9.1 Startnotities Aalanderveld en Leemslagen - Bijlage 1 - Startnotitie Aalanderveld.pdf

Gemeente Almelo

Startnotitie Gebiedsvisie & haalbaarheidstudie Aalanderveld

Versie 0.5 Datum: 06/04/2023

Inhoud 1. Aanleiding ........................................................................................................................................... 2 2. Werkgebied ......................................................................................................................................... 2 3. Opdracht en resultaat .......................................................................................................................... 3 5. Participatie en communicatie .............................................................................................................. 4 6. Proces en planning ............................................................................................................................. 4 7. Organisatie .......................................................................................................................................... 6 8. Lopende trajecten en kaders .............................................................................................................. 6 9. Risico’s ................................................................................................................................................ 6

1

1. Aanleiding Almelo is een unieke en verassende waterstad in het hart van Noordwest Twente. Een stad met een rijke historie en volop ambitie. Almelo heeft een belangrijke regiofunctie met diverse voorzieningen én Almelo groeit. Niet alleen economisch, zoals in de hightechindustrie, maar ook op gebied van het aantal inwoners. Om deze groei te faciliteren wil Almelo tot 2030 een aantal van 3.400 tot 4.100 woningen bouwen, waaronder circa 700 woningen in de nieuwe uitleglocatie Aalanderveld. Omgevingsvisie en Ruimtelijk programmatische visie Met de Omgevingsvisie en de Ruimtelijk programmatische visie heeft Almelo de basis gelegd om de komende jaren stappen te zetten op het gebied van stedelijke gebiedsontwikkeling. Deze keuzes zijn vastgelegd in de Omgevingsvisie Almelo 2040, de Uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling en vervolgens in de Ruimtelijk Programmatische Visie geconcretiseerd naar meer concrete onderzoekslocaties voor wonen en werken. Hierin zijn de belangrijkste toekomstige ontwikkelgebieden bepaald. De Noordflank is daarbij ook als ontwikkellocatie voor woningbouw opgenomen. Door de grote woningbehoefte is in Almelo de noordflank in beeld gekomen als mogelijke nieuwe uitleglocatie. Belangrijkste reden is dat met enkel inbreiding (binnen de bebouwde kom) niet aan de gewenste woningbouw kan worden voldaan.

Aan de noordzijde lopen al enkele projecten waardoor een logische plek is ontstaan voor een nieuwe stadsrand. Dit gebied kan een enorme kwaliteitsimpuls krijgen waarbij de groene long kwalitatief kan worden verbeterd in combinatie met woningbouw en ontwikkeling van energie (zon én wind). Om de mogelijkheden binnen de noordflank verder te onderzoeken bestaat behoefte aan een integrale visie voor dit gebied waarin ruimte is voor woningbouw, duurzame energieopwekking, landschapsontwikkeling, recreatie en mobiliteit. Dit alles met een kwalitatieve inpassing in het groen. Voor het uitwerken van de visie is deze startnotitie geschreven.

2. Werkgebied De locatie is gelegen aan de noordzijde van Almelo en wordt gekenmerkt door een natuurlijke omgeving en agrarisch productielandschap. Het gebied is weergegeven binnen het gele kader op de onderstaande tekening.

Figuur 1: locatie Aalanderveld (gele kader)

2

In de noordflank van Almelo komen een aantal opgaven bij elkaar, onder andere: • de verkenning naar woningbouw in de noordflank om de lokale en regionale opgave in te vullen; • het realiseren van een zonneveld conform RES; • het inpassen van windturbines conform RES; • het inplaatsen van een nieuwe akkerbouwbedrijf; • het gebruik,de toegankelijkheid en de kwaliteit van de noordelijke groene long inclusief (recreatieve) fietsverbindingen naar Vriezenveen; • vervangende nieuwbouw van het Asielzoekerscentrum op huidige locatie; • herbestemming van de leegkomende panden huize Alexandra en naastgelegen niet meer in gebruik zijnde basisschool de Zegge; • de herontwikkeling van de voormalig brandweerkazerne; • de herontwikkeling van de Parkbuurt; • de ontwikkeling van Aadorp; • de nieuwbouw van de Herderscheerschool; • de wens voor een begraafplaats van de Armeense kerk; • de uitbreiding van een aantal bedrijven op het bedrijventerrein tegen de groene long.

3. Opdracht en resultaat Opdracht De opdracht bestaat uit het uitwerken en (laten) opstellen van een integrale gebiedsvisie en haalbaarheidsstudie voor de locatie Aalanderveld als nieuwe stadsrand. In deze visie is ruimschoots aandacht voor de grote woningbouwopgave van Almelo. In de woningbouwprogrammering is immers afgesproken dat minimaal 25% van de nieuwbouw in de uitleglocaties wordt opgenomen. Daarvoor worden in eerste instantie verschillende scenario’s uitgewerkt waarmee in beeld wordt gebracht wat de mogelijkheden, kansen en belemmeringen zijn van het gebied. Thema’s, die daarbij van belang zijn: 1. Almelo werkt aan verbetering van de sterke groenblauwe structuur. De vier groene longen zijn daarbij belangrijke ruimtelijke dragers van de stad en geven de stad haar identiteit/fundament (zie de ruimtelijke programmatische visie) Deze landschappelijke onderlegger vormt de basis van de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling. Bovendien heeft Almelo met deze groenblauwe structuur een uniek profiel in de regio. Dit biedt kansen voor recreatie en toerisme. 2. Almelo wil de groene stadsranden versterken. Door zorgvuldig ontworpen landschappelijke woonmilieus (stadsrandmilieus) met nieuwe woonvormen toe te voegen aan de stadsrand, kunnen het landschap en toekomst van de groene longen worden versterkt en trekken we nieuwe doelgroepen naar de stad. 3.

Almelo werkt aan een klimaat robuuste stad. Dat betekent een integrale blik op het ontwikkelen van de westrand met groen en water, op een duurzame ontwikkeling van wonen en energie inclusief slimme en schone mobiliteitsoplossingen. Uitgangspunt is een integrale ontwikkeling waarin ruimte is voor woningbouw met nieuwe woonvormen, duurzame energieopwekking, landschapsontwikkeling, recreatie en mobiliteit. Dit alles wordt in samenhang bezien, met aandacht voor de korte termijn woningbouwproblematiek als ook op de lange termijn. Onderdeel van deze visie vormt ook het uitwerken van de ontwikkelstrategie en de wijze van participatie in het gebied. Resultaat De gebiedsvisie geeft inzicht in de toekomstige ruimtelijke inrichting van Aalanderveld met daarbinnen de juiste samenhang tussen wonen, energie, landschap, recreatie en mobiliteit. In de gebiedsvisie wordt opgenomen: • een analyse van de ruimtelijke structuur, bodem, water; • een belemmeringenkaart; • de ambities en doelen voor de leefomgeving; 3

• • • • • • •

een visiekaart met wonen, energie (zon én wind), landschap, recreatie en mobiliteit; de kaders / randvoorwaarden; de kansen / knelpunten / risico’s; MER-beoordeling; de gewenste deeluitwerkingen; de (financiële) haalbaarheid; een tijdspad.

Daarnaast legt de gebiedsvisie de basis voor een ontwikkelstrategie waarmee de gemeente proactief kan sturen op gewenste (deel)ontwikkeling. De ontwikkelstrategie inclusief samenwerkingsvorm(en) is onderdeel van het resultaat. De stakeholders in het gebied worden op een actieve wijze betrokken in de participatie over de gebiedsvisie.

5. Participatie en communicatie Voor projecten in en buiten de stad werken ééndimensionale oplossingen vaak niet meer. De uitdagingen waar de gemeente en haar partners voor staan bevinden zich op een grotere schaal; meer, sneller en betere woningen, een veranderend klimaat en een dynamische economie. De gemeente speelt op verschillende opgaven in door steeds gebiedsgerichter te gaan werken. Dit is ook noodzakelijk omdat ruimtelijke ontwikkelingen veel afstemming vragen aan de randen van de projecten. Hoe denkt de omgeving over een project? Hoe is de omgeving betrokken bij het maken van de plannen? Door meerdere projecten gezamenlijk vanuit een gebied op te pakken kan de afstemming van programma, participatie, beleid en instrumenten veel efficiënter en gerichter plaats vinden. Uiteindelijk komt dit de snelheid van stedelijke ontwikkeling ten goede. Ook Aalanderveld wordt gebiedsgericht aangepakt. Op basis van een stakeholdersanalyse wordt een gericht participatie- en communicatieconcept ontwikkeld. Dit concept draagt bij aan een herkenbaar en eenduidig beeld voor Aalanderveld. Uitgangspunt bij de verdere uitwerking is dat de inzet van communicatie en participatie flexibel is en zich aanpast aan de verschillende fases in het proces.

Uitgangspunten voor de communicatie en participatie zijn: • Gebiedsvisie Aalanderveld wil met participatiemogelijkheden betrokkenheid, draagvlak en realisatiekracht creëren en waar mogelijk kansen voor de huidige bewoners van het gebied benutten. • De communicatie richt zich op het proces, de plan- en besluitvorming én op het participatietraject. Ook richt de communicatie zich op de inhoud en de kwalitatieve bijdrage van de stakeholders. Het communicatie- en participatietraject wordt in afstemming met de wijkregisseur vormgegeven. • De stakeholders worden op verschillende niveaus (meeweten, meedenken, meewerken, beslissen) meegenomen binnen het gehele proces. • Afhankelijk van de fase waarin het proces zich begeeft, worden de stakeholders betrokken.

6. Proces en planning Deze startnotitie vormt de aanzet voor een gebiedsvisie. Na instemming door de gemeenteraad zal op basis van dit document de gebiedsvisie worden opgesteld. De gebiedsvisie vormt uiteindelijk de opmaat naar de realisatie van de gebiedsontwikkeling Aalanderveld. In het onderstaande processchema wordt de gebiedsvisie nader geduid. Na de visie wordt verder invulling gegeven aan: • het uitwerken van een (Stedenbouwkundig) Programma van Eisen voor een stedenbouwkundig plan; • het uitwerken van stedenbouwkundige plannen voor de deellocaties; • en tot slot het uitwerken van het omgevingsplan.

4

Proces gebiedsontwikkeling Aalanderveld

Omgevingsvisie Almelo 2020-2040

Uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling

Ruimtelijk programmatische visie

Woonbeleid

Gebieds visie

Energiebeleid

SPVE

SBK plan

Omgevings plan

…

De gebiedsvisie wordt in een aantal stappen ontwikkeld. Hieronder zijn de stappen uitgezet in de tijd. Uiteindelijk zal in overleg met het te selecteren stedenbouwkundige bureau de planning worden verfijnd. Projectfase Initiatief

Definitie

Inhoud ❖ Schrijven startnotitie ❖ Nadere ruimtelijke verkenningen zon en wind met provincie (uitgangspunten voor visie) ❖ Vaststellen startnotitie en aanvullende budgetaanvraag door B&W ❖ Besluitvorming over startnotitie en aanvullende kredietaanvraag door gemeenteraad ❖ Project Start-up met project team ❖ Opstellen uitvraag stedenbouwkundig bureau ❖ Selectie stedenbouwkundig bureau ❖ Uitvoeren mogelijke (ruimtelijke) onderzoeken ❖ Start opstellen gebiedsvisie ❖ Financiële kaders en uitgangspunten (exploitatie) ❖ Opstellen participatie-/communicatieplan ❖ Stakeholdersanalyse en eerste contact met stakeholders

Doorlooptijd januari / mei ‘23

maart / mei ‘23

Ontwerp

❖ Uitwerken gebiedsvisie inclusief financiële haalbaarheid ❖ Uitwerken ontwikkelstrategie ❖ Participatie/communicatie

juni ’23 / februari ‘24

Voorbereiding

❖ Voorbereiden besluitvorming gebiedsvisie en ontwikkelstrategie door Stuurgroep en B&W

maart ‘24

Uitvoering

❖ Besluitvorming gebiedsvisie en ontwikkelstrategie in gemeenteraad

kwartaal 2 ‘24

Afronding

❖ Evaluatie proces

kwartaal 2 ‘24

5

Na vaststelling van de gebiedsvisie kan de gebiedsontwikkeling verder vorm gegeven worden door uitwerken van deelprojecten in onder andere stedenbouwkundige plannen, grondexploitaties en omgevingsplannen.

7. Organisatie Bestuurlijk opdrachtgever van Aalanderveld is wethouder Eugène van Mierlo. Ambtelijk opdrachtgever is vooralsnog Alex Langius, tot de formele oprichting van de eenheid Stedelijke Ontwikkeling. Dan wordt dit het Hoofd Stedelijke Ontwikkeling, Arend Sick. De gebiedsvisie voor Aalanderveld wordt aangestuurd door een projectteam. Dit team bestaat uit diverse ambtelijke disciplines, benodigd om de juiste input te leveren voor het kunnen opstellen van een gebiedsvisie. Een stedenbouwkundig bureau wordt geselecteerd om de gebiedsvisie, samen met de gemeente, vorm te geven. Vanuit het communicatie- en participatieplan volgt welke stakeholders worden betrokken bij de ontwikkeling van deze visie. Met deze stakeholders wordt nader afgestemd hoe de participatie organisatorisch wordt ingericht.

8. Lopende trajecten en kaders Het vigerende beleid geeft kaders waarbinnen de ontwikkeling van Aalanderveld plaatsvindt. Het betreft onder meer de Omgevingsvisie, de Woonvisie, de Ruimtelijk programmatische visie WonenWerken en de Uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling. Maar ook beleid op gebied van bijvoorbeeld wonen, werken, groen, duurzaamheid, mobiliteit wordt betrokken. Dit beleid vormt voor nu het uitgangspunt, echter het is van belang dat nieuwe inzichten of landelijke ontwikkelingen die de gebiedsontwikkeling raken de mogelijkheid bieden om het gemeentelijke beleid te herijken en indien mogelijk aan te passen. Dit kan betekenen dat de visie Aalanderveld tot een actualisatie van bijvoorbeeld de Omgevingsvisie leidt. Verder worden lopende projecten als Parkbuurt, Huize Alexandra en het zonnepark als input beschouwd en geïntegreerd in de visie.

9. Risico’s Het maken van een gebiedsvisie is een intensief traject met complexe opgaves waar veel actoren zowel binnen als buiten de gemeente bij worden betrokken. De eerste en grootste risico’s zijn in onderstaand schema aangeven. Risico Invloed windturbines op mogelijkheden woningbouw

Effecten Woonvlek beperkter in omvang

Maatregel Zoekgebied vergroten

Invloedsfeer aardgasleiding

Beperkte(re)bouwmogelijkheden

Onderzoek naar verplaatsen aardgasleiding

Invloedsfeer geluid wegverkeer

Beperkte(re) bouwmogelijkheden

Geluidsonderzoek en mogelijkheden geluidsreductie onderzoeken

Marktwijzigingen (bouwkosten)

Exploitatie onder druk

Opbrengst maximeren Subsidie mogelijkheden onderzoeken

6

Onvoldoende draagvlak politiek

Vertraging besluitvorming

Frequente terugkoppeling naar college en op tijd betrekken en infomeren raad

Onvoldoende draagvlak stakeholders

Vertraging besluitvorming

Frequente gesprekken met stakeholders en in gesprek over het hoe en waarom

Onvoldoende tot beperkt beschikbare project teamleden

Onvoldoende continuïteit, langere doorlooptijd

Externe inhuur

7