Document · PDF

bijlage 1 bij RB 1 - Inkomenseffect rapportage - gemeente Almelo

Raad 27 januari 2026, gemeente AlmeloBij agendapunt: raadsbrieven vanuit B&W9.019 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inkomenseffect Rapportage 2025 De bestedingsruimte van minimahuishoudens in de gemeente Almelo

Opdrachtgever Gemeente Almelo Datum Juli 2025 Auteurs Anieta Boer Maaike Bonnema KWIZ Stavangerweg 23 - 5 9723 JC Groningen 050 - 5252473 contact@kwiz.nl Uitgave Deze publicatie is een uitgave van KWIZ. Het overnemen van cijfers en/ of teksten is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt worden in welke vorm dan ook zonder voorafgaande toestemming van KWIZ.

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................... 1 Samenvatting................................................................................................................................. 2 1. Introductie op de inkomenseffecten .......................................................................................... 3 1.1. Voorbeeldhuishoudens ....................................................................................................... 3 1.2. Totaal inkomen ................................................................................................................... 3 1.3. Totale uitgaven ................................................................................................................... 3 1.4. Impact van het gemeentelijke beleid .................................................................................. 4 1.5. Uitgangspunten ................................................................................................................... 6 1.6. Kanttekening ....................................................................................................................... 7 2. Inkomenseffecten ...................................................................................................................... 8 2.1.

Alleenstaande ..................................................................................................................... 8 2.2. Paar zonder kinderen ....................................................................................................... 10 2.3. Alleenstaande ouder met kinderen van 8 en 13 jaar ........................................................ 11 2.4. Paar met kinderen van 8 en 13 jaar ................................................................................. 12 2.5. Alleenstaande AOW-leeftijd .............................................................................................. 14 2.6. Paar AOW-leeftijd ............................................................................................................. 15 2.7. Huishoudens met een langdurig minimuminkomen ......................................................... 16 3. Analyse van de resultaten ....................................................................................................... 17 3.1. Effect van de gemeentelijke regelingen op rondkomen ................................................... 17 3.2. Financiële effecten bij werkaanvaarding .......................................................................... 17 3.2.1. Effect van de inkomensstijging ten opzichte van de bijstand .................................... 18 3.2.2.

Effect van de inkomensstijging voor huishoudens die niet uit de bijstand komen ..... 19 3.3. Huishoudens met een langdurig minimuminkomen ......................................................... 19 Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen ........................................................................................ 20 Bijlage 2. Financieel maandoverzicht .......................................................................................... 22 Bijlage 3. Uitsplitsing gemeentelijke bijdragen ............................................................................ 28

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Inleiding Aanleiding van het onderzoek In opdracht van de Rekenkamer Almelo heeft KWIZ in 2024 een onderzoek uitgevoerd naar het beleid en de uitvoering rond armoede in de gemeente Almelo. Op basis van dit onderzoek heeft de Rekenkamer een aantal aanbevelingen geformuleerd. Momenteel werkt de gemeente aan de implementatie van deze aanbevelingen. Eén van de aanbevelingen betreft het uitvoeren van een Inkomenseffect Rapportage om inzicht te krijgen in de bestedingsruimte van minimahuishoudens en het effect van het lokale armoedebeleid hierop. In opdracht van de gemeente Almelo geeft KWIZ in voorliggend rapport inzicht in de effecten van de landelijke en lokale ondersteuningsmogelijkheden op de bestedingsruimte van inwoners. Inkomenseffect Rapportage (IER) We berekenen voor zes verschillende voorbeeldhuishoudtypen met verschillende inkomensniveaus hoeveel zij maandelijks aan gemeentelijke regelingen en landelijke toeslagen kunnen ontvangen. Het gaat om inkomens van 100, 110, 120 en 130 procent van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm), en voor langdurige minimahuishoudens. Meer specifiek gaat het om de effecten van het vergaren van meer inkomen (bijv. vanuit een bijstandssituatie). Met behulp van landelijke inkomensnormen, landelijke toeslagen en informatie over gemeentelijke regelingen is per huishoudtype het inkomen bepaald.

Vanuit verschillende bronnen stellen we daarnaast per huishoudtype een bedrag aan uitgaven vast. Waar mogelijk baseren wij de uitgaven op lokale tarieven. Ten slotte worden de gemeentelijke regelingen omgezet in een maandbedrag. Op die manier ontstaat per huishoudtype een overzicht van de inkomsten en uitgaven per maand. Opzet rapportage Allereerst worden de belangrijkste resultaten besproken in de samenvatting. In hoofdstuk 1 wordt de onderzoeksmethodiek nader toegelicht. In hoofdstuk 2 geven we de inkomenseffecten weer per huishouden, waarbij we onderscheid maken tussen huishoudens die wel of niet langdurig een minimuminkomen hebben. In hoofdstuk 3 staat een analyse van de inkomenseffecten. Bijlage 1 geeft een overzicht van de minimaregelingen in de gemeente. In bijlage 2 wordt het financiële maandoverzicht van ieder huishoudtype weergegeven. In bijlage 3 staat per huishoudtype een uitsplitsing van de gemeentelijke bijdragen.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Samenvatting In de samenvatting staan de belangrijkste bevindingen vanuit de Inkomenseffect Rapportage weergegeven.

Effect van de gemeentelijke regelingen op rondkomen •

•

De gemeentelijke regelingen bieden (extra) financiële bestedingsruimte voor alle huishoudens bij de laagste inkomens. Paren zonder kinderen zijn op bijstandsniveau afhankelijk van de gemeentelijke regelingen om rond te komen. Paren met kinderen kunnen zonder het gebruik van de gemeentelijke regelingen nét rond komen op bijstandsniveau. Bij financiële tegenslagen komen zij maandelijks al snel in de min uit. De overige huishoudens kunnen maandelijks rondkomen met en zonder de gemeentelijke regelingen.

De berekende inkomenseffecten in dit rapport zijn gebaseerd op gemiddelden. De bestedingsruimte van huishoudens met een andere situatie, zoals het hebben van schulden of andere kostenposten (bijvoorbeeld voor huisdieren, roken of hogere zorgkosten), ziet er al snel anders uit. De resultaten geven een indicatie van de bestedingsruimte van de doelgroep en de impact van het gemeentelijke beleid hierop.

Financiële effecten bij werkaanvaarding •

•

Alle huishoudens gaan erop vooruit wanneer zij gaan werken vanuit de bijstand. Ze krijgen namelijk te maken met een maandbudget dat in de plus uitkomt of ruimer wordt bij een inkomensstijging ten opzichte van de bijstand (dit geldt zowel voor de huishoudens die van geen gemeentelijke regelingen gebruikmaken, als voor de huishoudens met een realistisch regelingengebruik en de huishoudens die gebruikmaken van alle regelingen van de gemeente). Het wegvallen van gemeentelijke regelingen (al dan niet in combinatie met afnemende toeslagen) zorgt bij extra werkaanvaarding in geen van de voorbeeldsituaties voor een terugval in het maandbudget. De stijging in het inkomen compenseert het wegvallen van de gemeentelijke regelingen en de afname van de landelijke toeslagen voldoende. Het loont voor huishoudens dus om (meer) te gaan werken.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

1. Introductie op de inkomenseffecten In deze paragraaf bespreken we de onderzoeksmethode en aannames van de Inkomenseffect Rapportage (IER). Hierbij geven we een overzicht van de verschillende inkomsten en uitgaven die worden onderscheiden in dit rapport.

1.1. Voorbeeldhuishoudens We berekenen de inkomenseffecten van het lokale en landelijke beleid in 2025 voor de volgende zes huishoudtypen: Niet AOW-gerechtigden • Alleenstaande • Paar zonder kinderen • Alleenstaande ouder met twee kinderen (8 en 13 jaar) • Paar (twee volwassenen) met twee kinderen (8 en 13 jaar) AOW-gerechtigden • Alleenstaande • Paar (twee volwassenen) Inkomenshoogte We brengen de inkomenseffecten in beeld voor huishoudens met inkomens van 100, 110, 120 en 130 procent wettelijk sociaal minimum (Wsm). Daarnaast berekenen we de inkomenseffecten voor huishoudens die al langer dan vijf jaar een minimuminkomen hebben (langdurige minima).

1.2. Totaal inkomen Het totaal inkomen van de minimahuishoudens is opgebouwd uit het netto-inkomen, eventuele gemeentelijke regelingen en diverse toeslagen van het Rijk. Specifiek gaat het om de volgende categorieën: • •

•

Netto-inkomen inclusief vakantietoeslag Bijdrage Rijk: o huurtoeslag o zorgtoeslag o kinderbijslag o kindgebonden budget o combinatiekorting Gemeentelijke minimaregelingen

1.3. Totale uitgaven De uitgaven1 zijn gecategoriseerd naar: •

Basisuitgaven:

1 Per uitgave is gespecificeerd vanuit welke bron de informatie afkomstig is. De volgende kostenposten zijn

gebaseerd op normbedragen van het Nibud: overige verzekeringen, vervoerskosten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven, werkgerelateerde kosten en sociale participatie. De cijfers zijn afkomstig uit het Budgethandboek 2024 van het Nibud (eenenveertigste editie).

Gemeente Almelo

Versie 0.2

vaste lasten: uitgaven die maandelijks terugkomen. Voorbeelden zijn huur2, energie- en waterkosten3, zorgverzekering4, overige verzekeringen en vervoerskosten; o reserveringsuitgaven: uitgaven die niet regelmatig voorkomen en waarvan de hoogte vooraf niet bekend is. Voorbeelden zijn kosten voor inventaris, kleding en het eigen risico voor de zorgverzekering; o huishoudelijke uitgaven. Dit zijn terugkerende uitgaven aan voeding, persoonlijke verzorging en dergelijke; o uitgaven voor onderwijs5 en (buitenschoolse) opvang6; o werkgerelateerde uitgaven: uitgaven die gemaakt worden als een persoon werkt. Voorbeelden zijn de kosten van woon-werkverkeer en werkkleding. Uitgaven om mee te doen in de samenleving (participatie uitgaven): o kosten voor sociale participatie. Dit kan worden uitgegeven aan sociale en recreatieve activiteiten, dit is het bedrag waardoor mensen kunnen meedoen. o

•

Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de huur, water, energiekosten en lokale heffingen. De andere uitgaven zijn gebaseerd op gemiddelde normbedragen. Deze zijn terug te vinden in de begrotingen per huishoudtype in bijlage 2.

1.4. Impact van het gemeentelijke beleid Specificatie gemeentelijke minimaregelingen7 In onderstaande tabel is weergegeven welke regelingen in de begrotingen van de voorbeeldhuishoudens zijn verwerkt. Tabel 1.4.1 Gemeentelijke minimaregelingen in Almelo Regelingen opgenomen in begrotingen Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Collectieve zorgverzekering via Menzis Individuele inkomenstoeslag Almelo Doe(t) mee Jeugdfonds Almelo Regelingen niet opgenomen in begrotingen

Inkomensgrens 2025 100% Wsm 115% Wsm 101% Wsm (> 5 jaar) 115% Wsm 115% Wsm Getrapte draagkrachtberekening Situatieafhankelijk

Bijzondere bijstand FIXbrigade Studietoeslag

Niet meegenomen regelingen Een aantal regelingen wordt niet meegenomen in de berekeningen en begrotingen. In de meeste gevallen gaat het om een regeling die incidenteel wordt verstrekt of een beperkte doelgroep heeft. Hieronder staat beschreven wat de precieze reden is dat de regeling niet is meegenomen. • De bijzondere bijstand is niet meegenomen in de berekeningen omdat deze vorm van bijstand wordt verstrekt voor noodzakelijke onvermijdbare individuele uitgaven en dit niet maandelijks bij iedereen voorkomt. 2 Deze bedragen zijn gebaseerd op huurtoeslaggegevens van de Rijksoverheid over de gemeente. 3 De kosten voor water zijn gebaseerd op de tarieven van Vitens. De kosten voor gas en elektriciteit zijn

gebaseerd op de tarieven van Engie (Nederlandse Groene Stroom en Aardgas). 4 De premie voor de zorgverzekering is gebaseerd op een gemiddeld bedrag van acht grote zorgverzekeraars. 5 Deze kosten zijn gebaseerd op de Schoolkostenmonitor van de Rijksoverheid. 6 De tarieven voor buitenschoolse opvang en kinderopvang zijn gebaseerd op de maximale uurtarieven van de Rijksoverheid. 7 In bijlage 1 staan de voorwaarden en vergoedingen per regeling beschreven.

Gemeente Almelo

•

Versie 0.2

Inwoners kunnen via de FIXbrigade gratis isolatiehulp krijgen van Energiefixers, door middel van bijvoorbeeld gratis energiebesparende producten en/of advies. Wegens de incidentele aard van deze regeling is hij niet meegenomen in de berekening van de inkomenseffecten. De studietoeslag is eveneens niet doorgerekend in de financiële overzichten. Deze regeling kent een specifieke doelgroep; studenten met een lichamelijke of psychische beperking, die niet in staat zijn naast hun te studie werken. In deze inkomenseffectrapportage is geen huishouden opgenomen waarbij deze regeling van toepassing is.

Gebruik en effect van gemeentelijke minimaregelingen In deze rapportage berekenen wij de inkomenseffecten van de verschillende huishoudens wanneer zij gebruikmaken van de beschikbare gemeentelijke regelingen. In de praktijk is de ervaring echter dat huishoudens niet of gedeeltelijk gebruikmaken van de regelingen. In werkelijkheid zal het budget na alle uitgaven waarschijnlijk vaak lager uitvallen. Ter vergelijking geven wij daarom ook de inkomenseffecten weer wanneer de voorbeeldhuishoudens van geen enkele gemeentelijke regeling gebruikmaken. In deze gevallen blijven alle uitgaven gelijk. Dat betekent bijvoorbeeld dat huishoudens nog altijd de gemeentelijke belastingen moeten betalen, maar hier dan geen kwijtschelding meer voor ontvangen of dat huishoudens nog wel een uitgebreide zorgverzekering hebben, maar vanuit de gemeente geen korting meer hierop krijgen. Daarnaast geven we in het rapport de inkomenseffecten weer wanneer de huishoudens gebruikmaken van een ‘realistisch’ aantal en soort regelingen. Dit laatste is gebaseerd op de gebruikscijfers van de gemeente. Uit onze ervaringscijfers weten we dat de meeste minimahuishoudens 1 regeling aanvragen, maar dat er ook een groot deel van de huishoudens 2 of 3 regelingen ontvangt. Aan de hand van de gebruikscijfers van de gemeente schetsen we een ‘realistisch’ beeld, waarbij inwoners van twee of drie regelingen gebruikmaken.

De impact van de individuele inkomenstoeslag op het inkomen van langdurige minimahuishoudens is in een losse paragraaf weergegeven. In het rapport geven we dus het resterende maandbudget weer voor drie situaties: bij een volledig en bij geen gebruik van de gemeentelijke regelingen. • Volledig gebruik: voor het weergeven van het volledige gebruik hebben we de regelingen uit tabel 1.4.1. doorgerekend. Indien een huishouden aanspraak kan maken op een regeling, is deze verrekend in het maandbudget. Voor huishoudens met kinderen zijn bijvoorbeeld de kindregelingen doorgerekend, bij huishoudens zonder kinderen zijn deze logischerwijs niet doorgerekend. • Realistisch gebruik: voor het realistische gebruik hebben we verschillende regelingen doorgerekend afhankelijk van het type huishouden. o Voor de huishoudens zonder kinderen hebben we gerekend met de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en de collectieve zorgverzekering. De geselecteerde regelingen kennen een relatief hoog bereik en schetsen daarmee een realistisch beeld van het gebruik van regelingen onder de minimapopulatie. o Voor de huishoudens met kinderen rekenen we met de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen en een deel van de vergoeding uit Jeugdfonds Almelo: namelijk de contributie voor sport (€ 225 per kind).

Deze vergoeding wordt in de gemeente het meest gebruikt in verhouding tot andere vergoedingen voor kinderen. • Geen gebruik: in deze situatie ontvangen de huishoudens geen vergoedingen vanuit de minimaregelingen van de gemeente. Om inzichtelijk te maken in hoeverre de opbouw van gemeentelijke bijdrage verschilt per huishouden, is in bijlage 3 per huishouden weergegeven welke en hoeveel gemeentelijke vergoedingen zij maandelijks kunnen ontvangen bij een inkomen op 100 procent Wsm.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

1.5. Uitgangspunten Voor de inkomenseffecten doen we de volgende aannames. Algemeen • De huishoudens ontvangen alle landelijke toeslagen waar ze recht op hebben. • De huishoudens maken ofwel gebruik van alle lokale regelingen gebruik en ontvangen daarvoor het maximale bedrag ofwel maken van geen enkele regeling gebruik (zie paragraaf 1.4). • De huishoudens hebben geen schulden. • De huishoudens wonen in een huurwoning waarin zij recht hebben op huurtoeslag. • Voor de uitgaven wordt uitgegaan van gemiddelden per huishoudtype. Dit betekent dat een ongunstige situatie, bijvoorbeeld een hogere huurprijs of een slecht geïsoleerd huis, direct gevolgen kan hebben voor de inkomenseffecten zoals in dit rapport zijn weergegeven. • Voor de uitgaven geldt bovendien de aanname dat deze stabiel blijven op de verschillende inkomensniveaus. Het gaat dan om de basisuitgaven: uitgaven voor vaste lasten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven en het normbudget voor maatschappelijke deelname. Uitzondering hierop vormen de werk gerelateerde kosten. Huishoudens hebben vanaf een inkomensniveau van 110 procent Wsm ook werk gerelateerde kosten (woon-werkverkeer en werkkleding). De basisuitgaven blijven stabiel in de inkomenseffectrapportage zodat zichtbaar wordt of huishoudens meer budget overhouden voor extra uitgaven bij een hoger inkomensniveau.

• Het normbedrag voor sociale participatie betreft een bedrag dat huishoudens besteden om sociaal mee te doen in de samenleving. Dit is het bedrag voor alle vrijetijdsactiviteiten van een huishouden als sport, hobby, recreatie, uitjes, abonnementen, op bezoek gaan bij anderen (inclusief vervoer) en bezoek ontvangen. Het normbedrag is gebaseerd op een gemiddelde situatie specifiek gericht op minimahuishoudens. In hoeverre dit bedrag toereikend is voor alle minimahuishoudens kan in de praktijk afwijken. • Het vermogen van de huishoudens ligt binnen de grenzen van de Participatiewet8. • Om aan te sluiten bij de woonsituatie van inwoners in de gemeente Almelo maken we gebruik van lokale tarieven voor energie. Daarbij houden we rekening met type woningen en huishoudgrootte voor de verbruikcijfers. Het gasverbruik voor alleenstaanden is gebaseerd op het gebruik voor appartementen, het verbruik in de overige huishoudens is gebaseerd op een tussenwoning9. BSO •

•

Alleenstaande ouders met een inkomen gelijk aan de bijstandsnorm werken niet of zitten in een traject waarbij de kinderopvang wordt vergoed. Voor alleenstaande ouders met een inkomen van 110 procent Wsm of hoger zal het 8-jarige kind naar de buitenschoolse opvang (BSO) zodat de ouder kan werken. Daarbij gaan we uit van de volgende uren en tarieven: o Inkomen van 110 en 120 procent Wsm: twee dagdelen van 4 uur BSO per week voor het 8-jarig kind tegen een tarief van € 9,52 (maximum uurtarief Rijksoverheid 2025). o Inkomen van 130 en 150 procent Wsm: drie dagdelen van 4 uur BSO per week voor het 8-jarig kind tegen een tarief van € 9,52 (maximum uurtarief Rijksoverheid 2025). Bij een paar met twee kinderen met een inkomen hoger dan 100 procent Wsm werkt slechts één van beide partners. Anders is het huishoudinkomen hoger. We gaan ervan uit dat deze huishoudens geen BSO nodig hebben, omdat één van beide partners thuis is voor de kinderen. Dit is eveneens waarom een paar met kinderen geen combinatiekorting krijgt bij werkaanvaarding.

8 Die vermogensgrens is € 15.540 voor paren, een gezin of alleenstaande ouder en € 7.770 voor een

alleenstaande. 9 In de gemeente Almelo is de huursector opgedeeld in 47 procent grondgebonden woningen en 52 procent appartementen.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Gemeentelijke regelingen • (Collectieve) zorgverzekering o De gemeente biedt via Menzis drie gemeentelijke zorgpolissen aan. In deze rapportage is gerekend met het pakket ‘Basis, Tand Verzorgd 1’ (met een vergoeding van het eigen risico), omdat dit pakket het meest gebruikt wordt. Alle voorbeeldhuishoudens in deze inkomenseffect rapportage met een inkomen t/m 115 procent Wsm maken gebruik van deze zorgpolis. o We doen de aanname dat huishoudens een reguliere zorgverzekering hebben afgesloten (een gemiddeld premiebedrag van acht grote zorgverzekeraars), wanneer zij niet (meer) in aanmerking komen voor de gemeentelijke zorgpolis. Voor huishoudens met AOW is een uitgebreid zorgpakket samengesteld. Dit bestaat opnieuw uit een gemiddeld premiebedrag op basis van zorgverzekeraars10. • De individuele inkomenstoeslag wordt toegekend aan de voorbeeldhuishoudens die vijf jaar of langer een minimuminkomen hebben. • Inwoners kunnen via Almelo Doe(t) Mee een voucher krijgen van maximaal € 175 per volwassene om lid te worden van een sportclub of vereniging. • Huishoudens met kinderen kunnen vanuit Jeugdfonds Almelo vergoedingen krijgen om mee te doen op school of voor buitenschoolse activiteiten. In deze berekening zijn de vergoeding voor sport (€ 275 per kind), de schoolspullenpas (€ 50 per kind) en de verjaardagsbox van Stichting Jarige Job (t.w.v. € 35) meegenomen.

1.6. Kanttekening Bij een doorrekening die gestoeld is op een aantal aannames, behoort ook een kanttekening. De uitgaven betreffen de minimale bedragen die huishoudens nodig hebben om in bepaalde kosten te kunnen voorzien. Het is mogelijk dat een huishouden maandelijks meer (of minder) uitgeeft dan de (norm)bedragen waarmee in deze rapportage wordt gerekend, bijvoorbeeld omdat het huishouden een ander bedrag per maand reserveert voor onregelmatige uitgaven. Individuele situaties kunnen daarom afwijken van de begrotingen zoals opgenomen in deze rapportage.

10 Het gemiddelde premiebedrag voor een reguliere zorgverzekering voor huishoudens onder de AOW-

leeftijd is gebaseerd om de meest gekozen pakketten bij acht grote zorgverzekeraars. In het pakket zit een basisverzekering, aanvullende verzekering (wisselende samenstelling aan vergoeding: bijvoorbeeld 6 tot 12 fysiobehandelingen per jaar, spoedeisende hulp, anticonceptie) en een basis tandverzekering (circa 75 procent vergoeding tot € 250 per jaar). Voor een uitgebreide zorgverzekeringspakket is opnieuw een gemiddelde genomen op basis van acht grote zorgverzekeraars. In het uitgebreide pakket zit een basisverzekering (streven is 100 procent vergoeding bij zorgverleners met en zonder contract), aanvullende verzekering (wisselende samenstelling aan vergoeding: bijvoorbeeld 9 tot 25 fysiobehandelingen per jaar, alternatieve zorg, brillen/ lenzen) en een duurdere tandverzekering.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2. Inkomenseffecten In dit hoofdstuk gaan we per voorbeeldhuishouden in op het effect van inkomensverhoging. Daarbij kijken we naar het budget dat maandelijks overblijft na het doen van de basisuitgaven en uitgaven voor participatie. De invloed van het gebruik van gemeentelijke regelingen is hierbij te zien. In bijlage 2 staan de volledig begrotingen per voorbeeldhuishouden.

2.1. Alleenstaande Alleenstaanden hebben na hun basisuitgaven voldoende geld over om uit te geven aan participatie; als zij gebruikmaken van alle regelingen én ze besteden maandelijks het normbedrag van € 121 aan participatie dan hebben zij € 147 over. Bij een realistisch gebruik van de regelingen is het resterende maandbudget € 133 en wanneer alleenstaanden geen regelingen ontvangen is het resterende budget € 54 per maand. De regelingen zijn dus niet noodzakelijk om rond te komen, maar zorgen voor een ruimer maandbudget. Verder loont het voor alleenstaanden om telkens meer te gaan werken. De loonstijging vangt het wegvallen van landelijke en gemeentelijke regelingen op. Hier is zowel sprake van wanneer alleenstaanden geen regelingen gebruiken, alsook wanneer zij een aantal of alle regelingen gebruiken.

Budget na uitgaven: alleenstaande Geen gebruik

Realistisch gebruik

Volledig gebruik

€ 600 € 401

€ 400 € 266 € 133 € 147 € 122 € 147

€ 200

€ 162

€ 54

Leeswijzer tabel: het huishouden heeft inkomsten uit uitkering of werk, aangevuld met maximale landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Hiervan trekken we de uitgaven af: basisuitgaven en sociale participatie uitgaven. Dit leidt uiteindelijk tot een resterend maandbudget.

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Inkomsten

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen

100% 1.345 526 93

110% 1.480 526 40

120% 1.615 526 0

130% 1.749 526 0

Uitgaven

Basis uitgaven Participatie uitgaven

1.696 121

1.763 121

1.753 121

Budget na alle uitgaven

Bij volledig gebruik gemeentelijke regelingen Bij realistisch gebruik gemeentelijke regelingen Bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

147 133 54

162 147 122

266 266 266

401 401 401

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Uitgelicht: voorbeeldcasus van een alleenstaande Bijstandsuitkering Hilda is alleenstaand. Zij krijgt een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.345 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Zij heeft maandelijks recht op € 526 aan toeslagen van het Rijk. Voor Hilda bestaat dit uit huurtoeslag en zorgtoeslag. Tot slot kan Hilda rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 93 per maand. Dit bestaat uit de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen, de korting op de collectieve zorgverzekering en de vergoeding vanuit Almelo Doe(t) Mee. Naast deze inkomsten heeft zij natuurlijk verschillende uitgaven; basisuitgaven van € 1.696 per maand en uitgaven om mee te doen in de samenleving van € 121 per maand. Als alle inkomsten binnen zijn en de uitgaven zijn gedaan dan houdt zij maandelijks nog € 147 over. Maakt zij van geen enkele gemeentelijke regeling gebruik, dan zou ze € 54 overhouden in haar maandbegroting. Bij een situatie met een realistisch regelingengebruik houdt Hilda aan het eind van de maand € 133 over. 110 procent Wsm Als Hilda werk krijgt tegen een loon van 110 procent Wsm, dan stijgt haar netto-inkomen naar € 1.480 per maand. Zij houdt recht op huurtoeslag en zorgtoeslag en deze bedragen blijven onveranderd, dus € 526 per maand.

Het recht op de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen vervalt, maar Hilda behoudt het recht op de andere minimaregelingen, een totaalbedrag van € 40. Haar uitgaven stijgen licht door werk gerelateerde kosten die zij nu moet maken. In totaal houdt zij, na alle uitgaven, maandelijks € 162 over. Stel, Hilda maakt realistisch gebruik van de regelingen, dan houdt zij € 147 over en als Hilda helemaal geen gebruik van de gemeentelijke regelingen maakt, dan houdt zij € 122 per maand over.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2.2. Paar zonder kinderen Paren zonder kinderen hebben op bijstandsniveau een maandelijks tekort van € 24 wanneer zij geen gebruikmaken van de gemeentelijke regelingen. De financiële ondersteuning van de gemeente is noodzakelijk om alle kosten te kunnen betalen. Wanneer zij gebruikmaken van twee regelingen (realistisch gebruik) of alle gemeentelijke regelingen kunnen paren zonder kinderen rondkomen.

Budget na uitgaven: paar zonder kinderen Geen gebruik

Realistisch gebruik

Volledig gebruik

€ 700 € 500

€ 375 € 293

€ 300 € 97 € 126

€ 100 € -100

€ 102

€ 152 € 181

€ -24 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Wanneer paren zonder kinderen gaan werken tegen een inkomen van 110, 120 of 130 procent Wsm gaan zij er telkens op vooruit; zij krijgen meer bestedingsruimte. In geen van de situaties is er sprake van een achteruitgang in het inkomen wanneer het huishouden gaat werken tegen een hoger inkomen. De loonstijging vangt het wegvallen van landelijke en gemeentelijke regelingen bij een hoger inkomen op. Dit geldt zowel wanneer zij gebruikmaken van gemeentelijke regelingen als wanneer zij geen gebruikmaken hiervan. Kortom, het loont voor dit huishoudtype om (meer) te gaan werken.

Inkomsten

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen

100% 1.922 672 149

110% 2.114 672 80

120% 2.306 652 0

130% 2.499 541 0

Uitgaven

Basis uitgaven Participatie uitgaven

2.418 200

2.485 200

2.465 200

Budget na alle uitgaven

Bij volledig gebruik gemeentelijke regelingen Bij realistisch gebruik gemeentelijke regelingen Bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

126 97 -24

181 152 102

293 293 293

375 375 375

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2.3. Alleenstaande ouder met kinderen van 8 en 13 jaar Een alleenstaande ouder met twee kinderen van 8 en 13 jaar heeft zowel met als zonder het gebruik van gemeentelijke regelingen, maandelijks voldoende budget om alle uitgaven inclusief uitgaven op het gebied van participatie te kunnen doen. Dit geldt zowel wanneer huishoudens gebruikmaken van geen regelingen, twee regelingen (realistisch gebruik) of alle regelingen. De gemeentelijke regelingen geven meer bestedingsruimte; een bijstandsgerechtigde die van alle regelingen gebruikmaakt, heeft € 169 meer te besteden dan een bijstandsgerechtigde die van geen enkele gemeentelijke regeling gebruikmaakt.

Budget na uitgaven: alleenstaande ouder Geen gebruik

Realistisch gebruik

Volledig gebruik

€ 800

€ 628 € 600 € 414 € 360

€ 400

€ 443 € 343

€ 493

€ 389

€ 245 € 200

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

In alle voorbeeldsituaties loont het voor dit huishoudtype om vanuit de bijstand te gaan werken tegen een loon van 110 procent Wsm of hoger. De landelijke toeslagen stijgen licht bij een alleenstaande ouder door belastingvoordeel. Waar een alleenstaande ouder op bijstandsniveau € 1.569 van het Rijk krijgt, is dat bij 130 procent Wsm € 1.625. Hoewel het loont om te werken, is het verschil in maandbudget in een aantal situaties echter klein; bij een inkomensstijging van 100 naar 110 procent Wsm gaat het bijvoorbeeld om een verschil van € 29 per maand (wanneer het huishouden gebruikmaakt van alle regelingen of een realistisch gebruik).

Inkomsten

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen

100% 1.345 1.569 169

110% 1.480 1.613 100

120% 1.615 1.619 0

130% 1.749 1.625 0

Uitgaven

Basis uitgaven Participatie uitgaven

2.410 260

2.490 260

2.480 260

2.486 260

Budget na alle uitgaven

Bij volledig gebruik gemeentelijke regelingen Bij realistisch gebruik gemeentelijke regelingen Bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

414 360 245

443 389 343

493 493 493

628 628 628

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2.4. Paar met kinderen van 8 en 13 jaar Een paar met kinderen van 8 en 13 jaar heeft na de basisuitgaven in alle gevallen nog voldoende budget over om uit te geven aan participatie (€ 337). Ook hier zorgen de gemeentelijke regelingen voor een ruimer maandbudget: op bijstandsniveau gaat het om een verschil in bestedingsruimte van € 209 per maand als het huishouden gebruik maakt van alle regelingen. Wanneer dit huishouden op bijstandsniveau geen gebruikmaakt van de regelingen, kan het nét rondkomen. In het geval van een realistisch regelingengebruik heeft het huishouden op bijstandsniveau een minder krap resterend maandbudget (€ 145).

Budget na uitgaven: paar met kinderen Geen gebruik

Realistisch gebruik

Volledig gebruik

€ 600 € 429 € 400

€ 346 € 294 € 239

€ 200

€ 145

€ 155

€ 200

€ 29 €0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Werkaanvaarding vanuit de bijstand tegen een loon van 110 procent Wsm en hoger levert het paar met kinderen extra bestedingsruimte op. Voor paren met kinderen loont het in iedere situatie om te werken tegen een hoger inkomen; de loonstijging kan het wegvallen van de gemeentelijke en landelijke regelingen goed opvangen. Ook hier geldt echter dat de stijging in het budget niet altijd bijzonder groot is: een stijging in het inkomen van ca. € 192 (van 100 procent naar 110 procent Wsm) gaat gepaard met een stijging in het maandbudget van € 55 (bij volledig gebruik van de regelingen).

Inkomsten

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen

100% 1.922 1.406 209

Uitgaven

Basis uitgaven Participatie uitgaven

2.962 337

3.029 337

3.009 337

Budget na alle uitgaven

Bij volledig gebruik gemeentelijke regelingen Bij realistisch gebruik gemeentelijke regelingen Bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

239 145 29

294 200 155

346 346 346

429 429 429

110% 2.114 1.406 140

120% 2.306 1.386 0

130% 2.499 1.276 0

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Uitgelicht: voorbeeldcasus van een paar met twee kinderen Bijstandsuitkering Sam en Rosanne hebben twee kinderen van 8 en 13 jaar en ze krijgen een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.922 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Ze hebben maandelijks recht op € 1.460 aan toeslagen van het Rijk, bestaande uit huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderbijslag. Tot slot kunnen ze een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 209 per maand ontvangen. Dit bestaat uit de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen, de korting op de collectieve zorgverzekering, de vergoeding vanuit Almelo Doe(t) Mee en de bijdrage vanuit Jeugdfonds Almelo. Naast deze inkomsten hebben zij natuurlijk verschillende uitgaven; basisuitgaven van € 2.962 per maand en uitgaven om mee te doen in de samenleving van € 337 per maand. Als alle inkomsten binnen zijn en de uitgaven zijn gedaan dan houden zij maandelijks € 239 over bij het gebruiken van alle regelingen. Bij een realistisch gebruik houden zij € 145 over. Maakt dit gezin van geen enkele gemeentelijke regeling gebruik, dan houden zij €29 over.

110 procent Wsm Als Sam of Rosanne werk krijgt tegen een loon van 110 procent Wsm, dan stijgt het netto-inkomen van het huishouden naar € 2.114 per maand. De bijdrage vanuit het Rijk blijft onveranderd, namelijk € 1.460. Het recht op de kwijtschelding is vervallen, maar ze behouden het recht op de andere regelingen. De uitgaven zijn licht gestegen door werk gerelateerde kosten die zij nu moeten maken. In totaal houdt dit voorbeeldhuishouden, na alle uitgaven en bij gebruik van alle regelingen, maandelijks € 294 over. Bij een realistisch regelingengebruik blijft er € 200 over. Als het huishouden geen gemeentelijke regelingen ontvangt; dan houdt het maandelijks € 155 over. 130 procent Wsm Als Sam of Rosanne een hoger loon krijgen van 130 procent Wsm, dan stijgt het netto-inkomen van het huishouden naar € 2.430 per maand. Doordat toeslagen dalen ontvangen zij nu in totaal € 1.172 aan toeslagen van het Rijk per maand. Het recht op de gemeentelijke regelingen is vervallen. Zonder deze regelingen houdt het huishouden € 429 per maand over. Dit maandbudget is hoger dan wanneer zij nog gebruik konden maken van de gemeentelijke regelingen. Ondanks het wegvallen van de regelingen en de afgenomen bijdrage van het Rijk, loont het voor dit huishouden om (meer) te gaan werken.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2.5. Alleenstaande AOW-leeftijd Alleenstaanden met de AOW-leeftijd hebben in alle voorbeeldsituaties na alle basisuitgaven voldoende geld over om uit te geven aan participatie. Natuurlijk leidt het gebruiken van de gemeentelijke regelingen tot een hoger budget dan het niet gebruiken van de regelingen. Op bijstandsniveau loopt dit verschil op tot € 93 bij volledig gebruik van de regelingen. Bij realistisch gebruik van de regelingen gaat het om een verschil van € 79.

Budget na uitgaven: alleenstaande AOWleeftijd Geen gebruik

Realistisch gebruik

Volledig gebruik

€ 600 € 400 € 200

€ 514 € 279 € 293 € 200

€ 389 € 349 € 375

Daarnaast hebben alleenstaande AOW’ers met een inkomen hoger dan 100 procent Wsm een hoger budget11 na alle uitgaven, ten opzichte van de bijstandssituatie.

€ 423

Verder geldt dat alleenstaanden met de AOW-leeftijd die een hoger inkomen hebben, ook meer budget overhouden. Het wegvallen van landelijke en gemeentelijke regelingen wordt voldoende opgevangen.

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Inkomsten

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen

100% 1.501 526 93

110% 1.651 525 40

120% 1.801 471 0

130% 1.951 412 0

Uitgaven

Basis uitgaven Participatie uitgaven

1.712 115

1.735 115

Budget na alle uitgaven

Bij volledig gebruik gemeentelijke regelingen Bij realistisch gebruik gemeentelijke regelingen Bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

293 279 200

389 375 349

423 423 423

514 514 514

11 We spreken hier van een inkomensverschil en niet van een situatie van werkaanvaarding. De reden hiervoor is dat AOW-gerechtigde huishoudens zelden een

inkomensgroei doormaken door werkaanvaarding.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2.6. Paar AOW-leeftijd Paren met de AOW-leeftijd hebben na de basisuitgaven genoeg geld over om te voldoen aan het normbedrag voor participatiekosten (€ 188). Op bijstandsniveau houden zij, wanneer zij gebruikmaken van alle regelingen, maandelijks € 261 aan budget over. Bij realistisch gebruik gaat het om een bedrag van € 231. Wanneer zij geen gebruikmaken van de gemeentelijke regelingen ligt dit bedrag aanzienlijk lager: namelijk op € 111. De regelingen zorgen, logischerwijs, voor een hoger maandbudget.

Budget na uitgaven: paar AOW-leeftijd Geen gebruik

Realistisch gebruik

Volledig gebruik

€ 600

€ 504

€ 400 € 231

€ 200

€ 261

€ 345 € 295

€ 374

Daarnaast geldt dat paren met de AOW-leeftijd die op een hoger inkomensniveau zitten ook een hoger budget overhouden na alle uitgaven. Het wegvallen van landelijke en gemeentelijke regelingen bij een hoger inkomen wordt voldoende opgevangen. Het verschil in maandbudget tussen een inkomen van 110 procent Wsm en 120 procent Wsm is echter klein: het gaat hierbij om een verschil van € 4 wanneer het huishouden gebruikmaakt van alle regelingen. Wanneer paren met de AOW-leeftijd geen gebruik maken van de gemeentelijke regelingen (en wel de uitgaven van participatie betalen), hebben zij alsnog voldoende budget.

€ 378

€ 111

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Inkomsten

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen

100% 2.053 672 149

Uitgaven

Basis uitgaven Participatie uitgaven

2.426 188

2.472 188

Budget na alle uitgaven

Bij volledig gebruik gemeentelijke regelingen Bij realistisch gebruik gemeentelijke regelingen Bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

261 231 111

374 345 295

378 378 378

504 504 504

110% 2.259 650 80

120% 2.464 574 0

130% 2.670 494 0

Gemeente Almelo

Versie 0.2

2.7. Huishoudens met een langdurig minimuminkomen Huishoudens kunnen de individuele inkomenstoeslag ontvangen wanneer zij minimaal 5 jaar een inkomen hebben op 101 procent Wsm en geen zicht hebben op inkomensvooruitgang. De huishoudens in deze paragraaf ontvangen alle gemeentelijke regelingen. In de grafieken laten we zien wat er gebeurt als het inkomen stijgt en de individuele inkomenstoeslag wegvalt. In de grafieken is te zien dat de inkomensstijging voldoende compenseert voor het wegvallen van de individuele inkomenstoeslag. Geen van de huishoudens ervaart een terugval in het maandbudget wanneer de individuele inkomenstoeslag wegvalt. Hierin speelt mee dat de bijdrage die inwoners vanuit de individuele inkomenstoeslag relatief gezien (in vergelijking met andere gemeenten) laag is. De bijdrage heeft hierdoor relatief weinig impact op het budget van de huishoudens.

Paar zonder kinderen Individuele inkomenstoeslag Maandbudget excl. individuele inkomenstoeslag

€ 400

Alleenstaande € 200

Individuele inkomenstoeslag

€ 375 € 10

Maandbudget excl. individuele inkomenstoeslag

€ 126

€ 400

€0

€ 181

€0 100% Wsm

€ 200

€ 293

€7 € 147

€ 162

100% Wsm

110% Wsm

€ 266 120% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

€ 401

Paar met kinderen 130% Wsm

Individuele inkomenstoeslag Maandbudget excl. individuele inkomenstoeslag

Alleenstaande ouder Individuele inkomenstoeslag

€ 400

Maandbudget excl. individuele inkomenstoeslag € 600 € 400

€9

€ 200

€ 414

€ 443

€ 493

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

€ 628

€ 10 € 239

€ 294

€ 346

€ 429

€0

100% Wsm

130% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Gemeente Almelo

Versie 0.2

3. Analyse van de resultaten 3.1. Effect van de gemeentelijke regelingen op rondkomen Huishoudens die van alle gemeentelijke regelingen gebruikmaken waar zij recht op hebben, hebben daardoor logischerwijs een groter budget over aan het einde van de maand dan huishoudens die van geen enkele regeling gebruikmaken. Dit effect is het grootst voor gezinnen; door de samenstelling van hun huishouden kunnen zij namelijk de meeste vergoedingen vanuit de regelingen ontvangen. In de praktijk is de ervaring dat huishoudens van enkele, of soms van geen, regelingen gebruikmaken. Met het ‘realistische’ gebruik van regelingen hebben we een inschatting gemaakt van de daadwerkelijke vergoeding die huishoudens veelal vanuit de gemeente ontvangen, afgestemd op het type huishouden. Deze bijdragen geven ruimte in het budget van de huishoudens en zorgen er in sommige gevallen voor dat huishoudens niet in de min uitkomen aan het eind van de maand (mits zij ook gebruikmaken van de landelijke toeslagen en regelingen). Eén van de voorbeeldhuishoudens komt zonder de (maximale) bijdrage van de gemeente, maandelijks geld tekort na het doen van alle uitgaven (dat wil zeggen: zowel de basisuitgaven als een bedrag dat wordt uitgegeven aan sociale participatie). Dit geldt op bijstandsniveau voor paren zonder kinderen.

Alle overige voorbeeldhuishoudens hebben bij elk inkomen voldoende budget om zowel de basis- als de participatie uitgaven te bekostigen. Voor paren met kinderen geldt daarnaast dat zij zonder het gebruik van de gemeentelijke regelingen nét rond kunnen komen op bijstandsniveau. Bij financiële tegenslagen komen zij maandelijks al snel in de min uit. Het resterende maandbudget in context • Het maximale bedrag dat minima vanuit de toeslagen van het Rijk kunnen ontvangen (onder andere huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget) is een stuk hoger dan het maximale bedrag van de gemeentelijke regelingen. Dit is ook in andere gemeenten het geval. In deze rapportage is de aanname gemaakt dat de huishoudens alle toeslagen ontvangen, waar zij recht op hebben. De ervaring is echter dat het aanvragen van bijvoorbeeld (alle) toeslagen, vanwege meerdere redenen (bijvoorbeeld angst om het later terug te betalen, weinig vertrouwen in de overheid of het te ingewikkeld vinden), in de praktijk niet altijd gebeurt. Wanneer huishoudens geen of niet alle toeslagen ontvangen, dan is er bij de huishoudens al snel sprake van een maandbudget dat minder groot is of in de min uitkomt. • Verder zijn de uitgaven van de huishoudens gebaseerd op gemiddelde situaties specifiek gericht op huishoudens met een minimuminkomen.

Er is bijvoorbeeld geen rekening gehouden met huisdieren of rokers, duurdere kostenposten als een auto en er worden gemiddeld lagere bedragen gerekend voor een aantal uitgaven waaronder kleding, voedsel en de inboedel in vergelijking met huishoudens met een hoger inkomen. Bij een niet-gemiddelde situatie met een aantal hogere kostenposten, kan het financiële plaatje er dus al snel anders uitzien.

3.2. Financiële effecten bij werkaanvaarding In hoeverre loont het financieel gezien om (meer) te gaan werken? Dit hangt van een aantal factoren af: huishoudsamenstelling, de nieuwe inkomenshoogte en daarmee het (verliezen van het) recht op gemeentelijke regelingen en de eventuele afname van landelijke toeslagen. De effecten worden in grote lijnen veroorzaakt door drie veranderingen: • Voor de gemeentelijke regelingen geldt dat bij een inkomen boven 100 procent Wsm, het recht op kwijtschelding vervalt. Bij een inkomen hoger dan 115 procent Wsm vervalt het recht op, de collectieve zorgverzekering, de bijdrage vanuit Almelo Doe(t) Mee en de bijdrage vanuit Jeugdfonds Almelo. Van hoe meer regelingen een huishouden gebruik kan maken, hoe groter het bedrag is dat het huishouden kan ‘verliezen’ indien het inkomen stijgt. 17

Gemeente Almelo

•

Versie 0.2

Voor de landelijke toeslagen en regelingen geldt dat deze afnemen bij een hoger inkomen, behalve bij alleenstaande ouders. De toeslagen dalen bij paren (met en zonder kinderen) eerder én sneller in vergelijking met alleenstaanden. Bij alleenstaande ouders zien we dat het bedrag aan landelijke toeslagen toeneemt door belastingvoordeel. Tot slot krijgen huishoudens die vanuit de bijstand aan het werk gaan, te maken met werkgerelateerde kosten, waardoor hun uitgaven iets stijgen. Voor alleenstaande ouders komen hier de kosten voor kinderopvang bij (al krijgen ze daar via de kinderopvangtoeslag weer een (groot) deel van terug).

In combinatie met elkaar zorgen bovenstaande ontwikkelingen en gegevens voor verschillende effecten in de resterende maandbudgetten van de huishoudens. In de volgende paragrafen schetsen we de effecten van een inkomensstijging op het maandbudget. WSM en WML Om de effecten van de inkomensstijging door werkaanvaarding meer te kunnen duiden geven we eerst weer hoe het Wettelijk sociaal minimum zich verhoudt tot werken tegen het Wettelijk minimumloon bij de verschillende type huishoudens in 202512. Voor een alleenstaande (ouder) staat voltijds (40 uur per week) werken tegen een minimumloon ongeveer gelijk aan een nettoinkomen van 174 procent Wsm, deeltijd werken (24 uur per week) komt neer op een nettoinkomen van 111 procent Wsm. Voor een paar met en zonder kinderen staat voltijds werken (één volwassene werkt dan 40 uur) tegen een minimumloon ongeveer gelijk aan een netto-inkomen van 122 procent Wsm. Deeltijd werken (één volwassene werkt 24 uur per week) komt neer op een netto-inkomen van 78 procent Wsm. In het laatste geval verdient het paar met werken dus minder dan het sociaal minimum.

3.2.1. Effect van de inkomensstijging ten opzichte van de bijstand Werken zorgt er altijd voor dat het maandelijkse budget hoger is dan in de bijstand. Dit geldt zowel voor de huishoudens die van geen gemeentelijke regelingen gebruikmaken als voor de huishoudens die gebruikmaken van alle regelingen van de gemeente. In onderstaande tabel is het effect van de inkomensstijging (in Wsm) op de verandering in het maandbudget (in euro’s per maand) ten opzichte van de bijstandssituatie te zien per huishouden. Een alleenstaande die van alle regelingen gebruikmaakt heeft bijvoorbeeld bij een inkomen van 120 procent Wsm een maandbudget dat € 119 ruimer is dan in de bijstand (100 procent Wsm).

Alleenstaanden

Paar zonder kinderen

Alleenstaande ouder

Paar met kinderen

Gemeentelijke regelingen Volledig gebruik Realistisch gebruik Geen gebruik Volledig gebruik Realistisch gebruik Geen gebruik Volledig gebruik Realistisch gebruik Geen gebruik Volledig gebruik Realistisch gebruik

110%

120%

130%

+15 +15 +68 +56 +56 +125 +29 +29 +98 +56 +56

+119 +134 +212 +168 +197 +317 +79 +133 +249 +108 +201

+254 +268 +346 +249 +278 +398 +214 +267 +383 +190 +284

12 Aangezien er per 1 januari 2024 gerekend wordt met minimumuurlonen, zijn er geen vaste minimum

maand-, week- en daglonen meer. Het loon per week of maand hangt af van het aantal gewerkte uren, waardoor het geschetste beeld per maand in deze paragraaf kan afwijken van de werkelijkheid. De berekening is gebaseerd op de Rijksoverheid.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Geen gebruik

+125

+317

+399

3.2.2. Effect van de inkomensstijging voor huishoudens die niet uit de bijstand komen •

• •

Bij het gebruiken van alle gemeentelijke regelingen: alle huishoudens houden een hoger maandelijks budget over, bij elke inkomensstijging (van 110 tot 130 procent Wsm). De stijging van het maandbudget is, in vergelijking met de stijging van het netto inkomen, in sommige gevallen relatief klein. Bij alleenstaande ouders en paren met kinderen gaat een netto inkomensstijging van € 135 of € 192 (van 110 naar 120 procent Wsm) samen met een stijging in het budget van ca. € 50. Bij een realistisch gebruik van de gemeentelijke regelingen: alle huishoudens houden een hoger maandelijks budget over, bij elke inkomensstijging (van 110 tot 130 procent Wsm). Er is geen sprake van een afname van het maandbudget. Bij het niet gebruiken van de gemeentelijke regelingen: alle huishoudens houden een hoger maandelijks budget over, bij elke inkomensstijging (van 110 tot 140 procent Wsm). In dit geval zorgt een hoger inkomen altijd voor een hoger maandbudget. Hier is het landelijke beleid ook op ingesteld.

3.3. Huishoudens met een langdurig minimuminkomen Huishoudens die minimaal vijf jaar moeten rondkomen van een inkomen tot 101 procent Wsm kunnen gebruikmaken van de individuele inkomenstoeslag. Geen van de huishoudens krijgen te maken met een terugval in het maandbudget wanneer de individuele inkomenstoeslag wegvalt. De inkomensstijging kan de wegval van de individuele inkomenstoeslag en de andere regelingen voldoende compenseren. Ook hier geldt echter dat de stijging in het maandbudget, in vergelijking met de netto inkomensstijging, soms niet erg hoog is. Een alleenstaande ouder gaat er bijvoorbeeld € 20 op vooruit wanneer het inkomen stijgt van 100 naar 110 procent Wsm. Een kanttekening hierbij is dat de individuele inkomenstoeslag relatief laag is, vergeleken met wat we bij andere gemeenten zien. Het effect van deze regeling op het maandbudget is daarom relatief gezien klein.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen Tabel B1.1 Gemeentelijke regelingen in gemeente Almelo Soort regeling Individuele bijzondere bijstand Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen

Inkomensgrens t.o.v. Wsm Geen vast percentage13 Tot 100% Wsm

(Maximaal) bedrag Individuele vergoedingen 1. Afvalstoffenheffing • €268,79 voor een eenpersoonshuishouden • €293,02 voor een meerpersoonshuishouden 2. Rioolheffing • €187,20 rioolheffing gebruiker 1 persoon • €209,64 rioolheffing gebruiker 2 of meer personen

Individuele inkomenstoeslag

Minimaal 5 jaar tot 101% Wsm

Collectieve zorgverzekering (via Menzis)

Tot 115%

3. Waterschapsbelasting • Zuiveringsheffing €76,62 per v.e. • Watersysteemheffing €103,50 per woonruimte € 115 voor gehuwden of samenwonenden € 105 voor een alleenstaande ouder € 80 voor een alleenstaande Alle 3 onderstaande pakketten hebben een vergoeding van het eigen risico t.w.v. €385 Basis | Verzorgd 1 | Tand Verzorgd 250 €197,13 i.p.v. €222,36; €7,87 collectiviteitskorting en €17,36 gem. bijdrage Basis | Verzorgd 2 | Tand Verzorgd 250 €210,60 i.p.v. €237,16 €9,20 collectiviteitskorting en €17,36 gem. bijdrage

Almelo Doe(t) mee

Tot 115% Wsm

13 Getrapte draagkrachtberekening

Basis | Verzorgd 3 | Tand Verzorgd 250 €229,85 i.p.v. €261,06 €11,35 collectiviteitskorting en €19,86 gem. bijdrage Maximaal €175 per jaar per volwassene

Gemeente Almelo

Jeugdfonds Almelo

Versie 0.2

Tot 115% Wsm

Schoolspullenpas Pas t.w.v. €50, €100 voor een rugtas voor brugklassers, €150 voor 4e klas HAVO/VWO voor grafische rekenmachine Contributie sport €275 Contributie cultuur €500 Zwemles Totale kosten zwemlessen en diploma voor A, B en C; vanaf 4 jaar Laptop Vergoeding laptop voor kinderen die naar VO gaan Fiets Per kind 1x op de basisschool en 1x middelbare school, tussen de aanvragen moet 3 jaar zitten Squla/StudyGo Vergoeding (jaar)lidmaatschap Typeles Vergoeding van door scholen aangeboden typecursus Jarige Job Verjaardagsbox t.w.v. €35

FIXbrigade

Studietoeslag

Situatieafhankelijk

Verjaardag in de Maak Vergoeding van een verjaardagsfeestje voor kinderen van 8 t/m 12 jaar/groep 6, 7 of 8 Gratis isolatiehulp van Energiefixers; gratis energiebesparende producten en/of advies Leeftijdsafhankelijk

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Bijlage 2. Financieel maandoverzicht In deze bijlage staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht. De tabellen geven een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven, bij gebruikmaking van alle landelijke en lokale regelingen. Tabel B2.1 Alleenstaande zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

1.345

1.480

1.615

1.749

1.345

395 131 526

1.871

2.006

2.141

2.275

1.871

Basis uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven

657 161 70 53 222 25 19 185 303 0

657 161 70 53 222 25 19 185 303 67

657 161 70 53 181 25 19 217 303 67

657 161 70 53 222 25 19 185 303 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

121

1.817

1.884

1.874

1.817

122

266

401

0 15 93

0 15 40

0 0 0

7 15 99

133

147

266

401

133

147

162

266

401

154

Categorie Inkomsten Netto inkomen incl. vakantietoeslag (VT) Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk Totaal inkomsten

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Almelo Doe(t) Mee Totaal regelingen gemeente Budget bij realistisch gebruik van regelingen gemeente Budget inclusief alle regelingen gemeente

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Tabel B2.2 Paar, niet AOW-gerechtigd, geen kinderen 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

1.922

2.114

2.306

2.499

1.922

422 250 672

422 230 652

356 185 541

422 250 672

2.594

2.786

2.958

3.040

2.594

703 233 79 70 445 41 39 262 547 0

703 233 79 70 445 41 39 262 547 67

703 233 79 70 361 41 39 326 547 67

703 233 79 70 445 41 39 262 547 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

200

2.618

2.685

2.665

2.618

-24

102

293

375

-24

0 29 149

0 29 80

0 0 0

10 29 159

152

293

375

126

181

293

375

135

Categorie Inkomsten Netto inkomen incl. vakantietoeslag (VT) Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk Totaal inkomsten

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Tabel B2.3 Alleenstaande ouder, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (8 en 13 jaar)14 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

1.345

1.480

1.615

1.749

1.345

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

427 131 0 252 759 1.569

427 131 44 252 759 1.613

427 131 50 252 759 1.619

427 131 56 252 759 1.625

427 131 0 252 759 1.569

Totaal inkomsten

2.915

3.093

3.233

3.374

2.915

Basis uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven

703 282 79 70 222 31 85 0 52 308 578 0

703 282 79 70 222 31 85 13 52 308 578 67

703 282 79 70 181 31 85 13 52 340 578 67

703 282 79 70 181 31 85 19 52 340 578 67

703 282 79 70 222 31 85 0 52 308 578 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

260

2.670

2.750

2.740

2.746

2.670

245

343

493

628

245

0 15 60 169

0 15 60 100

0 0 0 0

9 15 60 178

337

366

493

628

337

414

443

493

628

423

Categorie Inkomsten Netto inkomen incl. vakantietoeslag (VT)

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Almelo Doe(t) Mee Jeugdfonds Almelo Totaal regelingen gemeente Budget bij realistisch gebruik van regelingen gemeente Budget inclusief alle regelingen gemeente

14 Bij de kosten BSO is de tegemoetkoming kinderopvang al verrekend.

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Tabel B2.4 Paar, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (8 en 13 jaar) 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

1.922

2.114

2.306

2.499

1.922

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

427 250 0 252 477 1.406

427 230 0 252 477 1.386

362 185 0 252 477 1.276

427 250 0 252 477 1.406

Totaal inkomsten

3.328

3.521

3.693

3.775

3.328

703 338 87 70 445 45 85 0 71 389 730 0

703 338 87 70 445 45 85 0 71 389 730 67

703 338 87 70 361 45 85 0 71 453 730 67

703 338 87 70 445 45 85 0 71 389 730 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

337

3.299

3.366

3.346

3.299

155

346

429

0 29 60 209

0 29 60 140

0 0 0 0

10 29 60 219

122

178

346

429

122

239

294

346

429

248

Categorie Inkomsten Netto inkomen incl. vakantietoeslag (VT)

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Almelo Doe(t) Mee Jeugdfonds Almelo Totaal regelingen gemeente Budget bij realistisch gebruik van regelingen gemeente Budget inclusief alle regelingen gemeente

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Tabel B2.5 Alleenstaande, AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

1.501

1.651

1.801

1.951

395 131 526

394 131 525

340 131 471

281 131 412

2.027

2.176

2.272

2.363

657 198 70 53 222 13 16 188 294

657 198 70 53 213 13 16 220 294

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

115

1.827

1.850

200

349

423

514

15 93

15 40

0 0

279

375

423

514

293

389

423

514

Categorie Inkomsten Netto inkomen incl. vakantietoeslag (VT) Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk Totaal inkomsten

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Almelo Doe(t) Mee Totaal regelingen gemeente Budget bij realistisch gebruik van regelingen gemeente Budget inclusief alle regelingen gemeente

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Tabel B2.6 Paar, AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

2.053

2.259

2.464

2.670

422 250 672

422 228 650

376 198 574

326 168 494

2.725

2.909

3.038

3.164

703 286 79 70 445 16 33 265 530

703 286 79 70 426 16 33 329 530

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

188

2.614

2.660

111

295

378

504

29 149

29 80

0 0

231

345

378

504

261

374

378

504

Categorie Inkomsten Netto inkomen incl. vakantietoeslag (VT) Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk Totaal inkomsten

Gemeente Almelo

Versie 0.2

Bijlage 3. Uitsplitsing gemeentelijke bijdragen Figuur B3.1. Maandelijkse gemeentelijke bijdrage per huishouden bij een (langdurig) inkomen van 100 procent Wsm.

Maandelijkse gemeentelijke bijdragen Kwijtschelding

Collectieve Zorgverzekering

Jeugdfonds Almelo

Individuele inkomenstoeslag

Alleenstaande

€ 53

Almelo Doe(t) Mee

€ 25 € 15 € 7

Paar zonder kinderen

€ 70

€ 50

€ 29

Alleenstaande ouder met kinderen (8 en 13 jaar)

€ 70

€ 25 € 15

€ 60

€9

Paar met kinderen (8 en 13 jaar)

€ 70

€ 50

€ 29

€ 60

Alleenstaande AOW-leeftijd

€ 53

Paar AOW-leeftijd

€ 10

€ 25 € 15

€ 70

€0

€ 10

€ 50

€ 100

€ 29

€ 150

€ 200

€ 250

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Almelo&id=0060d162-fbc1-4530-860f-2f9f6e644230