Perspectiefnota 2021 - Bijlage 1 - Perspectiefnota 2021.pdf

Perspectiefnota Gemeente Almelo 2021 Behandeling in de raad op 29 juni 2021 Registratienummer INT-76913 Versiebeheer: Perspectiefnota 2021, op 18 mei 2021 door college van B&W definitief vastgesteld.

Inhoudsopgave 1. Inleiding .............................................................................................................................................................. 3 2. Programma's ....................................................................................................................................................... 4 2.1 Programma Zorg ........................................................................................................................................... 4 2.2 Programma Economie en Participatie .......................................................................................................... 6 2.3 Programma Binnenstad .............................................................................................................................. 10 2.4 Programma Veiligheid ................................................................................................................................ 12 2.5 Programma Duurzaamheid ........................................................................................................................ 14 2.6 Programma Omgevingswet ........................................................................................................................

16 2.7 Programma Nieuwstraatkwartier ............................................................................................................... 18 3. Overige thema's ................................................................................................................................................ 20 3.1 Wijkopgaven ............................................................................................................................................... 20 3.2 Stadsontwikkeling ...................................................................................................................................... 21 4. Financieel meerjarenperspectief ...................................................................................................................... 22 4.1 Financieel meerjarenperspectief 2022-2025 ............................................................................................. 22 4.2 Uitgangspunten programmabegroting 2022.............................................................................................. 31 5. Bijlagen .............................................................................................................................................................

33 5.1 Corona-effecten ......................................................................................................................................... 33 5.2 Risico's ........................................................................................................................................................ 35 5.3 Stand van zaken moties.............................................................................................................................. 38 5.4 Bestuurlijke toezeggingen .......................................................................................................................... 41 5.5 Toelichting investeringsvoorstel Almelo Waterstad .................................................................................. 44

1. Inleiding De Perspectiefnota 2021 die voor u ligt, bevat de inhoudelijke en financiële uitgangspunten voor de begroting van 2022. De Perspectiefnota 2021 geeft per programma inzicht in de trends en ontwikkelingen, de effecten hiervan op de ambities en doelstellingen uit de programma’s en overige thema’s. Wij blikken hiermee vooruit op diverse politiek-bestuurlijke thema’s en bieden inzicht in de financiële stand van zaken. Een samenvatting hiervan is in de vorm van highlights opgenomen in de visual. Het perspectief van de gemeente Almelo groeit en dat is op vele fronten zichtbaar én voelbaar. De afgelopen jaren is sterk ingezet op financieel herstel. Onze gezamenlijke inzet heeft zich vertaald in goede financiële resultaten. Ondanks de onzekere (financiële) effecten van de aanhoudende coronacrisis, is de toekomstverwachting positief. Dit uit zich in een sluitend structureel meerjarenperspectief. Door een positief weerstandsvermogen zijn wij in staat om financiële tegenvallers in de toekomst op te vangen. Waar de verwachting was dat hiervoor aanvullend gespaard moest worden, blijkt dit niet nodig te zijn. Een positief weerstandsvermogen maakt Almelo veerkrachtiger. Bovendien zijn dit jaar de risico’s voor onze organisatie scherper in kaart gebracht. Hierdoor zijn wij in de toekomst beter voorbereid op onverwachte zaken.

De inzet op risicomanagement heeft geresulteerd in een aparte bijlage bij de Perspectiefnota 2021. Onze stad is volop in ontwikkeling en de resultaten hiervan zijn op grote schaal zichtbaar. Het water stroomt door tot het Marktplein en inwoners hebben de ijsvogels omarmd. De binnenstad blijft zich transformeren. Nieuwe ondernemers sluiten aan bij de service en gastvrijheid die onze stad kenmerkt. Door realisatie van het Stads Huis wordt een groene(re) woon- en werkomgeving aan de rand van het centrum gecreëerd. Ook op kleinere schaal zijn tastbare resultaten behaald. In samenwerking met bewoners werd de Schoolstraat heringericht. De herinrichting vermindert de parkeerdruk en verbetert de verkeersveiligheid en uitstraling van de straat. Ook is geïnvesteerd in onderhoud van de openbare ruimte en ecologisch beheer. Succesvol is de duurzame bestrijding van de eikenprocessierups. Als het gaat om een duurzame samenleving is fors ingezet op de energietransitie. De ambitie van 32 hectare zon op bedrijfsdaken voor 2030 is al bereikt. Vanuit inwoners en ondernemers is er toenemende waardering voor alle ontwikkelingen. Dat is onder meer te merken aan de populariteit van bedrijfskavels en het aantal ondernemers dat zich nieuw in Almelo wil vestigen. Ook heeft de provincie Overijssel via het Interbestuurlijk Toezicht waardering uitgesproken voor de uitvoering van bepaalde taken.

Voor het eerst in drie jaar kleurt onze totaalscore groen. Vanuit deze stevige uitgangspositie, blijven wij bouwen aan onze stad. De gemeente Almelo wil sturing geven aan de verdere doorontwikkeling van de stad. Wij blijven dan ook inzetten op een optimaal bereikbare stad, die haar karakter ontleent aan nog meer water en groen. Vanuit haar eigen identiteit en kracht willen wij met een sterke visie en heldere koers de volgende stappen zetten in stadsontwikkeling. Stadsontwikkeling is de drager van ruimtelijke ontwikkelingen in de (binnen)stad. Het opent nieuwe deuren en creëert ontwikkelruimte voor de toekomst. Hierbij worden de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten van Almelo optimaal benut. De gemeente Almelo heeft een Omgevingsvisie vastgesteld als richtinggevend perspectief voor de Almelose leefomgeving. Met de Omgevingsvisie als basis, willen wij in de doorontwikkeling een aantal prioriteiten en strategische opgaven verder vorm en inhoud geven. Er zal worden ingezet op de herstructurering en verduurzaming van verschillende wijken met leefbaarheidsopgaven, de transformatie van verouderde binnenstedelijke bedrijventerreinen en de programmering van woningbouw op (potentiële) ontwikkellocaties.

De strategische opgaven die wij daarbij onderkennen zijn de binnenstad, de spoorzone (het stationsgebied, Kerkelanden en het bedrijventerrein Achter de molen) en de wijken Nieuwstraatkwartier en Ossenkoppelerhoek. De komende periode zullen deze opgaven nader uitgewerkt worden. Met de Perspectiefnota 2021 bieden wij een solide basis waarop een volgend stadsbestuur kan voortbouwen.

3

2. Programma's 2.1 Programma Zorg 2.1.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) •

•

•

•

•

•

We zien in de maatschappij, gestimuleerd vanuit het Nationaal Preventieakkoord, steeds meer aandacht voor positieve gezondheid: het uitgaan van een positief mensbeeld en het benadrukken van de zelfredzaamheid. Zodat mensen de regie blijven houden over hun eigen leven, ook al zit het soms tegen. In Almelo zetten we hier ook op in. Door niet de beperkingen van mensen te benadrukken, maar te accepteren dat er afwijkingen zijn, te leren daarmee om te gaan en te incasseren als het soms tegenzit. Als gemeente zou je jezelf als uitvoeringsorganisatie eigenlijk zo klein mogelijk moeten maken. Een vergezicht waar we via nieuwe manieren van werken, zoals bijvoorbeeld de doorbraakmethode, het meer-ogenprincipe en de kwaliteitstafel, stapje voor stapje dichterbij proberen te komen. Wij geven bij nieuwe pilots nadrukkelijker aandacht aan de uitvoerbaarheid in de lijn en voor welke bestaande activiteiten dit een vervanging kan zijn. Ook monitoren we de effecten van de pilots en sturen we, daar waar nodig, bij. Voorstellen voor pilots en projecten worden dan ook vergezeld van een concreet plan om de effecten tijdens de pilot- en projectfase periodiek te meten. Ook door een nadrukkelijkere samenwerking met onze partners proberen we onszelf steeds een beetje meer overbodig te maken.

Zo koersen we op een preventie-agenda die van alle partners is, en niet van de gemeente die daarin samenwerkt met de partners. Een gelukkige en gezonde bevolking leidt tot een afname van het beroep op maatwerkvoorzieningen. Wij willen toewerken naar een verkleining van het aanbod in maatwerkvoorzieningen, daar waar kan door deze door te ontwikkelen naar algemene voorzieningen, zelf te organiseren en wellicht soms door ze op te heffen daar waar ze niet nodig of niet effectief blijken te zijn. Voorbeelden van een doorontwikkeling naar een algemene voorziening zijn de wasdienst of de dagstructurering. Ook willen we inspelen op de ontwikkeling naar meer digitale vormen van zorg en ondersteuning (eHealth toepassingen) en stimuleren we het toepassen van nieuwe technologieën. Met de "Doorbraakmethode" hebben we goede resultaten behaald. De eerste effecten zijn nu al zichtbaar. Zo is bekend dat de eerste 91 casussen een besparing hebben opgeleverd van ruim 2,1 miljoen euro. Bij aanvang van het project werd de verwachte besparing (excl. project kosten) geschat op 12.000 euro per casus, maar het werkelijke resultaat over de eerste 91 casussen is 23.520 euro per casus. Op peildatum 23-04-2021 zijn er 197 casussen opgepakt binnen De Doorbraakmethode.

Uitgaande van dezelfde prognose uit de eerste rapportage SOHOS Almelo van de 91 casussen, zitten wij op schema om aan de totale taakstellingen van 4,5 miljoen euro te voldoen. De Taakstellingen vanuit programma Zorg Maatregelenpakket 1 is verspreid over de jaren 2019 tot en met 2022. Uitgaande van de continuering van het aantal casussen is het reëel dat De Doorbraakmethode qua resultaten boven de taakstelling uitkomt op basis van in totaal mogelijk minder opgepakte casussen. We gaan 2021 gebruiken om de methode verder door te ontwikkelen en in 2022 een nog betere werkwijze te implementeren en in te bedden in de reguliere uitvoering. Hiervoor zal in 2021 een projectplan gemaakt worden. Corona vergroot kwetsbaarheden en ongelijkheid. Op dit moment constateren we bijvoorbeeld dat in 2020 minder VVE-indicaties zijn afgegeven door de JGZ. Dit komt doordat de kinderopvang, scholen en de consultatiebureaus voor een groot deel van de tijd gesloten zijn geweest voor hun reguliere taken en fysieke onderzoeken in de eerste helft van 2020 niet mogelijk waren. En daar waar de indicaties wel waren afgegeven kozen ouders er vaak voor hun kind, vanwege corona, niet naar de opvang te sturen. Vanaf augustus 2020 heeft de JGZ een inhaalslag gemaakt waardoor de daling beperkt is gebleven.

4

De “Gezondsheidsmonitor Jeugd 2020, Twentse jongeren in tijden van corona” laat een stijging zien van de psychische en de psychosociale problematiek. Sinds de coronacrisis is bijvoorbeeld 9% van de jongeren meer bang, voelt 13% van de jongeren zich meer depressief, heeft 26% van de jongeren meer stress en stijgt het aantal jongeren dat soms of vaak eenzaam is van 18% in 2019 naar 26% in 2020. Wat de effecten van corona zijn op eenzaamheid bij ouderen is niet bekend. Wel weten we dat de percentages voor eenzaamheid onder ouderen voor corona al veel hoger lagen dan bij jongeren. Van de 75+ers voelt 55% zich eenzaam, waarvan 11% ernstig eenzaam. Wat de effecten op langere termijn zijn is op dit moment moeilijk in te schatten. Samen met onze partners houden wij vinger aan de pols om aanpassingen te kunnen doorvoeren als die nodig zijn.

2.1.2 Effect op de ambities en doelstellingen •

• • •

•

•

•

We versterken ieders eigen regie en eigen kracht door het voor iedereen beschikbaar maken van algemene voorzieningen en het verminderen van (de duur van het gebruik van) het individueel maatwerk. Door te normaliseren en de-medicaliseren bereiken we een positief effect op een meer positief gezondheidsbeeld. We zetten in op die projecten die, naast dat ze goed zijn voor onze inwoners, financieel neutraal zijn en bij voorkeur een besparing opleveren. Het effect van de landelijke verkiezingen is nog niet volledig helder: er is nog slechts ten dele duidelijkheid over de herziening van het zorgstelsel en de financiering (herijking van het gemeentefonds; al dan niet afschaffen WMO abonnementstarief, al dan niet inkomensafhankelijke eigen bijdrage) hiervan. Een dreigend tekort aan medewerkers in de zorg en hulpverlening (als gevolg van ontgroening en stijging zorgvraag) zal mogelijk leiden tot stijging van tarieven en daarmee tot verhoging van de uitgaven in het sociale domein en geeft als risico een afwenteling van taken naar gemeenten vanuit de zorgsector. Een toenemende monopoliepositie van grote aanbieders, die een groot beroep doen op de zorgkosten. De landelijke trend is dat deze aanbieders verschuiven naar regionale inkooporganen (met name bij jeugd), waardoor de directe stuurbaarheid nog verder afneemt.

Bestaansonzekerheid kan leiden tot slechtere gezondheid en hogere zorgvraag en mogelijk dus meer zorgkosten; en tot meer kans op afglijden naar criminaliteit (men kan gevoelig worden voor “andere inkomstenbronnen”).

2.1.3 Concrete voorstellen Wij zetten de in gang gezette beweging voort om te voorkomen dat mensen in maatwerkvoorzieningen terecht komen. We willen mensen krachtiger maken zodat ze meer zelfredzaamheid tonen en hun zelf oplossend vermogen vergroten. Tevens willen we de beweging naar algemene voorzieningen verder vormgeven. Bijvoorbeeld door de maatwerkvoorziening Ondersteuning Zelfstandig Leven (OZL) anders te organiseren. Onder deze noemer worden veel activiteiten verricht om inwoners te ondersteunen bij dagelijkse activiteiten, bijvoorbeeld het ordenen van de administratie, zorgen dat rekeningen tijdig worden betaald en meehelpen bij het aanvragen van bijvoorbeeld uitkeringen. Een compleet zicht op de activiteiten die in het kader van de maatwerkvoorziening OZL worden verricht ontbreekt, evenals het zicht op het feit of een deel van de activiteiten ook door andere organisaties wordt verricht in het voorliggend veld. Voor activiteiten die al in het voorliggend veld georganiseerd zijn, is geïndiceerde hulp in de vorm van maatwerk niet nodig. Welke onderdelen zou je kunnen onderbrengen in een algemene voorziening en hoe kun je dat laten aansluiten op de bestaande structuren? Maar ook door het verder doorontwikkelen van de dagstructurering naar algemene voorzieningen. 5

Een andere belangrijke beweging is het als gemeente meer zelf organiseren van hulp. Er is in Almelo een grote doelgroep met langdurige problematiek, zowel in enkelvoudige als in complexe problematiek. Veelal wordt deze groep gekenmerkt door een licht verstandelijke beperking. Een aantal van onze aanpakken zijn reeds ingezet op deze doelgroep, zoals de doorbraakmethode en de gezinscoaches. Wat een vervolgstap daarin wordt, is het structureel inregelen van deze hulpvormen. Een belangrijk effect wat hiermee wordt gerealiseerd, is kostenreductie per begeleidingstraject, maar ook de versteviging van de sturingspositie van de gemeente. Waar we nu sterk afhankelijk zijn van grote aanbieders (Ambiq, Jarabee, e.d.), kunnen we op termijn zelf richting geven aan deze professionals. De apparaatskosten nemen hierdoor weliswaar toe, maar deze staan in schril contrast met de kostenreductie in uitvoering van zorg bij een geïndiceerde aanbieder (tariefverschil van 60 euro per uur). We gaan daarbij meer de samenwerking zoeken met onze partners in de stad, zeker daar waar het gaat om de grote opgaven op het gebied van preventie. Waarbij we tevens willen kijken wat de mogelijkheden zijn van inwoners zonder beperkingen als steun en toeverlaat voor inwoners met beperkingen. We gaan er voor om daarbij onze sociale basis te versterken.

We willen, onder andere met de toekomstige nieuwe inkoop, insteken op de kansen van digitalisering, eHealth en technologie.

2.2 Programma Economie en Participatie 2.2.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) Ontwikkeling economie en werkgelegenheid Het Centraal Plan Bureau verwacht een vlot herstel van de Nederlandse economie in 2021 (publicatie eind maart 2021) met een groei van 2,1% (t.o.v. een krimp van 3,8% in 2020). Maar veel staat of valt met het tempo van vaccineren en het versoepelen van de maatregelen. Voor Twente is de verwachting dat we met een beperkt banenverlies te maken hebben en in 2022 een stijgende lijn inzetten. Het Centraal Plan Bureau gaat uit van een economische groei van 3,5% in 2022. Het einde van de coronacrisis komt steeds meer in zicht. De economische gevolgen voor bedrijven – mede door de grootschalige steunpakketten van de overheid – lijken beperkt te zullen zijn. Dat neemt niet weg dat voor sommige bedrijfstakken en individuele ondernemers de gevolgen groot kunnen zijn. De verwachting is dat na het beëindigen van de steunmaatregelen een aantal bedrijven zal besluiten te stoppen. In Almelo heeft ruim 40% van de vestigingen minimaal van 1 steunmaatregel gebruik gemaakt (Kennispunt Twente, februari 2020). De TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers), uitstel van belastingbetaling en de TOGS (Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren) zijn de meest gebruikte regelingen.

De aanvragen komen vooral uit de sectoren detailhandel, horeca, evenementen en persoonlijke dienstverlening. De verwachting is dat de kern van deze sectoren deze gezondheidscrisis zullen overleven. Van belang blijft om deze bedrijven te wijzen op de reguliere ondersteuning zoals de BBZ regeling en schuldhulpverlening die uitgevoerd worden door het ROZ (Regionale Organisatie Zelfstandigen). Een crisis is ook een katalysator voor innovaties. Vooral in de vrijetijdseconomie zien we nu al nieuwe concepten ontstaan met een mix van detailhandel en horeca. Dit vraagt van ons flexibiliteit en de bereidheid mee te denken en te faciliteren waar mogelijk. We faciliteren de uitbreiding en vestiging van een aantal grote innovatieve bedrijven in Almelo zoals VDL Energy Systems, Kees Smit en Plegt-Vos maar ook het MKB die een belangrijke motor is van onze economie. Almelo is door haar centrale ligging, bereikbaarheid en goede bedrijvenlocaties een aantrekkelijke 6

vestigingslocatie. Omdat de voorraad bedrijvenkavels beperkt is (bijna alle kavels op het XL Businesspark zijn vergeven en ook bedrijvenpark Twente Noord zal waarschijnlijk al dit jaar verkocht zijn) is de uitdaging hoe de bestaande bedrijven te faciliteren in hun groei (en te behouden voor Almelo/Twente) en nieuwe bedrijven een plek te bieden. Overigens is in heel Twente de vraag naar bedrijvenkavels groot en groter dan geprognosticeerd. Verduurzaming, energietransitie en digitalisering zijn belangrijke thema's in de ontwikkeling van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen. Naast ruimte is ook de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel steeds meer een uitdaging voor de bedrijven en zet hun (en de Almelose/Twentse) concurrentiepositie onder druk. Deze ontwikkeling wordt ook herkend in het onderzoek ‘’De Kracht van Oost 2” (in opdracht van de provincies Overijssel en Gelderland): De maakindustrie in Twente wordt mede dankzij de lokale en regionale netwerken en ondernemerschap snel kennisintensief, maar stuit op een relatief geïsoleerde ligging en in omvang stagnerende beroepsbevolking. Het kennisniveau van de beroepsbevolking in Twente neemt toe maar dit biedt het zittende bedrijfsleven onvoldoende soelaas (aanbod van werk is groter dan de vraag). Corona is hierin ook een kans gebleken: het oosten lonkt naar diegene die het drukke westen wil ontvluchten.

Hierop inspelen vraagt een aantrekkelijk woonklimaat met (nieuwbouw)huizen in het hogere segment en een levendige binnenstad. Met de uitvoering van de nieuwe woonvisie en het programma Binnenstad werken we hieraan. Almelo heeft hier een unieke propositie in Twente met Almelo Waterstad. Maar moet dat profiel nog wel verder uitbouwen. Dat kan door te investeren in nieuwe leisure concepten en arrangementen (het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhornkanaal). Vooral ook nu corona een versnelling betekent in het online shoppen en verminderd (fysiek) winkelaanbod. De verwachting is dat deze trend zich doorzet en dat ook het filiaalbedrijf zich meer zal terugtrekken uit de stad (zie ook Programma Binnenstad). Er moeten nieuwe belevingsconcepten bedacht worden voor bezoekers aan de binnenstad. Het bevaarbaar maken van het Almelo-Nordhornkanaal geeft een enorme boost aan de recreatieve mogelijkheden in de stad. Het verlengt de verblijfsduur van de bezoekers en verhoogt het woongenot. De Stichting Almelo Promotie speelt een belangrijke rol in het promoten van Almelo Waterstad en het aanjagen van nieuwe evenementen. Ondanks het thuiswerken zien we de vraag naar flexibele, kleinere kantoorunits toenemen bij voorkeur vlakbij de binnenstad en het station.

Ontwikkelingen bijstand

Bovenstaande ontwikkeling (de blauwe stippellijn) voor 2021 is gebaseerd op de afgelopen 4 jaren. De gele lijn geeft onze ambitie en inzet weer: na een stijging van het bijstandsbestand in 2020 verwachten we een (lichte) daling te kunnen realiseren als gevolg van het economisch herstel en de mogelijkheid om via fysieke bijeenkomsten meer in te kunnen zetten op werkfit-trajecten en scholing. Waarbij we uitgaan van een afbouw

7

van de lockdown maatregelen in het eerste half jaar en een beperkt effect op ons bedrijfsleven bij de afbouw van het noodpakket. We voeren een vervolgonderzoek uit naar het verdeelmodel van de BUIG. Hiermee willen we scherp krijgen wat maakt dat de gemeente Almelo al jarenlang flink tekort komt op het BUIG budget. Op basis van de uitkomsten zal onze inzet zich vervolgens richten op (een lobby op) het aanpassen van het verdeelmodel. En wellicht op het nog effectiever uitvoeren van de Participatiewet. Ontwikkelingen regionale arbeidsmarkt Het Rijk investeert in een aanvullend sociaal pakket om de gevolgen van de coronacrisis op het gebied van arbeidsmarktbeleid op te vangen. In te zetten op 4 bouwstenen: 1. Intensieve ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk 2. Scholing en ontwikkeling voor behoud van werk 3. Bestrijding van jeugdwerkloosheid 4. Aanpak van armoede en schulden De extra middelen zijn beschikbaar gekomen voor de arbeidsmarktregio’s en voor de individuele partners om nieuwe projecten op te zetten en (baangarantie)trajecten en scholing te kunnen bekostigen. Ontwikkelingen schulden Er zijn nog steeds veel Almeloërs met schulden. Bovendien moet de gemeente, op basis van de wet, een grotere rol nemen. Concreet gaat het dan om het overnemen van schulden, zodat een inwoner nog maar één schuldeiser heeft.

Dit alles betekent voor ons: meer verzoeken om ondersteuning voor de schuldenspecialisten; meer signalen op te pakken vanuit vroegsignalering; en meer aanvragen om bewindvoering en dus aanverwante kosten. Ontwikkelingen regionale samenwerking De Twente Board is opgericht om de economische ontwikkeling van Twente een extra impuls te geven waarbij de overheid vooral een ondersteunende en faciliterende rol richting het bedrijfsleven en het onderwijs moet pakken. Een belangrijk actiepunt waar Almelo een trekkersrol in wil vervullen is het opstellen van een integrale ontwikkelstrategie voor Twente als inbreng in de herziening van de POVI (de provinciale omgevingsvisie). De integrale ontwikkelstrategie voor Twente gaat over ruimte, mobiliteit, verstedelijking, leefomgeving en verhouding stad en platteland.

2.2.2 Effect op de ambities en doelstellingen We houden vast aan de ambities van het programma: Almelo en de regio rondom zijn economisch sterker, met meer groei. Meer Almeloërs zijn aan het werk. In Almelo zijn meer banen beschikbaar dan er beroepsbevolking is en toch heeft deze stad aanzienlijk meer bijstandsgerechtigden dan andere gemeenten in dezelfde grootteklasse. Er is sprake van een disbalans die jaren geleden is ontstaan en die grote impact heeft op de sociaal economische ontwikkeling van Almelo en op onze begroting. Onze ambitie is om die balans te herstellen ten behoeve van een toekomstbestendig en betaalbaar sociaal domein. Bij de begroting van vorig jaar hebben we de streefwaarden op de indicatoren (aantal bijstandsuitkeringen en werkgelegenheidsontwikkeling) aangepast op het effect van corona. We hebben corona op dit moment nog niet achter ons gelaten en we kunnen de effecten nog niet overzien. Daarom houden we nu voorlopig vast aan de streefwaarden.

8

2.2.3 Concrete voorstellen Het is van belang om de ingezette koers, projecten en initiatieven uit het programma Economie en Participatie volop door te zetten in 2022. Om daar ook in 2022 de vruchten van te kunnen (blijven) plukken: • De inzet van het ondernemersloket om een goede dienstverlening aan onze ondernemers te kunnen bieden • De revitalisering van bedrijventerreinen • Het Twents Huis van de Logistiek • Samenwerkingen met het Innovatieplatform van Heracles, Ontdek Hightech Almelo, de Hightech Academy. • Het Schuldenlab en de projecten • Vervolg mogelijke uitbreiding XL Businesspark Het blijft een uitdaging om inwoners die al langere tijd in de bijstand zitten weer aan het werk te krijgen. Daarnaast moeten de mensen die als gevolg van de coronacrisis in de bijstand zijn gekomen actief blijven en zo snel mogelijk weer aan het werk. Deze groep krijgt extra aandacht en ondersteuning van de arbeidsmarktcoaches. Ook maken we gebruik van het Twenteportaal. In dit portaal bieden we werkgevers de mogelijkheid om zelf kandidaten uit ons bestand te selecteren. De inwoners die al wat langer in de bijstand zitten en waarvan is vastgesteld dat regulier werken nu nog niet tot de mogelijkheden behoort gaan we via de maatschappelijk nuttige tegenprestatie activeren.

Om werken vanuit de bijstand te stimuleren willen we starten met een premie voor inwoners die (deels) vanuit de bijstand aan het werk gaan (de deeltijdpremie). We zien deeltijdwerk niet langer alleen als middel om volledige bijstandsonafhankelijkheid te bereiken maar ook als doel voor inwoners waarbij volledige uitstroom naar werk niet mogelijk is. Zoals al eerder aangegeven onderzoeken we de haalbaarheid van de invoering van de Wet Grootstedelijke Problematiek. Met als doel de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van bepaalde wijken in Almelo vergroten en instroom van mensen van buiten Almelo in de bijstand te kunnen beperken. Daarnaast bekijken we ook andere (huisvestings)instrumenten. Afhankelijk van de uitkomsten van dat onderzoek is in 2022 een vervolg nodig in de uitvoering. We willen profiteren van de extra middelen en projecten die via de arbeidsmarktregio beschikbaar komen. Dat vraagt capaciteit en inzet. Er wordt een regionaal mobiliteitscentrum voor de crisisdienstverlening ingericht, gericht op dienstverlening voor werkbehoud van werkenden. Daarnaast willen we gericht investeren in kwetsbare doelgroepen, die op dit moment een extra achterstand oplopen door corona als het gaat om kansen op de arbeidsmarkt. Daarbij gaat het o.a. over extra inzet van middelen voor jongeren en mensen met een arbeidsbeperking.

En is er een pilot “Doorlopende lijn van Zorg naar Werk”, waarbij vanuit de samenwerking tussen de gemeente Almelo, werkgevers, zorgpartijen en onderwijsinstellingen, ontwikkeltrajecten worden opgezet voor de doelgroep met een arbeidsbeperking. Voor inwoners met psychische klachten zetten we IPS (Individuele Plaatsing en Steun) trajecten in en wordt via sleutelfiguren intensiever samengewerkt tussen GGZ en gemeente/Werkplein. Met het Schuldenlab willen we doorgaan en intensiveren om ergere problemen te voorkomen. We doen dit samen met de partners uit de stad waarbij we vooral op preventie inzetten. Daarom willen we door blijven gaan met vroegsignalering. En versterken we het lokale netwerk (zoals Schuldhulpmaatje of Thuisadministratie) om inwoners op te vangen en te helpen. We blijven inzetten op lopende projecten als Collectief Schuldregelen, de doorbraakmethode en de Nederlandse Schuldhulproute zodat we daar in 2022 de effecten van blijven zien.

9

Om het profiel van Almelo Waterstad te versterken stellen we voor om een vaarroute om en door Almelo mogelijk te maken. Deze investering is meerjarig en vraagt om commitment van partners.

2.3 Programma Binnenstad 2.3.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) Trends en ontwikkelingen: • Inwoners zijn sinds twee jaar veel positiever over de binnenstad • Vooral de bereikbaarheid per fiets, het water en de horeca en terrassen worden in Almelo goed gewaardeerd • Het aantal bedrijven in de binnenstad is licht toegenomen met drie procent (in 2019. Gegevens 2020 nog niet beschikbaar) • De verwachting is dat het aantal retailbedrijven in de binnenstad de komende periode zal afnemen door verdunning van het aanbod aan filiaalbedrijven en stoppende bedrijven. De horeca zal zich sneller herstellen naar het niveau van voor de crisis, terwijl niet-dagelijkse detailhandel naar verwachting gedeeltelijk zal herstellen. • Deze terugtrekkende beweging van filiaalketens uit binnensteden biedt tegelijkertijd ook weer kansen, aangezien de binnenstad toegankelijker kan worden voor kleinere, lokale ondernemingen en andere bedrijvigheid dan winkels. Daarmee kan Almelo zich dan juist onderscheiden van grotere steden met vooral filiaalketens. • De lokaal verzorgende functie van de binnenstad wordt door corona nog eens extra onderstreept. De binnenstad zal relevanter worden voor bewoners uit de directe omgeving. De boodschappenfunctie wordt voor middelgrote steden belangrijker. • Tot op heden merkt de woningmarkt nog weinig van corona.

Het animo voor binnenstedelijk wonen zal naar verwachting de komende periode ook niet minder worden. Dit biedt kansen voor verdere transformatie in de binnenstad. • De leegstand in de binnenstad van Almelo is de afgelopen jaren afgenomen, maar gezien corona bestaat er wel een risico dat de leegstand de komende periode zal toenemen. Of dit een tijdelijk of permanent effect is, is lastig te voorspellen. • Op korte termijn zal het aanbod in de binnenstad afnemen doordat bepaalde sectoren (o.a. horeca, cultuur, recreatie, detailhandel) zwaarder zijn getroffen dan anderen. Op langere termijn zal het aanbod zich positief kunnen ontwikkelen als leegstand wordt ingevuld met nieuwe publieksgerichte concepten. Zie www.binnenstadsmonitoralmelo.nl voor andere relevante binnenstadsontwikkelingen.

2.3.2 Effect op de ambities en doelstellingen Het afgelopen jaar is natuurlijk een jaar geweest met uitdagingen voor iedereen, maar in het bijzonder voor onze ondernemers en culturele instellingen. De huidige verwachtingen zijn dat de komende periode verdere versoepelingen doorgevoerd kunnen worden en daarmee terrassen, restaurants, winkels, theaters en andere voorzieningen hun deuren weer kunnen openen. De effecten van alle coronamaatregelen op lange termijn zijn echter lastig in te schatten. De vraag is in hoeverre dit leegstand in de binnenstad of veranderend consumentengedrag zal veroorzaken. Landelijk is de verwachting dat 15% van de bedrijven in de non-foodsector zal stoppen. Maar de vraag is hoe dit precies zijn weerslag zal krijgen in Almelo, en in hoeverre of hoe snel de bezoekersaantallen aan onze binnenstad van voor de crisis zich weer herstellen. De tijd zal het leren. Hoewel we als gemeente niet op alles 10

invloed hebben, blijven we vanuit het programma Binnenstad inzetten op de ambities zoals deze in de koers voor de binnenstad zijn geformuleerd. We hebben de doelstelling voor 2022 voor het aantal bezoekers van de binnenstad wel met circa 30 procent naar beneden bijgesteld, maar gaan ons inzetten om in de jaren erna het oorspronkelijke doel alsnog te halen. Het streven blijft ook om de leegstandsdoelstelling voor het kernwinkelgebied te behouden (0 m2 in 2022), ondanks dat deze onder druk staat. We hebben de doelstelling voor de transformatiegebieden en stadskwartieren bijgesteld en streven naar een gelijkblijvende of dalende leegstand ten opzichte van 2018 Door de lange sluiting vanwege de coronamaatregelen staat de bedrijfsvoering voor veel culturele instellingen onder druk. Het risico bestaat dat dit leidt tot een verschraling van het culturele aanbod. Door de lockdown zijn de bewoners het culturele aanbod ook lager gaan waarderen. In 2019 beoordeelden inwoners het culturele aanbod nog met een 6,9. In 2020 was dat een 6,6. De oorspronkelijke doelstelling om in 2022 een 7,0 te halen staat dus onder druk.

Tegelijkertijd met deze mogelijk (tijdelijke) negatieve gevolgen van de coronamaatregelen, constateren we ook dat er verschillende nieuwe ondernemingen in onze binnenstad zijn gestart het afgelopen jaar en zien we een versnelling in de transformatie van panden van winkels naar wonen in de aanloopstraten, waaronder Grotestraat Noord. Het doorzetten van deze transformatie vraagt wel om een strategische visie op mobiliteit en parkeren in de binnenstad. Er is sprake van een verschuiving van snelle naar langzame mobiliteit. Daarnaast legt het programma in de binnenstad door herontwikkelingen en transformatie druk op de parkeerbalans uitgaande van de huidige normen en richtlijnen. Om onze ambities en doelstellingen voor de binnenstad te kunnen realiseren, zal gekeken moeten worden naar mobiliteit en parkeren in de binnenstad.

2.3.3 Concrete voorstellen Versterken Transformatie We stellen voor om nog sterker in te zetten op transformatie. Transformatie concentreert zich tot nu toe vooral in de aanloopstraten, waarbij langdurig leegstaande winkelpanden een andere functie krijgen. Echter, de kans is reëel dat, door bedrijfsbeëindigingen en vertrekkende filiaalbedrijven, er grote gaten gaan ontstaan in de compacte kern en de stadskwartieren. Leegstand hier is veel zichtbaarder dan in de aanloopstraten en is een risico voor de aantrekkelijkheid van de binnenstad van Almelo, waaraan de laatste jaren zo hard is gewerkt. Mocht dit probleem zich gaan voordoen, dan zijn vanaf 2023 eventueel extra middelen nodig. Bereikbaarheid binnenstad verbeteren Het bereikbaar houden van de binnenstad voor bezoekers, bewoners en ondernemers is van belang voor de ontwikkelingsmogelijkheden van de binnenstad. Gezien de veranderende functie van de binnenstad van place to buy naar place to be en de transformatie van winkels naar andere functies in delen van de binnenstad, wordt de ruimte voor de auto in de binnenstad steeds beperkter. Het openbaar vervoer en de fiets bieden een aantrekkelijk alternatief. We stellen daarom voor om de komende jaren in te zetten op het verbeteren van de fietsaantrekkelijkheid (o.a. door verbeteren fietsparkeren) en het verbeteren van het busstation.

Inzetten op herontwikkeling/Stadskade Na de bouw van Haven-Zuid, de terugkomst van het water in de binnenstad met de havenkom en het opnieuw inrichten van het Marktplein wordt gestart met de volgende fase, namelijk de herontwikkeling van het gebied Stadskade. De gemeente Almelo en de HMO werken samen aan de ontwikkeling van het deelgebied Stadskade. De Stadskade dient bij te dragen aan de economische vitaliteit, sociale veiligheid, duurzaamheid en 11

leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van de binnenstad. Voor dit gebied is een plan van aanpak uitgewerkt. Aan de hand daarvan wordt naar verwachting eind dit jaar de gewenste invulling gekozen. Dat wordt vertaald in een concreet uitvoeringsplan en daarbij behorende investeringsbedrag. Ten behoeve van de gefaseerde investeringen stellen wij voor vanaf 2024 oplopende bedragen voor kapitaallasten in te boeken. Visie op mobiliteit en parkeren Parkeren is een essentieel vraagstuk binnen de ontwikkeling van de Almelose binnenstad. Het is noodzakelijk om te bepalen hoe Almelo in de toekomst omgaat met mobiliteit en parkeren in de binnenstad. Bij binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen is het belangrijk om niet alleen te kijken naar parkeernormen, maar ook bijvoorbeeld naar verschillende soorten mobiliteit (auto, fiets, OV), gebruik en ligging parkeervoorzieningen en differentiatie naar doelgroepen. Hoewel dit binnen het project stadskade een belangrijk onderdeel is, is het komen tot deze andere manier van kijken naar mobiliteit en parkeren programma-binnenstad-overstijgend. Het is dan ook van belang dat dit de komende periode gezamenlijk wordt opgepakt vanuit het programma binnenstad en onze verkeersadviseurs. Inzet op samenwerking We zetten extra in op verbeterde samenwerking in de binnenstad, onder andere door middel van het invoeren van een bedrijveninvesteringszone (BIZ).

Het is van belang, juist in deze tijden, dat ondernemers en eigenaren goed georganiseerd zijn en onderling en met partners in de stad samenwerken. We blijven inzetten op het versterken van de beleving We blijven inzetten op het vergroenen van de binnenstad en het versterken van het profiel Almelo Waterstad. Dit doen we om de beleving en aantrekkelijkheid van de Almelose binnenstad verder te versterken. Ook wordt samen met onze partners in de stad gekeken hoe de komende periode een extra inspanning geleverd kan worden om, door activiteiten en (kleinschalige) evenementen, een extra impuls te geven aan de binnenstad en de aantallen bezoekers.

2.4 Programma Veiligheid 2.4.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) De afgelopen jaren hebben we ons ingezet om Almelo veiliger te maken. Het succes is vooral te danken aan een mix van instrumenten en de samenwerking tussen alle veiligheidspartners. Het beleid ten aanzien van veiligheid is op orde en de uitvoering van bestuursrechtelijke maatregelen functioneert goed. Dat willen we graag zo houden. Binnen het veiligheidsdomein kennen wij een aantal kerntaken die onze basis vormen: ▪ casuïstiek openbare orde en maatschappelijke onrust ▪ vorm en inhoud van werkzaamheden borgen in beleid voor transparantie en uniformiteit ▪ diverse preventie activiteiten, zoals bewustwording- en voorlichtingscampagnes ▪ onderhouden en versterken van de samenwerkingsrelaties met zowel interne als externe partners Daarnaast is flexibiliteit van belang om bij onvoorziene omstandigheden efficiënt en slagvaardig te kunnen optreden. Deze omstandigheden kunnen ertoe leiden dat prioriteiten en werkzaamheden verschuiven. Verharding en verplaatsing van ondermijning We zien dat bepaalde vormen van ondermijning zich verplaatsen en ‘harder’ worden. Door onze daadkrachtige aanpak van drugscriminaliteit binnen Almelo in woonwijken zien we bijvoorbeeld dat dit zich verplaatst naar het buitengebied of een waterbedeffect heeft naar andere gemeenten.

In dit kader zien we ook een ontwikkeling van opkomst van synthetische drugs. We verwachten dat deze trend zich verder doorzet.

12

Tegelijkertijd zien we dat een krachtig en handhavend optreden vanuit de overheid bijdraagt aan het vertrouwen van onze inwoners in de gemeente. Doordat er minder fysiek mogelijk is door de corona-maatregelen, zien we een toename en ontwikkeling van gedigitaliseerde criminaliteit: cyber-criminaliteit. Dit is niet gebonden aan gemeentegrenzen, waardoor regionale samenwerking van belang is. Ook zien we een toename in het aantal meldingen en overtredingen inzake illegale prostitutie in de wijken. We maken gebruik van een handhavingsarrangement om deze overtredingen aan te pakken en de overlast in wijken tegen te gaan zodat het woon- en leefklimaat weer wordt hersteld. Verder hebben ondernemers het financieel moeilijker. Het grootste risico in deze crisis is dat financieel noodlijdende bedrijven minder weerbaar zijn voor ondermijnende criminaliteit. Deze bedrijven bieden een uitgelezen kans om geld wit te wassen of worden als een aantrekkelijke locatie gezien die kan dienen als uitvalsbasis voor de criminele activiteiten. Zorg en Veiligheid Vaak zien we bij kwetsbare inwoners een opeenstapeling van persoonlijke problemen zoals: eenzaamheid, woningnood, werkloosheid, schulden, psychische klachten, verstandelijke beperking, verslavingen e.d. Deze problematiek kan ertoe leiden dat kwetsbare inwoners eerder slachtoffer kunnen worden van misbruik of in criminaliteit vervallen.

Daarnaast kan dit leiden tot overlast en negatieve invloed op de veiligheidsbeleving in de wijken. Blijven inzetten op het versterken van de sociale basis in de wijken is dan ook van groot belang. Jeugd en Veiligheid Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst, maar diezelfde jeugd is ook kwetsbaar en gevoelig voor criminele invloeden van buitenaf. Jeugdigen zijn volop bezig met het ontdekken van hun individualiteit. Daarbij geldt voor een aantal dat ze een bepaalde bewijsdrift hebben. Met name voor kwetsbare jongeren geldt dat het risico groter is om in aanraking te komen met criminaliteit. We willen voorkomen dat onschuldige overlast zich ontwikkelt tot jeugdcriminaliteit en grensoverschrijdend gedrag en bevorderen dat jeugdigen veilig opgroeien en later als volwassenen volwaardig mee kunnen doen in de maatschappij. Radicalisering en polarisatie In de samenleving is sprake van een verscherping van tegenstellingen tussen groepen, die kunnen leiden tot spanningen. Denk hierbij aan de verschillen tussen afkomst, religie, rijk en arm, politieke voorkeur etc. Verschillende actuele maatschappelijke thema’s vergroten de tegenstellingen tussen groepen, zoals standpunten over de aanpak van corona, vaccineren, Black Lives Matter, Zwarte Piet discussie, de boerenprotesten.

Dit kan leiden tot hardnekkige tegenstellingen, waarbij groepen niet meer bereid zijn om positief met elkaar in gesprek te gaan en bereid zijn steeds verder te gaan om anderen van hun standpunten te overtuigen. Uiteindelijk kan dit leiden tot radicalisering; demonstraties die uit de hand lopen of het aanzetten tot geweld. Polarisatie kan de voedingsbodem zijn voor maatschappelijke onrust in de samenleving, dat zich uit in groepen die worden buitengesloten.

2.4.2 Effect op de ambities en doelstellingen Bovenstaande trends en ontwikkelingen kunnen leiden tot maatschappelijke onrust en zijn een bedreiging voor de veiligheid en integriteit van onze stad. Door in een vroeg stadium nog intensiever samen te werken met interne en externe partners willen wij trends doorbreken van repressie naar preventie. Een goede balans tussen repressieve en preventieve maatregelen draagt bovendien bij aan de veiligheidsgevoelens van onze inwoners en ondernemers en aan het zijn van een betrouwbare en zichtbare partner.

13

2.4.3 Concrete voorstellen ▪

▪ ▪ ▪ ▪

▪

▪

▪

Ondermijning is een ingewikkeld probleem dat diep in de samenleving geworteld is. Voor de aanpak ervan is een lange adem nodig. Onze stevige integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit en handhaving (lokaal en (boven)regionaal) blijven wij voortzetten en doorontwikkelen, waarbij we inspelen op actuele ontwikkelingen en mogelijkheden. Versterken van de weerbaarheid van de overheid om niet onbedoeld criminele activiteiten te faciliteren. Versterken van de weerbaarheid van de maatschappij door bewustwording en meldingsbereidheid van de samenleving te verhogen en opwerpen barrières met relevante (private) partners. Door meer datagericht te werken willen wij meer werken vanuit overzicht, trends en ontwikkelingen en minder reactief en op basis van incidenten acteren. We willen dat zorg- en veiligheidsprofessionals intensiever samenwerken aan concrete veiligheidsvraagstukken en elkaar versterken. De komende jaren moet deze samenwerking verder worden uitgebouwd zodat de professionals elkaar versterken in het dagelijkse werk. Het borgen van een thematische aanpak van onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid zoals aanpak personen met verward gedrag, mensenhandel, implementatie aanpak voorkoming escalatie (AVE). Bij de aanpak jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit willen wij door middel van vroegsignalering onze (kwetsbare) jeugdigen in kaart brengen en monitoren.

Door meer zicht te hebben aan de voorkant, willen wij het verder afglijden van de jeugdige vroegtijdig voorkomen. Dit vraagt om intensivering van onze integrale aanpak door alle betrokken professionals zoals de jongerenwerkers, wijkcoaches, (jeugd)politie en aandachtsfunctionarissen binnen de scholen. Het is van belang om polarisatie in een vroeg stadium aan te pakken om escalatie te voorkomen. Dat doen we op verschillende manieren: 1. Scherp zijn op signalen van polarisatie, met name als er sprake is van radicalisering en de bereidheid om geweld te gebruiken. Alle signalen worden serieus geanalyseerd en waar mogelijk vinden interventies plaats. 2. Betrokken functionarissen worden getraind om signalen te herkennen en ook preventief op te treden waar mogelijk. 3. Weten wat er speelt in de samenleving door periodiek in gesprek te gaan met sleutelfiguren in de samenleving. En ze ook met elkaar in gesprek te laten gaan. 4. Voor een sluitende aanpak is een goede verbinding tussen zorg en veiligheid van groot belang.

2.5 Programma Duurzaamheid 2.5.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) Het onderwerp duurzaamheid is erg actueel, zowel landelijk, regionaal als lokaal. Er zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed zijn op het programma Duurzaamheid. Positieve ontwikkelingen • De nadruk in de samenleving lijkt steeds meer te liggen op wát we kunnen doen tegen/met klimaatverandering, in plaats van óf we iets moeten doen. Een ieder is zich steeds meer bewust van klimaatverandering en veel mensen zijn bereid een bijdrage te leveren. De vragen die nu leven gaan meer over de manier waarop we dit moeten aanpakken en hoe mensen zelf iets kunnen bijdragen. •

Mensen werken veel thuis. Ook na corona zal er meer vanuit huis gewerkt worden dan voor maart 2020. Hierdoor vinden minder reisbewegingen plaats en is er minder kantoorruimte nodig. Online participatie krijgt steeds meer vorm. Ook in de toekomst kan dit een mooie manier zijn om mensen te bereiken die niet naar informatieavonden komen.

14

•

Het herstel vanuit de corona-crisis moet een duurzaam herstel zijn, zo vinden ook de Europese Commissie en onze Rijksoverheid. De combinatie van woningbouw, verduurzaming en stadsontwikkeling kan hier een grote bijdrage aan leveren. Deze drie aspecten kunnen dan ook niet los van elkaar worden gezien, maar kunnen elkaar juist versterken en bijdragen aan de leefbaarheid in onze stad. De duurzame ambities uit de Omgevingsvisie moeten we vasthouden, juist wanneer economisch herstel benodigd is.

•

De opwekking van duurzame energie in Almelo gaat voortvarend. Vanuit het programma Duurzaamheid wordt volop ingezet op zon op dak, onder andere door de mogelijkheden continue onder de aandacht te brengen en bedrijven en inwoners hierbij met inhoudelijk advies te faciliteren. Het effect is dat er al 35 megawatt (ongeveer 35 hectare) aan zon op grote daken en op kleine daken 18 megawatt (ongeveer 18 hectare) gerealiseerd is in Almelo. En daarnaast levert zonnepark Aadijk 40 megawatt aan duurzame energie.

Uitdagingen en risico's • De energietransitie is een complex vraagstuk waarbij draagvlak van inwoners essentieel is. Dit vraagt om maatwerk op inwonersniveau. Inwoners hebben de behoefte om meegenomen te worden in het gehele proces van verduurzaming. Dit is een erg intensief traject, wat vraagt om veel personele capaciteit. Om dit draagvlak te kunnen realiseren is vertrouwen in de gemeente van groot belang. Dit moet verder versterkt worden. •

Ook kunnen door de huidige omstandigheden naar aanleiding van de coronacrisis het verduurzamen van gebouwen, plaatsen van zonnepanelen en aanschaf van elektrische auto’s bij bedrijven en inwoners een iets lagere prioriteit krijgen.

•

Daarnaast zijn er onzekerheden op het gebied van financiële tegemoetkomingen vanuit het Rijk en de benodigde wettelijke kaders. Er is door het Rijk nog niet tegemoet gekomen aan de voorwaarden die gemeenten via de VNG aan de uitvoering van het Klimaatakkoord hebben gesteld. Het onderzoek naar de uitvoeringskosten is gereed. Hieruit is gebleken dat de uitvoering van het Klimaatakkoord voor gemeenten een majeure opgave is. Pas in de eerste helft van 2022 komt meer duidelijkheid over hoeveel de gemeente kan verwachten. De huidige programmagelden van de gemeente Almelo zijn onvoldoende. Vooruitlopend hierop is een overbrugging noodzakelijk.

•

De maximale capaciteit van het elektriciteitsnet is bereikt en moet versterkt worden, dit kost jaren. Nieuwe zonneparken of grote hoeveelheden zonnepanelen op bedrijfsdaken (de zogenaamde grootverbruik-aansluitingen) kunnen tijdelijk niet worden aangesloten. Dit geldt niet voor kleine bedrijven en huishoudens; zij kunnen nog worden aangesloten. De uitplaatsing van het hoogspanningstracé uit de stad en daarmee versterking van het elektriciteitsnet kunnen dit probleem deels oplossen, dit wordt uitgevoerd na 2023.

•

Vanwege klimaatverandering krijgen we te maken met extremere weersomstandigheden, zoals hitte, droogte en wateroverlast. De risico's hiervan zijn in beeld gebracht. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om toegankelijkheid van hulpdiensten. Niet alleen de openbare ruimte, maar ook tuinen van inwoners, kunnen een rol spelen bij klimaatadaptatie.

15

2.5.2 Effect op de ambities en doelstellingen Naast de doelstellingen uit het programma hebben we ook ambities vastgelegd in de Duurzame Energieladder en de Warmtevisie, en er wordt nu gewerkt aan de klimaatadaptatiestrategie. Voor het realiseren van de programmadoelen hebben we de beleidsfase grotendeels achter ons gelaten en we zitten nu in de uitvoeringsfase. •

Zonder de juiste financiële en juridische randvoorwaarden (voor zowel inwoners als gemeente) kunnen de ambities op het gebied van aardgasvrij in het gedrang komen. Hierin zijn we afhankelijk van externe partijen, met name het Rijk. Als uitgangspunt is in de Warmtevisie opgenomen, dat wanneer de warmtetransitie niet betaalbaar is voor inwoners, we hier niet mee door gaan. Er wordt momenteel al gewerkt aan oplossingen vanuit het Rijk. Via de G40 denken we hier proactief in mee.

•

De beperkte netcapaciteit op het elektriciteitsnet kan ervoor zorgen dat de doelstelling duurzame opgewekte energie die is afgesproken in het programma (2022) niet gerealiseerd kan worden. Ook hier zijn we afhankelijk van externe partijen. We kijken samen met de netbeheerder naar mogelijke oplossingen.

2.5.3 Concrete voorstellen Bij het herstel vanuit de corona crisis moet voldoende aandacht zijn voor duurzaamheid. Bij stadsontwikkelingen moet niet alleen gekeken worden naar economische aspecten, maar moet er ook focus liggen op een leefbare, duurzame stad. Door stadsontwikkeling, woningbouw, de warmtetransitie, klimaatadaptatie en onderhoud openbare ruimte meer te integreren en te koppelen aan wijkaanpakken, kunnen we samen zorgen voor een leefbare stad. De opgaven op verschillende terreinen zijn groot en raken elke inwoner. Wanneer ze los van elkaar gezien worden kunnen ze elkaar schaden, maar gezamenlijk kunnen ze elkaar versterken. De energietransitie en de klimaatadaptatie slagen alleen als iedereen mee kan doen. Maatwerk en persoonlijke begeleiding is noodzakelijk. We steken meer in op bewustwording door inwoners en bedrijven te stimuleren met het nemen van energiebesparende maatregelen (zoals isolatie), het opwekken van duurzame energie en het vergroenen van hun eigen omgeving. Verduurzaming draagt bij aan de uitstraling en de leefbaarheid van de wijk en dus de stad Almelo. Dit kost tijd aan de voorkant maar levert uiteindelijk een mooie toekomstbestendige stad op waar het fijn leven en werken is.

2.6 Programma Omgevingswet 2.6.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) •

•

•

•

De Eerste Kamer bestudeert de uitvoerbaarheid van de wet en de verwachting is dat rond de zomer meer duidelijkheid volgt over de definitieve invoeringsdatum. Vooralsnog gaan we er vanuit dat de wet op 1 januari 2022 wordt ingevoerd. De verwachting is dat veel inwoners en bedrijven (initiatiefnemers) nog onder het oude stelsel een vergunningaanvraag in willen dienen voordat de Omgevingswet is ingevoerd. Dit betekent mogelijk een extra hoog aantal vergunningaanvragen. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is aan rijkszijde en leveranciers niet op tijd gereed. De interne voorbereidingen liggen op schema, de software is aangeschaft en er wordt intern geoefend met de software. Wij zijn er klaar voor. De winkel is open terwijl we met een grote transformatie bezig zijn, dit wringt met elkaar.

16

• •

•

Vanwege corona en vanwege het hiervoor genoemde punt zijn er minder pilots uitgevoerd en hebben er minder fysieke bijeenkomsten plaatsgevonden in het kader van het nieuwe manier van werken. Het is nog niet bekend wat de structurele financiële effecten zullen zijn van de invoering van de Omgevingswet. In ieder geval zullen er gevolgen zijn voor de leges, deze worden mogelijk naar beneden of naar boven bijgesteld. Er komt een geheel nieuwe legesverordening. De inhoudelijke keuzes die nog gemaakt moeten worden moeten ook vertaald worden naar financiële effecten. Deels zal dit in de loop van dit jaar plaatsvinden daarnaast zullen ook de komende jaren keuzes gemaakt moeten worden in het omgevingsplan die effect zullen hebben op de financiën. Vanwege corona is het belang van een goede inrichting van de fysieke leefomgeving nog belangrijker geworden. Met name integraal kijken naar welke maatschappelijke opgaven we moeten/willen realiseren en wat dit betekent voor de fysieke leefomgeving (Omgevingsplan).

2.6.2 Effect op de ambities en doelstellingen De invoering van de Omgevingswet loopt door tot en met 2029. De ambities en doelstellingen blijven overeind en hier zal de komende jaren nog hard aan gewerkt worden. De doelstelling van het realiseren van een integrale omgevingsvisie is inmiddels gerealiseerd. Voor het strategische doel: "de inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van de regels van het omgevingsrecht vergroten" is het van belang dat de doelen uit de omgevingsvisie worden vertaald naar het omgevingsplan. Concreet betekent dit dat alle regels die gelden voor een bepaald gebied, zowel op het gebied van sociaal als veiligheid en fysiek opgenomen moeten worden in het omgevingsplan. We streven er naar dat het omgevingsplan gereed is in 2025 conform het door het college vastgestelde plan van aanpak. Eén van de doelen uit het programma is het versnellen en verbeteren van de besluitvorming en één aanvraag (afgehandeld binnen 8 weken), één ingang voor initiatieven en vergunningaanvragen. Voor de realisatie van dit doel zijn inmiddels een intake- en omgevingstafel ingericht. Om deze systematiek goed te laten werken is het van belang dat er nauw wordt samengewerkt met de ketenpartners en dat de kaders aan de voorkant helder zijn zodat er snel ingespeeld kan worden op een initiatief c.q. aanvraag.

De eerstvolgende mijlpaal is 1-1-2022 wanneer de Omgevingswet van kracht wordt. Dan moet voldaan zijn aan de minimale acties zoals de VNG die heeft geformuleerd. Dit vraagt met name in de tweede helft van 2021 nog veel bestuurlijke besluiten en ambtelijke inzet conform de projectplannen.

2.6.3 Concrete voorstellen Aan de omgevingstafel worden alle verschillende belangen met elkaar gedeeld en wordt besproken hoe het initiatief gerealiseerd kan worden. Bij dit gesprek zijn dus zowel de ketenpartners als de initiatiefnemer zelf aanwezig. Om dit gesprek en deze belangenafweging efficiënt, goed en soepel te laten verlopen is een professioneel en deskundige voorzitter en een secretaris van wezenlijk belang. Het gaat hier over nieuwe taken die voortvloeien uit nieuwe werkwijzen vanuit de Omgevingswet. Een van de ketenpartners aan de omgevingstafel is de GGD. De GGD dient in voorkomende gevallen advies uit te brengen over initiatieven die de volksgezondheid raken. Deze verplichte advisering i.h.k.v. verlengd lokaal bestuur is een nieuwe taak voor de GGD en betekent een uitbreiding van hun takenpakket. Op de onderdelen waar vertraging is opgelopen is er de komende jaren nog voldoende ruimte om deze vertraging weer in te lopen. De realisatie van de volledige implementatie van de Omgevingswet loopt nog door tot en met 2029.

17

2.7 Programma Nieuwstraatkwartier 2.7.1 Trends en ontwikkelingen (incl. corona-effecten) •

•

•

•

Veel activiteiten liggen door corona stil, dit raakt de contacten met en tussen inwoners in de wijk en dat:  Vertraagt de uitbouw van de aanpak van programma Nieuwstraatkwartier.  Kan het vertrouwen van inwoners in de toekomst van de wijk en in de gemeente en andere (overheids-) organisaties negatief beïnvloeden. Door corona gedwongen spelen de contacten zich op afstand af. E-participatie biedt kansen om de communicatie met bewoners vorm te geven. Ontwikkeling van randvoorwaarden voor e-participatie verdient prioriteit. Via online manieren kunnen we inwoners betrekken wanneer dit fysiek niet mogelijk is. De energietransitie is een opgave voor iedereen en in het bijzonder voor inwoners van kwetsbare wijken:  Werken aan bewustwording.  De leefbaarheid en de uitstraling in het Nieuwstraatkwartier verbeteren door de duurzaamheidsopgave. Ervaringen in andere kwetsbare wijken in het land leren dat een gedragen aanpak vraagt om een geduldig langjarig proces. Het gaat om bouwen aan vertrouwen en een gezamenlijk gedragen visie. We zijn net begonnen in het Nieuwstraatkwartier. Vraagstukken als bevordering van de leefbaarheid, het tegengaan van ondermijning en de energietransitie vragen langdurige aandacht. Dit maakt dat stoppen voordat de, in het programmacontract afgesproken, 10 jaar voorbij zijn geen optie is.

2.7.2 Effect op de ambities en doelstellingen •

• •

Programma Nieuwstraatkwartier investeert in het opbouwen van relaties met inwoners, ondernemers en organisaties.  Contacten die er al zijn, onderhouden we op afstand. Verdere uitbouw van relaties is nu niet mogelijk.  Er is een risico dat we straks opnieuw moeten investeren in het opbouwen van de relaties met inwoners. E-participatie biedt kansen, zeker in corona-tijd. Vraagstuk is welke vormen aansluiten bij de inwoners van het Nieuwstraatkwartier. In het Nieuwstraatkwartier wonen huiseigenaren met een smalle beurs in oudere woningen (in een gedateerde technische staat):  Niets doen is geen optie! Door de verwachte stijging van de kosten van (fossiele) brandstof, gaat een steeds groter deel van het inkomen van deze huiseigenaren naar de energiekosten. Met als risico energiearmoede en een verdere toename van achterstand.  De energietransitie biedt kansen. Bij een verouderde woning gaan verduurzaming en verbetering hand in hand omdat pas na de verbetering van de woning, de verduurzaming kan renderen. De energietransitie biedt kansen om de woning te verbeteren.  Verbeterde woningen hebben een positief effect op de uitstraling van de woningen en de leefbaarheid in de wijk.

18

2.7.3 Concrete voorstellen Energietransitie als integrale wijkaanpak In kwetsbare wijken gaat de energietransitie hand in hand met andere maatschappelijke opgaven. Verduurzaming van particulier woningbezit rendeert alleen wanneer dit samengaat met een investering in de bouwkundige staat van de woning. Verbeterde woningen dragen bij aan de uitstraling en de leefbaarheid van de wijk. In het Nieuwstraatkwartier blijven we de energietransitie aanjagen door: • Concrete acties om te investeren in het vergroten van de bewustwording voor duurzaamheid en verbetering. • De stratenacties met de bakfiets voor de Regeling Reductie Energiegebruik. Hiermee brengen we het gesprek met huiseigenaren over duurzaamheid en verbetering van woningen op gang. De aanpak sluit aan bij de vragen en behoeften van huiseigenaren. • Verder uitbouwen van de aanpak met maatwerk en persoonlijke begeleiding. Deze aanpak bewees zijn meerwaarde. • Deze aanpak doorontwikkelen voor de aanpak in andere kwetsbare wijken. Bedrijfsterrein Achter de molen In 2021 wordt de scenarioanalyse opgeleverd. Uitgangspunt is dat het bedrijfsterrein een meerwaarde krijgt voor de wijk én de stad. Na vaststelling van het gewenste scenario wordt een businesscase opgesteld voor de uitvoering van het scenario.