8. Afhandeling motie ‘Schone Lucht Akkoord’ - bijlage

Advies deelname SLA gemeente Almelo Bevoegd gezag Kenmerk

: :

Onderwerp/ Locatie :

Gemeente Almelo 20240827-001

Datum Zaaknummer

: :

27 augustus 2024 Z2023-ODT-006154

Advies deelname SLA gemeente Almelo

Conclusie -

In gemeente Almelo wordt ten aanzien van de luchtkwaliteit reeds voldaan aan het streefdoel voor 2030 (WHO norm 2005) als opgenomen in het SLA. Voor gemeente Almelo geldt dat industrie en houtstook het meeste bijdragen aan luchtverontreiniging. In gemeente Almelo wordt nog niet voldaan aan de WHO norm 2021 (momenteel geen doel binnen het SLA).

Advies -

SLA niet ondertekenen. Vanuit het college inzetten op het regionaal agenderen van dit thema met als resultaat een regionaal samenhangend beleid binnen Twente.

Inleiding In de gemeenteraad van Almelo is op 10 november 2022 een motie behandeld die met 23 voor en 12 tegenstemmers is aanvaard. In de motie verzoekt de raad aan het college:

in 2019 van de GGD IJsselland en GGD Twente van oktober 2022 waren hiervoor de aanleiding. De GGD roept daarin op om gezondheid mee te laten wegen in ruimtelijke plannen en beleid en benoemt de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Omgevingsdienst Twente is gevraagd te adviseren aangaande deelname van gemeente Almelo aan het SLA. Hieronder is eerst achtergrondinformatie gegeven over het SLA. Daarna wordt ingegaan op luchtkwaliteit in Almelo en de gestelde vragen. Vervolgens zijn de argumenten voor en tegen deelname op een rij gezet en wordt afgewogen of deelname van gemeente Almelo aan het SLA opportuun is.

Achtergrond Sinds 2005 zijn de Rijksoverheid, gemeenten en provincies bezig om maatregelen te treffen om te voldoen aan de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit. Op dit moment wordt bijna overal in Nederland voldaan aan die grenswaarden. Dat betekent alleen niet dat er sprake is van een gezonde leefomgeving. De advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) liggen namelijk een stuk lager dan de Europese grenswaarden, vooral voor fijnstof. Het doel van het Schone Lucht Akkoord is om in 2030 overal in Nederland te voldoen aan de

OD Twente Haven Zuidzijde 30 7607 EW Almelo Postbus 499 7600 AL Almelo KVK 71101241 BTW NL858579509B01 IBAN NL48 BNGH 028 5175 416 BIC BNGHNL2G

advieswaarden van de WHO én minimaal 50% gezondheidswinst ten opzichte van 2016. Concreet betekent dit landelijk een verlenging van de levensduur met 4 maanden en 4000-5000 minder sterfgevallen als gevolg van luchtverontreiniging in 2030. Om de doelstellingen van het SLA te bereiken worden themagericht vaste - én aanvullende maatregelen uitgevoerd. Deze worden vastgelegd in een decentraal Uitvoeringsplan SLA. houtstook, binnenvaart en havens, landbouw enz. In het SLA staan per thema vaste maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Deelnemers aan het SLA conformeren zich aan deze maatregelen. Aanvullende maatregelen zijn variabel. De gemeente heeft hierbij de vrijheid om een maatwerk aanpak vast te stellen. Verplichtingen bij ondertekenen SLA Het ondertekenen van het SLA vraagt van gemeenten om de volgende zaken op te nemen in hun gemeentelijk beleid: Vastleggen luchtkwaliteitsbeleid Gemeenten die het akkoord ondertekenen, dienen hun luchtkwaliteitsbeleid vast te leggen in hun gemeentelijk beleid onder de Omgevingswet. Dit betekent dat concrete maatregelen en doelstellingen voor een betere luchtkwaliteit moeten worden opgenomen in bijvoorbeeld de omgevingsvisie en omgevingsplannen. Decentraal uitvoeringsplan Elke deelnemende gemeente stelt een eigen decentraal uitvoeringsplan op, waarin de relevante afspraken uit het Schone Lucht Akkoord worden overgenomen.

In dit plan geven gemeenten aan welke aanvullende lokale maatregelen zij nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren, naast de gezamenlijke aanpak in het akkoord. Informeren inwoners en bedrijven Het akkoord stelt dat alle deelnemende partijen hun inwoners en bedrijven actief moeten informeren over de luchtkwaliteit, gezondheidseffecten en de maatregelen die worden genomen. Dit vraagt dus in ieder geval om een communicatietraject richting burgers en bedrijfsleven. Betrekken stakeholders Gemeenten worden geacht externe stakeholders zoals bedrijven, gezondheids- en milieuorganisaties actief te betrekken bij de uitwerking van lokale maatregelen en plannen. Dit kan bijvoorbeeld via klankbordgroepen of participatietrajecten.In essentie verplicht deelname aan het akkoord gemeenten dus om luchtkwaliteit een prominente plek te geven in hun beleid, uitvoeringsplannen op te stellen, de lokale samenleving te betrekken en hier ook over te communiceren Aanleveren gegevens De gezondheidswinst van het Schone Lucht Akkoord wordt gemeten met behulp van de gezondheidsindicator, die wordt berekend door het RIVM met het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK). Het proces verloopt als volgt:

Z2023-ODT-006154

Omgevingsdienst Twente

Pagina 2 van 6

De ambitie is om in 2030 een gezondheidswinst van minimaal 50% te bereiken ten opzichte van 2016, wat neerkomt op een halvering van de gezondheidsschade door binnenlandse bronnen van luchtverontreiniging. De gegevens die deelnemers aanleveren voor deze tweejaarlijkse voortgangsmeting zijn dezelfde als voor de reguliere monitoring van de luchtkwaliteit onder de Omgevingswet. Dit voorkomt dubbel werk voor gemeenten die ook in een aandachtsgebied voor luchtkwaliteit liggen. Zo wordt met de gezondheidsindicator de voortgang van het Schone Lucht Akkoord gemonitord en geëvalueerd of de aanpak moet worden bijgesteld.

Situatie luchtkwaliteit Almelo Jaarlijks worden er in Nederland luchtkwaliteitsberekeningen gedaan. De berekeningen geven resultaten van het afgelopen jaar, maar ook voor de aankomende jaren. Hieruit blijkt dat op dit moment1 in Almelo al wordt voldaan aan streefdoel SLA 2030 welke overeenkomt met de WHOwaarden 2005 (voor stikstofdioxide en fijnstof). Indien de huidige luchtkwaliteit wordt vergeleken met de WHO-waarden 2021 (toekomstig doel) dan blijkt dat voor een beperkt deel van het grondgebied van de gemeente sprake is van een overschrijding van de norm voor PM2,5 (fijnere fractie van fijnstof) en stikstofdioxiden. De WHO-waarden PM10 (2021) wordt voor een groter deel van de gemeente overschreden. Op basis van het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat momenteel geen aanleiding bestaat om aanvullende maatregelen te treffen om de luchtkwaliteit binnen gemeente Almelo te verbeteren.

Vraag 1: Welke maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit zijn relevant en uitvoerbaar binnen Almelo? houtstook, industrie en landbouw de grootste bronnen van luchtverontreiniging zijn. Specifiek voor gemeente Almelo geldt dat industrie en houtstook het meeste bijdragen aan luchtverontreiniging. Voor Almelo geldt dat industrie en hout-stook de grootste luchtverontreinigers zijn. Gezien het gegeven dat industrie en hout-stook het meeste bijdragen aan de luchtverontreiniging in gemeente Almelo wordt maatregelen. 1 Op basis van de grootschalige concentratie kaarten van 2023 van het RIVM

Z2023-ODT-006154

Omgevingsdienst Twente

Pagina 3 van 6

Maatregelen industrie Maatregelen ten aanzien van de industrie richten zich met name op het scherper vergunnen . Het scherp vergunnen betekent het vergunnen aan de onderkant van de BREF-range. BREF staat daarbij voor BBT-referentiedocument en BBT staat voor best beschikbare technieken. Bij het scherp vergunnen wordt feitelijk de onderkant van de BBT-range (de hoogst haalbare emissiereductie) in plaats van de bovenkant van de BBT-range (de laagst haalbare emissiereductie) als uitgangspunt gehanteerd bij de te verlenen vergunning. Scherper vergunnen is vanuit juridische invalshoek in veel gevallen pas mogelijk (danwel juridisch houdbaar) nadat specifiek in gemeentelijk beleid is vastgelegd. Resumerend kan worden gesteld dat deze maatregel uitvoerbaar is (nadat scherper vergunnen is vastgelegd in gemeentelijk beleid). In dit kader zij opgemerkt dat recent (juli 2024) de herziene Richtlijn Industriële Emissies (RIE) is aangenomen in het Europese parlement. De RIE geeft aan dat het bevoegd gezag voor IPPC-installaties2 aan de onderkant van de BBT-range van een BBT-conclusiedocument moet vergunnen. Bedrijven moeten hiervoor informatie aanleveren zodat het bevoegd gezag deze beoordeling kan maken: de assessment. Deze assessment moet gaan over de gehele BBTemissierange.

Als een bedrijf vindt dat ze gegronde redenen hebben waarom ze niet kunnen voldoen aan de onderkant van de BBT-range, moeten ze daarvoor bewijzen aanleveren aan het bevoegde gezag. De herziene RIE moet uiterlijk 1 juli 2026 zijn geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. Maatregelen houtstook De maatregelen voor houtstook richten zich op bewustwording en voorlichting, regelgeving voor emissies van houtstook en op handhaving van overlastsituaties. Sinds 1 november 2019 voert de Rijksoverheid een landelijke stookalert in op dagen met ongunstig weer. Bij ongunstig weer of een slechte luchtkwaliteit blijft de rook hangen en wordt door het RIVM een stookalert afgekondigd die bewoners afraadt om de houtkachel aan te steken. Verder kunnen burgers via de website meldingen over houtstook indienen. De stookwijzer stuurt de meldingen geautomatiseerd door naar de SLA-gemeenten. Dit geeft gemeenten inzicht in de omvang en mate van de lokale hinder. Desgewenst wordt de informatie over meldingen ook doorgestuurd aan niet SLA gemeenten. Het Rijk en gemeenten werken samen aan het ontwikkelen van een toetsingskader voor de beoordeling van houtrookoverlast en de gezondheidsimpact. Gemeente Almelo zou, indien daar aanleiding toe is, in een omgevingsplan regels ten aanzien van houtstook kunnen opnemen.

Deze regels kunnen zich dan richten op het beperken van de luchtvervuiling en het voorkómen of verminderen van overlast voor omwonenden. Het is echter niet zo dat het SLA hierin leidend is.

2 IPPC installaties zijn veelal installaties die worden toegepast bij complexe bedrijven (annex bedrijven

waarvan de bedrijfsactiviteiten een relatief grote impact kunnen hebben op het milieu).

Z2023-ODT-006154

Omgevingsdienst Twente

Pagina 4 van 6

Vraag 2: Een besluit nemen over deelname aan het SLA Er zijn argumenten om juist wel of juist niet aan het SLA deel te nemen. Op basis van een overzicht van deze argumenten kan in relatie tot de huidige luchtkwaliteit binnen gemeente Almelo worden afgewogen of deelname aan het SLA voor gemeente Almelo zinvol danwel wenselijk is. Hieronder is dit overzicht nader uitgewerkt: Argumenten om niet deel te nemen aan het SLA

Argumenten om wel deel te nemen aan het SLA

Z2023-ODT-006154

Omgevingsdienst Twente

Pagina 5 van 6

Overweging Belangrijk gegeven is dat de luchtkwaliteit in gemeente Almelo zich reeds verdraagt met het streefdoel uit het SLA (WHO norm 2005). Gezien dat gegeven is er momenteel geen aanleiding om (extra) inspanningen ten aanzien van de verbetering van de luchtkwaliteit te verrichten. Gegeven is ook dat in juli 2026 de herziene Richtlijn Industriële Emissie zal moeten zijn geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. Vanaf dat moment zal de onderkant van de BBT-range (de laagst mogelijke emissie annex de hoogst mogelijke emissiereductie) automatisch de norm zijn bij de verlening van een vergunning voor een milieubelastende activiteit (thema industrie IPPC bedrijven). Dit heeft tot gevolg dat na 2026 de bijdrage van de industrie aan de luchtverontreiniging Almelo relevant zijn) zal verminderen. Of deze reductie tot gevolg heeft dat ook de WHO normen van 2021 worden gerespecteerd zal te zijner tijd moeten blijken uit luchtkwaliteit metingen. Indien de WHO normen 2021 worden vastgelegd in de Nederlandse Wet- en regelgeving is het niet ondenkbaar dat te zijner tijd aanvullende maatregelen moeten worden getroffen. Verder hebben decentrale maatregelen slechts beperkte invloed op de luchtkwaliteit in de regio. Het geniet dan ook de voorkeur dat maatregelen, voor zover die noodzakelijk zijn, op regionaal niveau worden genomen.

De argumenten voor deelname aan het SLA wegen ons inziens momenteel niet op tegen argumenten om niet deel te nemen aan het SLA. Daarbij zij opgemerkt dat de capaciteit van de ODT naar verwachting beter kan ondersteuning van gemeente Almelo bij deelname aan het SLA. Advies Besluiten om het SLA niet te ondertekenen

Z2023-ODT-006154

Omgevingsdienst Twente

Pagina 6 van 6