Jaarverantwoording 2023 na accountantscontrole - bijlage 2 - Jaarverantwoording 2023 - Directie versie jaarverantwoording

Jaarverantwoording Gemeente Almelo 2023 Vastgesteld door de raad op 18 juni 2024 Registratienummer (INT-92060)

1

Voorwoord De Jaarverantwoording 2023 geeft u inzicht in de inspanningen en resultaten van het jaar 2023. In 2023 zijn op het gebied van stedelijke ontwikkeling flinke stappen gezet. De woningbouwplanning en programmering 2021 t/m 2030 is vastgesteld, de ontwikkelvisie Almelo Centraal is opgesteld met daaruit volgend de startnotities voor Westerdok en Achter de Molen. Verder zijn de startnotities voor de gebiedsvisies Leemslagen, Aalanderveld, Bornerbroek en Aadorp vastgesteld. Ook zijn er concrete plannen voor de bouw van woningen in de Rumerslanden, op de locatie van het Erasmus bij het huidige Sportpark en in Parkbuurt. Voor de locatie 't Hag (Huize Alexandra) is opdracht gegeven een plan uit te werken. Verder hebben we met de aankoop van het Hofkeshuis belangrijk erfgoed kunnen bewaren voor onze stad. Samen met Hengelo, Enschede en de provincie Overijssel is gewerkt aan een Regionale Stedelijke Investeringsagenda en door de drie grote Twentse Steden is onderzocht of we gezamenlijk energiearmoede kunnen verminderen. In juli 2023 is de Perspectiefnota 2024-2027 vastgesteld. Met het vaststellen van de Perspectiefnota zijn ook de visies en strategische doelstellingen van de programma’s economie en arbeidsmarkt, klimaat en milieu, sociaal en vitaal, stedelijke ontwikkeling, zorg en veiligheid en het plan leefbare wijken en dorpen vastgesteld.

De eerste resultaten hiervan zijn zichtbaar geworden. Ook zijn de wijk- en dorpsopgaven geschreven, waarin per wijk en dorp is opgenomen welke thema’s er spelen en wat we er de komende jaren gaan doen. In de wijk De Riet hebben we met partners een start gemaakt met het leeflab. Via het leeflab willen we in de periode 2024-2026 de veerkracht van onze inwoners versterken. Ook is de Aanpak Voorkomen Escalatie doorontwikkeld en verder uitgerold en is de arbeidsmarktstrategie vastgesteld. Tot slot hebben we in 2023 via de bouwadviseurs, energiecoaches en energiefixers aan onze inwoners praktische hulp en ondersteuning geboden bij het verduurzamen van huizen. De jaarverantwoording laat een gerealiseerd resultaat zien van 18,26 miljoen euro positief. Het positieve rekeningresultaat wordt voor 8,50 miljoen euro veroorzaakt door incidentele baten en lasten. Het saldo van de structurele baten en lasten is derhalve 9,76 miljoen Er wordt een bedrag van 1,18 miljoen euro aan resultaatbestemming ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. We kijken terug op een geslaagd 2023. In de wetenschap dat er de komende jaren nog de nodige ambities en financiële uitdagingen voor ons liggen. We blijven doorbouwen op het fundament dat we hebben gelegd in de afgelopen jaren. We willen een stad zijn voor iedereen, met kansen en ontwikkelingsmogelijkheden voor alle inwoners.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, De secretaris, de burgemeester, J.H. Dijkstra

M.M. van ‘t Veld

2

Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................. 2 Inleiding .............................................................................................................................................................. 4

1 Algemeen ............................................................................................................................................. 6 1.1Samenvatting ................................................................................................................................................ 6 1.2 Resultaat....................................................................................................................................................... 9

2 Programmaverantwoording................................................................................................................ 13 2.1Programmaplan ........................................................................................................................................... 13 2.2 Basisbegroting ............................................................................................................................................ 72

3 Paragrafen ........................................................................................................................................ 108 3.1 Paragraaf Lokale heffingen ....................................................................................................................... 108 3.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 111 3.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................. 118 3.4 Paragraaf Financiering .............................................................................................................................. 126 3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 130 3.6 Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................................................. 146 3.7 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................................. 157 3.8 Paragraaf Dienstverlening ........................................................................................................................

167 3.9 Paragraaf Wet open overheid .................................................................................................................. 173 3.10 Paragraaf Majeure projecten ................................................................................................................. 186

4 Jaarrekening ..................................................................................................................................... 189 4.1 Balans ....................................................................................................................................................... 189 4.2 Baten en lasten ......................................................................................................................................... 214 4.3 Sisa en Ontwikkelagende Netwerkstad Twente ....................................................................................... 224 4.3.1 Sisa ........................................................................................................................................................ 224 4.4 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ...................................................................................... 263 4.5 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................................. 265

5 Bijlagen ............................................................................................................................................ 267 5.1 Kredietenverslag ...................................................................................................................................... 267 5.2 Wijzigingen in gedelegeerde en gemandateerde bevoegdheden ............................................................ 289 5.3 Controleverklaring .................................................................................................................................... 290

3

Inleiding In deze jaarverantwoording wordt verantwoording afgelegd over de doelen en beleidsprestaties zoals vastgelegd in de programmabegroting 2023. Door het vaststellen van deze jaarverantwoording neemt de gemeenteraad kennis van de wijze waarop wij de gestelde doelen hebben gerealiseerd. De raad wordt gevraagd een expliciet besluit te nemen over: • vaststelling van de jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening); • de financiële resultaten per hoofdtaakveld in de basisbegroting; • het gerealiseerd resultaat; • de resultaatbestemming. De jaarverantwoording bestaat uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag (deel A) Het jaarverslag betreft de beleidsinhoudelijke verantwoording en bestaat uit twee onderdelen; een programmaverantwoording en de paragrafen. In de programmaverantwoording rapporteren we over de geformuleerde kernresultaten zoals deze in de begroting 2023 staan opgenomen. De programmaresultaten worden daarbij toegelicht aan de hand van indicatoren. Hierbij wordt opgemerkt dat niet alle indicatoren eind 2023 reeds beschikbaar zijn en er in algemene zin met enige terughoudendheid moet worden omgegaan met de interpretatie van indicatoren. Immers, niet alles wat we bereiken kan worden gemeten en niet alles wat gemeten wordt zegt iets over wat er is bereikt.

De indicatoren kunnen uiteraard wel dienen als aanknopingspunt voor het gesprek over de te bereiken doelen, de hiertoe geleverde prestaties en de daarbij behorende middeleninzet. De paragrafen geven enerzijds een dwarsdoorsnede van de jaarrekening, anderzijds betreft het onderwerpen waaraan politieke of financiële risico's zijn verbonden. Jaarrekening (deel B) De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2023 en bestaat uit de balans en uit het overzicht van baten en lasten. De balans geeft inzicht in de financiële vermogenspositie per einde 2023 van de gemeente Almelo en de mutaties die zich hierin hebben voorgedaan. Het overzicht van baten en lasten geeft een verantwoording over de middelen die besteed zijn om de gestelde doelen te realiseren. Het overzicht van baten en lasten vormt tezamen met de balans de basis van het college voor de rechtmatigheidsverantwoording en voor de accountant voor de controle op de getrouwheid van de jaarrekening. Afwijkingen ten opzichte van de begroting die groter zijn dan 150.000 euro worden toegelicht in de basisbegroting (en niet in het overzicht van baten en lasten). Wijzigingen ten opzichte van de jaarverantwoording 2022 Ten opzichte van het vorige verslagleggingsjaar is een wettelijke wijziging doorgevoerd in de rechtmatigheidsverantwoording.

• Het college legt verantwoording af aan de raad over de rechtmatigheid van de financiële beheershandelingen. • De accountant rapporteert aan de raad over het getrouwe beeld van de jaarverantwoording en van de rechtmatigheidsverantwoording van het college. In eerdere jaren werd door de accountant over de rechtmatigheid en de getrouwheid gerapporteerd.

4

A. Jaarverslag Gemeente Almelo 2023

5

1 Algemeen 1.1Samenvatting Deze jaarverantwoording geeft inzicht in de beleidsmatige en financiële resultaten van de gemeente Almelo over het jaar 2023. Algemeen financieel beeld De financiële jaarverantwoording over 2023 laat een voordelig saldo van 2,44 miljoen euro zien ten opzichte van de begroting na wijziging. Gedurende het jaar heeft de raad reeds besluiten genomen die optellen tot een begroot resultaat van 15,82 miljoen euro voordelig. Het saldo van de baten en lasten is derhalve 18,26 miljoen euro over het begrotingsjaar 2023. Resultaat

Begroting N/V Realisatie N/V na wijziging 2023 Lasten 385.663 N 343.914 N Baten -396.288 V -368.506 V Saldo baten en lasten -10.625 V -24.592 V Stortingen reserves 24.478 N 24.101 N Onttrekkingen reserves -29.669 V -17.765 V Saldo mutatie reserves -5.191 V 6.336 N Resultaat 2023 -15.816 V -18.256 V

Verschil N/V -41.749 27.783 -13.967 -377 11.904 11.527 -2.440

V N V V N N V

Programma Stedelijke Ontwikkeling In 2023 ontwikkelden we de Regionale Stedelijke Investeringsagenda. Dit is een gezamenlijk bod van de gemeente Almelo, gemeente Hengelo, gemeente Enschede en de provincie Overijssel. Het is onderdeel van het bod aan het Rijk als onderdeel van de Nota Ruimte. Met ons bod laten we zien dat we een significante bijdrage kunnen leveren aan het behalen van de ambities van het rijk. Samen met de provincie nam gemeente Almelo deel aan de Provada 2023, waarbij we met belangrijke partners in de stedelijke ontwikkeling ideeën en kennis uitwisselden. Ook richtten we het Platform Stedelijke Ontwikkeling op. In dit netwerk delen we kennis en werken we samen met makelaars, woningbouwcorporaties, marktpartijen en de provincie. Tot slot belegden we 2023 de regionale samenwerking en afstemming van provincie, gemeenten en corporatie in de ambtelijke en bestuurlijke overleggen ‘Wonen Twente’. Programma Zorg en Veiligheid In 2023 is de Aanpak Voorkomen Escalatie doorontwikkeld en verder ingevoerd, zowel intern in de gemeentelijke organisatie (vooral Uitvoering Sociaal) als extern (bij zorgaanbieders en partijen in de veiligheidsketen). De Wijk GGD'er is van start gegaan en er is een intensieve samenwerking ontstaan met het bemoeizorg team, politie en andere partijen zoals woningcorporaties, huisartsen, Veilig Thuis Twente en zorgaanbieders.

Ook voerden we het verkennend onderzoek naar risico-jongeren uit. Dit onderzoek geeft een beeld van de risicofactoren, de wijken waar de risico’s het hoogst zijn, de hotspots als het gaat om jongerenoverlast, factoren die van invloed zijn op de contacten tussen jongeren en de vormen van criminaliteit waar jongeren betrokken zijn. De pilot Huis van Herstel is na aanvankelijke beëindiging, door een succesvolle lobby onzerzijds, toch verlengd tot 2025 door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Daarmee stelt zij de partijen en zichzelf in staat om te zien of een aanpak als het Huis van Herstel leidt tot lagere recidive-cijfers. Tot slot startte in de wijk Kerkelanden (in september 2023) ‘Halt in de Wijk’, met een wekelijks spreekuur in Wijkcentrum Eninver. Thema’s als weerbaarheid en groepsdruk zijn onderwerp van gesprek.

6

Programma Economie en Arbeidsmarkt In 2023 stelden we in intensieve samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties een nieuwe visie op onze economische koers en bijbehorende ruimtebehoefte op. De nieuwe visie wordt in 2024 vastgesteld. Ook stelden we de lokale arbeidsmarktstrategie vast. Met deze arbeidsmarktstrategie willen we alle inwoners perspectief bieden op een baan en gaan we jongeren met interesse voor werken in de techniek, zorg en logistiek stimuleren door te gaan. Verder werkten we het afgelopen jaar aan het versterken van de waterbeleving en de vrijetijdseconomie. Met onze partners stelden we een actieprogramma op dat de komende jaren ten uitvoer wordt gebracht. Daarnaast maakten we met de regio en provincie afspraken over de programmering van bedrijventerreinen en is er op het Bedrijvenpark Twente een poging gedaan om te komen tot een bedrijveninvesteringszone. Dit is helaas niet gelukt, in 2024 proberen we dit opnieuw. Programma Klimaat en Milieu Diverse huishoudens maakten gebruik van onze ondersteuning bij het verduurzamen: de energiecoaches adviseerden 76 woningeigenaren, 208 huishoudens gaan na contact met de bouwadviseur verduurzamingsmaatregelen uitvoeren en bij 377 huishoudens brachten de Energiefixers energiebesparende maatregelen aan.

Verder actualiseerden we de verordening woningverduurzaming en -verbetering en verhoogden we het revolverende bedrag met 5 miljoen euro. Niet alleen inwoners, maar ook bedrijven zijn aan het verduurzamen: 25 bedrijven maakten gebruik van begeleiding voor het plaatsen van zonnepanelen op dak en op bedrijventerrein Bornsestraat en in een deel van Aalderinkshoek lopen onderzoeken om met restwarmte een lokaal warmtenet op te zetten. In 2023 kende het Rijk 2,7 miljoen euro toe vanuit de SPUK Lokale aanpak isolatie. Voor de besteding van de toegekende middelen werken we aan een isolatiesubsidie voor inwoners. Om de opgave voor de windenergie te realiseren is in samenwerking met Tubbergen, Twenterand en de provincie het ontwikkelkader bestuurlijk bekrachtigd. Hierin zijn de energieopgave, technische uitgangspunten, financieel zeggenschap en participatie verankerd. Verder is in de wijk Windmolenbroek een buurtteam opgericht. Het buurtteam sprak met inwoners en stakeholders om uit te zoeken welke mogelijkheden inwoners zien om hun huis aardgasvrij-ready te maken. Het buurt/wijkplan is in 2024 opgeleverd. Tot slot startten we in 2023 met een pilotproject onder begeleiding van Stichting Pioneering om samen met acht andere overheidsorganisaties te werken aan een zo circulair mogelijk project.

Programma Sociaal en Vitaal Om de veerkracht van onze inwoners te versterken zetten we samen met Stichting ErWelzijn, Saxion Hogeschool en provincie Overijssel een leeflab in de wijk de Riet op. In de laatste maanden van 2023 vond de kwartiermakersfase plaats. Ook maakten we samen met de Coalitie KomErbij Almelo een meerjaren actieplan tegen eenzaamheid. Vanuit de SPUK GÁLA gelden voegden we een regisseur en een projectleider toe aan deze coalitie. Dit leidde al tot vele initiatieven: 10 ontmoetings(mid)dagen, 3 geluksmomenten waarbij onze inwoners andere "eenzame inwoners" betrokken en een nieuwe algemene voorziening: de ontmoetingsplaats op begraafplaats 't Groenedael. We voerden vanuit de preventieagenda de bestaande projecten "Leefstijlmakelaar" en "Scheiden zonder schade" verder uit en experimenteerden met nieuwe initiatieven. We voegden bewegen toe aan de wijkkamers en gaven invulling aan onze opgave voor valpreventie onder ouderen. Ook breidden we de rijke schooldag voor de basisschool fors uit (in uren, doelgroep, aanbod en kwaliteit) en voor het voortgezet onderwijs troffen we voorbereidingen om vanaf januari 2024 op 4 scholen te kunnen starten met een rijke schoolmiddag.

Naast dat een aantal meerjarige ontwikkelingen in gang is gezet voor het Jonge Kind (overeenstemming over de richting voor het doorontwikkelen van het kindcentrum en het via 2 onderzoeken in beeld krijgen van de beste manier waarop we effect kunnen behalen met onze middelen voor onderwijsachterstandenbeleid) zorgden we ook voor de uitbreiding van een bibliotheek op elke basisschool. Tot slot vulden we op alle peuteropvanglocaties boekenbakken met prentenboeken roulerend in het thema waarmee zij aan de slag zijn.

7

Plan Leefbare Wijken en Dorpen Voor alle 10 wijken en 2 dorpen zijn wijk- en dorpsopgaven geschreven. In de wijk- en dorpsopgaven staat per wijk en dorp welke thema’s er spelen en wat we er de komende jaren gaan doen. Bij het schrijven betrokken we maatschappelijke partners, wijk- en dorpsraden en we bevroegen inwoners op een bij de wijk/het dorp passende manier. In 2023 ondersteunden we 115 bewonersinitiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Verder stelden we de visie op gemeentelijke wijkaccommodaties vast en startten we met de vervolgonderzoeken die nodig zijn om de visie uit te voeren. Bovendien werkten we aan de aanpak van onderop, samen met andere (maatschappelijke) partners in de wijk. In de Boomplaats (Ossenkoppelerhoek) doen we dit bijvoorbeeld met de ABCD-methode (Asset Based Community Development). Tot slot ontwikkelden we, samen met gemeente Enschede en Hengelo, het wijkkompas door. Het wijkkompas geeft in één oogopslag weer hoe een wijk er voor staat. Met indicatoren en een urgentiescore per wijk of buurt hebben we een instrument in handen om te sturen op de ontwikkeling van onze wijken. De ontwikkeling van het wijkkompas zal naar verwachting in 2024 worden afgerond.

8

1.2 Resultaat

1.2.1 Samenvatting • •

Het gerealiseerde resultaat is 18,26 miljoen euro voordelig. Het positieve rekeningresultaat wordt voor ongeveer 8,50 miljoen euro veroorzaakt door incidentele baten en lasten. Na correctie voor de incidentele baten en lasten resteert een structureel rekeningresultaat van 9,76 miljoen euro voordelig.

1.2.2 Gerealiseerd resultaat Onderstaande tabel geeft inzicht in het gerealiseerd resultaat. Het gerealiseerde resultaat bestaat uit het saldo van baten en lasten en saldo van de reserve mutaties. Resultaat

Begroting na N/V wijziging

Realisatie N/V 2023

Verschil N/V

Lasten

385.663

N

343.914

N

-41.749

V

Baten

-396.288

V

-368.506

V

27.783

N

Saldo baten en lasten

-10.625

V

-24.592

V

-13.967

V

Stortingen reserves

24.478

N

24.101

N

-377

V

Onttrekkingen reserves

-29.669

V

-17.765

V

11.904

N

Saldo mutatie reserves

-5.191

V

6.336

N

11.527

N

Resultaat 2023

-15.816

V

-18.256

V

-2.440

V

Bedragen x 1.000 euro Begroting na wijziging Het begrote resultaat van de begroting na wijziging bedraagt 15,816 miljoen euro positief. Het begrote resultaat is als volgt opgebouwd: Verloopoverzicht begrotingssaldo 2023

Begrotingssaldo

N/V

Primitieve begroting 2023

-365

V

Wijzigingen vóór voorjaarsrapportage

261

N

-4.997

V

810

N

-2.430

V

80

N

Slotrapportage 2023

-9.175

V

Begroting na wijziging

-15.816

V

Voorjaarsrapportage 2023 Aankoop Hofkeshuis Najaarsrapportage 2023 Benoeming burgemeester

Bedragen x 1.000 euro

9

Resultaat 2023 Het gerealiseerde resultaat 2023 is 18,26 miljoen euro voordelig. Dit resultaat bestaat uit twee delen: • het saldo van gerealiseerde baten en lasten exclusief mutatie reserves is 24,59 miljoen euro voordelig. Ten opzichte van de begroting na wijziging bedraagt dit saldo 13,97 miljoen euro positief. • het saldo van de gerealiseerde reserve mutaties is 6,34 miljoen euro nadelig. Ten opzichte van de begroting na wijziging is dit saldo 11,53 miljoen euro nadelig. Saldo van baten en lasten De belangrijkste verklaringen voor het voordeel van 13,97 miljoen euro op het saldo van baten en lasten ten opzichte van de begroting na wijziging: • Van de in 2023 van het Rijk ontvangen middelen voor opvang vluchtelingen maken voor 2,1 miljoen euro onderdeel uit van het resultaat. Deze middelen vallen vrij in het resultaat. • Van de middelen voor uitvoering klimaatakkoord resteert een bedrag van 641.000 euro. • Vanuit de decembercirculaire is een bedrag van 355.000 euro ontvangen voor energietoeslag en voor de invoering van de omgevingswet een bedrag van 185.000 euro. • Bij de Jeugdwet, Wmo, Beschermd wonen en Maatschappelijk opvang is per saldo een nadeel van 2,2 miljoen euro ten opzichte van de begroting. • Bij de uitvoering van de Inkomensregelingen, Wsw, beschut werken en arbeidsparticipatie is per saldo een voordeel van 1,3 miljoen euro ten opzichte van de begroting.

• Op het taakveld 8.3. Wonen en bouwen is een voordeel van bijna 800.000 euro door o.a. hogere legesopbrengsten en lagere uitgaven aan de Regionale uitvoeringsagenda. • Een voordeel van ongeveer 2,5 miljoen euro bij de verkoop van gronden en vastgoed. • De meerjarige incidentele projecten resulteren in een groot voordeel van ongeveer 8,5 miljoen euro ten opzichte van de begroting. Bij deze meerjarige incidentele projecten kan het jaar van begroten namelijk afwijken van het jaar van realisatie. Gedurende de looptijd van het project zijn er elk jaar voor- of nadelen op het project die over de looptijd per saldo nul zijn. Saldo reservemutaties Het saldo van de reservemutaties laat een nadeel zien ten opzichte van de begroting na wijziging van 11,5 miljoen euro. Dit nadeel is opgebouwd uit een lagere storting van 377.000 euro en lagere onttrekkingen dan begroot van 11,9 miljoen euro. De lagere storting van 377.000 euro komt voort uit de regionale afspraak dat het financiële voordeel bij beschermd wonen wordt gestort in de bestemmingsreserve Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MO en BW). De reserveonttrekkingen zijn 11,9 miljoen euro lager dan begroot. Dit komt met name doordat er minder kosten zijn gemaakt voor meerjarige incidentele projecten van 8.49 miljoen euro.

Bij deze meerjarige incidentele projecten kan het jaar van begroten namelijk afwijken van het jaar van realisatie. Gedurende de looptijd van het project zijn er elk jaar voor- of nadelen op het project die over de looptijd per saldo nul zijn. Verder is er minder onttrokken aan de bestemmingsreserve centrumgemeentetaken beschermd wonen en maatschappelijke opvang van 3,3 miljoen euro. Deels vanwege een begrote (maar niet gerealiseerde) vrijval van niet bestede middelen over 2023 van 2 miljoen euro. Deze afrekening over boekjaar 2023 vindt in 2024 plaats. En deels door een te hoge inschatting van begrote lasten.

10

Structureel rekeningresultaat Het gerealiseerde resultaat van het saldo van baten en lasten is 18,26 miljoen euro voordelig. Hiervan komt een saldo van 8,50 miljoen euro vanuit de incidentele baten en lasten en een saldo van 9,76 miljoen euro vanuit structurele baten en lasten (zie paragraaf 4.2.2. Incidentele baten en lasten).

1.2.3 Resultaatbestemmingen In onderstaande tabel staan de resultaatbestemmingen waarvoor bij deze jaarverantwoording instemming wordt gevraagd. Via de slotrapportage 2023 is reeds een bedrag van 1,2 miljoen euro overgeheveld naar 2024. Te bestemmen resultaat

Bedrag

Resultaat jaarrekening 2023

-18.256

Totaal te bestemmen resultaat

-18.256

Bedragen x 1.000 euro

Resultaatbestemming Project uitvoering klimaat akkoord

Omschrijving Dotatie aan reserve overlopende werken en in 2024 een ophoging van de lasten op hoofdtaakveld Volksgezondheid en milieu Decembercirculaire 2023 Dotaties aan reserve overlopende werken en in 2024 een Energietoeslag ophoging van de lasten op hoofdtaakveld Sociaal domein Decembercirculaire 2023 - Invoering Dotatie aan reserve overlopende werken en in 2024 een omgevingswet ophoging van de lasten op hoofdtaakveld Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Bedrag 641

Bestemmingsreserve Dotatie aan bestemmingsreserve Stadsontwikkeling Stadsontwikkeling Bestemmingsreserve Sociaal domein Dotatie aan bestemmingsreserve Sociaal domein

10.000

Algemene reserve

Dotatie aan de algemene reserve

Totaal resultaatbestemming

185 355

7.000 75 18.256

Bedragen x 1.000 euro

Overheveling uitvoeringsbudget klimaat, 641.000 euro In het landelijke coalitieakkoord zijn voor de jaren 2023 tot en met 2030 uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid gereserveerd voor gemeenten. Voorgesteld wordt om het restant van het genoemde uitvoeringsbudget over te hevelen naar 2024 en toe te voegen aan het project klimaatakkoord uitvoeren zodat er voldoende middelen aanwezig zijn om de uitvoeringsagenda in 2024 de boost te geven die verwacht wordt. Decembercirculaire 2023 Energietoeslag, 185.000 euro Bij de slotrapportage is rekening gehouden met een rijksbijdrage van 5,465 miljoen euro. Dit bedrag is bij de slotrapportage toegevoegd aan de reserve overlopende werken. Bij de decembercirculaire hebben wij daadwerkelijk voor jaarschijf 2023 een bedrag van 5,65 miljoen euro ontvangen. Daarom wordt voorgesteld om het verschil, afgerond 185.000 euro, tevens toe te voegen aan de reserve overlopende werken.

11

Decembercirculaire 2023 Invoering omgevingswet, 355.000 euro Een bedrag van 355.000 euro vía de bestemmingsreserve overlopende werken over te hevelen naar 2024, in verband met het niet meer in 2023 aan kunnen wenden van diverse bij de decembercirculaire 2023 verkregen middelen. Bestemmingsreserve stadsontwikkeling, 10 miljoen euro. Stedelijke ontwikkeling is een van de speerpunten om de stad aantrekkelijker te maken. Per 31 december 2023 bedraagt deze bestemmingsreserve 20,2 miljoen euro. Via besluiten is in 2023 ca. 4,5 miljoen euro belegd. Daarnaast zullen er in diverse deelgebieden tekorten gaan ontstaan vanwege de onrendabele toppen. Daar zijn subsidies vanuit de Woningbouwimpuls voor toegekend, maar die vergen ook een bijdrage van de gemeente. Voorgesteld wordt om van het jaarrekeningresultaat 2023 10 miljoen euro te storten in deze bestemmingsreserve, waardoor deze toegroeit naar 30,2 miljoen euro. Bestemmingsreserve Sociaal domein, 7 miljoen euro. Een bedrag van 7 miljoen euro toe te voegen aan de bestemmingsreserve sociaal domein. Bij de perspectiefnota 2024 en begroting 2024 is aangegeven dat bij de uitwerking van de zoekrichtingen de focus voor besparingsmogelijkheden binnen het sociaal domein ligt. Besparingsmaatregelen in het sociaal domein zullen vaak meerdere jaren nodig hebben om maximaal effect te sorteren.

Daarnaast zullen voor de implementatie van maatregelen vaak incidentele uitgaven nodig zijn. Derhalve stellen wij voor om 7 miljoen euro te storten in de reserve sociaal domein. Per 31 december 2023 bedraagt deze reserve 4 miljoen euro Dit betekent dat de reserve toeneemt naar 11 miljoen euro. Het verbreden van het doel van de bestemmingsreserve sociaal domein Conform de “nota reserves en voorzieningen 2022” kan de bestemmingsreserve sociaal domein aangewend worden om incidentele tekorten binnen de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet af te dekken. Bij de perspectiefnota 2024 en de begroting 2024 is aangegeven dat bij de uitwerking van de zoekrichting de focus voor besparingsmogelijkheden binnen het sociaal domein ligt. Om de besparingen mogelijk te maken zijn incidentele uitgaven in het sociaal domein noodzakelijk. Daarom wordt voorgesteld om het doel van de bestemmingsreserve sociaal domein te verbreden naar het aanwenden voor noodzakelijke uitgaven binnen de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdwet. Algemene reserve, 75.000 euro. Het restant van het gerealiseerd resultaat wordt gestort in de algemene reserve en maakt onderdeel uit van het weerstandsvermogen dat dient ter dekking van risico's.

12

2 Programmaverantwoording 2.1Programmaplan In het programmaplan wordt verantwoording afgelegd over de doelen en beleidsprestaties zoals vastgelegd in de programmabegroting 2023.

2.1.1 Programma Stedelijke ontwikkeling 2.1.1.1 Meerjarige programmaopgaven 2.1.1.1.1 Kwalitatieve aantrekkelijke stad Strategisch doel: Het realiseren van een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad voor onze huidige en toekomstige inwoners. De basis voor de realisatie van netto 3.400-4.100 woningen is het unieke groenblauwe profiel en de rijke historie. Daarbij is het van belang een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad en bedrijvenlocaties voor onze huidige en nieuwe inwoners en bedrijven te krijgen. Essentieel daarbij is een evenwichtigere verdeling van sociale huurwoningen en woonvoorzieningen over de gemeente en (sub)regio te realiseren. Hiermee versterken we onze regionale functie en bouwen we verder aan onze toekomst als aantrekkelijke stad voor (toekomstige) inwoners, bedrijven en bezoekers. Wat hebben we in 2023 bereikt? Komen tot regionale afspraken verdeling sociale huur Door ambtelijke inzet heeft Almelo ervoor gezorgd dat er 30% sociale huur is opgenomen in de Woondeal Twente. Het opstellen van een regionale woonzorgvisie is gestart in de lijn. Bij het opstellen van deze regionale woonzorgvisie zijn diverse partners, zoals gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties betrokken. De regionale woonzorgvisie is bijna gereed voor besluitvorming en zal naar verwachting in de eerste helft van 2024 vastgesteld worden.

Provinciale afspraken maken over realisatie van 3.400-4.100 nieuwbouwwoningen Vanuit de ambities uit de regionale woonagenda Twente, de uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling (2021) en de ruimtelijke vertaling van onze ambities op het gebied van wonen en werken in de ruimtelijkprogrammatische visie, zijn onze belangrijkste toekomstige ontwikkelgebieden bepaald. Bij het komen tot deze visiedocumenten is steeds nauwe afstemming geweest met de provincie. In een vervolg zal verdere concretisering nodig zijn van al onze nieuwe ontwikkelingen (nieuwe woonlocaties en prioritaire gebieden) en zal hierover ook het gesprek met de provincie gevoerd moeten worden.

2.1.1.1.2 Netwerken en positioneren Strategisch doel: Het realiseren van een steviger netwerk en positie binnen het ruimtelijk domein. Het bouwen aan een stad met een duidelijker en meer onderscheidend profiel. Almelo heeft een uniek profiel door een sterke groenblauwe structuur. De vier groene longen (noord, oost, zuid, west) zijn dragers voor de stad. Het gebruik van de groenblauwe structuur, citymarketing en lobby zijn belangrijke onderleggers voor stedelijke ontwikkeling. Hierbij is samenwerking met stakeholders in de (binnen)stad, het Rijk, de provincie en andere gemeenten van essentieel belang. We zetten daarom in op een steviger netwerk met onze strategische partners binnen het ruimtelijk domein en bouwen met hen aan een

13

stad waar het realiseren van een duidelijker en meer onderscheidend profiel hand in hand gaan met realiseren van de grote woningbouwopgave de komende jaren. Wat hebben we in 2023 bereikt? Profilering Almelo als woon- en werkstad In 2023 is een basis gelegd en uitvoering gegeven aan de doorontwikkeling van een organisatiestructuur rondom stedelijke ontwikkelingen. Er ligt een uitvoeringsagenda die de basis vormt voor het aanpakken van complexe gebiedsontwikkelingen. Ook wordt samenwerking gezocht met bijvoorbeeld leefbare wijken. Lobby netwerkpartners en oprichten platform stedelijke ontwikkeling Op 6 april 2023 was de oprichting van het platform stedelijke ontwikkeling. Hier bouwen we aan een netwerk van actieve partijen in onze stad rondom stedelijke ontwikkeling. Een netwerk waar onder andere gemeente, makelaars, corporaties, marktpartijen en provincie elkaar ontmoeten, kennis delen en waar mogelijk samenwerken. Een mooie start van een lang en gefundeerde samenwerking met verschillende partijen in onze stad met als doel de versnelling van de woningbouw en het vergroten van de trots op Almelo. Wisseling van de wacht Dit jaar was ook het jaar waarin de programmamanager Stedelijke Ontwikkeling in juli het programma verliet. In oktober startte de nieuwe programmamanager Stedelijke Ontwikkeling. Hierdoor heeft het programma tussen juli en oktober (grotendeels) stilgelegen.

In de tussentijd is wel geïnvesteerd in de samenwerking met de gemeente Hengelo, gemeente Enschede en de provincie Overijssel. Dit heeft geresulteerd in een Regionale Stedelijke Investeringsagenda (RSIA). Dit is een gezamenlijk aanbod van de gemeente Almelo, gemeente Hengelo, gemeente Enschede en de provincie Overijssel. Het is een onderdeel van het provinciale bod aan het Rijk als onderdeel van de Nota Ruimte. Met ons bod laten we zien dat we een significante bijdrage kunnen leveren aan het behalen van de ambities van het Rijk.

2.1.1.1.3 Kennis en professionalisering Strategisch doel: Het doorontwikkelen van de gemeente Almelo tot een professionelere en klantgerichte organisatie rondom stedelijke ontwikkeling. In 2023 is de eenheid Stedelijke Ontwikkeling opgericht en is er een stevige organisatie neergezet. Met als doel een nog steviger, professionelere en daarmee klantgerichte organisatie rondom stedelijke ontwikkeling waar onze partners in de stad graag mee samenwerken en onze medewerkers met plezier voor werken. Wat hebben we in 2023 bereikt? Oprichting eenheid Stedelijke Ontwikkeling Een van de pijlers van het Coalitieakkoord Almelo 2022-2026 “Bouwen aan kansen voor iedereen” is de ambitie om stevige stappen te zetten in Stedelijke Ontwikkeling. De Woonvisie 2030, de Regionale Woonagenda, de ambitie de binnenstad te versterken, de grootstedelijke herontwikkeling van de Spoorzone, de voorgenomen investering in de leefbaarheid van bestaande wijken, de transformatie van bestaande bedrijventerreinen en de toevoeging van nieuwe werklocaties en het realiseren van woningbouw op ontwikkellocaties in en om de stad zijn vertaald in een uitvoeringsagenda stadsontwikkeling. De uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling (Stedelijke Ontwikkeling) bevat een sturingsmethodiek om vanuit de opgaven voor de leefomgeving keuzes te maken voor wijk-, gebieds- en locatieontwikkeling.

In 2023 is de eenheid Stedelijke Ontwikkeling opgezet en operationeel. Stedelijke Ontwikkeling is daarbij geen doel op zich maar een middel om grotere en bredere ambities in te vullen. Stip aan de horizon is daarbij het

14

bouwen aan een toekomstbestendige Stad Almelo, waar het goed wonen, werken, verblijven en recreëren is en die van betekenis is voor de hele regio. Dit vanuit de constatering dat er de afgelopen jaren al veel in beweging is gezet maar de Stedelijke ontwikkeling daarbij de afgelopen jaren te gefragmenteerd, teveel op plotniveau en op basis van individuele (markt)initiatieven heeft plaatsgevonden. Werkend maken en realisatie van de ambitie vraagt dus om samenhang maar ook professionaliteit, een bredere blik, focus en sturing en visie voor de lang(er)e termijn. Reden waarom er door het college van B&W en de directie van de gemeente Almelo de opdracht is geformuleerd voor de inrichting van een eenheid Stedelijke Ontwikkeling die gericht en met daadkracht de gewenste realisatiekracht moet gaan ontwikkelen om invulling te geven aan deze langere termijn ambitie. Binnen de opgerichte eenheid Stedelijke Ontwikkeling wordt ingezet op Gebiedsgerichte sturing, een gezamenlijke en professionele aanpak van Gebiedsontwikkeling en projectmatig werken vanuit een stapsgewijze en gefaseerde ontwikkeling vanuit de focus op de lang(er)e termijn. De eenheid Stedelijke Ontwikkeling acteert als regisseur van ruimtelijke ambitie van de stad Almelo. Dat zal zij doen vanuit maatwerk, waarbij de rol in het grondbeleid kan variëren.

Realiseren van de ambitie vraagt om een intensief samenspel met ontwikkelaars, bouwers en andere marktpartijen, woningcorporaties, particulieren, overheidsorganen en andere stakeholders. De rol van de gemeente is daarbij uniek omdat zij als enige regie op het geheel kan nemen en daarnaast een dubbelrol heeft binnen haar private en publieke rol. De rolinvulling van de gemeente is dus alles bepalend voor het slagen van de integrale ontwikkeling op de lang(er)e termijn. Koers houden op bestuurlijk en ambtelijk niveau vanuit de wetenschap dat bij het investeren in stedelijke ambitie de kosten voor de baat uit gaan. Belangrijk is daarbij het besef dat het uiteindelijke succes van de eenheid in elk geval bepaald wordt door het vasthouden aan een consistente lijn en het niet verliezen in de waan van de dag en vanuit het besef dat ontwikkelen van zowel organisatie als stad tijd kost. Ontwikkelen Almelose aanpak gebiedsontwikkeling Binnen de prioritaire ontwikkelingen Binnenstad en Spoorzone zijn de processtappen nader uitgewerkt en op elkaar afgestemd. Daarmee is de basis gelegd voor een uniforme Almelose aanpak gebiedsontwikkeling. Doorontwikkeling opdrachtgever- en opdrachtnemerschap Stedelijke Ontwikkeling Er is gestart met Projectmatig Werken. De activiteiten die voortvloeien uit de opgaven zijn ondergebracht in diverse projecten en ontwikkelingen.

Er is gebouwd aan een professionele en efficiënte organisatie.

15

2.1.1.2 Wat heeft het gekost? Programma Stedelijke ontwikkeling

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

400

44

Jaar 2024

400

-

Jaar 2025

400

-

Jaar 2026

400

-

Totaal

1.600

44

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Stedelijke ontwikkeling is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Door de wisseling van de wacht heeft het programma (gedeeltelijk) stilgelegen. Hierdoor is er minder budget uitgegeven dan de beschikbare 400.000 euro.

2.1.1.3 Indicatoren

16

Bron: Kennispunt Twente

17

2.1.2 Programma Sociaal en Vitaal 2.1.2.1 Meerjarige programmaopgaven 2.1.2.1.1 Mentaal veerkrachtige inwoners Op 1 januari is het programma Sociaal en Vitaal opgestart. De eerste maanden van 2023 is hard gewerkt aan de verdere uitwerking van het programmaplan en de 3 lijnen binnen het programma en aan het samenstellen van het programmateam om uitvoering te kunnen geven aan de plannen. Het programmateam heeft in 2023 een aantal mooie stappen gezet, samen met zowel onze interne als onze externe partners, ter realisatie van de drie strategische doelen. Strategisch doel 1: Onze kwetsbare inwoners redden zich beter met minder hulp van de overheid en ze zijn mentaal weerbaarder en veerkrachtiger. Het aantal mensen met psychische problemen in Nederland stijgt en daarmee stijgt ook het aantal in Almelo. Meer zorg is niet de oplossing: de zorg wordt onbetaalbaar en er zullen in de toekomst te weinig professionals zijn om de zorg te leveren. Dit betekent dat het anders moet. Er moet meer geïnvesteerd worden in het voorkomen van zorg (preventie) en in het versterken van de mentale weerbaarheid en veerkracht van het individu, de wijk en de stad. Dit kunnen we alleen samen. Samen met inwoners en partners in de stad, maar ook in de regio. In 2023 hebben we enorm geïnvesteerd in deze samenwerking.

Wat hebben we in 2023 bereikt? • Ecosysteem mentale Gezondheid - ondersteuning psychisch kwetsbaren In Almelo werken we aan een ecosysteem mentale gezondheid. We ontwikkelen een andere manier van (samen)werken en een betere verbinding tussen het sociaal- en (geestelijke) gezondheidsdomein. Naast de formele ggz-behandelingen is in het ecosysteem mentale gezondheid veel meer plaats voor (online) zelfhulp, informele zorg en ervaringsdeskundigheid. Al deze vormen van ondersteuning hangen met elkaar samen en beïnvloeden elkaar. Net als een ecosysteem in de natuur, waarin alle organismen met elkaar verbonden zijn. Mentaal gezond worden en blijven zien we als een gedeelde verantwoordelijkheid van inwoners en professionals. Hiermee worden inwoners van Almelo beter, anders en eerder geholpen als ze psychisch vastlopen. We doen dit samen met inwoners en organisaties als Dimence, Menzis, FEA, Mens door Mens, Avedan en Tactus. Een regiegroep is gevormd met vertegenwoordiging vanuit bovenstaande organisaties. Het is een coalitie waarin wij als gemeente een gelijkwaardige partner zijn. De deelnemers van deze coalitie hebben hun commitment gegeven op een gezamenlijke bestuursopdracht. Om de onafhankelijkheid zoveel mogelijk te waarborgen is de projectleiding onder gebracht bij de Twentse koers. De werving van projectleiders heeft twee projectleiders opgeleverd die samen 1 fte invullen.

Deze projectleiders worden gefinancierd door de Twentse koers vanuit IZA gelden. De projectleiders zijn gestart met ingang van 1 april 2024. • Leeflab - Toerusten wijken op psychisch kwetsbare buren In de wijk de Riet zijn we, betaald vanuit de SPUK GALA middelen, gestart met het Leeflab. Vanuit de 3 sturingsprincipes lijn, wijk en programma werken we in 3 jaar gezamenlijk in deze wijk aan het versterken van veerkracht van de inwoners. Dit doen we met de aanwezige professionals en inwoners in de wijk aan de hand van life-events. We voeren dit project uit in samenwerking met Stichting ErWelzijn, Saxion Hogeschool en provincie Overijssel. De kwartiermakersfase heeft in Q4 van 2023 plaatsgevonden. Hierdoor is een goed beeld ontstaan van wat er al in de wijk gebeurt en zijn er ideeën over wat er nodig is. Samen met Saxion is een goede start gemaakt met het ontwikkelen van een methode om op verschillende niveaus te meten wat de effecten zijn van onze interventies.

18

•

•

•

•

•

Het leeflab is actiegericht. Door te doen gaan we ontdekken hoe we deze wijk o.a. gaan toerusten voor wat betreft de omgang met psychisch kwetsbare buren. In 2023 zijn we gestart met het oriënteren op geschikte interventies. Een interventie is trainingen “Eerste hulp bij psychische problemen” aan te bieden. Hierover zijn al oriënterende gesprekken gevoerd. Deze trainingen zijn nuttig om inwoners te leren hoe ze met psychisch kwetsbare buurtgenoten kunnen omgaan. Vanuit het programma Sociaal en Vitaal pakken we dit op met het Programma Zorg en Veiligheid om enerzijds mensen te leren hoe ze in gesprek kunnen met inwoners die het mogelijk lastig hebben om escalatie te voorkomen (AVE 0-1-2) en anderzijds willen we inwoners trainen wat te doen als de situatie al ernstiger is (AVE 3-4). Het AVE-model staat voor Aanpak Voorkomen Escalatie. Daarnaast voeren we oriënterende gesprekken met 113 zelfmoordpreventie. Zij kunnen ons helpen met een evidence based methodiek om aandacht te besteden aan suïcide en daarmee het mogelijk voorkomen ervan. Inzet ervaringsdeskundigheid (waakvlamzorg en wachtlijst) In 2023 heeft Mens door Mens de opdracht gekregen door te ontwikkelen tot een zelfregiecentrum, waar ruimte is voor ontmoeting, activiteiten, ervaringsdeskundigheid, herstelondersteuning en kwartier maken. Gericht op ondersteuning van mensen met een GGZ- en/of verslavingsachtergrond.

Hierin zijn grote stappen gezet. Mens door Mens is in 2023 een zelfstandige stichting geworden. De nieuwe stichting Mens door Mens is partner in de coalitie die gestart is met in gezamenlijkheid ontwikkelen van een nieuw ecosysteem mentale gezondheid omdat ervaringsdeskundigheid en herstel en zelfregiecentra een belangrijke rol gaan spelen in dit nieuwe ecosysteem. De programma's Sociaal en Vitaal en Zorg en Veiligheid liggen hier in elkaars verlengde. Voor wat betreft mensen met mentale problemen wordt dan ook nadrukkelijk de samenwerking opgezocht. Daarnaast hebben we ons in 2023 voorbereid op een extra project op het gebied van ervaringsdeskundigheid. Een opgeleide (familie)-ervaringsdeskundige gaat naast haar werk als intaker in de toegang van het Sociaal Domein haar ervaring en expertise als opgeleide (familie)-ervaringsdeskundige inzetten als aanvulling op het bestaande aanbod binnen het wijkteam. Hierbij maken we gebruik van de ervaring met (familie)- ervaringsdeskundigen binnen andere organisaties in de stad, zoals o.a. Tactus, Dimence en Mens door Mens. Onderzoeken Kwetsbare Almeloërs en digitaal beschikbaar maken van inzichten Om kwetsbare inwoners van Almelo in beeld te krijgen en met de juiste informatie toegepast beleid te ontwikkelen hebben we in samenwerking met het Kennispunt naar data, gegevens en informatie gezocht vanuit onze organisatie en ketenpartners.

Voor de volgende fase, de visualisatie, sluiten we aan bij het Wijkkompas Almelo, hét startpunt voor informatie over Almelo. In het gebruik van de data houden we rekening met wetgeving op het gebied van privacy en de kwetsbaarheid van de inwoners. Het wijkkompas is een platform waarmee het gesprek gestart wordt over de wijken in Almelo (en in de toekomst vergelijken met Enschede en Hengelo) op basis van een urgentiescore. Onderzoek tijdige ondersteuning mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) en psychische kwetsbaarheid Er zijn oriënterende gesprekken gevoerd met verschillende organisaties die ruime ervaring hebben met deze doelgroep. De informatie die hieruit opgehaald is zal, samen met een onderzoek dat eind februari 2024 is afgerond in het kader van een afstudeeropdracht HBO Social work, in 2024 tot concrete vervolgstappen leiden. Ecosysteem mentale gezondheid jeugd In 2023 heeft het programma zich nog niet specifiek gericht op een ecosysteem mentale gezondheid voor de jeugd. Begin 2024 is een start gemaakt om daar verder invulling aan te geven. Actieplan eenzaamheidsbestrijding samen met KomerbijAlmelo Samen met de Coalitie KomErbij Almelo is een meerjaren actieplan gemaakt dat begin 2023 is vastgesteld. De focus van het actieplan ligt op: bewustwording bij onze inwoners, zowel volwassenen als jongeren.

Maar ook bewustwording bij de professionals; het signaleren van eenzaamheid, het handelingsperspectief kennen en daar naar kunnen handelen. En als derde lijn het beter bereiken en helpen van onze inwoners

19

•

•

die zich eenzaam voelen. De SPUK GALA gelden hebben het mogelijk gemaakt om extra in te zetten op de strijd tegen de eenzaamheid. Zo zijn er een regisseur en een projectleider toegevoegd aan de coalitie. Qua activiteiten is veelvuldig gecommuniceerd via social media, via Radio KomErbij, bij de lokale omroep en op informatiemarkten om onze inwoners bewust te maken van eenzaamheid en de activiteiten en ontmoetingsmogelijkheden om bij aan te sluiten. Verder zijn 10 ontmoetings(mid)dagen georganiseerd van wandelingen tot paaslunch en bingo. En is er gezorgd voor 3 zogenaamde geluksmomenten waarbij onze inwoners andere "eenzame inwoners" moesten betrekken. Denk hierbij aan het delen van paaseitjes met elkaar en het weggeven van bloemen en herdenkingslichtjes. Tenslotte is ook een nieuwe algemene voorziening toegevoegd aan ons aanbod: de ontmoetingsplaats op begraafplaats 't Groenedael. Dit omdat eenzaamheid vaak een oorzaak vindt in een life-event, zoals het overlijden van een naaste. In navolging van een succesvol initiatief in de gemeente Kampen, dat tot goede resultaten heeft geleid, is in september gestart met een ontmoetingsplek op de begraafplaats 't Groenedael, vooralsnog voor twee dagdelen in de week. Doorontwikkeling aanbod wijkkamers Samen met de lijn Uitvoering Sociaal is een plan ontwikkeld voor doorontwikkeling van de wijkkamers.

Hierdoor kunnen we de maatwerkoplossing OMD1 voor (nagenoeg alle) inwoners vervangen door de algemene voorziening wijkkamers. Naast dat dit veel meer flexibiliteit voor de inwoners oplevert, levert dit ook een financieel voordeel op. De doorontwikkeling is overgedragen aan de lijn, die de uitvoering implementeert. Doorontwikkeling activiteiten thuiswonende mensen met dementie In navolging van het onderzoek dat in 2022 heeft plaatsgevonden naar de omvang en de behoeftes van de doelgroep thuiswonende mensen met dementie in Almelo is in augustus 2023 een subsidieaanvraag ingediend bij ZonMW. De aanvraag betrof 3 pilotprojecten die zich richten op verlichting van de mantelzorgers van mensen met dementie en de mensen met dementie die een migratie-achtergrond hebben. In december is deze subsidie door ZonMW toegekend. De activiteiten starten in 2024 en zullen door partners uit het Netwerk Dementie Almelo worden uitgevoerd. Om onze inwoners bewuster te maken van dementie en hoe daarmee om te gaan is een communicatieplan opgesteld en is de uitvoering ervan gestart.

2.1.2.1.2 Gezond en vitaal Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. We willen meer gezonde jaren voor Almeloërs. Bewegen draagt bij aan een langer en gezonder leven, onder meer door verminderde kansen op obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten. Naast deze fysieke effecten hebben sport en bewegen ook mentale effecten. Zo zitten mensen vaak lekkerder in hun vel en is er meer geloof in eigen kunnen na het bewegen, zodat ze volop kunnen participeren in de maatschappij. Daarom richten we ons erop dat onze inwoners zich positief gezond voelen. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. En dat ze meedoen aan de samenleving en zich gezond en fit voelen. Wat hebben we in 2023 bereikt? • We werken vanuit een integraal gezondheidsplan Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft de gemeente de opdracht om te werken aan een integraal gezondheidsplan. In het licht van de komende vergrijzing en ontgroening, gevoegd bij een zorgsector die nu al zwaar onder druk staat en nauwelijks kan voldoen aan de vraag van de bevolking, is het hard nodig dat er gewerkt wordt aan preventieve gezondheid en het terugdringen van de gezondheidsverschillen.

Dit kan alleen maar effectief zijn als gezondheid benaderd wordt als het resultaat van de onderliggende factoren. Er is daarom een integraal plan van aanpak opgesteld. Het plan is gericht op 13 verschillende onderdelen waarvoor de middelen vanuit de brede SPUK worden ingezet. De

20

•

•

•

uitvoering hiervan is in 2023 van start gegaan. De raad zal, conform de motie ‘’Zicht op de inzet en resultaten van tijdelijke financiële middelen”, een afzonderlijke rapportage ontvangen over de activiteiten en inzet van de middelen. Voortzetten en uitbreiden preventieagenda op thema’s gezondheid en vitaliteit In 2023 zijn de projecten Leefstijlmakelaar en Scheiden zonder schade (businesscase echtscheidingen) verder uitgevoerd. In de projectperiode is er door het Pact Scheiden zonder schade veel bereikt: er is een pact gesmeed met meer dan 20 deelnemende partijen. Medewerkers van verschillende organisaties zijn samen getraind op nieuwe methodieken om de ondersteuning van kinderen en hun opvoeders in een scheidingssituatie passend en accuraat te laten zijn. Er is een digitaal loket (www.goeduitelkaaralmelo.nl) ingericht, waar mensen terecht kunnen met hun vragen en zorgen. Via het loket wordt informatie verstrekt en worden webinars verzorgd. Er is via de sociale media een informatiecampagne gestart. Het bereik van de campagne is groot gebleken: zo hebben ruim 28.000 mensen de eerste advertentie gezien. De leefstijlmakelaar is steeds meer een vast onderdeel geworden van laagdrempelige voorzieningen die in de wijk beschikbaar zijn voor mensen die behoefte hebben aan een verbetering van leefstijl.

Ze organiseert hiertoe wandelingen in de buurt en is actief als nazorg voor deelnemers van Gecombineerde Leefstijl Interventie-groepen en is betrokken bij de wijkkamers. Het aantal individuele begeleidingstrajecten is verhoogd tot 90 personen in 2023, waar dat in 2022 nog 54 was. In 2023 is met meerdere nieuwe initiatieven verder geëxperimenteerd en zijn nieuwe allianties en projecten opgezet, zoals de gezondheidsapotheek, Klup gezond, ontwikkeling jongerenkookclub (uitvoering m.n. in 2024). De wijkkamer is verrijkt met beweegactiviteiten, de Schelfhorst heeft een motoriekroute gekregen, waar onder meer een groep inwoners die nauwelijks de deur uit komt, samen met een fysiotherapeut wekelijks gebruik van maakt. In dit jaar is ook een vergaande samenwerking met het Fysiocollectief Almelo van start gegaan om gezamenlijk een goede basis te leggen voor de valpreventie onder ouderen in Almelo. Met het sportakkoord II is nog sterker dan voorheen de verbinding tussen sport en gezondheid gelegd. Met de uitbreiding van de ruimte binnen de brede regeling combinatiefunctionarissen gezondheid, sport en cultuur is er meer flexibele capaciteit beschikbaar voor het stimuleren van sport- en bewegen door volwassenen en ouderen.

Of wij of onze partners bezig zijn met de uitvoering van de aanpak van leefbare wijken en dorpen, de inrichting van de verrijkte schooldag of de uitvoering van onze plannen in de openbare ruimte, we merken dat de bevordering van gezondheid in brede zin hierbij steeds meer een rol speelt. Op deze manier geven wij in Almelo steeds meer invulling aan de opdracht om te werken aan het terugdringen van gezondheidsverschillen met inzet van vele beleidsterreinen. Voortzetting project Zorg en technologie In de Schelfhorst loopt het project eHealth. Dit project borduurt voort op het Topfit-citizenscience-project in deze wijk. In 2023 is aansluiting gezocht met de Twentse Zorgacademie. Door deze verbinding worden zorg (Wmo) en welzijn meer aan elkaar verbonden. Samen met een aantal coaches wordt verkend hoe elektronische en interactieve voorzieningen kunnen bijdragen aan het langer en prettig zelfstandig blijven wonen. Communicatie over vitaal en gezond leven Via onze projecten en onze partners communiceren we breed over vitaal en gezond leven. Een voorbeeld hiervan is JOGG (jongeren op gezond gewicht) waarmee in en rondom de school regelmatig aandacht is voor gezondheid. Bij sport-, buurt- en wijkevenementen krijgen gezondheid en bewegen ruim aandacht. In de zomer van 2023 is de Gezond en Actief – krant huis aan huis in Almelo bezorgd.

Daarnaast hebben we er voor gezorgd dat een flyer over valpreventie huis aan huis wordt bezorgd.

21

2.1.2.1.3 Kansengelijkheid jeugd Strategisch doel 3: Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter. Leerlingen met lager opgeleide ouders halen, ondanks gelijke cognitieve capaciteiten, op een lager niveau een diploma dan hun leeftijdsgenoten met hoog opgeleide ouders. Als gemeente Almelo hechten we grote waarde aan het creëren van gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren in de stad. Kinderen hebben meer kansen om hun mogelijkheden te ontwikkelen als school, opvang, wijkvoorzieningen en thuis daar actief op gericht zijn. Samenwerking tussen die leefsferen en soepele overgangen tussen de verschillende voorzieningen die kinderen in hun ontwikkeling doorlopen, dragen aan die kansen bij. Onderwijsongelijkheid blijkt een hardnekkig en complex probleem. Dit komt mede doordat kansengelijkheid niet wordt veroorzaakt door één enkele factor. Kansenongelijkheid zit geworteld in de maatschappij, in verschillende onderliggende mechanismen in de leefwerelden van kinderen en jongeren. Het zit in 'het systeem', de wijk en de sociale omgeving van leerlingen. Het onderwijs kan deze ongelijkheid niet volledig compenseren. Voor meer gelijke kansen zijn ook andere partijen aan zet.

Goede samenwerkingsstructuren met ketenpartners en doorlopende lijnen van welzijn en zorg zijn onmisbaar om als één van de spelers in een groter systeem bij te dragen aan het bereiken van ons doel. Wat hebben we in 2023 bereikt? • De ketenaanpak is uitgebreid met een samenwerkingsstructuur rondom kinderen in de leeftijd 12-18 jaar Omdat we zien dat er extra aandacht nodig is voor de leeftijdsgroep 12-18 jarigen (stijging in indicatief maatwerk vanaf 12 jaar, lagere deelname aan sport en cultuuractiviteiten en verhoogde kans om betrokken te raken bij criminaliteit) is een samenwerkingsstructuur voor het voortgezet onderwijs en aanverwante partijen opgezet. Dit netwerk heeft gezamenlijk doelen met elkaar geformuleerd en werkt deze doelen met een werkgroep verder uit in de benodigde acties. De rijke schooldag binnen het voortgezet onderwijs is de actie waarmee deze werkgroep is gestart. In 2023 zijn de voorbereidingen afgerond om hiermee op Het Alma college, Het Zone College, het Praktijkonderwijs en de Internationale Schakelklas vanaf januari 2024 te kunnen beginnen. De keuze voor deze 4 scholen is samen met het netwerk gemaakt. Het praktijkonderwijs en de Internationale Schakelklas bleken hiervoor in aanmerking te komen via de rijkssubsidie School en omgeving. De andere 2 scholen betalen we uit gemeentelijke middelen.

De ketenaanpak voor de jonge jeugd bestaat al een aantal jaren onder de aanpak Het Jonge Kind. Beide overlegvormen worden bij elkaar gebracht om ook op de thema’s die gaan over de doorgaande lijn van het basis- naar het voortgezet onderwijs afspraken met elkaar te kunnen maken. Een van deze thema’s is het bevorderen van kansengelijkheid in de doorgang van basis- naar voortgezet onderwijs. Dit is genoemd als onderwerp voor 2023, maar zijn we nog niet aan toegekomen. • Forse uitbreiding van het naschools aanbod binnen het project school en omgeving basisschool Met het project school en omgeving dragen we met de lokale coalitie, bestaande uit het onderwijs, welzijn, kinderopvang en gemeente, bij aan deze verbinding door bij te dragen aan de ontwikkeling van kinderen. Met behulp van de landelijke subsidie voor school en omgeving, is een wekelijks aanbod gerealiseerd gedurende schoolweken (uitbreiding in uren) op en in de nabijheid van 8 basisscholen, is het aanbod ook voor de groepen 1 en 2 toegankelijk gemaakt (uitbreiding in doelgroep) en is het aanbod uitgebreid met activiteiten vanuit de bibliotheek en Heracles (uitbreiding aanbod). De activiteiten zijn aangesloten bij de wensen vanuit de verschillende deelnemende scholen (verbeteren van de kwaliteit).

De BSO is geïntegreerd in de aanpak door het laten deelnemen van de BSO-kinderen als ook het aanbod op de BSO locaties te organiseren (uitbreiden in doelgroep). Binnen het project zet het Rijk in op lerende netwerken, bestaande uit inspiratiebijeenkomsten,

22

•

•

•

•

vragenuurtjes en kennissessies. Wij brengen onze lokale ervaringen hier actief in en trekken lering uit de inbreng van ervaringen die elders in Nederland worden opgedaan. Doorontwikkeling kindcentrum De stuurgroep Het Jonge Kind heeft zomer 2023 de visie op kindcentra vastgesteld. In de uitwerking wordt intensief met elkaar samengewerkt. De samenwerking betreft onderwijs, welzijn, buitenschoolse opvang en kinderopvang (en dus ook voorschoolse educatie). De partners werken intensief samen aan de toekomst van het kind. Hierbij sluiten extra partners aan en werken naar behoefte ook samen. Te denken valt aan bijvoorbeeld Avedan of de bibliotheek. Ook organisaties die zich met educatie bezighouden, bijvoorbeeld op het gebied van natuur en milieu, sport en bewegen, kunst en cultuur, burgerschap, wetenschap en techniek kunnen hier deel van uit maken. De structuur van integrale kindcentra op wijkniveau (en niet stadsdeelniveau) is losgelaten. Een kindcentrum bestaat minimaal uit 1 school en 1 kinderopvangpartner en vormt een geheel met de partijen die rondom deze locatie met elkaar samenwerken. De consequenties van deze keuze worden verder uitgewerkt door de werkgroep Het Jonge Kind. Ontwikkelplan Het jonge kind Vanuit de praktijk en in de stuurgroep Het jonge kind (HJK) kwamen signalen dat steeds meer jonge kinderen in Almelo een achterstand hebben en dat deze achterstanden toenemen.