Programmabegroting 2023 - Bijlage - Programmabegroting 2023 (aangepast nav erratum).pdf

•

Young professionals financiën Voor het team financiën ligt er een opgave om zowel de (interne) advieskwaliteit te versterken als de werkprocessen te verbeteren met een nieuwe financiële applicatie. De continuïteit van de planningen controlcyclus en de nieuwe financiële applicatie doen echter een groot beroep op de bestaande adviseurs waarbij gaten worden gevuld met inhuur. Om ruimte te creëren is het voorstel om 2 junior financieel adviseurs toe te voegen aan het team zodat er ruimte ontstaat om ook aan ontwikkelende taken te werken. Wij verwachten dat de young professionals binnen twee jaar kunnen doorstromen naar een bestaande formatieplaats binnen de organisatie.

Dekkingsmaatregelen Bestemmingsreserve binnenstadsfonds In de begroting is vanaf 2022 een structurele toevoeging aan de bestemmingsreserve binnenstadsfonds van 250.000 euro per jaar opgenomen. Wij stellen voor de kosten voor het ontwikkelplan binnenstad in de komende jaren te onttrekken aan deze reserve. Stelpost nieuw beleid In de begroting 2023 en meerjarenraming is 190.000 euro structureel per jaar beschikbaar voor nieuw beleid of intensivering van bestaand beleid. Aangezien de gemeentelijke beleidsvoornemens zijn opgenomen in de voorliggende begroting wordt voorgesteld om de jaarschijf 2023 structureel vrij te laten vallen. Stelpost areaaluitbreiding In begroting 2023 en meerjarenraming is 225.000 euro structureel per jaar beschikbaar voor areaaluitbreiding. De jaarschijf 2023 kan vrijvallen ten gunste van het financieel meerjarenperspectief.

23

3.4 Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld Onderstaande tabel presenteert de begrotingssaldi voor de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026. Het begrotingssaldo bestaat uit het saldo van baten en lasten en het saldo van de reservemutaties. De tabel geeft ook inzicht in de hoogte van de lasten en baten per hoofdtaakveld. Lasten

Begroting

Raming

Raming

Raming

2023

2024

2025

2026

0 Bestuur en ondersteuning

53.255

61.804

66.086

73.983

1 Veiligheid

8.062

8.068

8.074

8.080

2 Verkeer, vervoer en waterstaat

14.498

15.138

15.784

16.205

3 Economie

16.312

16.345

16.409

16.443

4 Onderwijs

8.591

9.045

9.203

9.360

5 Sport, cultuur en recreatie

19.028

17.599

17.715

17.853

6 Sociaal domein

166.720

165.265

163.629

163.400

7 Volksgezondheid en milieu

24.653

24.709

24.904

24.930

8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Totaal lasten

19.796

19.446

19.447

19.447

330.917

337.418

341.249

349.701

Begroting

Raming

Raming

Raming

2023

2024

2025

2026

-241.033

-250.545

-255.875

-245.230

1 Veiligheid

-45

-45

-45

-45

2 Verkeer, vervoer en waterstaat

-886

-886

-886

-886

3 Economie

-15.176

-14.083

-13.850

-13.884

4 Onderwijs

-681

-681

-681

-681

5 Sport, cultuur en recreatie

-217

-217

-217

-217

6 Sociaal domein

-39.247

-39.247

-39.247

-39.247

7 Volksgezondheid en milieu

-23.725

-23.725

-23.725

-23.725

8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Totaal baten

-12.972

-12.972

-12.972

-12.972

-333.983

-342.402

-347.500

-336.888

Bedragen x 1.000 euro Baten

0 Bestuur en ondersteuning

Bedragen x 1.000 euro

24

Saldo van baten en lasten

Begroting

Raming

Raming

Raming

2023

2024

2025

2026

-187.777

-188.741

-189.789

-171.247

1 Veiligheid

8.016

8.022

8.029

8.035

2 Verkeer, vervoer en waterstaat

13.612

14.252

14.898

15.319

3 Economie

1.136

2.263

2.558

2.559

4 Onderwijs

7.910

8.364

8.521

8.678

5 Sport, cultuur en recreatie

18.812

17.382

17.498

17.636

6 Sociaal domein

127.473

126.018

124.382

124.153

928

983

1.179

1.205

6.823

6.473

6.474

6.474

-3.066

-4.984

-6.251

12.813

Begroting

Raming

Raming

Raming

2023

2024

2025

2026

Stortingen reserves

4.917

4.917

4.923

4.929

Onttrekkingen reserves

-2.489

-118

-118

-118

Totaal reserves

2.429

4.800

4.806

4.811

Begroting

Raming

Raming

Raming

2023

2024

2025

2026

-637

-184

-1.445

17.624

0 Bestuur en ondersteuning

7 Volksgezondheid en milieu 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Totaal saldo van baten en lasten Bedragen x 1.000 euro Reserves

Bedragen x 1.000 euro Begrotingssaldo

Begrotingssaldo Bedragen x 1.000 euro

25

4. Beleidsbegroting 4.1 Programmaplan 4.1.1 Programma Stedelijke ontwikkeling Almelo wil de komende jaren stevige stappen zetten op het gebied van stedelijke ontwikkeling. In deze begroting voor 2023 is een eerste vertaling van deze ambities naar concrete activiteiten gemaakt. Om deze ambities waar te kunnen maken, wordt een programma Stedelijke ontwikkeling ingericht en tegelijkertijd zal voor de verdere uitwerking en realisatie van de prioritaire gebieden vanuit de uitvoeringsagenda een eenheid stadsontwikkeling ingericht worden.

4.1.1.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.1.1.1. Kwalitatieve aantrekkelijke stad Strategisch doel: Het realiseren van een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad en bedrijvenlocaties voor onze huidige en nieuwe inwoners en bedrijven en een evenwichtigere verdeling van sociale huurwoningen en woonvoorzieningen over de gemeente en (sub)regio. Hiermee versterken we onze regionale functie en bouwen we verder aan onze toekomst als aantrekkelijke stad voor (toekomstige) inwoners, bedrijven en bezoekers. Activiteiten 2023

Omschrijving

Komen tot regionale afspraken Om te komen tot goede afspraken over de verdeling van de verdeling sociale huur aantallen nieuwbouwwoningen en daarbinnen de verdeling van de sociale voorraad, is het belangrijk extra in te zetten op de regionale overleggen en de lobby wonen. De provincie heeft vanuit het Rijk de taak gekregen met alle gemeenten de afspraken te maken over zowel de nieuwbouw als de realisatie van 30% sociale huurwoningen. Hierin trekken we ook nadrukkelijk samen op met de andere Twentse steden om ervoor te zorgen dat de druk op de steden en de plattelandsgemeenten vanuit de woningvoorraad, maar daarmee ook het sociaal domein, evenrediger verdeeld gaat worden. We gaan voor een ongedeelde regio. Provinciale afspraken maken Vanuit de ambities uit de regionale woonagenda Twente, de over realisatie van 3400 uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling (2021) en de ruimtelijke nieuwbouwwoningen vertaling van onze ambities op het gebied van wonen en werken in de ruimtelijk-programmatische visie, zijn onze belangrijkste toekomstige ontwikkelgebieden bepaald. Bij het komen tot deze visie-documenten is steeds nauwe afstemming geweest met de provincie. In een vervolg zal verdere concretisering nodig zijn van al onze nieuwe ontwikkelingen (nieuwe woonlocaties en prioritaire gebieden) en zal hierover ook het gesprek met de provincie gevoerd moeten worden.

Ruimtelijke visie lokale Naast onze woningbouwambities zetten we vanuit het bedrijventerreinen opstellen programma stedelijke ontwikkeling in 2023 ook nadrukkelijk in, samen met het programma economie en arbeidsmarkt, om te komen tot een ruimtelijke visie op de lokale

26

Activiteiten 2023

Omschrijving bedrijventerreinen. Onlangs is er door bureau Stec een onderzoek gedaan naar de lokale behoefte aan bedrijventerreinen in Almelo dat aantoont dat er een behoefte van 43-47 hectare is tot 2035. In deze ruimtelijke visie zullen we een doorkijk maken hoe we aankijken tegen de ontwikkelingen van lokale bedrijven in Almelo, de algemene trends en ontwikkelingen en hoe dit zich vertaalt in een ruimtelijke behoefte naar de toekomst binnen Almelo. Deze visie vormt de basis voor de inbreng die via het programma economie en arbeidsmarkt in de regionale programmatische afspraken in 2023 voor de komende 4 jaar zal worden gedaan.

4.1.1.1.2. Netwerken en positioneren Strategisch doel: We zetten in op een steviger netwerk met onze strategische partners binnen het ruimtelijk domein en bouwen met hen aan een stad waar het realiseren van een duidelijker en meer onderscheidend profiel hand in hand gaan met realiseren van de grote woningbouwopgave de komende jaren. Activiteiten 2023

Omschrijving

Profilering Almelo als woonen werkstad

Het uitdragen van het goede verhaal en het trots zijn op een stad zijn belangrijke onderleggers voor stedelijke ontwikkeling. Er ligt daarom een grote opgave zowel wat betreft onze profilering als stad op een aantal grote gebiedsopgaven als het creëren van een sterk en duidelijk ruimtelijk integraal merk. Mensen zoeken naar een omgeving die past bij de eigen identiteit. De uitdaging zit hem daarom in het ontwikkelen van onderscheidende toekomstbestendige buurten met karakter en een identiteit waar je je in kunt herkennen. Hier gaan we aan bouwen, zowel fysiek via de gebiedsontwikkelingen als in profilering via het programma stedelijke ontwikkeling. Almelo een stad waar je wil wonen en werken. De samenwerking met stakeholders in de binnen(stad), het Rijk, de provincie en andere gemeenten rondom stedelijke ontwikkeling is onmisbaar. Als gemeente kunnen we het niet alleen. In 2023 zijn dit dan ook aspecten die nadrukkelijk opgepakt zullen gaan worden. We nemen actief deel aan bestaande netwerken rondom stedelijk ontwikkeling, nemen deel aan de Provada en zoeken de afstemming en samenwerking met Enschede en Hengelo. We gaan bouwen aan een netwerk van actieve partijen in onze stad rondom stedelijke ontwikkeling. Een netwerk waar gemeente, makelaars, corporaties, marktpartijen elkaar ontmoeten, kennis delen en waar mogelijk samenwerken.

In 2023 werken we uit welke (juridische) vorm dit platform in Almelo krijgt en gaat het platform ook daadwerkelijk van start.

Lobby netwerkpartners

Oprichten platform stedelijke ontwikkeling

27

4.1.1.1.3. Kennis en professionalisering Strategisch doel: Het doorontwikkelen tot een nog steviger, professionelere en daarmee klantgerichte organisatie rondom stedelijke ontwikkeling waar onze partners in de stad graag mee samenwerken en onze medewerkers met plezier voor werken. Activiteiten 2023

Omschrijving

Ontwikkelen Almelose aanpak gebiedsontwikkeling

Met de grote opgave die er ligt rondom stedelijke ontwikkeling en de groei die daarbij hoort van 25 tot 30 fte van de organisatie (deels tijdelijk op de projecten en deels structureel) is er ook een opgave om een doorontwikkeling te maken op een aantal inhoudelijke opgaven. Met de vaststelling van de uitvoeringsagenda zien we een verschuiving van locatieontwikkeling naar grote en complexe gebiedsontwikkelingen. Dat vraagt een professionaliseringsslag rondom het ontwikkelen van een ‘Almelose aanpak gebiedsontwikkeling’: de verschillende fasen, mijlpalen en rollen binnen gebiedsontwikkelingen. Daarbij kan ook geleerd worden van ervaringen uit andere gemeenten.

Doorontwikkeling opdrachtgever- en opdrachtnemerschap Stedelijke Ontwikkeling

Hiermee wordt kennis en een gezamenlijke taal ontwikkeld die noodzakelijk is om de komende jaren te bouwen aan een professionele en evenwichtige organisatie. In een evenwichtige gezonde organisatie presteren mensen beter, weten mensen elkaar beter te vinden, lopen processen sneller, leren mensen sneller en meer van elkaar. Binnen de organisatie is het afgelopen jaar al een eerste stap gezet in de ontwikkeling van projectmatig werken. Belangrijk onderdeel binnen projectmatig werken is het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap alsmede het hanteren van meervoudige sturing binnen projecten. Met name rondom (grootschalige) gebiedsontwikkelingen, zien we dat de rol van de ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever niet altijd duidelijk is. Ook zien we dat rollen in bijvoorbeeld het onderhandelen met marktpartijen niet altijd helder zijn. Gekoppeld aan het hiervoor benoemde traject om te komen tot een Almelose aanpak, gaan we in dit traject concreet op zoek naar ieders rol binnen gebiedsontwikkelingen. Daarin worden zowel de ambtelijke organisatie als het bestuur betrokken. Dit traject dient daarmee deels als kennisontwikkeling rondom gebiedsontwikkeling en deels als het (opnieuw) bepalen van het speelveld en ieders rol hierin.

28

4.1.1.2. Overige opgaven 4.1.1.2.1. Prioritaire opgaven stedelijke ontwikkeling Prioritaire opgaven stedelijke ontwikkeling Uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling Het versneld realiseren van netto 3.400 woningen met ons unieke groenblauwe profiel en rijke historie als basis. De uitvoeringsagenda is vastgesteld door het College en ter informatie aangeboden aan de raad. Nu is het tijd voor het uitwerken en concreet realiseren van gebieden en locaties. Bij de uitwerking van al deze nieuwe locaties zal waar mogelijk gekeken worden naar de kansen voor onderscheidende woonvormen zoals tiny houses, knarrenhofjes, huisvesting gericht op ouderen, woonwagens etc.. Voor de uitwerking en realisatie van deze concrete gebieden zal in 2023 een eenheid stadsontwikkeling worden ingericht van waaruit deze lijnactiviteiten verder aangestuurd en bemenst zullen worden. Prioritair gebied Binnenstad Een binnenstad die verbindt en verrast. Een sterke binnenstad realiseren gaat over het compacter maken van het kernwinkelgebied, het vergroten van de aantrekkelijkheid van het centrum, hoogstedelijk wonen en het versterken van het water en groen. In 2018 is door verschillende partijen uit de stad samen een Koers voor de Binnenstad vastgesteld.

Een koers die actueel is, waar gekozen is om te investeren in onze binnenstad, te kiezen voor de centrumfunctie van Almelo in Noordwest Twente, te kiezen voor een nieuwe kaart voor de binnenstad met de vier kwartieren die elk hun eigen kracht en karakter hebben en dit samen te doen met de ondernemers, vastgoedeigenaren, investeerders en inwoners. Deze keuzes vormen nog altijd de visie voor de binnenstad. De afgelopen jaren zijn er stappen gezet tot het in uitvoering brengen van de ambitie uit het Koersdocument. In de binnenstad zijn vier kerngebieden die allemaal in ontwikkeling zijn en waar een mix van wonen, werken en voorzieningen wordt gerealiseerd. Het betreft: de compacte kern (het winkelhart), de Kop van Zuid (winkelen uitgaansgebied, de Stadskade (de huiskamer van de stad) en het Groot Gravenkwartier (historisch Almelo). Door de inzet op een compacter centrum ontstaan in de flanken van de binnenstad transformatiemilieus met nieuwe woon- en werklocaties in transformatiegebieden. Tegelijkertijd liggen er nog flinke opgaven te wachten, waarbij aan de ondernemerskant met name de periode na corona een aantal specifieke uitdagingen met zich mee brengt die ook in de binnenstad zijn weerslag zullen hebben. Voor Grotestraat Noord is de visie Groot Gravenkwartier, Visie op de transformatie van de Grotestraat Noord opgesteld en is de transformatie al gaande.

Ook voor Stadsblok wordt een ontwikkelplan opgesteld. In 2023 willen we aan de slag met de overige kwartieren en transformatiegebieden om daar een ruimtelijke vertaling van het Koersdocument te maken. Onderwerpen als de openbare ruimte, groen, water, klimaat, parkeren, maar ook de ontwikkelkansen Grotestraat Zuid, transformatie winkelpanden moeten hier een plek krijgen. Hiervoor zullen naast een ruimtelijke vertaling ook prioritering en een plan van aanpak gemaakt worden. Dit gaan we samen doen met inwoners, ondernemers, vastgoedeigenaren, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties en betrokkenen Almeloërs. We willen de ruimtelijke kwaliteit van de binnenstad blijven versterken en hierdoor ook een andere doelgroep aantrekken die zich vestigt in de binnenstad. Hiervoor willen we bestaande subsidieregeling verlengen met “gevelverbetering en transformatiefonds 2023 – 2026”. We blijven uitvoering geven aan de leegstandsverordening. Met partners in de stad realiseren wij een herkenbare en aansprekende branding van de binnenstad. Dit alles binnen de te ontwikkelen kaders van Citymarketing Almelo. Evenementen zijn belangrijk voor het imago van Almelo. Daarom zal er een integraal evenementenbeleid komen. Ook zal er een onderzoek naar de vindbaarheid plaats vinden, zodat de binnenstad voor bezoekers duidelijker leesbaar wordt.

Een binnenstad is meer dan een samenhangend gebied met daarin ruimtelijke elementen en opgaven. Belangrijk is hoe het netwerk in elkaar zit, wie kent wie en hoe werken partijen met elkaar samen. Met name 29

op dit aspect is nog winst te behalen. Een belangrijk aandachtspunt blijft om te bouwen aan de samenwerking in de binnenstad en het delen van kennis en inspiratie en netwerken laten ontstaan. Wij willen een sterke samenwerking met onze partners in de binnenstad: ondernemers, vastgoed, woningbouwcorporatie, cultuur, bewoners, etc. Prioritair gebied Spoorzone Almelo heeft de ambitie om de komende jaren de spoorzone te herontwikkelen met o.a. 850-1.000 woningen, innovatieve bedrijven, onderwijs en andere voorzieningen. Doel is het realiseren van een aantrekkelijk stedelijk gebied dat niet alleen de spoorzone zelf, maar ook de binnenstad en omliggende wijken gaat versterken. Een gebied dat zich kenmerkt door reuring, stedelijkheid, interactie en diversiteit. Door dichtbij het station te bouwen wordt het OV-gebruik gestimuleerd. En menging van functies maakt het mogelijk om naast woningen ook nieuwe stedelijke voorzieningen en bedrijvigheid een plek te geven. Met het nieuwe stadhuis is al een eerste stap gezet in deze richting. En in 2023 is de startbouw van de nieuwe rechtbank en uitbreiding van het ROC gepland. In 2023 wordt ook de Ontwikkelvisie voor het totale gebied opgeleverd, met daarbinnen een gerichte strategie voor de deelgebieden Westerdok, Stationsgebied, Achter de Molen en Kerkelanden.

Het opstellen van de ontwikkelvisie gaan we samen doen; samen met inwoners, ondernemers, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties en betrokkenen Almeloërs. Daarnaast zijn er ook diverse onderzoeken op gebied van wonen, economie en voorzieningen nodig om de juiste programmatische keuzes voor de spoorzone te maken. En zal er actief worden gewerkt aan het vormen van nieuwe coalities die samen met de gemeente delen van de spoorzone gaan herontwikkelen. Voor deze activiteiten is in 2023 naar verwachting een bedrag van 175.000 euro benodigd. Dit bedrag wordt gedekt vanuit de middelen voor stedelijke ontwikkeling die in voorliggende begroting zijn opgenomen. Prioritair gebied herstructurering Nieuwstraatkwartier en Ossenkoppelerhoek Een aantal wijken in Almelo heeft te maken met sociaal-maatschappelijke problematiek, kent een eenzijdige woningvoorraad, is versteend en heeft onvoldoende passende voorzieningen. Ruimtelijke ontwikkeling kan in belangrijke mate bijdragen aan de doelstellingen in de wijk. Voor deze 2 wijken is in de uitvoeringsagenda een ambitie uitgesproken om te komen tot een integrale herstructureringsaanpak waar zowel de fysieke opgaven als de sociale en duurzaamheidsopgaven gezamenlijk bijdragen aan de opgaven en doelen voor deze wijken (wijkopgaven) en daarmee voor de hele stad. De gemeente kan dit niet alleen.

Samenwerking met partners, waaronder woningcorporaties, is essentieel. De gemeente zal een visie en ontwikkelstrategie samen met de woningcorporaties en andere belanghebbende stakeholders opstellen voor deze wijken. De prestatieafspraken met woningcorporaties lenen zich ervoor om hierover samenwerkingsafspraken te maken. In dit spoor, om te komen tot een goede ontwikkelstrategie, is het leggen van een koppeling met onze eigen meerjarenonderhoudsplanning openbare ruimte, ook een belangrijk onderdeel. Waar zijn (grootschalige) werkzaamheden voorzien aan onze openbare ruimte en infrastructuur en waar kunnen deze investeringen en werkzaamheden een versnelling betekenen in de aanpak en ontwikkeling van (delen van) deze wijken. Hier gaan we nadrukkelijk de koppelkansen zowel in aanpak, tijd als geld proberen te zoeken. Opgave nieuwe woonlocaties en woningbouw op ontwikkellocaties Met de afronding van de ruimtelijk-programmatische visie wonen en werken (locatiescan) is er een vervolgstap nodig met betrekking tot de nieuwe woonlocaties. Er dient in beeld gebracht te worden wat de benodigde vervolgstappen per locatie zijn om inzicht te krijgen in de haalbaarheid en planning per beoogde ontwikkeling. Hiervoor zal capaciteit beschikbaar gesteld moeten worden. Parkbuurt, Leemslagen, Huize Alexandra en de ontwikkeling van de zwembadlocatie zijn enkele voorbeelden van nieuwe woonlocaties.

30

Voor een aantal locaties is het ook belangrijk dat er gesprekken gestart worden met de corporaties om stadsbreed afspraken te maken over grondposities, eigendommen en gewenste ontwikkelingen. Opgave bedrijventerreinen voor de lokale behoefte In 2023 zal er vanuit de programma’s economie en arbeidsmarkt en stedelijke ontwikkeling gezamenlijk gewerkt worden aan een ruimtelijke visie op lokale bedrijventerreinen. Op basis van deze visie zal er gekeken worden waar en in hoeverre er nog concrete nieuwe ontwikkelingen van werklocaties gerealiseerd moeten worden. Deze zullen indien nodig worden vertaald in concrete projecten. XL Businesspark 2 Almelo heeft het voortouw genomen in de ontwikkeling van een nieuw regionaal bedrijventerrein voor grootschalige bedrijvigheid in de maakindustrie/hightech en logistiek, het XL Businesspark 2. Gelegen aan de andere kant van het kanaal tegenover het huidige XL Businesspark. De kadernota is aangeboden aan de raad. Bij een positieve besluitvorming zal het proces zich richten op zowel de verdere afstemming in de regio (profilering en programmeringsafspraken) en de ruimtelijke procedures (omgevingsvisie/ milieu effectrapportage).

Overige opgave Stadsontwikkeling Afsluiten kernwinkelgebied Het kernwinkelgebied wordt in 2023 afgesloten voor gemotoriseerd verkeer met een actief camerasysteem.

Wat mag het kosten? Programma Stedelijke ontwikkeling

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk / Prognose

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Stedelijke ontwikkeling is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Voor de uitgaven zal nog een concrete raming met de daaraan gekoppelde projecten en/of activiteiten gemaakt worden. Dit zal worden verwerkt in het programmaplan dat eind 2023 zal worden opgesteld.

Overige middelen Prioritaire gebieden stedelijke ontwikkeling • Ontwikkelvisie spoorzone (175.000 euro) In 2023 wordt de ontwikkelvisie voor de spoorzone opgeleverd, met daarbinnen een gerichte strategie voor de deelgebieden Westerdok, Stationsgebied, Achter de Molen en Kerkelanden. Het opstellen van de ontwikkelvisie gaan we samen doen; samen met inwoners, ondernemers, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties en betrokkenen Almeloërs. Daarnaast zijn er ook diverse onderzoeken op

31

gebied van wonen, economie en voorzieningen nodig om de juiste programmatische keuzes voor de spoorzone te maken. En zal er actief worden gewerkt aan het vormen van nieuwe coalities die samen met de gemeente delen van de spoorzone gaan herontwikkelen. •

Stadskade (275.000 euro) In 2022 wordt voor het Stadsblok een ontwikkelplan vastgesteld. In 2023 zal gewerkt worden aan een Stedenbouwkundige uitwerking van het ontwikkelplan. Daarnaast zal gestart worden met het benodigde onderzoek voor het aanpassen van het bestemmingsplan.

•

Groot Gravenkwartier (250.000 euro) In 2023 wordt gewerkt aan de uitvoering van de visie 'Het Groot Gravenkwartier'. Om de transformatie naar stedelijk leefgebied vorm te geven zal naast de herinrichting van de openbare ruimte in de Grotestraat Noord, gewerkt worden aan de volgende opgaven: transformatie winkelpanden (faciliteren en stimuleren), pilot geveltuinen en de ontwikkeling van de Hagengracht.

•

Ruimtelijke visie lokale bedrijventerreinen (75.000 euro) In 2023 zal er vanuit de programma’s economie en arbeidsmarkt en stedelijke ontwikkeling gezamenlijk gewerkt worden aan een ruimtelijke visie op lokale bedrijventerreinen. Op basis van deze visie zal er gekeken worden waar en in hoeverre er nog concrete nieuwe ontwikkelingen van werklocaties gerealiseerd moeten worden. Deze zullen indien nodig worden vertaald in concrete projecten.

•

Ontwikkelplan binnenstad Voor de activiteiten is in 2023 naar verwachting een bedrag van 500.000 euro benodigd. We zetten de middelen in voor: - Stedenbouwkundige uitgangspunten binnenstad - Regeling gevelfonds - Uitvoering Leegstandsverordening - Binnenstadspromotie - Ondernemersklimaat - Verbeterde vindbaarheid

32

4.1.2 Programma Sociaal en vitaal Voor Programma Sociaal en Vitaal Almelo staat centraal dat we willen dat iedereen mee kan doen en zich veilig en geaccepteerd voelt in Almelo. Wij willen onze inwoners kansen bieden en willen zorgen voor meer kansengelijkheid voor iedereen. In het Strategisch beleidsplan Sociaal Domein 2022 is daarnaast aangegeven dat we het zelfoplossend vermogen van onze inwoners willen bevorderen en de ondersteunende sociale structuren en voorzieningen willen versterken. Hierdoor kan het beroep op maatwerkvoorzieningen worden beperkt. Het programma levert daarmee een bijdrage aan onze ambitie in het sociaal domein om binnen budgettaire kaders duurzaam een kwalitatief hoogwaardig voorzieningenniveau in stand te houden voor inwoners die ondersteuning nodig hebben. Daartoe willen we preventie verbreden, een gezonde leefstijl van jongs af aan centraal stellen zodat onze inwoners vitaal en weerbaar blijven, eenzaamheid tegengaan, innoveren op het gebied van voldoende algemene - zonder indicatie toegankelijke - voorzieningen en specifieke aandacht geven aan psychische kwetsbare personen, ouderen en onze jeugd. We werken vanuit de visie van Machteld Huber over positieve gezondheid, waarbij alle aspecten van het leven en de leefomgeving van inwoners invloed hebben op de gezondheid.

De 6 aandachtsgebieden van dit model zijn een inspirerende leidraad voor waar je met preventie het beste op kunt inzetten, op welke deelgebieden een positieve balans helpt om klachten te voorkomen. Want gezondheid bestaat uit meer dan lichaamsfuncties alleen, het gaat ook om het dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en sociaal-maatschappelijk participeren. Wij zien gezondheid als het vermogen om je aan te passen en om eigen regie te voeren, in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven Samen met de stad willen we komen tot een programma Sociaal en vitaal Almelo dat op deze thema's veranderingen op gang kan brengen. We zien daarnaast ook overlap tussen de ambities uit ons programma sociaal en vitaal en projecten die worden uitgevoerd onder de vlag van de Twentse koers en zullen ook de komende jaren onze samenwerking in projecten vasthouden. In deze begroting hebben we de focus waarop wij ons willen richten alvast indicatief vertaald in strategische doelstellingen en hebben we de eerste concrete acties voor 2023 uitgewerkt. Acties waarvoor wij ofwel zelf aan de lat staan, ofwel al commitment op hebben van partners in de stad. Het gesprek met de stad om ons programma echt vorm te geven gaat in de tweede helft van 2022 plaatsvinden.

Dan kunnen we pas met de stad onze visie, de definitieve strategische doelen, de operationele doelen en concrete acties vorm gaan geven. Dat kan dus betekenen dat de in deze begroting geformuleerde indicatieve strategische doelstellingen aangescherpt of aangevuld zullen gaan worden. Of dat er nieuwe operationele doelstellingen en concrete acties voor 2023 bij gaan komen. Zodat we met de stad tot een programma kunnen komen voor de komende 4 jaar waar we met ons allen onze schouders onder willen zetten. Waar we met ons allen "bouwen aan kansen voor iedereen".

4.1.2.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.2.1.1. Vitaliteit vergroten kwetsbare inwoners Strategisch doel: Onze kwetsbare inwoners redden zich beter met minder hulp van de overheid en ze zijn mentaal weerbaarder en veerkrachtiger. Toelichting In Almelo willen we dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. We gaan daarbij uit van de eigen kracht van inwoners en de zelfredzaamheid om in principe hun eigen problemen op te lossen. Maar er is ook een

33

groep inwoners die het niet alleen redt en die van tijd tot tijd ondersteuning nodig heeft. En daarnaast kan elk mens in zijn leven gebeurtenissen meemaken of in een situatie geraken waardoor hij kwetsbaar is. Daar waar naar verwachting de inwoner in staat is om op termijn wel zelfstandig, zonder of met beperkte ondersteuning, te functioneren, is de inzet gericht op het mogelijk maken van deze ontwikkeling. Voor inwoners die blijvend aangewezen zijn op ondersteuning streven wij naar het stabiliseren van de situatie zodat toch kan worden deelgenomen aan de maatschappij. Vanuit het programma Sociaal en Vitaal Almelo richten we ons specifiek op kwetsbare inwoners waarbij we aandacht besteden aan meerdere aspecten van gezondheid, zoals dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving , kwaliteit van leven, meedoen en lichaamsfuncties. Hierbij gaat het zowel om kwetsbare ouderen als om psychisch kwetsbare inwoners. Vanuit het programma Zorg en veiligheid wordt daarnaast specifiek aandacht besteed aan passende zorg voor kwetsbare inwoners die overlast veroorzaken of een veiligheidsrisico (voor zichzelf of voor de omgeving) met zich meebrengen. Op deze manier willen we een doorgaande lijn neer gaan legen voor deze doelgroep. Uiteindelijk willen we dat inwoners zichzelf zoveel mogelijk in hun eigen omgeving kunnen redden, al dan niet met wat ondersteuning en zorg.

Daar heeft de samenleving een opgave. Want hoe ga je om met een buurman met dementie of met een psychische stoornis en hoe ga je als kwetsbare buurtbewoner om met de rest van de buurt? Normaal samenleven is het devies. Maar hoe dan? Als gemeente doen we al veel om onze inwoners te ondersteunen. Zo kunnen we inwoners ondersteunen via onze wijkregisseurs en de partners in de wijk, zoals Avedan en de woningcorporaties. We willen deze hulp de komende jaren doorontwikkelen. Hoe kunnen we preventiever te werk gaan? Kunnen we de professionals van organisaties die in de wijken actief zijn, zoals onze eigen wijkteams, thuiszorgorganisaties, woningconsulenten, vrijwilligersorganisaties nog beter toerusten om met psychische kwetsbaarheid in de wijk om te gaan? Er zijn al initiatieven in de wijk voor psychisch kwetsbare inwoners, die we nog verder kunnen en willen doorontwikkelen. Door de inzet van ervaringsdeskundigen onder andere. Die als een soort maatje een kwetsbare inwoner helpen de eerste stappen te zetten naar een zinvolle invulling van de dag, op bezoek gaan als iemand op de wachtlijst staat voor psychische behandeling of op bezoek gaan wanneer iemand weer zelfstandig gaat wonen in de wijk.

Uit de kinder- en jeugdmonitor 2021 van de GGD blijkt het aantal jongeren met een groot risico op psychosociale problemen (emotionele problemen zoals zenuwachtig, snel angstig of depressieve gevoelens en gedragsproblemen zoals driftbuien of ernstig opstandig gedrag) opnieuw is gestegen. Eén op de vijf jongeren in Twente heeft een hoog risico op psychosociale problematiek. Voor kinderen (4- 12 jr) zien we dat één op de dertien in Twente een hoog risico heeft op psychosociale problematiek. Verder willen we een extra impuls geven aan het tegengaan van eenzaamheid, met name onder onze jongeren, ouderen en psychisch kwetsbare inwoners. Samen met de stad willen we uitdiepen wat ervoor nodig is om eenzaamheid te verminderen en wat we daaraan kunnen doen. Eén van de ontwikkelingen waar we aan werken is de doorontwikkeling van onze wijkkamers, een laagdrempelige algemene voorziening die de sociale contacten tussen wijkbewoners bevordert, eenzaamheid en depressie vermindert en het eigen netwerk van onze inwoners vergroot. We gaan onderzoeken wat ervoor nodig is om op termijn in elke wijk meerdere dagdelen per week een wijkkamer beschikbaar te hebben.

34

Activiteiten 2023

Omschrijving

Ontwikkelen en implementeren actieplan eenzaamheidsbestrijding samen met KomerbijAlmelo Doorontwikkelen aanbod wijkkamers Onderzoeken Kwetsbare Almeloërs en digitaal beschikbaar maken van inzichten

Onderzoeken Kwetsbare Almeloërs en digitaal beschikbaar maken van inzichten: wat betekent kwetsbaar zijn in Almelo, in welke wijken komen welke vormen van kwetsbaarheid voor en welke gevolgen heeft de vorm van kwetsbaarheid voor het gebruik van voorzieningen in het sociaal domein

Toerusten wijken op psychisch kwetsbare buren Inzet ervaringsdeskundigheid (waakvlamzorg en wachtlijst) Onderzoek ondersteuning Onderzoeken wat er nodig is om laagdrempelige, op herstelgerichte psychisch kwetsbaren ondersteuning in de wijk te hebben voor psychisch kwetsbaren, in samenhang met de wijkkamers en het zelfregiecentrum Voortzetting project Zorg en technologie Onderzoek tijdige ondersteuning

Slim inzetten van zorgtechnologie zodat kwetsbare inwoners zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen blijven wonen Onderzoeken waarmee en hoe we mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) en psychische kwetsbaarheid tijdig kunnen ondersteunen, zodat ernstiger problematiek voorkomen kan worden

4.1.2.1.2. Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel: Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Toelichting Een groot deel van onze jeugd heeft ondersteuning nodig van de overheid en kunnen zonder ondersteuning ook op latere leeftijd niet volledig zelfstandig functioneren. Het lukt nog onvoldoende deze groep de kansen te geven die ze nodig hebben om een zelfstandig volwassen leven te leiden. De oorzaken hiervan zijn divers. Vaak is het fundament dat hiervoor in hun jonge jaren gelegd had moeten zijn niet sterk genoeg. De jongvolwassenen komen vaak uit arme gezinnen, hebben vaker gescheiden ouders of hebben minder vaak een (ondersteunend) netwerk en een rolmodel. Zij groeien op in een omgeving en cultuur waar armoede, gebrek aan perspectief of aan vertrouwen in de maatschappij de norm zijn. Nog voor zij aan hun schoolcarrière beginnen staan ze op een bijna onoverbrugbare achterstand ten opzichte van hun leeftijdsgenoten. Wij willen dat de plek waar de wieg staat minder bepalend is voor de toekomst. Alle kinderen verdienen gelijke kansen om gezond en vitaal op te groeien en hun talenten ten volle te ontwikkelen. Voor het vergroten van gelijke kansen richten we ons daarom op het versterken van de basis op orde, waardoor meer kinderen opgroeien in een kansrijke omgeving.

Een goede start in alle levensfasen van het kind en het wegnemen van belemmeringen op kansengelijkheid.

35

Concreet gaan we in 2023 hiermee beginnen door te onderzoeken hoe we onze jeugd nog meer kunnen stimuleren om zich optimaal te ontwikkelen, een gezonde leefstijl op te pakken en deel te nemen aan culturele voorzieningen. Verder gaan we samen met onze lokale coalitie, als 1 van de 45 voorlopersgemeenten in Nederland, de Rijke schooldag (door het Rijk omgedoopt tot "School en omgeving") op het basisonderwijs duurzaam vorm geven en oriënteren we ons op welke stappen we kunnen en moeten zetten in de leeftijdsgroep 12-18 en welke lokale coalitie(s) zich daarvoor willen inzetten. Ook draaien we een pilot om (toekomstige) ouders te stimuleren en ondersteunen om hun verantwoordelijkheid te nemen in de opvoeding voor een kansrijke start van hun kind(eren).

Activiteiten 2023

Omschrijving

Preventieagenda

Voortzetten en uitbreiden preventieagenda op dimensies positieve gezondheid en vitaliteit, waaronder de uitvoering van het project Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG).

Lokale coalitie "Rijke schooldag basisonderwijs / School en omgeving" Onderzoek naar haalbaarheid project "rijke schooldag voortgezet onderwijs" Huiskamerproject voortgezet onderwijs Versterken van de bieb op de voorschool, basisscholen en in het voortgezet onderwijs" Onderzoeken leesmotivatie Onderzoeken hoe we samen met het onderwijs de leesmotivatie in het onderwijs kunnen stimuleren, o.a. door het project De schoolschrijver. Onderzoek kansengelijkheid Onderzoek naar en het opstellen van een actieplan voor het bevorderen doorgang onderwijs van kansengelijkheid in de doorgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs, samen met het onderwijs. Uitvoeringsagenda verbeteren Project uitvoeringsagenda verbeteren kwaliteit VVE opstellen en aanbevelingen implementeren. kwaliteit VVE opstellen en aanbevelingen implementeren Familieschool STEP Pilotproject opvoedondersteuning doorontwikkelen en onderzoeken hoe Opvoedondersteuning doorontwikkelen en inbedden dit regulier ingebed kan worden in 2024. Integraal Kind Centrum (IKC) Doorontwikkeling IKC met Project doorontwikkeling IKC met IKC-partners: visie, doelstellingen en IKC-partners het samenbrengen van verschillende initiatieven. Onderzoeken en opzetten samenwerkingsstructuur 1218 jarigen

36

4.1.2.2. Overige opgaven 4.1.2.2.1. Uitvoering sociaal Uitvoering sociaal De activiteiten binnen het programma Sociaal en Vitaal Almelo leveren een bijdrage aan de activiteiten binnen Uitvoering Sociaal. Het vergroten van het zelfoplossend vermogen en de inspanningen op het gebied van bijvoorbeeld de wijkkamers, moeten leiden tot een verminderd beroep op ondersteuning, met name in de vorm van maatwerkvoorzieningen, in het sociaal domein. Juist vanwege deze wisselwerking zal vanuit het programma ook inzet worden gevraagd van medewerkers binnen Uitvoering Sociaal. Voor Uitvoering Sociaal is verder van belang dat ingezet wordt op het zo efficiënt en effectief mogelijk inzetten van voorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet en zetten we in op een efficiënte en effectieve uitvoeringsorganisatie. Hierbij moet rekening worden gehouden met enkele landelijke hervormingen (Jeugdwet en Wmo) en blijven we zorgfraude door middel van scherp toezicht bestrijden. In het kader van jeugdhulp moeten kinderen zelf een mentor kunnen kiezen en meer gebruik kunnen maken van de betekenisvolle rol van ervaringsdeskundigen. In vervolg op de doorbraakmethode willen we starten met een pilot tijdelijke huisvesting voor inwoners Almelo in nood.

Met het tijdelijk kunnen huisvesten van inwoners in nood, kan het beroep op zwaardere vormen van ondersteuning door het sociaal domein worden voorkomen. Ook vinden wij het belangrijk dat al onze inwoners, onder andere door het voortzetten van het minimabeleid, gebruik kunnen maken van sport, kunst en cultuur en zetten we in op behoud en ontwikkeling van culturele verenigingen en instellingen. Sommige projecten zijn gestart vanuit het programma en hebben daar zo hun waarde bewezen, dat ze structureel in de lijn worden voortgezet. Dat geldt voor de projecten Nu niet Zwanger, Kansrijke Start en het Jonge moederwerk. En ook voor de aanpak laaggeletterdheid. Verder zetten wij structureel een aantal lijnprojecten door die zich bewezen hebben als positieve impuls voor onze inwoners, te weten Almelo on Ice, FestivAlmelo en het Schuldenlab. En intensiveren wij de ondersteuning van activiteiten voor mantelzorgers en buurtbemiddeling. Ook binnen Uitvoering Sociaal zijn er de komende jaren nog verschillende ontwikkelingen voorzien. Afhankelijk van de ontwikkeling beoordelen wij of een programmatische aanpak noodzakelijk of gewenst is en kunnen activiteiten aan het Programma Sociaal en Vitaal worden toegevoegd.

Wat mag het kosten? Programma Sociaal en vitaal

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk / Prognose

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden.

37

Voor de uitgaven zal nog een concrete raming met de daaraan gekoppelde projecten en/of activiteiten gemaakt worden. Dit zal worden verwerkt in het programmaplan dat eind 2023 zal worden opgesteld.

Overige middelen Sociaal en vitaal Naast de programmamiddelen is er voor Sociaal en Vitaal een bedrag van 1 miljoen euro structureel per jaar beschikbaar. Vanuit het programma Sociaal en Vitaal Almelo richten we ons specifiek op kwetsbare inwoners waarbij we aandacht besteden aan meerdere aspecten van gezondheid, zoals dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving , kwaliteit van leven, meedoen en lichaamsfuncties. Hierbij gaat het zowel om kwetsbare ouderen als om psychisch kwetsbare inwoners. We zetten de komende jaren extra in op bijvoorbeeld mantelzorg en buurtbemiddeling. Ook willen wij dat de plek waar kinderen geboren worden en de omgeving en vriendjes die ze hebben, minder bepalend zijn voor hun toekomst. Alle kinderen verdienen gelijke kansen om gezond en vitaal op te groeien en hun talenten ten volle te ontwikkelen. Daarom blijven we activiteiten voor onze jeugd ondersteunen zoals FestivAlmelo en Almelo on Ice.

38

4.1.3 Programma Zorg en veiligheid Iedereen in Almelo moet kunnen meedoen aan onze samenleving. We gaan uit van de eigen kracht van inwoners, maar er is ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Daarom biedt de gemeente hen passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid is dat van groot belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico vormen voor zichzelf, hun omgeving en de openbare orde en veiligheid. Deze problematieken kunnen er bovendien voor zorgen dat deze mensen kwetsbaarder zijn om slachtoffer te worden van misbruik, uitbuiting of te vervallen in (ondermijnende) criminaliteit. Om de zorg voor kwetsbare mensen en hun omgeving blijvend te verbeteren en bijbehorende veiligheidsproblematiek aan te pakken, is er een intensieve samenwerking nodig tussen zorgprofessionals en hun veiligheidspartners. Binnen het programma Zorg en Veiligheid is er specifiek aandacht voor kwetsbare jongeren die dreigen af te glijden richting criminaliteit en/of ondermijning. Een sluitende en integrale aanpak Jongeren en Veiligheid moet de risico’s hierop verkleinen. En daar waar het zich al voordoet, voorkomen dat jongeren verder afglijden en waar mogelijk ze een weg bieden naar een veilige omgeving.

4.1.3.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.3.1.1. Zorg en Veiligheid Strategisch doel: De verbinding tussen het zorg- en veiligheidsdomein verder verstevigen zodat kwetsbare inwoners met problemen op het snijvlak van zorg en veiligheid meer passende hulp krijgen. Toelichting De afgelopen jaren is ingezet op een intensievere samenwerking tussen de domeinen zorg en veiligheid om passende zorg te (blijven) bieden aan kwetsbare inwoners. Nu de verschillende partners elkaar steeds beter weten te vinden, elkaar steeds beter begrijpen en steviger met elkaar verbonden zijn, is er behoefte aan een vervolgaanpak om vooral de met elkaar geconstateerde structurele knelpunten aan te pakken. Activiteiten 2023

Omschrijving

Specifieke aandacht voor kwetsbare personen met zorgproblemen en veiligheidsrisico’s

We willen de domeinen zorg en veiligheid versterken door nog intensiever met elkaar samen te werken aan concrete zorg- en veiligheidsvraagstukken. Er zijn al veel stappen gezet, maar we willen in de komende jaren deze synergie van zorg en veiligheid verder uitbouwen. We willen weten waar we het over hebben: in aantallen, naar wijken, naar soort problematiek. Als we meer weten kunnen we analyseren wat goed gaat en wat beter kan. We willen specifieker interventies ontwikkelen bij risico’s door ‘personen met verward gedrag’. Gaat het over mensen met bepaalde psychische stoornissen, verslaving, persoonlijkheidsstoornissen? Gaat het om beïnvloedbaar gedrag en wat kunnen professionals in de keten dan aan interventies inzetten? Zijn die interventies voorhanden of moeten we die nog organiseren? De analyse gaat ons helpen aan oplossingsrichtingen die we uitwerken in opdrachten en projecten. Tevens stimuleren we de structurele samenwerking tussen de partijen. Er zal een periodieke afstemming plaatsvinden met de geestelijke gezondheidszorg (GGZ), woningcorporaties, politie en justitie over een effectieve aanpak van de maatschappelijke opgaven binnen zorg en veiligheid. Informatiedeling, verantwoordelijkheden en het maken van samenwerkingsafspraken zijn daarin belangrijke bespreekpunten.

39

Activiteiten 2023

Omschrijving

Effectieve en beter passende zorg voor kwetsbare personen met zorgproblemen en veiligheidsrisico’s.

Almelo blijft inzetten op de persoonsgebonden aanpak van kwetsbare personen die ondersteuning nodig hebben, zoals slachtoffers van mensenhandel, uitbuiting of personen met verward gedrag. Hierbij werken we per casus samen met relevante partners, zoals de politie, zorg- en hulpverleningsinstanties en woningcorporaties. Door multidisciplinaire samenwerking te stimuleren en faciliteren tussen de betrokken organisaties én met behulp van een integraal op de persoon toegesneden (mix van) interventie(s) proberen we te voorkomen dat (kwetsbare) mensen overlastgevend- of crimineel gedrag vertonen. Dit betreft met name een kleine groep mensen die veel overlast veroorzaakt en vaak te maken heeft met meervoudige en complexe problemen, zoals psychiatrische klachten, verslaving of een verstandelijke beperking. Daarnaast zijn er vaak problemen op andere leefgebieden, zoals schulden en woonruimte. Voor deze personen werkt het generieke aanbod aan interventies niet of onvoldoende, waardoor er in dit soort situaties buiten de gebaande paden dient te worden getreden om tot een oplossing te komen. Dit vraagt om goede samenwerking tussen ketenpartners, waarbij gemeenschappelijke doelen essentieel zijn. Hoe complex en ingewikkeld de casuïstiek ook is, er dient gezamenlijk gekeken te worden naar wat nodig is om vervolgens afspraken te maken over wat kan en wie wat doet.

Dit kan ook betekenen dat organisaties open dienen te staan voor het geven van zorg en aandacht aan personen die mogelijk (net) niet bij hun doelgroep of focus passen. Om dit te realiseren is een sterke regie door de gemeente nodig. De gemeente wil voor deze casussen een sluitende aanpak creëren, door nauwer samen te werken met ketenpartners. Zowel het sociaal- als het veiligheidsdomein hebben hier een belangrijke rol. De oplossingen voor veel problematiek op het vlak van openbare orde en veiligheid zitten namelijk in de samenwerking tussen beide domeinen. Ook zullen we samen met de betrokken partners nieuwe interventies ontwikkelen, organiseren en inzetten. Te denken valt aan aanvullend beleid voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, gezamenlijke inkoop met het Zorgkantoor, afstemming met de GGZ-instellingen over wachtlijsten en het beddentekort en uitbreiding van streettriage. We willen in Almelo starten met een pilot voor de wijk-GGD’er, als aanvulling op het wijkteam en bemoeizorg. De wijk-GGD’er werkt op het snijvlak van veiligheid en zorg en verbindt deze domeinen, zodat maatwerk mogelijk wordt. De Wijk-GGD’er is gespecialiseerd in outreachend werken en in een vroeg stadium bepaalt de wijk-GGD’er samen met (zorg)ketenpartners welke aanpak en zorg iemand nodig heeft. Zo willen wij zorgwekkend gedrag vroegtijdig en adequaat aanpakken om erger te voorkomen.

In andere gemeenten die hiermee hebben geëxperimenteerd, worden met de wijk-GGD’er goede resultaten bereikt.

Starten met de pilot WijkGGD'er

40

4.1.3.1.2. Jeugd en Veiligheid Strategisch doel: (Kwetsbare) jongeren in Almelo veilig laten opgroeien en de risico's op afglijden naar criminaliteit verkleinen. Hiermee willen we realiseren dat de jongeren in de toekomst een mooie basis vormt voor het DNA van Almelo. Toelichting Het klinkt als een cliché; ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’. Maar dit cliché geldt als basis voor het belang van een goede aanpak voor het thema Jongeren en Veiligheid. De jeugd bepaalt namelijk niet alleen voor een deel het huidige DNA van de stad, maar voor een belangrijk deel ook het toekomstige DNA. Het is dus van belang dat jeugd in onze gemeente veilig kan opgroeien en zich op allerlei vlakken kan ontwikkelen, zowel thuis, op school als binnen een sociaal netwerk. Gelukkig gaat het met veel jongeren goed, maar zoals in iedere gemeente kent ook Almelo een groep kwetsbare jongeren. Voor deze groep geldt dat het niet vanzelfsprekend voor ze is om veilig te kunnen opgroeien en zich niet automatisch kunnen ontwikkelen zoals ze dat zouden willen. Als gevolg hiervan kunnen verschillende problemen ontstaan, variërend van lichte zorgen over hun eigen ontwikkeling en (vrije)tijdsbesteding tot meervoudige (sociale) problematiek. Hierdoor kunnen problemen ontstaan, zoals uitval op school, overlast op straat en afglijden naar (ondermijnende) criminaliteit.

Dat laatste kan onder andere ontstaan door het ontbreken van een sociale basis, maar ook doordat kwetsbare jongeren zich aansluiten bij een overlastgevende- of criminele jeugdgroep, vanuit het gevoel ergens bij te willen horen. Daarbij zijn kwetsbare jongeren een makkelijk doelwit voor criminelen om ze te gebruiken voor criminele activiteiten. (Groepen) jongeren die overlast veroorzaken of criminele activiteiten uitvoeren hebben een negatieve invloed op het woonplezier en de veiligheidsbeleving van inwoners. Hoewel deze jongeren veel overlast en ook criminaliteit veroorzaken, zijn zij naast dader, vaak ook slachtoffer. Deze jongeren zijn kwetsbaarder door problemen thuis, op school of mogelijk door gedrags- of verslavingsproblemen. Deze problematiek vraagt om een integrale aanpak met een goede verbinding tussen het sociaal- en veiligheidsdomein. Binnen de aanpak ligt de focus op preventie, maar er is ook aandacht voor zorg en repressie. Een aanpak die zich richt op het individu in de groep, maar ook op het individu op school, werk en thuis, bij sport en uitgaan. Bij de aanpak jeugdoverlast en -criminaliteit willen we door middel van vroegsignalering onze (kwetsbare) jeugdigen in kaart brengen en monitoren. Daarnaast willen we ons zicht op jeugdgroepen verder verbeteren.

Door meer en beter zicht te hebben aan de voorkant, willen we het verder afglijden van risicojongeren vroegtijdig voorkomen, samen met onze partners in de keten. Activiteiten 2023

Omschrijving

Uitvoeren fenomenenonderzoek

Om inhoud te geven aan de aanpak Jongeren en Veiligheid is het van belang een goed beeld te krijgen van de aard en omvang van de problematiek. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de risicofactoren voor kwetsbare jongeren op basis waarvan ze dreigen af te glijden, de plekken en omvang van jeugdgroepen en een analyse van kwetsbare jongeren in de gemeente. Dit willen wij laten onderzoeken door een deskundige op het gebied van kwetsbare jongeren in relatie tot veiligheid. Allereerst willen we zoveel mogelijk voorkomen dat jongeren afglijden richting criminaliteit en ondermijning. Dat betekent enerzijds dat jongeren inzicht moeten krijgen in de risico’s die horen bij verschillende thema’s op het gebied van criminaliteit en ondermijning. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om informatie over digitale criminaliteit (zoals geldezels, sexting), drugs, wapens, polarisatie en/of seksuele intimidatie.

Preventieve aanpak kwetsbare jongeren

41

Activiteiten 2023

Omschrijving Anderzijds gaat het om het weerbaar maken van jongeren om de verleidingen te weerstaan om zich richting criminaliteit te begeven. Dat kan bijvoorbeeld door thema’s als groepsdruk bespreekbaar te maken. We geven preventie op verschillende manieren vorm. Zo wordt themagericht voorlichting gegeven aan de jongeren. Bureau Halt biedt hiervoor bijvoorbeeld een lesprogramma op maat. Maar ook de Risk Factory in Enschede voorziet in een themagericht lesaanbod, zowel voor groep 8 als de tweede klas van het voortgezet onderwijs. Daarnaast vindt preventie plaats door aan te sluiten bij landelijke en regionale voorlichtingscampagnes. Ook onze jongerenwerkers hebben een preventieve functie. Door dichtbij en benaderbaar te zijn, kunnen zij problemen voorkomen en vroegtijdig ingrijpen. Polarisatie Voor het (preventief) aanpakken en tegengaan van polarisatie en radicalisering volgt de gemeente Almelo een zogeheten ‘tweesporenbeleid’. Enerzijds wordt ingezet op ‘preventie’ en anderzijds op vroegsignalering. In samenspraak met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zal een gepaste ‘routekaart’ worden opgesteld die een adequate koers bepaalt en een handelingsperspectief biedt voor de gemeente Almelo. De gemeente zal in samenwerking met het onderwijs diverse weerbaarheidstrainingen gaan aanbieden op Almelose middelbare scholen.

Deze weerbaarheidstrainingen zullen, in beginsel, worden gehouden voor docenten en leerlingen door de ROR (Rijksopleidingsinstituut tegengaan Radicalisering) in samenwerking met SSV (Stichting School en Veiligheid). Seksuele intimidatie In 2022 is het plan van aanpak seksuele intimidatie door het college vastgesteld. Het doel van het plan is om de veiligheid en daardoor de veiligheidsgevoelens van (jonge) vrouwen en de LHBTIQ+ gemeenschap te verbeteren in Almelo. We geven komende jaren uitvoering aan dit plan waarbij we ook best practices en oplossingen zullen uitwisselen met andere gemeenten. Het programma Veilige Steden – geïnitieerd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en wetenschap (OCW) - ondersteunt gemeenten om de openbare ruimte veiliger te maken voor vrouwen en meisjes. De nadruk binnen Veilige Steden ligt op veiligheid in de openbare ruimte en het uitgaan. De gemeente Almelo is vanaf 2022 bij dit programma aangesloten en zal bij de aanpak van seksuele intimidatie ondersteund worden door Regioplan.

Vroegsignalering

Om te voorkomen dat jongeren afglijden richting criminaliteit en ondermijning is het van belang dat signalen van kwetsbare jongeren in een vroeg stadium worden gezien en herkend, zodat vroegtijdig interventies kunnen plaatsvinden. Soms is een enkel signaal nog niet zorgelijk, maar een combinatie van signalen wel. Het is van belang dat betrokken partijen, zoals gemeente, politie, jongerenwerkers en scholen

42

Activiteiten 2023

Omschrijving met elkaar samenwerken om die signalen goed in beeld te krijgen om te bepalen welke interventies wenselijk zijn om te voorkomen dat deze kwetsbare jongeren (verder) afglijden. Om dit te realiseren is er een vroegsignaleringsoverleg gestart. Samenwerkings- en procesafspraken worden vastgelegd in een convenant tussen betrokken partijen. Met name van belang is dat het werkproces voor iedereen duidelijk en bekend is. Op het moment dat jongeren in beeld zijn bij het strafrecht worden ze besproken in het Justitieel Overleg Risicojongeren. Daarnaast is er een Wijk Jongeren Overleg, waar bijvoorbeeld (groepen) jongeren worden besproken die overlast veroorzaken in een wijk of bij een winkelcentrum. En jongeren waar vanuit school zorgen over zijn worden in de Zorg Advies Teams besproken. Van belang is dat het duidelijk is wanneer iemand waar wordt besproken.

Gerichte interventies

We blijven interventies opstarten die waarde hebben om de risico’s voor jongeren die afglijden te beperken. De interventies vinden plaats op gebieds-, groeps-, en individueel niveau. Deels vinden de interventies plaats in het voorliggende veld; jongerenwerkers, jeugdagenten en jeugdboa’s maken bijvoorbeeld contact met de jongeren, bespreken wat er leeft onder jongeren, faciliteren activiteiten en corrigeren waar nodig. Verder worden interventies afgestemd in de hiervoor benoemde overleggen. Interventies kunnen zowel zorg als straf betreffen of een combinatie daarvan. Voorbeelden van interventies zijn een gesprek met of brief aan ouders, inzet jongerenwerkers, een Forza- of Basta traject1 of interventie vanuit Bureau Halt. Op het moment er sprake is van een groep jongeren die overlast veroorzaakt en wellicht al richting criminaliteit beweegt is het mogelijk een aparte groepsaanpak af te spreken. Hiervoor is een landelijk format ontwikkeld met een zeven-stappen-model. Interventies in de groepsaanpak kunnen zowel gericht zijn op de groep als op de individuen, zoals ondersteuning van een jongere/gezin vanuit het wijkteam. (voetnoot 1: Forza- en Basta trajecten zijn effectieve jeugdinterventies om te voorkomen dat jeugdigen delict gedrag ontwikkelen of herhalen)

Borging, monitoren, evalueren Om te zorgen dat de aanpak en de interventies effectief zijn moeten ze worden geborgd in diverse betrokken organisatie, waarbij het van belang is dat er duidelijke afspraken zijn wie de regie voert. Daarnaast worden de aanpak/interventies gemonitord en bijgestuurd waar nodig. Dat vindt plaats onder verantwoordelijkheid van de regievoerder en in de daarvoor bepaalde overleggen. Op het moment dat er een groepsaanpak wordt afgesproken zijn daarin ook evaluatiemomenten aangegeven. Om de voortgang van de totale sluitende aanpak te monitoren zal een kerngroep Jongeren en Veiligheid periodiek bijeenkomen. Deze kerngroep legt verantwoording af aan de Stuurgroep Zorg en Veiligheid. De op- en afschaling van de jongerenproblematiek vindt plaats op basis van het Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) model.

43

Wat mag het kosten? Programma Zorg en veiligheid

Beschikbaar

Jaar 2023

400

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

Werkelijk / Prognose

-

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Voor de uitgaven zal nog een concrete raming met de daaraan gekoppelde projecten en/of activiteiten gemaakt worden. Dit zal worden verwerkt in het programmaplan dat eind 2023 zal worden opgesteld.

Overige middelen Pilot Wijk-GDD'er Wij starten met een pilot van drie jaar voor de Wijk-GGD'er. Dit als aanvulling op het wijkteam en bemoeizorg. De Wijk-GGD'er is een sociaal verpleegkundige die gespecialiseerd is in outreachend werken en het vroegtijdig signaleren en verwijzen van mensen met psychische problematiek. Dat houdt in dat contact gezocht wordt met inwoners zonder dat zij zelf een hulpvraag hebben geformuleerd. De komende 3 jaar is jaarlijks 175.000 euro beschikbaar voor de pilot.

44

4.1.4 Programma Economie en arbeidsmarkt Almelo is met een ruim 43.000 arbeidsplaatsen een banenmotor van Twente. De economie wordt gedragen door tal van grote en kleinere bedrijven in diverse sectoren: de innovatieve maakindustrie, hightech, de zorg en dienstverlening. Groei (in werkgelegenheid) vind vooral plaats in de maakindustrie/hightech en logistiek. De detailhandel, horeca en vrijetijdseconomie hebben last (gehad) van corona. Dit effect landt vooral in de binnenstad waar we een uitdaging hebben om die levendig en aantrekkelijk te houden. Daarnaast zien we een paar grote ontwikkelingen die impact hebben of gaan hebben op de sociaal economische toekomst van Almelo en Twente: het groeiende tekort op de arbeidsmarkt; ingrijpende transities op gebied van duurzaamheid, klimaat en energie; de versnelde digitalisering en de schaarser wordende ruimte. De Twenteboard werkt aan het versterken van de brede economie in Twente: hierbij staan innovatiekracht, voldoende banen, gezondheid, duurzaamheid, kansengelijkheid en kansen voor jongeren naast elkaar: brede welvaart is het centrale doel. Met het programma Economie en arbeidsmarkt zetten we in op een economische structuurversterking van Almelo door te werken aan: • Het versterken van het profiel van Almelo in de (sub)regio. • Het versterken en behouden van een aantrekkelijk ondernemersklimaat.

• Het verbeteren van de match op de arbeidsmarkt. • Het vergroten van de meerwaarde van Almelo Waterstad. Graag gaan we de komende periode samen met de stad, ondernemers en organisaties, het programma verder uitwerken en aanscherpen.

4.1.4.1. Meerjarige programmaopgaven 4.1.4.1.1. Sterke regionale positie Strategisch doel: Almelo heeft een meer herkenbaar en onderscheidend profiel in de groene technologische topregio Twente. Toelichting Twente ambieert een toonaangevende groene technologische topregio. De Twenteboard (samenwerking van overheden, bedrijfsleven en onderwijs/kennisinstellingen in Twente) wil met een gedragen economische agenda, talent, bedrijven en kapitaal in Twente samenbrengen. Met als doel het versterken van de sociaal economische structuur van Twente. De kracht van de Twentse industrie is de techniek en die is volop aanwezig in Almelo. De ligging, multimodale bereikbaarheid en een locatie voor grootschalige bedrijvigheid draagt bij aan de Almelose en Twentse economische structuur. Almelo is de derde stad van Twente. Samenwerking en belangenbehartiging in Twente is essentieel om de maatschappelijke doelen van de stad en die van Twente te realiseren. Voor de economische ontwikkeling van Almelo en Twente zijn de regionale samenwerking via de Twenteboard en investeringsagenda’s zoals de Agenda van Twente en de Regiodeal Twente belangrijk. Er ligt een grote verstedelijkingsopgave op het gebied van wonen en werken voor de drie Twentse steden. Almelo neemt hier een belangrijk aandeel in zoals ook is verwoord in de provinciale omgevingsvisie.