2 Verkeer en vervoer | 17.430 | 18.811 | 19.193 | 19.484 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 2.1 Verkeer en vervoer Het lastenniveau van verkeer en vervoer neemt toe door de kapitaallasten van nieuwe investeringen. 2.2 parkeren In de meerjarenraming worden de kapitaallasten voor vervangingsinvesteringen parkeren op een stelpost geraamd. Deze stelpost is oplopend omdat jaarlijks een investeringsbedrag beschikbaar zal worden gesteld voor noodzakelijke vervangingsinvesteringen. 55 56 2.2.5 Economie Het hoofdtaakveld Economie omvat alle activiteiten die bijdragen aan de economische ontwikkeling van Almelo en heeft o.a. betrekking op bedrijfsterreinen, bedrijfsvestigingen en ambulante handel.
2.2.5.1 Vastgestelde nota's Verordening Starterslening Almelo Verordening Toekomstbestendig wonen Almelo Binnenhavenvisie 2017-2030 Nota kapitaalgoederen openbare ruimte 2026-2029 Verordening bedrijveninvesteringszone (BIZ) ondernemers Binnenstad Almelo 2022 -2026 Verordening bedrijveninvesteringszone (BIZ) bedrijventerrein Bornsestraat 2022 -2026 Verordening stimuleringsfonds binnenstad Almelo 2023-2027 Economisch Ruimtelijke Visie Almelo Arbeidsmarktstrategie Detailhandelsvisie gemeente Almelo 2.2.5.2 Uitgelichte activiteiten Uitgelichte activiteiten en indicatoren Programmabegroting 2027 Inleiding Met de Economisch Ruimtelijke Visie, in samenhang met de Lokale Arbeidsmarktstrategie, heeft Almelo de koers voor de komende jaren bepaald. In 2027 zetten we deze koers voort langs vijf economische speerpunten. Deze speerpunten dragen bij aan een sterke economische structuur, voldoende en passende werkgelegenheid, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een gezonde balans tussen wonen, werken en recreëren. De focus ligt op uitvoering, samenwerking en het benutten van kansen voor ondernemers, inwoners, bezoekers en regionale partners. Uitgelichte activiteiten Ruimte voor economische groei In 2027 werken we aan voldoende ruimte voor bestaande en nieuwe bedrijven door inbreiding op bedrijventerreinen, voorbereiding van nieuwe werklocaties en een strategisch gronduitgiftebeleid.
Daarnaast versterken we de economische positionering van Almelo als hightech maakstad en stimuleren we investeringen die aansluiten bij het economisch profiel van d e stad. Daarnaast zetten we in op het borgen van de economische functie van de havens en beroepsscheepvaart, passend bij de landelijk visie op bereikbaarheid via het Twentekanaal. Vrijetijdseconomie en recreatie We versterken het recreatieve profiel van Almelo door in te zetten op water, evenementen en samenwerking tussen ondernemers. Daarbij ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor inwoners, bedrijven en bezoekers en vergroten we de economische betekenis van recreatie en toerisme voor de stad. Vitale binnenstad In 2027 ondersteunen we de samenwerking tussen ondernemers, vastgoedeigenaren en andere centrumpartners en sturen we op een aantrekkelijk voorzieningenaanbod. Daarmee versterken we de economische functie van de binnenstad als plek voor ontmoeting, winkelen, ondernemen en verblijven. Arbeidsmarkt en talentontwikkeling Samen met onderwijsinstellingen, ondernemers en regionale partners voeren we de Lokale Arbeidsmarktstrategie uit. De focus ligt op het vergroten van arbeidsparticipatie, het ontwikkelen van talent voor techniek, zorg en logistiek en het aantrekken en behouden van werknemers die bijdragen aan een toekomstbestendige economie.
Samenwerking Almelo werkt actief samen aan economische ontwikkeling, arbeidsmarkt en innovatie. Samenwerkingen vinden plaats binnen de regio Twente, maar ook provinciaal, landelijk en in Europees verband. Economische profilering Met een economische groei (+9.000 arbeidsplaatsen tussen 2016 en 2025) met de aanwezigheid van internationale marktleiders die in Almelo uitvinden en produceren heeft Almelo een dominante economische positie in Twente, Overijssel en eigenlijk heel Nederland. Dit gaan we zodanig uitdragen dat onze stad een serieuze optie als woon – en werkstad is voor talent. 2.2.5.3 Taakvelden Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling Algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Exploitatie van bedrijventerreinen. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Voorlichting, advies en dienstverlening aan lokale bedrijven, startersondersteuning, bijdrage aan regio Twente voor samenwerking op gebied van arbeidsmarktontwikkeling. 3.4 Economische promotie Ondernemersfonds centrummanagement, evenementen stichting Almelo promotie, recreatieve voorzieningen Regio Twente en opbrengsten toeristenbelasting.
2.2.5.4 Indicatoren Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Functiemenging van bedrijven en wonen | Almelo | 56,3% | 57,4% | 58,2% | 58,8% | 59,4% Deze index weerspiegelt de verhouding tussen banen en | Grootteklasse | 51,9% | 52,4% | 52,7% | 53,2% | 53,3% woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15-64 jaar | Almelo | 134,5 | 141,4 | 151,2 | 158,1 | 157,8 Grootteklasse | 152,6 | 161,5 | 170,2 | 180,0 | 184,4 Bron: waarstaatjegemeente.nl 57 2.2.5.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 3 Economie 3.1 Economische ontwikkeling | 2.264 | 2.319 | 2.289 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 9.278 | 10.158 | 3.625 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 331 | 348 | 353 3.4 Economische promotie | 992 | 1.029 | 1.404 Totaal lasten | 12.865 | 13.854 | 7.672 Baten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 3 Economie 3.1 Economische ontwikkeling | - | - | - 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -1.276 | -8.854 | -3.672 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -199 | -212 | -212 3.4 Economische promotie | -626 | -554 | -554 Totaal baten | -2.100 | -9.620 | -4.438 Saldo per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 3 Economie 3.1 Economische
ontwikkeling | 2.264 | 2.319 | 2.289 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 8.002 | 1.304 | -47 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 132 | 136 | 141 3.4 Economische promotie | 366 | 475 | 850 Totaal saldo van lasten en baten | 10.765 | 4.234 | 3.233 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 3.1. Economische ontwikkeling In het collegeprogramma is voor de periode 2027-2030 een bedrag van 400.000 euro per jaar beschikbaar gesteld voor het versterken van de lokale en regionale bedrijvigheid en de werkgelegenheid in de stad. Het bedrag van 400.000 euro komt overeen met het budget voor het programma Economie en arbeidsmarkt. Hierdoor is het totale beschikbare budget in 2027 ongeveer gelijk aan 2026. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur De begroting van de grondexploitatie is gebaseerd op de uitgangspunten zoals gehanteerd bij de jaarverantwoording 2025. Dit leidt tot een (saldo neutrale) aanpassing van de baten en de lasten. In 2026 is de grondexploitatie XL Businesspark I overgenomen. Daarnaast is de begroting van de grondbank, per saldo neutraal, aangepast op basis van de werkelijke baten en lasten van de afgelopen jaren. 3.4 Economische promotie De jaarlijkse stelpost van 100.000 euro voor Citymarketing op dit taakveld wordt later in het jaar overgeheveld naar het project Citymarketing.
In het collegeprogramma is met ingang van het jaar 2027 structureel 250.000 euro opgenomen voor het coördineren van activiteiten en werkzaamheden in de binnenstad. 58 2.2.5.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3 Economie 3.1 Economische ontwikkeling | 2.289 | 2.289 | 2.289 | 2.289 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 3.625 | 3.561 | 3.370 | 3.369 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 353 | 353 | 353 | 353 3.4 Economische promotie | 1.404 | 1.404 | 1.404 | 1.404 3 Economie | 7.672 | 7.607 | 7.416 | 7.416 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3 Economie 3.1 Economische ontwikkeling | - | - | - | - 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -3.672 | -3.671 | -3.671 | -3.671 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -212 | -212 | -212 | -212 3.4 Economische promotie | -554 | -554 | -554 | -554 3 Economie | -4.438 | -4.437 | -4.437 | -4.436 Saldo | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3 Economie 3.1 Economische ontwikkeling | 2.289 | 2.289 | 2.289 | 2.289 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -47 | -111 | -301 | -301 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 141 | 141 | 141 | 141 3.4 Economische promotie | 850 | 850 | 850 | 850 3 Economie | 3.233 | 3.169 | 2.979 | 2.979 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 3.1 Economische ontwikkeling In het collegeprogramma is voor
de periode 2027 tot en met 2030 een bedrag van 400.000 euro opgenomen voor het versterken van de lokale en regionale bedrijvigheid en de werkgelegenheid in de stad. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur De begroting van de grondexploitatie is gebaseerd op de uitgangspunten zoals gehanteerd bij de jaarverantwoording 2025 en bij de grondexploitatie XL Businesspark I. 3.4 Economische promotie In het collegeprogramma is een bedrag van structureel 250.000 euro opgenomen voor het coördineren van activiteiten en werkzaamheden in de binnenstad. 59 60 2.2.6 Onderwijs Het hoofdtaakveld Onderwijs omvat het lokaal onderwijsbeleid waarbinnen aandacht wordt besteed aan de zorg voor onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer, leerplicht, schoolbegeleiding, achterstandenbeleid en volwasseneneducatie. 2.2.6.1 Vastgestelde nota's Strategisch beleidsplan sociaal domein 2022 Integraal Huisvesting Plan Onderwijs 2025-2028 Verordening leerlingenvervoer gemeente Almelo 2025 2.2.6.2 Uitgelichte activiteiten Lokale Educatieve Agenda (LEA) In de stuurgroep voert de gemeente het wettelijk verplichte overleg met diverse partners over het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) in Almelo. In 2027 geven gemeente, onderwijs, kinderopvang en maatschappelijke partners uitvoering aan de nieuw vastgestelde Lokale Educatieve Agenda Almelo 2026 -2030.
De LEAA richt zich voor het eerst op de gehele ontwikkellijn van kinderen en jongeren van -10 maanden tot 27 jaar en vormt het gezamenlijke kader voor het versterken van ontwikkelkansen, het verkleinen van kansenverschillen en het bieden van tijdige ondersteuning. De gezamenlijke ambities worden uitgewerkt in separate uitvoeringsagenda’s (het jonge kind, 12 -18 jaar en 18-27 jaar) en gemonitord op voortgang en resultaten. Pilot ouder kind (0 tot 2jarigen) activiteiten In Q4 van 2026 wordt gestart met de driejarige pilot ‘Speelstart’ op vier kinderopvanglocaties in de Ossenkoppelerhoek, Windmolenbroek en Schelfhorst. Door een laagdrempelige wekelijkse activiteit voor ouders van 0 - tot 2-jarigen, waarin het spelen centraal staat, krijgen ouders instrumenten aangereikt om de ontwikkeling van hun kind te bevorderen. Daarbij staan de cognitieve, motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling van de 0- tot 2-jarigen centraal. Het vertrouwen van ouders in de eigen opvoedvaardigheden groeit en deelname aan de groep versterkt hun sociale netwerk. De ontwikkelingsgebieden van het kind staan ook centraal binnen VVE en het onderwijs. Daarmee is de ouder -kindactiviteit een goede manier om ouders toe te leiden naar de peuteropvang en VVE. In 2030 vindt de eindevaluatie plaats.
Expertise team taal het jonge kind In 2026 is het Expertise Team Taal (ETT) gestart ter ondersteuning van basisscholen bij vraagstukken rondom taalontwikkeling, meertaligheid en onderwijsachterstanden. Het ETT stelt specialistische kennis en expertise beschikbaar aan scholen, zodat leerlingen zo vroeg mogelijk passende ondersteuning krijgen binnen hun eigen onderwijsomgeving. Hierdoor wordt de kwaliteit van het onderwijs versterkt, de deskundigheid van professionals vergroot en bijgedragen aan het voorkomen en verminderen van onderwijsachterstanden. Het ETT sluit aan bij de doelstellingen van het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) en levert een bijdrage aan het vergroten van kansengelijkheid voor kinderen in Almelo. Bevorderen van passend onderwijs De samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs zijn er om passend onderwijs te bieden aan leerlingen die dit nodig hebben. Goede samenwerking met jeugdhulp en het zo preventief en tijdig mogelijk inzetten van jeugdhulp zijn hierbij belangrijk. We voeren regie over twee pilots die zich richten op zorg in het onderwijs. In 2027 zetten we de pilots om naar e en vaste samenwerking. Daarnaast zetten we ons ervoor in dat, ongeacht uit welke gemeente een kind komt, gebruik kan worden gemaakt van de onderwijs-jeugdhulparrangementen die op school worden aangeboden.
In 2027 willen we het onderwijs en de jeugdhulp verder verbinden en onderzoeken hoe we deze samenwerking op meerdere scholen kunnen vormgeven. Regionaal en lokaal nieuwkomersbeleid VO In 2027 versterken we samen met Twentse gemeenten, onderwijsinstellingen en ISK -partners de ondersteuning van nieuwkomersleerlingen. Hierbij sluiten we aan bij de regionale agenda van de Twentse Belofte, waarin taalontwikkeling en een succesvolle doorstroom van leerlingen vanuit de Internationale Schakelklas (ISK) naar passend vervolgonderwijs belangrijke aandachtspunten zijn. Door samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en maatschappelijke partners werken we aan een sterke taalbasis, passende begeleiding en een soepele overgang naar vervolgonderwijs. Met actieve regie zorgen we voor een goede afstemming tussen betrokken partijen, continuïteit in de ondersteuning van leerlingen en het vergroten van kansengelijkheid. Zo dragen we bij aan een succesvolle schoolloopbaan en duurzame participatie van nieuwkomers in Almelo en de regio Twente. 61 Wet van school naar duurzaam werk Almelo kent op het gebied van voortijdig schoolverlaten (vsv) en schoolverzuim een minder gunstige ontwikkeling dan het landelijk gemiddelde. In schooljaar 2024-2025 bedroeg het percentage voortijdig schoolverlaters 2,8%.
Om deze ontwikkeling te keren, nam de gemeenteraad op 6 november 2025 de motie ‘Aanvalsplan schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten’ aan. Het aanvalsplan sluit aan bij de Wet van school naar duurzaam werk, die sinds 2026 van kracht is. Waar voorheen de nadruk lag op het behalen van een startkwalificatie, richt deze wet zich nadrukkelijk op het begeleiden van jongeren naar een duurzame positie op de arbeidsmarkt. Daarnaast treedt naar verwachting op 1 januari 2027 de Wet terugdringen schoolverzuim in werking, met als doel langdurig schoolverzuim, schooluitval en thuiszitten eerder te signaleren en te voorkomen. In 2027 geven wij uitvoering aan de Wet van school naar duurzaam werk en het regionale programma De Twentse Belofte 2026 - 2029. Samen met onderwijs- en ketenpartners versterken wij de ondersteuning van jongeren tot 27 jaar bij de overgang van onderwijs naar arbeid. De Twentse Belofte richt zich op het terugdringen van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten en he t vergroten van de kansen op duurzame arbeidsparticipatie. In lijn met deze ontwikkelingen verschuift de aandacht steeds meer van verzuimregistratie naar het bevorderen van schoolaanwezigheid.
Begin 2027 informeren wij u over het lokale Aanvalsplan Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten met aanvullende maatregelen Huisvestingsprogramma 2027 Op 18 juni 2024 heeft de raad het IHP voor de planperiode 2025-2028 vastgesteld. Op dit IHP staan 11 projecten die de komende jaren worden gerealiseerd. Daarnaast worden twee onderzoeken uitgevoerd naar de centrale huisvesting van Pius X/Canisius en het verduurzamen van het schoolgebouw van de havo/vwo -locatie van OSG Erasmus aan de Sluiskade NZ 68a. De gemeente is op basis van de wettelijke zorgplicht verantwoordelijk voor adequate huisvesting van de scholen voor primair, (voortgezet) speciaal en voortgezet onderwijs. De uitvoering van de in het IHP 2025 -2028 opgenomen projecten valt onder deze zorgplicht. Jaarlijks wordt voor de financiering van de projecten een Huisvestingsprogramma (HVP) opgesteld. In het HVP voor het jaar 2027 zijn onderstaande projecten opgenomen: 1. Nieuwbouw Kindcentrum (KC) Windmolenbroek-West. Dit KC bestaat uit basisschool De Pionier en een voorziening voor kinderopvang; 2. Renovatie/levensduurverlenging St. Egbertus, Arendsboerweg. Het schoolgebouw aan de Arendsboerweg wordt volledig gerenoveerd, verduurzaamd en onderwijskundig aangepast; 3. Renovatie/levensduurverlenging Kindcentrum Montessori, Jan Janslaan 4.
Het schoolgebouw wordt volledig gerenoveerd, verduurzaamd en onderwijskundig aangepast; 4. Nieuwbouw gymzaal SBO De Welle, Winkelsteeg 6; 5. Inrichting van twee gymzalen KC Noorderkwartier. De financiering van deze projecten vindt gefaseerd plaats. Een deel is reeds opgenomen in de begroting 2025 en 2026 en een deel wordt opgenomen in de begroting 2027. 2.2.6.3 Taakvelden Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs Materiële instandhouding en gebruiksvergoeding sporthallen. 4.2 Onderwijshuisvesting Nieuwbouw, aanpassing en uitbreiding schoolgebouwen. Kapitaallasten bestaande schoolgebouwen. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Onderwijsbeleid, uitvoering projecten onderwijsachterstanden, leerlingenvervoer, peuterspeelzalen en regionaal meldpunt en coördinatie voor voortijdig schoolverlaters. 2.2.6.4 Indicatoren Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Absoluut school verzuim | Almelo | - | - | - | - | - Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een | Grootteklasse | 2,1 | 4,5 | 5,9 | 5,7 | 6,7 school per 1.000 leerlingen. Relatief verzuim | Almelo | 63,0 | 95,0 | 122,0 | 35,0 | 39,0 Het aantal leerlingen dat wel staat ingeschreven op een school, | Grootteklasse | 21,0 | 25,0 | 26,0 | 26,0 | 27,0 maar ongeoorloofd afwezig is per 1.000 leerlingen.
Voortijdig schoolverlaters VO en MBO | Almelo | 2,1% | 2,8% | 3,0% | 2,6% | 2,8% Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat | Grootteklasse | 1,8% | 2,3% | 2,4% | 2,3% | 2,3% voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Bron: waarstaatjegemeente.nl 2.2.6.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 4 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs | 589 | 714 | 521 4.2 Onderwijshuisvesting | 3.845 | 4.477 | 4.675 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 7.392 | 8.289 | 8.419 Totaal lasten | 11.825 | 13.480 | 13.615 Baten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 4 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs | -26 | - | - 4.2 Onderwijshuisvesting | 71 | - | - 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -4.801 | -5.116 | -5.118 Totaal baten | -4.756 | -5.116 | -5.118 Saldo per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 4 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs | 562 | 714 | 521 4.2 Onderwijshuisvesting | 3.916 | 4.477 | 4.675 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 2.591 | 3.173 | 3.301 Totaal saldo van lasten en baten | 7.069 | 8.364 | 8.497 Bedragen x 1.000 euro 62 Verschillen 4.1 Openbaar basisonderwijs De daling van de lasten wordt verklaard door mutaties in de toerekening van apparaatskosten aan het taakveld.
4.2 Onderwijshuisvesting De stijging heeft met name te maken met een stijging van de kapitaallasten, die voortvloeien uit het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken De stijging van de lasten wordt met name verklaard door mutaties in de toerekening van apparaatskosten aan het taakveld. 2.2.6.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs | 521 | 521 | 521 | 521 4.2 Onderwijshuisvesting | 4.675 | 5.936 | 6.564 | 6.736 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 8.419 | 8.419 | 8.419 | 8.419 4 Onderwijs | 13.615 | 14.876 | 15.504 | 15.676 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs | - | - | - | - 4.2 Onderwijshuisvesting | - | -134 | -133 | -133 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -5.118 | -5.118 | -5.118 | -5.118 4 Onderwijs | -5.118 | -5.252 | -5.251 | -5.251 Saldo | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs | 521 | 521 | 521 | 521 4.2 Onderwijshuisvesting | 4.675 | 5.802 | 6.431 | 6.603 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 3.301 | 3.301 | 3.301 | 3.301 4 Onderwijs | 8.497 | 9.624 | 10.253 | 10.425 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 4.2 Onderwijshuisvesting De stijging heeft met name te maken met een stijging van de
kapitaallasten, welke voortvloeien uit het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan. 63 64 2.2.7 Sport, cultuur en recreatie Het hoofdtaakveld Sport, cultuur en recreatie omvat het sportbeleid en de sportaccommodaties, cultuurfaciliteiten en musea, cultureel erfgoed, media en openbaar groen en openluchtrecreatie. 2.2.7.1 Vastgestelde nota's Beleidskader buitensportaccommodaties 2015 Visie op sport en bewegen 2020 Actief Almelo - Sport en Bewegen in de openbare ruimte 2021 Twentse visie op Sport en bewegen 2024-2027 Speelruimtebeleid 2008-2018 Cultuur- en erfgoedvisie Almelo 2025 Subsidieregeling amateurkunst gemeente Almelo 2027 Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 Hondenbeleid 2009 Nota kapitaalgoederen openbare ruimte 2026-2029 Beleidsnota integraal beheer openbare ruimte (IBOR) (2015) Beleidsnota Integraal Verzorgend Onderhoud Plan (2015) Actualisatie IBOR: verbeteren kwaliteit openbare ruimte (2022) Bomenstructuurplan gemeente Almelo 2008 Bomenverordening 2011 gemeente Almelo Strategisch Citymarketingplan 2025-2029 65 2.2.7.2 Uitgelichte activiteiten Doorontwikkeling en monitoring Sportbedrijf Almelo BV In 2027 werken wij samen met Sportbedrijf Almelo BV verder aan een financieel gezonde exploitatie, toekomstbestendige bedrijfsvoering en maatschappelijke impact.
De uitvoering van verbetermaatregelen en de financiële ontwikkeling worden gevolgd via de reguliere overlegstructuur en periodieke rapportages. Daarnaast versterken wij de maatschappelijke inzet van h et Sportbedrijf door sport en bewegen nadrukkelijk te verbinden aan gezondheid, kansengelijkheid, leefbaarheid en participatie. Monitoring exploitatie en maatschappelijke waarde Sportpark Almelo Na de opening van Sportpark Almelo staat 2027 in het teken van het werken aan een stabiele en toekomstbestendige exploitatie. Wij monitoren de financiële ontwikkeling, het gebruik van de sportaccommodaties en de gerealiseerde maatschappelijke waarde. Daarbij toetsen wij de praktijk aan de vooraf opgestelde exploitatie - en bezoekersprognoses en sturen wij waar nodig bij. Nieuwe visie Sport, Bewegen, Spelen, Mentale- en Fysieke gezondheid afronden De huidige sport- en beweegvisie vraagt om actualisatie, omdat sport, bewegen en spelen steeds nadrukkelijker bijdragen aan bredere maatschappelijke opgaven. De nieuwe visie moet richting geven aan de ontwikkeling van sportaccommodaties, sportstimulering, beweegvriendelijke wijken, vitale verenigingen, gezondheid, inclusie en kansengelijkheid. Daarmee ontstaat een integraal beleidskader voor de periode na 2027. De vervanging van speelplekken blijft daarnaast de komende jaren doorgaan.
Continu krijgen we vragen en verzoeken uit de samenleving over de speelvoorzieningen. Merendeels kunnen we deze inpassen bij de vervanging. Een mooie samenwerking met onze inwoners In 2027 ronden we de nieuwe visie Sport, Bewegen, Spelen, Mentale- en Fysieke gezondheid af en leggen we deze ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. De visie wordt ontwikkeld in samenhang met aanpalende beleidsvelden zoals gezondheid, preventie, onderwijs, sociaal domein, openbare ruimte, wijkontwikkeling en stedelijke ontwikkeling. In het proces betrekken we onder andere Sportbedrijf Almelo, sportverenigingen, sportaanbieders, maatschappelijke partners en inwoners. Uitvoering Cultuur- en Erfgoedvisie versterken In 2027 geven we verder invulling aan de Cultuur- en Erfgoedvisie Almelo 2025-2035, Ruimte voor Reuring!. De in 2026 uitgewerkte lijn richting een uitvoeringsprogramma wordt verder geconcretiseerd in projecten, prioriteiten en samenwerkingen. Daarbij werken we aan de vijf ambities uit de visie: samenwerking en zichtbaarheid verstevigen, erfgoed verbinden met verleden, heden en toekomst, cultuur en erfgoed toegankelijk maken voor iedereen, de openbare ruimte verrijken en cultuur - en erfgoededucatie doorontwikkelen.
Daarnaast bereiden wij ons samen met de Openbare Bibliotheek Almelo voor op de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (WSOB), waaronder de ontwikkeling van een gemeentelijk meerjarenplan voor het bibliotheekwerk. Ontwikkeling erfgoedvoorziening en cultureel erfgoed In 2027 werken wij verder aan de ontwikkeling van het Hofkeshuis als plek waar het erfgoed van Almelo zichtbaar en beleefbaar wordt gemaakt. Samen met het Stedelijk Museum werken wij aan een passende organisatie en exploitatie die aansluit bij de gekozen gefaseerde ontwikkeling. Daarnaast blijven wij investeren in het zichtbaar maken en ontsluiten van het Almelose erfgoed voor inwoners en bezoekers. Cultuureducatie, talentontwikkeling en regionale samenwerking In 2027 blijven we inzetten op cultuureducatie, talentontwikkeling, amateurkunst en regionale samenwerking. Via het Kunst - en Educatie Platform Almelo wordt gewerkt aan structurele cultuureducatie voor leerlingen in het primair en speciaal onderwijs. Daarnaast blijven we samenwerken binnen de Cultuurregio Twente en benutten we regionale programma’s en netwerken om cultuurparticipatie, creatieve broedplaatsen, jonge makers en erfgoedontwikkeling te versterken. Ook verkennen we, in het kader van de regionale ontwikkelstrategie Trek in Twente, de kansen en mogelijkheden voor verdere ontwikkeling van een Music Dome in Twente.
Daarnaast verstevigen we onze samenwerking binnen Europese netwerken, waaronder Eurocities, om kennisuitwisseling, innovatie en internationale samenwerking op het gebied van cultuur en erfgoed te bevorderen. Openbaar groen Het openbaar groen is een belangrijke pijler van de stad. Het zorgt voor ontspanning, schaduw, biodiversiteit, klimaatbeheers ing en een prettige leefomgeving. Het draagt bij aan bewegen, ontmoeten en gewoon “fijn zijn”. Dat betekent dat we investeren in kwaliteitsverbetering van het groen en zorg dragen voor bestendig beheer van het groen. Het meeste groen laat de afgesproken kwaliteit zien. Een relatief klein deel moet op korte termijn vervangen worden en er zijn logischerwijs ieder jaar weer plantvakken of bomen die vervangen moeten worden. Dit geeft gelijk goede mogelijkheden om groen te laten bijdragen aan andere doelstellingen. Voor het verzorgend onderhoud aan groen en bomen blijft het uitgangspunt kwaliteitsgestuurd beheer. Met het nieuwe beheerssysteem kunnen de vervangingen steeds meer plan- en projectmatig worden geprioriteerd. Maximale aandacht voor vergroenen, biodiversiteit en klimaatbestendigheid binnen de financiële kaders blijft een spanningsveld. Meer en kwalitatief hoogwaardiger groen tegen zo laag mogelijke (onderhouds)kosten blijft een speerpunt, ook voor 2027. Zeker ook het dilemma van het ruimtebeslag vormt een uitdaging.
2.2.7.3 Taakvelden Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering Stimuleren van topsport en breedtesport, gericht op de sportactiviteiten. 5.2 Sportaccommodaties Beheer, exploitatie en onderhoud sportaccommodaties voor sportbeoefening. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Faciliteiten (gebouwen en inventaris) om cultuur bij het publiek te brengen. Amateurkunst-beoefening en cultuureducatie. 5.4 Musea Subsidies aan musea. 5.5 Cultureel erfgoed Historische gebouwen, beschermde stads-en dorpsgezichten en overige objecten met historische waarde in de publieke ruimte. 5.6 Media Bibliotheken, lokale omroep. 5.7 Openbaar groen en (open lucht) recreatie Beheer en onderhoud parken, plantsoenen en overig openbaar groen. Aanleg en onderhoud van kleine watergangen, speelvoorzieningen en overige recreatieve voorzieningen. 2.2.7.4 Indicatoren Indicator | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Percentage niet-sporters | Almelo | - | 54,9% | - | 50,9% Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v.
bevolking van 19 | Grootteklasse | - | 48,7% | - | 44,9% jaar en ouder Bron: waarstaatjegemeente.nl 66 2.2.7.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 5 Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering | 4.932 | 5.289 | 4.967 5.2 Sportaccommodaties | 1.226 | 1.402 | 1.482 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 3.227 | 2.799 | 2.994 5.4 Musea | 81 | 56 | 46 5.5 Cultureel erfgoed | 52 | 124 | 363 5.6 Media | 2.853 | 2.678 | 2.505 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 9.115 | 9.364 | 9.297 Totaal lasten | 21.485 | 21.713 | 21.653 Baten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 5 Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering | -303 | -446 | -24 5.2 Sportaccommodaties | -249 | -286 | -295 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | -174 | - | - 5.4 Musea | - | - | - 5.5 Cultureel erfgoed | - | - | - 5.6 Media | -511 | - | - 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | -285 | -30 | - Totaal baten | -1.522 | -762 | -319 Saldo per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 5 Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering | 4.629 | 4.843 | 4.943 5.2 Sportaccommodaties | 976 | 1.116 | 1.187 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 3.053 | 2.799 | 2.994 5.4 Musea | 81 |
56 | 46 5.5 Cultureel erfgoed | 52 | 124 | 363 5.6 Media | 2.341 | 2.678 | 2.505 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 8.830 | 9.334 | 9.297 Totaal saldo van lasten en baten | 19.963 | 20.951 | 21.334 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Vanuit het collegeprogramma zijn voor de periode 2027-2030 middelen opgenomen voor de kwartiermaker cultuur (100.000 euro per jaar). 5.5 Cultureel erfgoed De lasten voor cultureel erfgoed nemen in 2027 toe door het in het collegeprogramma 2026-2030 opgenomen incidentele budget van 225.000 euro voor het herstellen van de stijlkamer in het Hofkeshuis.
67 2.2.7.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 5 Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering | 4.967 | 4.932 | 4.932 | 4.932 5.2 Sportaccommodaties | 1.482 | 1.557 | 1.642 | 1.653 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 2.994 | 2.994 | 2.994 | 2.894 5.4 Musea | 46 | 46 | 46 | 46 5.5 Cultureel erfgoed | 363 | 138 | 138 | 138 5.6 Media | 2.505 | 2.370 | 2.370 | 2.370 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 9.297 | 9.600 | 9.682 | 9.771 5 Sport, cultuur en recreatie | 21.653 | 21.636 | 21.803 | 21.803 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 5 Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering | -24 | -2 | -2 | -2 5.2 Sportaccommodaties | -295 | -295 | -295 | -295 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | - | - | - | - 5.4 Musea | - | - | - | - 5.5 Cultureel erfgoed | - | - | - | - 5.6 Media | - | - | - | - 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | - | - | - | - 5 Sport, cultuur en recreatie | -319 | -297 | -297 | -297 Saldo | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 5 Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering | 4.943 | 4.930 | 4.930 | 4.930 5.2 Sportaccommodaties | 1.187 | 1.262 | 1.347 | 1.358 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 2.994 | 2.994
| 2.994 | 2.894 5.4 Musea | 46 | 46 | 46 | 46 5.5 Cultureel erfgoed | 363 | 138 | 138 | 138 5.6 Media | 2.505 | 2.370 | 2.370 | 2.370 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 9.297 | 9.600 | 9.682 | 9.771 5 Sport, cultuur en recreatie | 21.334 | 21.340 | 21.506 | 21.506 Bedragen x 1.000 euro 68 69 Verschillen 5.5 Cultureel erfgoed De lasten voor cultureel erfgoed zijn in 2027 hoger door het in het collegeprogramma opgenomen incidentele budget van 225.000 euro voor het herstellen van de stijlkamer in het Hofkeshuis. 5.6 Media Tot de vorming naar de nieuwe streekomroep zal aan de huidige omroep een extra bijdrage van 135.000 euro per jaar beschikbaar worden gesteld. De verwachting was dat deze nieuwe streekomroep vanaf 2027 gerealiseerd zou zijn. De ingangsdatum van de wijzigingen van de wet is echter met een jaar vertraagd en gaat naar verwachting in per 2028. Dit beteken t dat aan de huidige omroep ook voor het jaar 2027 de extra bijdrage van 135.000 euro beschikbaar wordt gesteld.
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie De lasten voortkomend uit openbaar groen en recreatie nemen toe door een combinatie van de onderuitputting van kapitaallasten in 2026 en het opnemen van een aantal posten vanuit het collegeprogramma 2026 -2030; in 2027 is 100.000 euro beschikbaar gesteld voor de planvorming om de groenste stad van Twente te worden, daarnaast is er structureel 25.000 euro beschikbaar gesteld voor de jaarlijkse kapitaallasten die voortvloeien uit de hiervoor benodigde investeringen. 2.2.8 Sociaal domein Het hoofdtaakveld Sociaal domein omvat alle gemeentelijke taken die genoemd worden in de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet en hieraan gerelateerde zaken gericht op het bieden van een sociale basis.
2.2.8.1 Vastgestelde nota's Strategisch beleidsplan sociaal domein 2022 Actieplan beleid sociaal domein Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Almelo 2025 Verordening jeugdhulp gemeente Almelo 2025 Verordening afstemming Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Almelo 2025 2.2.8.2 Uitgelichte activiteiten Inleiding De opgave in het sociaal domein voor 2027 wordt gevormd door drie elementen tegelijk: de uitvoering van onze wettelijke taken op grond van de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet en van wat voortvloeit uit landelijke kaders, de uitvoering van de vastgestelde besparingsmaatregelen, en de uitwerking van de opdrachten uit het collegeprogramma 2026-2030 "voor Almelo nu en morgen". We houden vast aan het versterken van eigen kracht, zelfredzaamheid en de sociale basis, met vangnetten voor wie dat nodig heeft. Dat sluit aan bij de verschuiving die het collegeprogramma voorstaat: van reactief en probleemgericht handelen naar preventief ondersteunen, vroegtijdig signaleren en het versterken van wat goed gaat, met stevige lokale teams die signalen herkennen en daarop inspelen. Het onderzoek van Het PON & Telos laat zien dat de stapeling van achterstanden zich concentreert in 32 van de 60 Almelose buurten, waar samen 56 procent van de bevolking woont.
In die buurten dragen alle domeinen bij aan de stapeling, met inkomen, opleiding en gezondheid als zwaarste factoren, en is bovendien veel energiearmoede en ongezonde leefstijl. Leeftijd speelt daarin geen rol van betekenis: de verhouding tussen 65-plussers en de bevolking van 20 tot 65 jaar ligt in Almelo met 36,4 procent juist onder het gemiddelde van 39,0 procent bij vergelijkbare gemeenten (CBS, waarstaatjegemeente.nl). De opgave in het sociaal domein wordt hier dus niet gedreven door demografie maar door sociaaleconomische positie, en dat is ook in de kosten terug te zien: in de tien zwaarste buurten liggen de gemiddelde kosten van het sociaal domein op ruim 10.000 euro per inwoner, tegenover een Almelo-breed gemiddelde van 5.701 euro (Het PON & Telos, 2025). Dat vraagt om gebiedsgerichte keuzes. Een van de vastgestelde kaders uit de Perspectiefnota 2026-2029 luidt dan ook: investeer ongelijk op basis van de onderzoeksresultaten, waardoor gelijkheid wordt bevorderd. Daarom zetten we in op bijvoorbeeld de uitbreiding van de leeflab- aanpak (en het maatschappelijk en schoolmaatschappelijk werk).
Voor de uitwerking van de opgaven hanteren we de volgende lijn: voorop staat de realisatie van de besparingsmaatregelen, gevolgd door de uitwerking van de ambities uit het collegeprogramma; bij de invulling daarvan sluiten we zoveel mogelijk aan bij good practices en bewezen interventies. Waar de besparingsmaatregelen tot nu toe goeddeels een kwestie van uitvoering waren, wordt in 2027 het complexere deel van de besparingsmaatregelen opgepakt. Voor de realisatie van besparingen en het invullen van de collegeprogramma-ambities, waaronder de beweging ‘toekomstbestendig sociaal domein’, kan het nodig zijn dat we incidenteel moeten investeren. Besluiten met dergelijke financiële gevolgen brengt het college ten laste van de bestemmingsreserve sociaal domein, binnen de kaders die de raad daarvoor heeft vastgesteld. Participatiewet Landelijk stijgt het aantal bijstandsgerechtigden inmiddels voor het derde jaar op rij, eind maart 2026 stonden 411.000 mense | n in de bijstand (CBS), met de sterkste toename onder jongeren tot 27 jaar. Almelo beweegt tegen die trend in: het aantal bijstandsgerechtigden daalde van 46 naar 43 per 1.000 inwoners tussen begin 2023 en medio 2025 (waarstaatjegemeente.nl), terwijl vergelijkbare gemeenten (50.000-100.000 inwoners) in dezelfde periode vrijwel stabiel bleven op 24 à 25 per duizend inwoners.
Tegelijk blijft de afstand tot die referentiegroep aanzienlijk. De belangrijkste cijfers op een rij: • | Bijstandsgerechtigden: gedaald van 46 naar 43 per 1.000 inwoners (2023–medio 2025), tegenover een stabiele 24 à 25 bij vergelijkbare gemeenten • | Aandeel huishoudens in de bijstand: 7,4% (Almelo) tegenover 4,3% (vergelijkbare gemeenten), eind 2025 • | Re-integratie-inzet: 26,9 voorzieningen per 1.000 inwoners (15-74 jr), tegenover 19,6 bij vergelijkbare gemeenten • | Onderadvisering: 38% in Almelo tegenover 32% landelijk 70 71 Deze sociaaleconomische samenstelling wordt via het landelijke verdeelmodel overigens meegewogen in de omvang van het BUIG-budget. Naast de ontwikkeling van het bijstandsbestand kent Almelo een bredere sociaaleconomische opgave. De aansluiting tussen opleiding en arbeidsmarkt vraagt daarbij aandacht: voor banen op beroepsniveau 1 en 2 (ruim de helft van de banen in 2022) en op het hoogste beroepsniveau 4 (bijna 30 procent) zijn in de regio relatief weinig potentiële werknemers beschikbaar. Ruim 26 procent heeft geen startkwalificatie en 23 procent een hbo- of wo-diploma (Atlas Research, 2025).
De mismatch knelt daardoor aan twee kanten: er is te weinig aanbod voor de banen op het hoogste niveau, terwijl mbo -gediplomeerden banen bezetten waarvoor een lager niveau of geen startkwalificatie volstaat, wat de kansen verkleint voor juist de groep die het verst van d e arbeidsmarkt staat. Ook kansenongelijkheid begint vroeg: het aandeel onderadvisering in Almelo ligt boven het landelijke gemiddelde, en is in de buurten met de hoogste stapeling van achterstanden nog hoger (Het PON & Telos, 2025). In lijn met de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur zetten we de (verplichte) doorontwikkeling van Werkcentrum Twente voort als herkenbare regionale toegang tot dienstverlening op het gebied van werk, scholing, ontwikkeling en personeel. De dienstverlening van onder meer Werkplein Twente, het Leerwerkloket, Pluspunt Twente en het Twents Fonds voor Vakmanschap wordt hierin herkenbaar en samenhangend ontsloten. De veertien Twentse gemeenten, UWV, onderwijs en sociale partners werken daarbij volgens het principe ‘no wrong door’: inwoners, werkenden en werkgevers worden vanuit iedere ingang naar de juiste dienstverlening geleid. Binnen deze regionale samenwerking behouden we ruimte voor een lokale invulling, zodat de dienstverlening aansluit bij de behoeften van onze inwoners en werkgevers en bij de bestaande lokale infrastructuur.
De implementatie van Participatiewet in Balans loopt door in 2027. De wet beoogt de balans tussen bestaanszekerheid, re - integratie en handhaving te verbeteren en geeft gemeenten meer ruimte om vanuit vertrouwen en maatwerk te werken, wat aansluit bij het uitgangspunt van het collegeprogramma. Voor de professionalisering van Ontplooj, waarvoor het Rijk middelen beschikbaar heeft gesteld om sociaal ontwikkelbedrijven toekomstbestendig te maken, blijven we langjarig samenwerken met onze buurgemeenten. Schuldhulpverlening en armoedebestrijding Landelijk groeit de aandacht voor bestaanszekerheid, armoede en schulden. Financiële problemen hangen vaak samen met gezondheid, onderwijs, participatie en het gebruik van zorg en ondersteuning. Daarom zetten gemeenten steeds meer in op vroegsignalering, preventie en integrale ondersteuning. Ook in Almelo is deze opgave zichtbaar. Volgens CBS-cijfers uit 2025 heeft bijna 12 procent van de huishoudens te maken met geregistreerde problematische schulden, tegenover 8,5 procent bij vergelijkbare gemeenten. Daarnaast leeft 4,2 procent van de inwoners en 3,7 procent van de kinderen in armoede. De problematiek concentreert zich vooral in buurten waar ook achterstanden op inkomen, gezondheid en participatie samenkomen.
Armoede en schulden zijn daarmee onderdeel van een bredere sociaaleconomische opgave die doorwerkt binnen het gehele sociaal domein. We verzachten de gevolgen van armoede door bijvoorbeeld in te zetten op extra inkomenstoeslag, de aanpak van energiearmoede en de ondersteuning van jongeren in kwetsbare situaties. Almelo geeft uitvoering aan de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en aan armoedebestrijding. Schuldhulpverlening heeft een eigen wettelijke grondslag en richt zich op het voorkomen, vroegsignaleren en oplossen van financiële problematiek. Binne n de begroting worden deze activiteiten, net als armoedebestrijding, verantwoord onder het taakveld Inkomensregelingen. In 2027 zetten we de bestaande aanpak van inkomensondersteuning, schuldenpreventie, vroegsignalering en schuldhulpverlening voort en scherpen we die op onderdelen aan. Vanuit het collegeprogramma werken we aan duurzame oplossingen voor jongeren met schulden, waarvoor extra middelen beschikbaar komen, en aan de individuele inkomenstoeslag. Samen met de Stadsbank Oost Nederland verkennen we de mogelijkheid om schulden van inwoners over te nemen en we kijken kritisch naar ons eigen incassobeleid. Voor jongeren met schulden zetten we het Jongerenperspectieffonds in.
Via coaches Financiën, de Stadsbank Oost Nederland, het Schuldenlab Almelo en maatschappelijke partners ondersteunen we inwoners bij het voorkomen en oplossen van financiële problemen, waarbij de verbinding wordt gelegd met werk, wonen, gezondheid, opvoeding en participatie. Jeugdwet en Wmo Landelijk is het aandeel jongeren met jeugdhulp sinds de invoering van de Jeugdwet in 2015 gestegen van ongeveer één op de tien naar één op de zeven, met landelijke kosten van 7,5 miljard euro in 2025 en een prognose van 10,4 miljard euro in 2028. In 72 Almelo ontving 15,9 procent van de jongeren tot 18 jaar in de loop van 2024 jeugdhulp, tegenover ongeveer 14 procent landelijk. Het onderscheidende kenmerk zit in de zwaarte: 2,7 procent van alle jongeren tot 18 jaar kreeg in 2025 jeugdhulp met verblijf, ruim het dubbele van het landelijke cijfer van 1,2 procent (CBS, waarstaatjegemeente.nl; cijfers over 2025 zijn voorlopig). Voor 2027 liggen er twee opgaven die aansluiten bij de landelijke koers uit de Hervormingsagenda en bij de aanbevelingen van de deskundigencommissie onder leiding van Van Ark. We richten ons op het verder inrichten van het stevige lokale team en op het verminderen van het aantal jeugdigen met verblijf.
De koers om jeugdhulp met verblijf af te bouwen en om te bouwen naar kleinschalige voorzieningen, en om in te zetten op ambulante jeugdhulp, is regionaal verankerd in de Prioritaire Agenda Jeugdzorg. Die ombouw is in Almelo zichtbaar in de kosten per jeugdige, maar het aantal jeugdigen met verblijf ligt met 2,7 procent van alle jongeren tot 18 jaar nog altijd ruim boven het landelijke cijfer van 1,2 procent. Van een structurele afname is dus nog geen sprake. Met het verder inrichten van het stevige lokale team loopt Almelo vooruit op de verwachte verplichting uit het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet, dat begin 2026 in consultatie is geweest en sluiten we aan bij het richtinggevend kader toegang, lokale teams en integrale dienstverlening (2024) en het convenant stevige lokale teams (2026). In het stevige lokale team komen signalen vanuit inwoners en partners samen en wordt laagdrempelige ondersteuning geboden. Doordat vragen eerder en dichterbij worden opgepakt, kan een deel van de ondersteuning lichter en korter blijven en is minder vaak specialistische jeugdhulp nodig. Die winst is beperkt beïnvloedbaar: de gemeente is niet de enige toeleider. Ook huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en de rechter kunnen verwijzen, en op dat deel van de instroom heeft het lokale team geen directe grip.
Eigen kracht, informele steunfiguren en het eigen netwerk zijn daarbij belangrijke aangrijpingspunten voor beide opgaven. Dat maakt ondersteuning niet alleen eerder beschikbaar, het leidt ook tot minder zware inzet van Jeugdhulp met lagere kosten tot gevolg. Dit is een complexe opgave, omdat de toegang tot de Jeugdhulp ook via andere verwijzers verloopt en onze directe invloed dus beperkt is. De vraag naar Wmo-voorzieningen zal de komende jaren vermoedelijk toenemen. De vergrijzing concentreert zich in de oudste groep: het aantal 65- tot 75-jarigen blijft tussen 2022 en 2026 nagenoeg gelijk, terwijl het aantal 75 -plussers in diezelfde periode groeit van 6.635 naar 7.641 (CBS, waarstaatjegemeente.nl). Dat is de groep die het zwaarst op de Wmo leunt. Tegelijk komt problematiek rond een licht verstandelijke beperking in Almelo veel voor en krijgen sociale wijkteams en huisartsen daar stee ds meer mee te maken. De besparingslijn in het Wmo-cluster berust op de aanname dat een deel van de zorgvraag kan verschuiven van individueel maatwerk naar algemene voorzieningen zoals dagbesteding en de sociale basis. Daarnaast lopen twee Rijksmaatregelen die het Wmo-beeld voor de komende jaren bepalen.
De invoering van de inkomens - en vermogensafhankelijke eigen bijdrage is met een jaar uitgesteld naar op zijn vroegst 1 januari 2028; het gemeentefonds is voor 2027 eenmalig gecompenseerd met 266 miljoen euro, waarna de uitname vanaf 2028 weer is ingeboekt. Daarnaast wil het kabinet de huishoudelijke hulp per 1 januari 2029 schrappen als Wmo-maatwerkvoorziening. Vanaf dat jaar gaat 1,4 miljard euro uit het gemeentefonds, waarvan 430 miljoen euro terugkomt voor een vangnet, netto een korting van ruim 1 miljard euro. Voor inwoners die de hulp niet zelf kunnen regelen blijft de gemeente verantwoordelijk, maar de vorm van dat vangnet is nog niet uitgewerkt en een Kamermeerderheid heeft het kabinet gevraagd alternatieven te verkennen. Wij bereiden ons in 2027 en 2028 op beide maatregelen voor en nemen voor de huishoudelijke hulp vanaf 2029 een stelpost op, conform het VNG -begrotingsadvies 2027-2030. Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Almelo voert deze taak als centrumgemeente uit voor de bredere regio. Voor 2027 is het bijbehorende saldo geraamd op ruim 18 miljoen euro, in lijn met 2026. Drie financieringsstromen komen samen: rijksmiddelen op grond van het historische verdeelmodel, bijdragen van de regiogemeenten en verwerking van jaarresultaten via de bestemmingsreserve BW/MO die fluctuaties tussen begrotingsjaren dempt.
De landelijke doordecentralisatie van beschermd wonen, is inmiddels meerdere keren uitgesteld. Een nieuwe streefdatum is nog niet vastgesteld. In 2027 herijken we samen met de regiogemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders en hun cliënten de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Ook binnen dit onderdeel is de inzet op preventie en innovatie leidend. 73 2.2.8.3 Taakvelden Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Een breed palet aan voorzieningen, diensten, activiteiten en initiatieven gericht op het bieden van een sociale basis zoals algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie. Bijvoorbeeld wijkaccommodaties, subsidies voor ouderen - en jeugdbeleid, sociaal cultureel werk, activiteiten vanuit de Wet Inburgering en vrijwilligersbeleid. 6.21 t/m 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo, Jeugd en integraal Voorzieningen gericht op het bieden van vrij toegankelijke hulp en het geleiden naar de juiste maatwerkvoorziening Wmo of Jeugd (of integraal). Voorlichting, advisering, (cliënt)ondersteuning. 6.3 Inkomensregelingen Verstrekken bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies en minimabeleid uitvoeren.