8.3 Ontwikkelvisie Almelo Centraal - Bijlage 3 - Ontwikkelvisie Almelo Centraal
Tekst van het document
Ontwikkelvisie Spoorzone Almelo
Almelo Centraal Welkom in de verrassing van Twente
Ontwikkelvisie Spoorzone Almelo
Almelo Centraal
2
INHOUDSOPGAVE
Titel
Ontwikkelvisie Spoorzone Almelo ALMELO CENTRAAL
Status
definitieve versie
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de Ontwikkelvisie Almelo Centraal
Datum 22 november 2023
In opdracht van
01
ontwikkelconcept
07
introductie
13
kernwaarde Intens
19
kernwaarde Divers
25
kernwaarde Grenzeloos
31
ontwikkelkader
Gemeente Almelo
Almelo Centraal Welkom in de verrassing van Twente Stedelijkheid rond een vernieuwd station Een nieuwe woning voor elke beurs Leven in de Waterstad van Twente Ontwikkelgebieden en stadsprojecten 32
ontwikkelgebied Westerdok
34
ontwikkelgebied Achter de Molen
36
ontwikkelgebied Kerkelanden
Samen met
provincie Overijssel, ProRail, NS, Arriva, Keolis, Waterschap Vechtstromen,
38
stadsproject Intercityknoop Almelo
woningcorporaties Beter Wonen en Sint Joseph, diverse marktpartijen en vele
40
stadsproject Laan van De Hoop
bewoners en organisaties uit Almelo
42
stadsproject Kanaalpark
Powered by
WeLoveTheCity en Werkatelier Almelo Centraal
Meer weten?
ALMELOCENTRAAL@ALMELO.NL
45
ontwikkelstrategie, participatie en uitvoering
Samen aan de slag
ONTWIKKELCONCEPT
‘Het station is de belangrijkste entree van je stad. Daar wil je laten zien wat jouw stad écht bijzonder maakt. Waar je wordt gegrepen door de gastvrije vibe en besluit om langer te blijven. Want Almelo heeft veel te bieden wat vraagt om ontdekt te worden.’
Almelo Centraal Spoorzone Almelo ligt centraal in de stad. Middenin het gebied vind je het intercitystation, één van de belangrijkste knooppunten in het spoornetwerk van Oost-Nederland. �et station wordt het middelpunt van een intens, divers en grenzeloos stuk stad dat verbindt en waar een groot deel van onze woningbouwopgave gerealiseerd wordt. Almelo Centraal is één van de grootste spoorzones
hebben met elkaar gemeen dat er volop ruimte is om de
in Nederland. Het gebied bestaat uit het station met
bestaande kwaliteit te verbeteren en nieuwe woningen,
drie aangrenzende ontwikkelgebieden: Westerdok,
werkruimtes en voorzieningen toe te voegen. De vraag
Achter de Molen en Kerkelanden. Elk gebied heeft
is er. De Almelose economie groeit razendsnel. Dat
z’n eigen geschiedenis, karakter en mogelijkheden.
komt vooral door de aanleg van het XL Businesspark
Westerdok ligt tussen de historische binnenstad en
en de geplande uitbreiding voor hightechbedrijven,
het verrassende Indië. Achter de Molen is onderdeel
maakindustrie en logistiek. Nieuwe medewerkers komen
van het Nieuwstraatkwartier met zijn molen De Hoop
niet alleen uit Almelo, maar steeds vaker ook van buiten.
en een mix van bewoners en bedrijven. Kerkelanden
Die zijn relatief jong, internationaal georiënteerd en
grenst direct aan het station, reden voor het ROC van
zoeken een betaalbare plek om te wonen in een levendig
Twente (‘Ontdek wat bij jou past’) om zich juist hier te
gebied met een gevarieerd cultureel aanbod. Woon
vestigen. Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden
en werk je in Almelo Centraal, dan zit je op een paar minuten lopen van het intercitystation en de gezellige binnenstad. En er is meer. Het gebied ligt niet alleen centraal in het spoornetwerk, maar is ook een schakel in de Waterstad die Almelo is. Kom je na een dag hard werken thuis, dan is het heerlijk wandelen en joggen langs de Almelose Aa, suppen in de jachthaven en kanoën over de prachtige kanalen die in het hart van de stad samenkomen.
Aan de ene kant de drukte van een diverse stedelijke cultuur. Aan de andere kant het jezelf opladen in de natuur. Juist dit maakt het wonen, werken en leven in Almelo Centraal zo aantrekkelijk. 6
01
Groningen
RANDSTAD - TWENTE NAAR BERLIJN
Veendam ZWOLLE-TWENTE-MÜNSTER
Huidige en nieuwe spoorverbindingen komen in Almelo samen Emmen Coevorden Zwolle CS Amsterdam CS
Apeldoorn
Deventer
Amersfoort
Schiphol Airport
Almelo Hengelo
Osnabrück Hbf
Berlin Hbf
Enschede
Randstad - Twente naar Berlijn
Utrecht CS
Zwolle-Twente-Münster
Münster Hbf
Nedersaksenlijn
De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is gebaseerd op drie kernwaarden. De kernwaarden Intens, Divers en Grenzeloos weerspiegelen het samenspel van stad en landschap, drukte en rust, ondernemerschap en je thuis voelen. kernwaarde
kernwaarde
Divers
laten zien. Maar hoe trek je het landschap verder naar
ontwikkelgebieden zijn Westerdok, Achter de Molen
binnen? Door de oevers van de Almelose Aa, het Kanaal
en Kerkelanden. De aanpak is op maat en verschilt per
Almelo-de Haandrik en het Kanaal Almelo-Nordhorn te
gebied. Zo wordt ingespeeld op het specifieke karakter,
vergroenen. Zo versterk je het groenblauwe netwerk
de mogelijkheden en knelpunten in het gebied, het
voor bewoners die in de stad en toch buiten willen zijn.
tempo van ontwikkeling en de maatschappelijke en
Voor werkers die tijdens de break even lekker gaan
commerciële partners die daaraan willen bijdragen. De
wandelen. Voor toeristen die hier hun ontdekkingstocht
stadsprojecten zijn Intercityknoop Almelo, Laan van De
beginnen. En het mooie is: meer groen is ook goed voor
Hoop en Kanaalpark. Het zijn de gebiedsoverstijgende
de biodiversiteit, klimaatadaptatie en het verminderen
opgaves op het gebied van duurzame mobiliteit,
van hittestress. Dit noemen wij de kernwaarde
stedelijke vernieuwing en een groene openbare
Grenzeloos.
ruimte die het niveau van een enkel ontwikkelgebied
!
overstijgen. En waarin de kernwaarden Intens, Divers en
Stedelijk leven met het landschap om de hoek in de Waterstad van Twente.
De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is ambitieus en
Grenzeloos doorklinken.
De eerste resultaten in de
realistisch. De visie biedt een perspectief dat stap
ontwikkelgebieden zijn vanaf 2026
voor stap kan worden gerealiseerd. We zijn ons er
zichtbaar. De gebiedsoverstijgende
van bewust dat binnenstedelijke transformaties om doorzettingsvermogen, koers houden, investeringen en
stadsprojecten hebben soms wat meer
Almelo Centraal is in zijn huidige vorm niet gemengd.
een lange adem vragen. De visie is praktisch uitgewerkt
In bepaalde gebieden wordt bijna alleen maar gewerkt
in drie ontwikkelgebieden en drie stadsprojecten. De
tijd nodig.
en in andere gebieden wonen vooral mensen met een kleine beurs. De ontwikkeling van Westerdok, Achter de
Intens
Molen en Kerkelanden biedt de kans om deze buurten juist wel divers te maken. Er komt een evenwichtige mix
Almelo Centraal is in zijn huidige vorm tamelijk leeg met
van sociale, middeldure en vrije sectorwoningen én een
als gevolg dat er te weinig mensen op straat zijn en de
mix van wonen, werken en andere functies die het leven
levendigheid ontbreekt. Elk nadeel heeft z’n voordeel
in een stad de moeite waard maken. Dat biedt keuze.
want er is ruimte. Ruimte voor een vernieuwd station
Voor nieuwe medewerkers van Almelose bedrijven
dat met de aanleg van de Nedersaksenlijn en Zwolle-
die levendigheid zoeken. Voor Almeloërs die dichtbij
Twente-Münster een nóg belangrijker knooppunt in het
het station en de binnenstad willen wonen. En voor
spoornetwerk van Oost-Nederland wordt. Ruimte voor
huidige bewoners in Westerdok, Achter de Molen en
een kickstart met minimaal 1.000 woningen en 15.000
Kerkelanden met een verhuiswens. Zo wordt een breed
tot 25.000 m2 kantoren, hightech, cultuur en leisure.
publiek bediend. Dit noemen wij de kernwaarde Divers.
En ruimte voor extra verbindingen tussen de voor- en
!
achterkant van het spoor die de fysieke en sociale samenhang vergroten. Deze combinatie van meer station, meer programma en meer samenhang creëert meer stedelijke intensiteit, levendigheid en interactie. Dit
Een nieuwe woning voor elke beurs in Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden.
kernwaarde
Grenzeloos
noemen wij de kernwaarde Intens.
Almelo Centraal is in zijn huidige vorm bijna helemaal
!
verhard. Best raar, want Almelo is een supergroene stad
02
NEDERSAKSENLIJN
1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur rond een vernieuwd intercitystation.
en dat wil je aan iedereen die op het station aankomt
Het stationsgebied als ontmoetingsplek aan het water (King’s Cross, Londen)
03
Impressie
Almelo Centraal De Ontwikkelvisie bestaat uit drie ontwikkelgebieden en drie stadsprojecten. De ontwikkelgebieden zijn Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden. De gebiedsoverstijgende Ontwikkelgebied
Westerdok
stadsprojecten zijn Intercityknoop Almelo, Laan van De Hoop en Kanaalpark.
Stadsproject
Kanaalpark Stadsproject Stadsproject
Intercityknoop Almelo
Laan van De Hoop
Ontwikkelgebied
Achter de Molen
Ontwikkelgebied
Kerkelanden
04
05
N
INTRODUCTIE
Kanaal Almelo-Nordhorn
Kanaal Almelo-de Haandrik Indië
Cafe Klein Scheveningen
‘t Eiland
Jachthaven
Stadhuis
Stationsgebouw Twenthe Centrum
zich in zogenaamde prioritaire gebieden. Almelo Centraal is zo’n prioritair gebied. werken en voorzieningen gecreëerd en de ruimtelijke kwaliteit verbeterd. Almelo Centraal is maar liefst 60 hectare groot. Hier
oude textielfabriek die wordt getransformeerd tot een
stonden ooit textielfabrieken die inmiddels allemaal
sfeervolle stadswijk bij de haven met 600 woningen en
verdwenen zijn. Toch is het geen leeg niemandsland. Er
40.000 m2 werken. Tussen het station en de binnenstad
wonen mensen, de meeste met plezier. Ondernemers
staat ons superduurzame stadhuis. Het ROC van Twente
runnen er hun bedrijf. Reizigers pakken er de intercity
heeft de westkant van het station tot leven gewekt.
naar Enschede, Utrecht of Schiphol Airport. Het aantal
Aan de oostkant komt de nieuwe rechtbank. En kijk je
woningen en bedrijven is echter relatief klein, de
iets verder, dan zie je de nieuwe moskee van de Turkse
bebouwingsdichtheid laag. Het gebied leent zich daarom
gemeenschap in aanbouw.
goed voor verdichting met een stedelijk programma
Hofkeshuis ROC van Twente
Wierdensestraat
Almelo heeft haar dynamiek hervonden. De ontwikkeling van de stad concentreert Hier wordt een groot deel van de woningbouwopgave gerealiseerd, ruimte voor
ed Huize A l
elo
Leger des Heils
o dg
m
La n
Westerdokstraat
Welkom in de verrassing van Twente
waar behoefte aan is. Een spannend voorproefje van wat
We gaan steeds bewuster om met ons
je elders in de stad te wachten staat!
erfgoed. Neem bijvoorbeeld eens een
Altijd wat te doen
kijkje op Indië, de oude textielfabriek
Almelo heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. Het
aan het water die is getransformeerd
Binnenstad De eerste moskee Egbert ten Catepark
De nieuwe moskee
bedrijfsleven boomt, is innovatief en naarstig op zoek Cogas
naar nieuwe medewerkers uit binnen- en buitenland. De
tot een stadswijk voor wonen, werken
binnenstad pakt z’n functie als centrum van Noordwest-
en vertier aan het water.
Twente weer terug. De evenementenkalender is lo
o
K rin
g
gevarieerd en steeds beter gevuld. Inspirerende makers o p Al m el
Almelose Aa
prikkelen de verbeelding met kunst, cultuur en historisch erfgoed. Het fijnmazige stelsel van waterwegen wordt stap voor stap bevaarbaar gemaakt. En zeg nou zelf: waar in Nederland vind je zulke weelderige landgoederen
Molen De Hoop
De Gevoelskaart van Almelo Centraal 06
Nieuwstraatkwartier
Sterke stad in balans De ruimtelijk-programmatische visie ‘Sterke stad in balans’ (2022) geeft richting aan de doorontwikkeling van het gebied:
op 10 minuten lopen van het station.
‘De spoorzone is kansrijk. Door de verschillende
We zijn al begonnen
kan er een nieuw stadsdeel ontstaan dat complementair
Deze hervonden dynamiek tekent zich ook rond het station af. Ten noorden van het gebied ligt Indië, een
deelgebieden en initiatieven in samenhang te beschouwen is aan de vele laagbouwmilieus in de stad. Een gebied dat zich kenmerkt door reuring, stedelijkheid, interactie en 07
bepaald. Het resultaat is nog geen concreet plan, maar een marsroute van onderzoek, overleg en besluitvorming om tot een vernieuwd station te komen.
verschillende soorten mensen. En je
kernwaarde Divers
kunt er meer doen dan wonen alleen.
Een nieuwe woning voor elke beurs in Westerdok, Achter
Werken, een koffie pakken, sporten of
de Molen en Kerkelanden. De gemeente heeft samen met woningcorporaties
Expertconferentie over stedelijke ontwikkeling, onderwijs, economie en cultuur.
gegroeide wijken als Westerdok en
bedrijfsleven het woningbouwprogramma afgesproken.
Achter de Molen hebben dat van nature
mix van sociale, middeldure en vrije sectorwoningen Regionale Stedelijke Investeringsagenda (RSIA)
gestapeld als compacte laagbouw, kan de spoorzone een
De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is een bouwsteen
aantrekkelijke plek worden voor nieuwe doelgroepen,
voor de Regionale Stedelijke Investeringsagenda
lokale starters en bewoners die graag een stap in hun
Hoogstedelijk Twente 2050 waarmee invulling wordt
wooncarrière willen zetten. Door dichtbij het station te
gegeven aan de beleidsdoelstelling Sterke steden en
bouwen wordt het OV-gebruik gestimuleerd. En door te
regio’s uit de Uitvoeringsagenda van de Nationale
mengen wordt het mogelijk om ook het werken en de
Omgevingsvisie (NOVI). In de Uitvoeringsagenda
voorzieningen hier een plek te geven.’
vormt onze hightechregio een uitloper van het
even een concertje doen. Organisch
Beter Wonen en Sint Joseph, ontwikkelaars en het Conclusie: de nieuwbouw in Almelo Centraal zou uit een
diversiteit. Door in hogere dichtheden te bouwen, zowel
In gemengde wijken wonen
al in zich.
moeten bestaan. Zo stimuleer je doorstroming en ontstaat er in bestaande wijken met veel sociale huur ruimte om voor middengroepen te bouwen. Gemengde spoorzone, gemengde stad!
Stedelijke Netwerk Nederland waarin de richting Ontwikkelvisie Almelo Centraal
van de verstedelijking wordt gekoppeld aan die
In het kader van de Uitvoeringsagenda
van de ontwikkeling van (OV-)infrastructuur. Het
Stadsontwikkeling heeft de gemeente het initiatief
intercitystation Almelo is een knooppunt binnen het
genomen om een Ontwikkelvisie voor de hele spoorzone
netwerk, dé plek voor een samenhangende aanpak van
op te stellen. Deze Ontwikkelvisie Almelo Centraal is een
wonen, werken, mobiliteit, gezondheid, veiligheid en
uitnodiging aan onze partners om in de toekomst van
leefomgevingskwaliteit.
onze stad te investeren. In de Ontwikkelvisie worden onder meer de kansen op het gebied van woningbouw,
Een Ontwikkelvisie met partners
economische ontwikkeling, cultuur, toerisme en
De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is in samenspraak met
mobiliteit belicht. Bestaande en nieuwe opgaves en
partners tot stand gekomen.
projecten worden op elkaar afgestemd, zodat die elkaar optimaal versterken. We schenken daarbij ook aandacht aan de opgaves die gemakkelijk tussen wal en schip vallen. Denk daarbij aan het versterken van sociale en fysieke verbindingen tussen de verschillende gebieden ter weerszijden van het spoor. Het vernieuwen van buurten die een nieuw perspectief nodig hebben. En het versnellen van de transitie op het gebied van energie, klimaatadaptatie, een gezonde leefomgeving en duurzame mobiliteit. 08
kernwaarde Intens 1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur rond een vernieuwd intercitystation. De gemeente heeft samen met ProRail, NS, Arriva, Keolis en de provincie Overijssel een zogenaamd handelingsperspectief voor station Almelo opgesteld. Daarin is het huidige functioneren van het station kritisch beoordeeld, zijn toekomstige ontwikkelingen zoals de aanleg van de Nedersaksenlijn en Zwolle-TwenteMünster geïnventariseerd en is het ambitieniveau
Het gesprek verloopt het beste rond een werkmaquette die je mag aanraken.
09
kernwaarde Grenzeloos
21 februari 2023 Achter de Molen
Stedelijk leven met het landschap om de hoek in de
Een hoge opkomst. De aanwezigen stonden niet
Waterstad van Twente.
onwelwillend tegenover de voorgenomen ontwikkeling
De gemeente en het waterschap Vechtstromen zien samen veel kansen om de groenblauwe structuur te versterken om zo de stad klimaatadaptief te maken. De gemeente wil meer natuurlijk groen in de openbare ruimte en recreatieondernemers
van het gebied. Er stonden ook bewoners en bedrijven op die zelf willen herontwikkelen. Dat resulteerde in een reeks constructieve vervolggesprekken rond de werkmaquette in het stadhuis waarin mogelijkheden voor zelfrealisatie zijn besproken.
wijzen op het toeristisch potentieel van water. Dat
7 maart 2023
verklaart de middelen die zijn gereserveerd voor het
Een hoge opkomst. De aanwezigen vertelden over
beter bevaarbaar maken van de kanalen. En voor het
het woonplezier in hun buurtje. De transformatie van
verbreden en vergroenen van de oevers van de Almelose
bedrijfspanden naar een gemengde stadswijk wordt als
Aa, het riviertje dat een steeds belangrijkere rol in het
kans gezien, mits er aandacht is voor een geleidelijke
duurzame waterbeheer vervult.
overgang tussen bestaand en nieuw, voldoende
Westerdok
parkeren en speelgelegenheid, warme architectuur en Participatie Een aantal bewoners uit Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden was zo aardig om de plannenmakers op 16 december 2022 rond te leiden, gevolgd door een fietstocht met geïnteresseerde raadsleden op 21 januari 2023. Deze kennismaking vormde de opmaat voor een drukbezochte expertconferentie op 16 februari 2023. Het gesprek met bewoners is voortgezet tijdens drie informatieavonden in de wijken:
ruimte voor creativiteit. 24 april 2023
Kerkelanden
Een zeer hoge opkomst. De aanwezigen vroegen aandacht voor de leefbaarheid in de wijk en zijn het beu om als de achterkant van het station te worden gezien. Steeds meer woningen vallen in de handen
Almeloërs hangen hun opmerkingen aan de waslijn tijdens het Kort & Krachtig Festival.
van huisjesmelkers en dat baart zorgen. De problemen concentreren zich vooral in een brede strook langs de Parallelweg. 12 mei 2023
Kort & Krachtig Festival
Van grof naar fijn
Tijdens het Kort & Krachtig Festival was de hele stad
In de voorliggende Ontwikkelvisie Almelo Centraal
welkom. Deelnemers fietsten tussen verschillende
staat de hoofdlijn van de gebiedsontwikkeling. Deze
locaties om te ervaren hoe groot en gevarieerd het
hoofdlijn is per deelgebied uitgewerkt in een menukaart
gebied is. Menigeen wilde dan ook weten: ‘Kan Almelo
met randvoorwaarden voor onder andere programma,
een gebiedsontwikkeling met deze omvang aan
stedenbouw, groen, duurzaamheid en mobiliteit. Dat
en, zo ja, waar gaan we beginnen?’ Ook vroegen zij
is ook voor de gebiedsoverstijgende stadsprojecten
aandacht voor het behoud van de menselijke maat, de
gedaan. De gemeente wil deze randvoorwaarden samen
leefbaarheid rond het spoor, voldoende groen dichtbij
met partners uitwerken tot realisatieplannen. In het
huis, betaalbaarheid en erfgoed. Na afloop werd rond
laatste hoofdstuk met de titel: ‘Ontwikkelstrategie:
de werkmaquette nagepraat. Dergelijke gesprekken
Samen aan de slag’ wordt uitgelegd hoe we dat gaan
zijn waardevol. Dat bleek ook tijdens de tweewekelijkse
doen.
ateliersessies op het stadhuis die inmiddels door meer dan 100 bewoners, ondernemers, grondeigenaren en andere partners zijn bezocht. De Dijkstraat ligt perfect bij het station maar de leefbaarheid staat onder druk.
10
11
en de provincie Overijssel een handelingsperspectief voor station Almelo opgesteld. Het opstellen van een handelingsperspectief is een door ProRail en NS ontwikkelde systematiek. Daarin wordt het functioneren van het bestaande station beoordeeld. Vervolgens wordt bekeken welke onderdelen van het station moeten worden aangepast om aan huidige en toekomstige eisen te voldoen. In het opgestelde handelingsperspectief is de huidige positie van het station in het regionale en landelijke spoornetwerk als ‘goed’ gewaardeerd. Dat de trein naar Berlijn hier binnenkort niet meer stopt, doet daar weinig aan af. De score op andere aspecten is veel lager: 2 tot 3 op een schaal van 5, terwijl een Plusstation zoals Almelo volgens ProRail en NS minimaal een 3,5 moet halen. Het enkele eilandperron kan de dienstregeling nauwelijks aan. Treinen met dezelfde bestemming vertrekken op verschillende momenten van de dag vanaf steeds weer een andere plek. Het perron is bovendien te smal, een probleem dat zich vooral ter hoogte van de lift doet voelen. De voetgangerstunnel bevindt zich aan het uiteinde van het perron, waardoor de looplijnen lang zijn. Het tunneltje fungeert bovendien als openbare verbinding tussen de oost- en westzijde van het station, zodat geen poortjes kunnen worden geplaatst. Dat geeft problemen op het gebied van beheer en sociale veiligheid. De lange looplijn
KERNWAARDE INTENS
De gemeente heeft samen met ProRail, NS, Arriva, Keolis
Stedelijkheid rond een vernieuwd station Station Almelo is een Plusstation. Plusstations zijn intercitystations met 10.000 tot 25.000 reizigers per dag. Het is het op één na drukste station van Twente en één van de drukste in Oost-Nederland. Wordt Almelo Centraal ontwikkeld, dan moet rekening worden gehouden met een uitbreiding van het station. Stationsgebieden zijn uitgegroeid tot de belangrijkste
de tweede schil, net buiten het primaire stationsgebied.
binnenstedelijke ontwikkellocaties in Nederland. Het zijn
Je kunt daar tamelijk ongehinderd met de ontwikkeling
allang geen plekken meer waar je alleen maar gehaast
van een stedelijk gebied beginnen, om het vervolgens
de trein pakt. Integendeel, de goede bereikbaarheid
langzaam en gefaseerd richting de Intercityknoop
en nabijheid van de binnenstad maken stations tot een
te laten uitgroeien. De gemeente heeft daarbij al
stedelijke hotspot voor wonen, werken, cultuur en
langer de wens om de gebieden aan weerszijden van
voorzieningen. En daar komt in Almelo ook nog eens de
het spoor beter met elkaar te verbinden. De huidige
ligging aan het water bij!
voetgangerstunnel onder het station is de enige
maakt de overstap van de trein op de bus een hele onderneming. De park & ride is
Je kunt rond station Almelo een eerste en tweede
nog verder lopen. Voor fietsers tussen de oost- en westkant van het station zit er niets
schil onderscheiden. De eerste schil is het primaire
anders op dan omfietsen of met de fiets aan de hand door het tunneltje te lopen. De
stationsgebied rond het bestaande stationsgebouw van
stationsomgeving is niet voetgangersvriendelijk en de route naar de nabijgelegen
architect Koen van der Gaast dat een Rijksmonument
binnenstad onduidelijk. De omgevingskwaliteit wordt matig gewaardeerd. Conclusie:
is. Het functioneren van het station voldoet niet aan de
het station voldoet op veel onderdelen niet aan de huidige eisen en is niet klaar
kwaliteitseisen van een Plusstation. Daarnaast kan het
voor de toekomst. En dat terwijl er grote veranderingen in het spoornetwerk
station toekomstige ontwikkelingen op het spoor niet
aanstaande zijn. Het Rijk en de regio werken aan de lijn Zwolle-Twente-Münster en de
opvangen. Het vernieuwen van deze ‘Intercityknoop’
Nedersaksenlijn die op station Almelo samenkomen. Ook het goederenvervoer neemt
is nodig en biedt kansen voor een uitbreiding van
toe. In het kader van de Pilot Robuust Basisnet Spoor zijn aanbevelingen gedaan om
de dienstregeling, verbetering van de overstap en
eventuele gevolgen voor externe veiligheid en trillingen in te perken. Kortom, het is
vergroting van de veiligheid. Het maakt Almelo Centraal
de uitdaging om een toekomstige capaciteitsuitbreiding op het spoor te combineren
tot een nog aantrekkelijkere plek om te wonen en te
met het oplossen van de huidige tekortkomingen in het station en in de wijken daar
werken. Omgekeerd zorgen deze nieuwe functies voor
omheen. De spoorse partijen, gemeente en provincie willen daarom als vervolgstap
meer levendigheid en meer reizigers. Dat komt het
een integrale studie naar emplacement, tunnel, perrons en stationsomgeving
draagvlak van het station ten goede.
uitvoeren. In deze studie willen de partijen gezamenlijk verschillende opties wegen met als doel om samen toe te werken naar de noodzakelijke korte termijn en lange termijn investeringen.
en de Aalderinkssingel, een afstand van bijna 1,5 kilometer. Een nieuwe, westelijk gelegen verbinding in de vorm van een tunnel of brug (‘passerelle’) is nodig
Er is een maar. Het ingrijpend vernieuwen van een station kost in de regel veel tijd. En je zou nu al met de verdichting rond het station willen beginnen. Dat maakt Westerdok en Achter de Molen zo uniek. Die liggen in
12
verbinding in het gebied tussen de Wierdensestraat
Het monumentale stationsgebouw
13
Een beter gebruik van de eerste ring (50km) ontlast
N
Almelo Centraal.
Een nieuwe fietsbrug naar Indië.
om het langzaam verkeersnetwerk in dit centrale deel
van veiligheid in de stationsomgeving. Later, als het plan
van de stad fijnmaziger te maken. De auto is in het
voor de Intercityknoop is uitgekristalliseerd, ontstaan
gebied nu alom aanwezig en dat gaat ten koste van de
er ook ontwikkelkansen dichterbij het station. Een
verblijfskwaliteit. De verblijfskwaliteit in de openbare
verdubbeling van het programma behoort dan tot de
ruimte moet omhoog. De verbetering van het langzaam
mogelijkheden. Deze kansen liggen in eerste instantie
verkeersnetwerk en de kwaliteitsimpuls in het openbaar
vooral aan de westzijde, het gebied dat we Kerkelanden
vervoer zou daarom moeten worden gecombineerd
Centrum noemen. In een later stadium kan ook de
met een lagere snelheid voor de auto en het hanteren
ontwikkeling van het emplacement tussen spoor en
van een parkeernorm die past bij de doelgroepen die
kanaal in beeld komen.
hier wonen en werken. Het parkeren zal in de toekomst vooral in collectieve voorzieningen gebeuren. Zo
Henri Dunantstraat hoofdontsluiting Westerdok.
liggen er kansen om de bestaande parkeerhub bij het
Extra oost-westverbinding
station uit te breiden en beter te benutten, ook voor
De nieuwe loop- en fietsverbinding onder (‘tunnel’)
dubbelgebruik. Dit schept ruimte op straat voor lopen,
of over (‘passerelle’) het spoor vormt een integraal
ontmoeten, spelen en verblijven.
onderdeel van het plan. Deze verbinding overbrugt de fysieke en sociale scheiding in de stad en creëert een
De ontwikkelprincipes voor de kernwaarde Intens zijn
station met twee voorkanten. De oostelijke voorkant
daarom als volgt:
richt zich op de haven. Vanaf daar loop je langs het water
ontwikkelprincipe
Een nieuwe Intercityknoop met twee voorkanten.
Een nieuwe intercityknoop Stadskade, stadsblok
Met de ontwikkeling van Almelo Centraal wordt
en binnenstad
voorgesorteerd op een vernieuwd station dat voldoet
Fijnmazige ontsluiting Achter de Molen.
14
Indië. De westelijke voorkant geeft de vernieuwing van Kerkelanden een boost. ontwikkelprincipe
Ruimte voor de voetganger
nieuwe ‘intercityknoop’ is in staat om een uitbreiding van
Almelo Centraal wordt ingericht volgens het STOMP-
het spoornetwerk in Oost-Nederland, een intensivering
principe: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, ‘Mobility
van de dienstregeling en een groeiende reizigersstroom
as a service’ en dan de Privéauto. Vooral de voetganger
op te vangen. De Intercityknoop wordt gekenmerkt door
heeft meer ruimte nodig. Die wil zich niet alleen veilig
een comfortabele overstap tussen trein, bus, fiets en
kunnen verplaatsen, maar heeft ook behoefte aan
(deel)auto. De looplijnen zijn kort. De stationsomgeving
echte verblijfsplekken waar je elkaar ontmoet. De auto
is levendig en in alle opzichten veilig en klimaatrobuust.
blijft in het gebied. Samen met openbaar vervoerders, brandweer en anderen wordt onderzocht of de
1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur
Brugstraat, Egbert Gorterstraat, Stationsplein en de
In de ontwikkelgebieden Westerdok en Achter de Molen
gestimuleerd om de perfecte singelstructuur van Almelo
wordt een mix van wonen, werken en voorzieningen gerealiseerd. Deze kickstart in de 2e schil bestaat uit minimaal 1.000 woningen en 15.000 tot 25.000 m2 kantoren, hightech, cultuur en leisure. Zo’n robuust stedelijk programma bevordert het gebruik van het
De Intensiteitskaart van Almelo Centraal
naar de binnenstad of fiets je over een nieuwe brug naar
aan de huidige eisen en klaar is voor de toekomst. Deze
ontwikkelprincipe
LEGENDA Intercityknoop Almelo (1e schil) ontwikkelgebieden (2e schil) fijnmazig netwerk 30km 50km
ontwikkelprincipe
station en de attractiviteit, levendigheid en het gevoel
kop Wierdensestraat een 30km route kan worden. Het doorgaand autoverkeer wordt op die manier te gebruiken. Voor woningbouw gelden parkeernormen die bij de stedelijke doelgroepen passen. De bestaande Park & Ride wordt een multifunctionele mobiliteitshub met oplaadpunten, deelvervoer, parkeren voor het openbaar vervoer en bezoekers van Westerdok. 15
Stadsproject Almelo Centraal
Intercityknoop Almelo Veel stations hebben een voorkant en een achterkant. Zo ook Almelo. Een nieuwe verbinding over of onder het spoor helpt om die tweedeling te slechten. Het beeld op deze bladzijde geeft een eerste indruk van een passerelle over het spoor. Het is geïnspireerd op de Paleisbrug uit Den Bosch. Want dat is veel meer dan een kale verbinding. Het is een plek om te verblijven.
16
17
Wonen en Sint Joseph, ontwikkelaars en het bedrijfsleven het woningbouwprogramma voor Almelo Centraal afgesproken. De gemiddelde huishoudensgrootte in Almelo en Amsterdam ontlopen elkaar niet veel: twee personen. Ook het aandeel sociale huurwoningen is vergelijkbaar: ca. 40%. Wat opvalt is dat de sociale huurwoningen in een aantal stadsdelen zijn geconcentreerd. De ontwikkeling van Almelo Centraal biedt de kans om de stad meer in balans te brengen. De goede bereikbaarheid, de nabijheid van de binnenstad en het water maken het gebied interessant voor een- en tweepersoonshuishoudens en voor starters met een eerste kind. Een belangenvereniging als Hightech Almelo
Een nieuwe woning voor elke beurs De Almelose economie groeit en de vraag naar woningen neemt toe. De komende jaren worden er in Almelo 4.100 woningen gebouwd, waarvan zo’n 1.000 in Almelo Centraal. De nieuwbouw draagt bij aan een duurzame woningvoorraad in gemengde wijken. Daar wordt de hele regio beter van. Almelo is van oudsher een echte arbeidersstad met
De evenwichtige mix van sociale, middeldure en vrije
vraagt daarbij aandacht voor de betaalbaarheid. Veel startende professionals zijn
softies van het zand, rouwdouwers uit het veen en
sectorwoningen heeft niet als bedoeling dat alle wijken
nog alleen en zoeken daarom een compacte, duurzame woning net onder of net
verder alle anderen die vanuit de hele wereld naar deze
op elkaar gaan lijken. Integendeel, nieuwbouw biedt de
boven de sociale huurgrens. De woningcorporaties en ontwikkelaars constateren
stad zijn gekomen. De hedendaagse arbeider is echter
kans om het verschil in sfeer en karakter in Westerdok,
eenzelfde trend. Zij pleiten voor een woningbouwprogramma met voldoende
steeds vaker een hoogopgeleide werknemer. Die is hier
Achter de Molen en Kerkelanden te versterken. Het
sociale huurwoningen en een groter aandeel huur- en koopwoningen in het
opgegroeid of komt van buiten en stelt andere eisen
karakter van Westerdok en Achter de Molen is altijd
middeldure segment. De vraag naar dure woningen in Almelo Centraal komt vooral
aan z’n woning en leefomgeving. De ontwikkeling van
mede bepaald door de werkfuncties en voorzieningen
van 55-plussers. Die hebben belangstelling om naar de centraal gelegen gebied
Almelo Centraal biedt de kans om een onderscheidend
die daar te vinden zijn. Die worden niet zomaar
te verhuizen en kunnen dat financieren met de verkoop van de woning die ze
stedelijk milieu te realiseren dat er in Almelo nog niet is.
weggepoetst. Van geval tot geval wordt bekeken of
achterlaten (en op haar beurt weer beschikbaar komt voor een doorstromer). Zo’n
Een levendig gebied waar wonen en werken in elkaar
zo’n functie bij de vibe van de nieuwe wijk past en of
mix van sociale, middeldure en vrije sectorwoningen past binnen het gemeentelijke
overlopen. Waar je culturele diversiteit en een beetje
er andere stedelijke functies zijn die de levendigheid in
woonbeleid en de Woondeal die Rijk, provincie en gemeente in 2023 hebben
verschil waardeert. En waar je even rustig op een terras
Almelo Centraal versterken. Huidige en toekomstige
gesloten. Het creëert ruimte om elders in de stad, in wijken waar de corporaties
kunt zitten voordat je een wedstrijd van Heracles of een
bewoners en ondernemers hebben zo echt iets te
veel bezit hebben, het aantal sociale huurwoningen te verminderen ten gunste
cultureel event bezoekt.
van het middensegment. Dit proces van strategische herstructurering heeft nog weinig vat op de onderkant van de particuliere markt. Particuliere verhuurders en zorgorganisaties kopen in Achter de Molen / Nieuwstraatkwartier en Kerkelanden panden op om ze vervolgens kamergewijs te verhuren voor arbeidsmigranten en kwetsbare mensen die afhankelijk zijn van bepaalde vormen van zorg of ondersteuning. Dat heeft een negatieve invloed op het woon- en leefklimaat en kan overlast veroorzaken. Bovendien leidt dat tot een beperking van ontwikkelkansen. De gemeente zet een mix aan maatregelen in om de leefbaarheid in deze wijken te verbeteren, variërend van voorlichting over goed verhuurderschap, het inrichten van een meldpunt ‘woonoverlast’ en pandcontroles. Waar nodig wordt handhavend opgetreden, met in uiterste instantie als gevolg dat panden van waaruit overlast wordt veroorzaakt worden gesloten. Daarnaast wordt in het programma Zorg en Veiligheid ingezet op het verbeteren van de woonsituatie van kwetsbare doelgroepen. 18
KERNWAARDE DIVERS
De gemeente heeft samen met woningcorporaties Beter
Door haar geschiedenis telt de stad relatief veel goedkope (huur)woningen: ongeveer 40% ten opzichte van 35% gemiddeld in Nederland. In Kerkelanden valt zelfs 70% van de woningen binnen de sociale huurgrens. De slechtste woningen bevinden zich in een brede band langs het spoor waar een groot deel nog niet verduurzaamd is. Het nieuwbouwprogramma heeft als insteek om alle delen van Almelo Centraal gemengd en divers te maken. Dat geldt in de eerste plaats voor Westerdok en Achter de Molen waar in alle prijscategorieën wordt bijgebouwd. Het geldt ook voor Kerkelanden. De nieuwbouw zou daar moeten worden gecombineerd met het verder verduurzamen, dan wel vervangen van de bestaande voorraad.
Social Sofa’s in Kerkelanden
19
N kiezen. Niet zozeer op basis van wat je betalen kunt,
Laan van De Hoop loopt van het uiterste puntje
maar op basis van wat bij jouw specifieke leefstijl past of
van Kerkelanden tot de gelijknamige molen in het
waar jouw bedrijf het beste kan doorgroeien.
Nieuwstraatkwartier.
De ontwikkelprincipes voor de kernwaarde Divers zijn
ontwikkelprincipe
daarom als volgt: Westerdok: jong,
met wonen, kantoren,
actief en internationaal
Sterke karakters met geschiedenis
hightech en leisure.
georiënteerd.
De ontwikkelgebieden krijgen elk een geheel eigen
huurwoningen. Het aandeel middeldure huurwoningen
karakter dat inspeelt op de cultuurhistorie, het
en koopwoningen tot €390.000,- VON (prijspeil 2024;
aanwezige erfgoed en andere specifieke kwaliteiten
het prijspeil volgt de Rijksbetaalbaarheidsgrens)
van de plek. Het fantastisch gelegen Westerdok heeft
beslaat ongeveer 40%. Deze percentages zijn indicatief.
alles in zich om een jonge, actieve en internationaal
Het betaalbare segment, dat is het totaal van sociale
georiënteerde doelgroep aan zich te binden. Achter de
huurwoningen en middeldure huur- en koopwoningen,
Molen wordt een gezellige wijk met compacte laagbouw
bedraagt in ieder geval minimaal de helft van de
en ruimte voor zelf- en samenbouw. Kerkelanden
nieuwbouwproductie.
ontwikkelprincipe
verandert in een melange van stedelijke buurtjes
Troelstralaan
bij de Intercityknoop en dorpse buurtjes iets verder
Kerkelanden
daarvandaan.
Centrum
Laan van De Hoop De luxe van de Wierdensestraat
ROC City
de Molen bestaat voor ongeveer 30% uit sociale
Komen er in Westerdok en Achter de Molen sociale huurwoningen bij, dan gaat het aantal van die woningen in wijken met relatief veel sociale huur met eenzelfde aantal naar beneden. Dat kan bijvoorbeeld middels een
emplacement tussen spoor en kanaal mag er best nog
combinatie van sloop en nieuwbouw van middeldure
een schepje bovenop. Daar kan, als onderdeel van de
huur en koop. Per saldo blijft het aantal sociale
stationsontwikkeling, een hoogstedelijk milieu met
huurwoningen in Almelo gelijk.
wonen en andere functies ontstaan. ontwikkelprincipe ontwikkelprincipe
LEGENDA maatschappelijke ankerpunten (indicatief) Laan van De Hoop creatief hergebruik
Achter de Molen: gezellig
De Diversiteitskaart van Almelo Centraal
of meer gelijk. De nieuwbouw in Westerdok en Achter
De dichtheid is ontspannen tot stedelijk. Op het
Uitbreiden én verbeteren
20
In Almelo blijft het aantal sociale huurwoningen min
Hoogstedelijk milieu
Naar ‘t Eilandje
De kleurrijke
Gemengde wijken
en compact met ruimte voor zelf- en samenbouw.
Mix van functies In een levendig stuk stad wordt niet alleen gewoond.
Met de ontwikkeling van Almelo Centraal wordt de
Er wordt ook gewerkt, er wordt kunst gemaakt en
uitbreiding én verbetering van de woningvoorraad
getoond en er is een variatie aan commerciële, culturele
in de stad versneld. Er komen nieuwe woningen in
en maatschappelijke voorzieningen te vinden. Bestaande
de ontwikkelgebieden Westerdok (500 tot 600) en
activiteiten die bij het toekomstige Westerdok en
Achter de Molen (400 tot 500). Kerkelanden is het
Achter de Molen passen worden zoveel mogelijk
potentieel voor de iets langere termijn. Bestaande
ingepast of krijgen een nieuw plekje in het gebied.
woningen worden verduurzaamd of maken plaats voor
En bij transformatie en sloop-nieuwbouw wordt een
vervangende nieuwbouw die past bij het stedelijke
substantieel deel van de vierkante meters voor niet-
karakter van het gebied.
wonen bestemd.
De verbetering van de bestaande voorraad wordt
Ook Intercityknoop Almelo wordt een gemengd
gecombineerd met sociale en economische
stedelijke gebied. De uitgangspunten voor de westzijde
speldenprikken die de leefbaarheid vergroten. Dat
van het station zijn globaal hetzelfde als in Westerdok en
gebeurt vooral in de zone rond de Parallelweg. Deze
Achter de Molen. De oostzijde heeft de potentie om zich 21
Stadsproject Almelo Centraal
Laan van De Hoop De Parallelweg verbindt de ruimtelijke en sociale vernieuwing in Achter de Molen en Kerkelanden met elkaar. Ter hoogte van de Almelose Aa, net voorbij de nieuwe moskee, maakt die in de toekomst een knik. Voetgangers en fietsers koersen dan recht op molen De Hoop af, ondertussen genietend van al het moois dat hier wordt gebouwd.
22
23
recreatieondernemers wijzen samen op het belang en de kansen van het water. De geschiedenis van Almelo gaat terug tot de 11e eeuw. Almelo ontstond op een kruispunt van land- en waterwegen en groeide uit tot een florerende stad met weelderige landhuizen, goede ondernemers en een snel groeiende textielindustrie. Water en industrie zitten in het DNA van Almelo en beide zijn aan een comeback bezig. Het staat aan de basis van een klimaatadaptieve stad die de gevolgen van het veranderende klimaat, in de vorm van steeds meer en heviger regenbuien, kan opvangen. Anders gezegd: de historische waterstructuur zorgt ervoor dat we nu nog steeds droge voeten houden! Het water is bovendien de drager van een groenblauwe buitenruimte die onze stad een beetje koel houdt als de zomers steeds heter worden. En water is de favoriete ‘infrastructuur’ van planten en dieren die zich hierlangs verplaatsen. Investeringen in de waterstructuur en het beleefbaar en bevaarbaar maken daarvan, heeft daarom een grote sociale en economische meerwaarde voor bewoners, bedrijven en bezoekers en is van grote waarde voor plant, dier en mens. Almelose bedrijven zijn naarstig op zoek naar nieuwe medewerkers die steeds vaker hoogopgeleid zijn en van ver moeten komen. Hun keuze om hier te komen werken hangt mede af van de kwaliteit van leven die we hen te bieden hebben.
Bewoners die dichtbij water en natuur wonen zijn vaker buiten en daardoor mentaal en fysiek gezonder. Daar komt bij dat toeristische voorzieningen, die aanvankelijk vooral voor bezoekers bedoeld waren, ook bijdragen aan het woonplezier van de Almeloër zelf. Denk daarbij
KERNWAARDE GRENZELOOS
De gemeente, het waterschap Vechtstromen en
Leven in de Waterstad van Twente De Almelose Aa kronkelt door de stad. Het Kanaal Almelo-de Haandrik, dat ooit gedeeltelijk was gedempt, is weer geopend. De jachthaven bij Westerdok en het stadsstrand bij Indië zijn populair. Dat maakt Almelo tot een potentiële frontrunner van de klimaatadaptieve en toeristische stad. Al het water van Twente komt in Almelo samen. Met
Het spoor is een barrière in het ecologische en
het water dringt ook het landschap diep de stad in, tot
recreatieve netwerk. Het overbruggen daarvan met
vlakbij de binnenstad en het station. Nergens voel je
bijvoorbeeld een groene natuurbrug is complex en
dat beter dan bij Huize Almelo, het landgoed dat zowat
vergt nader onderzoek. Het vergroenen van de extra
aan de belangrijkste winkelstraat in de binnenstad
oost-westverbinding bij het station zet in principe veel
ligt. De nabijheid van het landschap maakt het station
zoden aan de dijk. Die verbindt het groen en water van
tot een potentiële toeristisch-recreatieve uitvalsbasis
de kanalen ten oosten van het station met de singels
voor de stad én het buitengebied. Dat is het nu nog
ten westen daarvan en heeft daardoor veel impact.
onvoldoende. Verlaat je het station dan zie je vooral
Daarnaast zou de Mans Kapbaargtunnel vergroend
bebouwing en auto’s, terwijl de Almelose Aa, het Kanaal
kunnen worden. Die is immers breed in verhouding tot
Almelo-de Haandrik, het Kanaal Almelo-Nordhorn, de
de hoeveelheid verkeer dat er rijdt.
jachthaven en het stadsstrand op een steenworp afstand liggen.
aan de jachthaven, de verhuur van sloepen, kano’s en sups, recreatieve
De ontwikkeling van Almelo Centraal biedt de kans om
wandel-, fiets- en ruiterroutes, de horeca met een terrasje aan het water en
het nuttige met het aangename te verenigen. Hoe meer
het evenement dat de kanalen als een sfeervol decor gebruikt. Dat is goed
en compacter we bouwen, des te groter de behoefte aan
voor de trots in de stad. Belangrijk, want de Almeloër is de belangrijkste
groen, water en ecologie in de woon- en leefomgeving
ambassadeur die we hebben. En het is goed voor de portemonnee. Een
zal zijn. Zo’n vriendelijke, zachte openbare ruimte
woning dichtbij het water is in de regel meer waard dan een vergelijkbare
voor mens, plant en dier draagt bij aan het voorkomen
woning op een andere, stenige plek. En dat maakt een investering in de
van hittestress en houdt overtollig regenwater langer
Almelose Aa, de kanalen en de waterstructuur van Kerkelanden, die we hier
vast. Het versterkt bovendien de toeristische ervaring.
voor het gemak de ‘Kerkelandensingel’ noemen, extra de moeite waard.
Je zou de klimaatadaptieve waterstad direct bij het verlaten van het station willen ervaren. Dat vraagt om een vergroening van de oevers langs de kanalen en een direct zicht en rechtstreekse loop van het station daar naartoe. Geweldig wonen in de jachthaven
24
25
N De ontwikkelprincipes voor de kernwaarde Grenzeloos
dat we gebruikte of duurzame materialen hergebruiken
zijn daarom als volgt:
die bij sloop kunnen worden opgenomen in de biologische kringloop of opnieuw worden hergebruikt.
ontwikkelprincipe
Groenblauwe verbinders
ontwikkelprincipe
Met de ontwikkeling van Almelo Centraal wordt
Duurzame energievoorziening
het groene buitengebied nog verder de stad
Almelo is een groenblauwe stad die ook op het
binnengetrokken. De oevers van de Almelose Aa worden
gebied van energievoorziening duurzaam wil zijn. Bij
bij Achter de Molen verbreed en opnieuw ingericht voor
transformatie en nieuwbouw gaan de gebouwen van
mens, plant en dier. Het Kanaal Almelo-de Haandrik en
het aardgas af. Dat vraagt, naast perfecte isolatie,
het Kanaal Almelo-Nordhorn krijgen, net als vroeger,
om bewezen of experimentele technieken om in
een zacht en landschappelijk profiel met groene oevers.
de vraag naar warmte en koude te voorzien. Van
Ze komen samen in de jachthaven, het sportieve en
elke initiatiefnemer, klein of groot, individueel of als
toeristische hart van het nieuwe Kanaalpark.
ontwikkelcombinatie, wordt in een vroeg stadium
De extra oost-westverbinding over het spoor verbindt het Kanaalpark met de nog prille groen- en waterstructuur in Kerkelanden. Nader onderzoek moet uitwijzen hoe zo’n verbinding ook recreatief en ecologisch van betekenis kan zijn. ontwikkelprincipe
De 3-30-300 regel De Almeloërs vinden ‘het grote groen’ echter niet genoeg. Zij hechten ook aan kleinere groenplekken dichtbij huis. We streven daarom naar de 3/30/300 regel die in Nederland steeds meer opgeld doet. Die luidt als volgt: ’Je ziet vanuit elke woning 3 bomen. 30% van de openbare ruimte ligt in de schaduw van een boom. En een groene (speel)plek is nooit verder weg dan 300 meter’. ontwikkelprincipe
van het bouwproces een energievisie gevraagd. De gemeente faciliteert. Zij brengt partijen die iets aan elkaar kunnen hebben bij elkaar en houdt bij de inrichting van de openbare ruimte rekening met leidingen en andere duurzame voorzieningen die voor de energietransitie nodig zijn. ontwikkelprincipe
Rust in de rand De gebieden ten noorden en ten zuiden van het Kanaal Almelo-de Haandrik krijgen elk een eigen aansluiting op de Brugstraat. De Stationsstraat wordt verbreed, zodat het auto- en busverkeer er daar in én uit kan. De Grenzen en Haven Noordzijde (tussen Dimence en Brugstraat) worden vervolgens autoluw of, en dat is de voorkeur, autovrij. Voor de F35 wordt onderzocht of die de Brugstraat kan blijven volgen. Er ontstaat een luwe, rustige rand van het Westerdok als aanvulling op de
Klimaatadaptief en circulair
stedelijkheid van de bebouwing.
Met het verder vergroenen van gebouwen en openbare
De duikers in De Grenzen en de Brugstraat worden
ruimte ontstaat er ook ruimte om innovatieve
vervangen door bruggen of duikers met voldoende
klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Zo gaan
doorvaarthoogte voor sloepen en vergelijkbare kleine
we samen met het Waterschap onderzoeken of we
pleziervaart. Het beweegbaar maken van de Egbert
hemelwater in het Kanaalpark kunnen infilteren om het
Gorterbrug blijft een belangrijke wens.
vervolgens vertraagd af te voeren. Op deze wijze houden we water langer vast en zorgen we voor verkoeling.
De Grenzelooskaart van Almelo Centraal 26
Bouwen doen we zoveel mogelijk circulair. Dat betekent 27
Stadsproject Almelo Centraal
Kanaalpark Voeg je een flink aantal woningen toe, dan wordt kwaliteit van de openbare ruimte nog belangrijker. Het water is in dat licht een geweldige kans. Want door de verschillende onderdelen van het watersysteem beter met elkaar te verbinden en de oevers te vergroenen, ontstaat er een natuurlijk en klimaatadaptief recreatie- en verblijfsgebied dichtbij huis.
28
29
oord
de N
ska Slui
Aald
Kanaalpark
ssin gel
rall
Westerdok
elw
eg
Brugstraa t
erink
Pa
Kerkelanden
Intercityknoop
Thorbeckela
an
Laan van De Hoop Wierdensestraat
ONTWIKKELKADER
N
Ontwikkelgebieden en stadsprojecten De ontwikkelvisie Almelo Centraal bestaat uit drie ontwikkelgebieden en drie stadsprojecten. De ontwikkelgebieden zijn Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden. De stadsprojecten zijn Intercityknoop Almelo, Laan van De Hoop en Kanaalpark. Almelo Centraal is een bijzonder groot en gevarieerd
van duurzame mobiliteit, stedelijke vernieuwing en
gebied. Deze variatie is een kracht. De huidige bewoners
een groene openbare ruimte die het niveau van een
identificeren zich nu eenmaal graag met hun eigen
enkel ontwikkelgebied overstijgen. Denk aan het
buurt. En voor nieuwe bewoners betekent het dat er
experimenteren met deelmobiliteit, het bevorderen van
echt iets te kiezen valt. Want droom je van een prachtig
doorstroming in de woningvoorraad en het vergroenen
appartement met een restaurantje op de hoek en
van de openbare ruimte. Dat is op zich al een mooie
uitzicht over de jachthaven van Westerdok? Bouw je
stap, maar in deze Ontwikkelvisie wordt de lat bewust
liever je eigen huis met werkplaats en tuin in Achter de
hoger gelegd. Vandaar de ‘stadsprojecten’ die we
Molen? Of wacht je totdat de vernieuwingsplannen voor
samen met onze lokale, regionale en nationale partners
Kerkelanden verder zijn uitgekristalliseerd? Kortom: de
willen realiseren. Dat zijn projecten die de fysieke,
ontwikkelgebieden zijn complementair. De één heeft
economische, sociale en ecologische samenhang van
wat de ander mist en omgekeerd. Dat maakt de stad als
Almelo Centraal versterken, zodat het gebied bijdraagt
geheel sterker.
aan de groei en duurzame ontwikkeling van Oost-
De algemene ontwikkelprincipes die voortvloeien Burg. Raves gel
lootsin
traat Rohofs
LEGENDA
Achter de Molen
daarom uitgewerkt in een aanpak op maat die per ontwikkelgebied verschilt. Zo wordt ingespeeld op het specifieke karakter van het gebied, de mogelijkheden en knelpunten, het tempo van ontwikkeling en de maatschappelijke en commerciële partners die daaraan willen bijdragen. De aanpak voor Westerdok en Achter gaan bouwen. De vervolgfase in Kerkelanden richt zich vooral op deelgebieden aan de Parallelweg: Kerkelanden
at
Nieuwstra
30
uit de kernwaarden Intens, Divers en Grenzeloos zijn
de Molen is erop gericht om daar op korte termijn te
Almelo Centraal Ontwikkelgebieden
De nieuw-over-bestaand kaart van Almelo Centraal
Nederland.
Centrum en Naar ‘t Eilandje. In de ontwikkelgebieden wordt ook een begin gemaakt met de gebiedsoverstijgende opgaves op het gebied 31
Haven
Ontwikkelgebied Westerdok Jong, actief en internationaal georiënteerd Westerdok ligt op een steenworp afstand van het
van recente datum. Deze grote variatie is een
station, de binnenstad en de jachthaven, het sportieve
inspiratiebron voor de herontwikkeling van de
en toeristische hart van het toekomstige Kanaalpark.
verouderde bedrijfspanden in het gebied. Die maken
Het gebied heeft vele gezichten. Tegenover het station
plaats voor een gemengd en levendig stuk stad bij de
verrijst De Rechtspraak, het nieuwe gerechtsgebouw.
jachthaven met wonen en andere functies, zoals kleine
Aan de Haven Noorzijde staat Dimence, het centrum
kantoren, makersplekken, een gym, een restaurant
voor psychische hulpverlening. Iets verderop, langs de
en andere voorzieningen. Een gebied met een mix
Brugstraat, is de nieuwe brandweerkazerne geopend.
van grondgebonden stadswoningen en comfortabele
Deze belangrijke instellingen doen je soms vergeten
appartementen ‘with a view’ waar de jonge, drukke
dat er ook volop wordt gewoond. De buurt aan de
stedeling, de iets oudere, actieve levensgenieter en de
noordkant van het gebied bestaat uit dorpse huizen
internationale kenniswerker zich thuis voelen. En samen
van rond 1900 en stedelijke appartementengebouwen
het water opgaan.
ca. 50m
Henri Dunantstraat
ca. 20m
Westerdokstraat
De Grenzen
ca. 15m
menukaart Westerdok straten, pleinen, groen en water
N
ca. 15m transformatie en nieuwbouw
kleine en grote schaal
bijzonder plintprogramma / met hoogteaccent
Stedenbouwkundig raamwerk
Groen en duurzaam
Het raamwerk bestaat uit vier oost-westverbindingen
De waterkant wordt groen en recreatief ingericht. Voor
(Sluiskade, Westerdokstraat, Henri Dunantstraat
de hier gevestigde bedrijven wordt een alternatieve
en Haven) en drie noord-zuidverbindingen (De
locatie gezocht. De hoeveelheid groen en water neemt
Grenzen-Stationsstraat, Trompstraat-Achtzaligheden
met minimaal 10.000 m2 toe en er worden ongeveer 150
en Brugstraat). Met de verlegging van de Florence
grote bomen bijgeplant. De straten krijgen natuurlijk
Nightingalestraat, langs Dimence, wordt het
ingerichte wadi’s waarin het regenwater wordt
raamwerk gecompleteerd en ontstaan er drie grote
opgevangen en geïnfiltreerd. De speelplekjes in de
ontwikkelvelden die op verschillende manieren kunnen
bestaande buurt en de monumentale bomen achter de
worden ingevuld.
brandweerkazerne worden ingepast.
functies in de plint. Blijkt dat niet mogelijk, dan is sloop-
Bouwhoogte
Ontsluiting en parkeren
nieuwbouw een optie. De verdeling tussen sociale
De bouwhoogte loopt op van 2 à 3 lagen langs de
De openbare ruimte wordt voetgangersvriendelijk
huur, middensegment en vrije sector is ongeveer
Westerdokstraat tot 4 à 5 lagen langs de hoofdentree
ingericht. De Grenzen wordt autovrij. De Henri
30%/40%/30%. De verdeling tussen grondgebonden
van de wijk, de Henri Dunantstraat. Langs het water
Dunantstraat (30km) ontsluit de ontwikkelvelden; de
woningen en appartementen is zo’n 35%/65%. Werken en
komen accenten tot 25 meter. Dat is vergelijkbaar
bestaande buurt houdt z’n eigen aansluiting op de
voorzieningen beslaan 10 tot 15% van de transformatie-
met het appartementengebouw op de hoek
Brugstraat. Parkeren gebeurt binnen de velden, het liefst
en nieuwbouwopgave. Op beeldbepalende plekken
Brugstraat-Sluiskade. De maximale hoogte binnen de
in een gebouwde parkeervoorziening. Bezoekers kunnen
komt een bijzonder programma dat zorgt voor
ontwikkelvelden varieert: laag als het aan bestaande
ook van de, al dan niet vernieuwde, mobiliteitshub bij
levendigheid in de plint (zie kaart).
woonbebouwing grenst, laag tot hoog als het dat niet
het station gebruikmaken. Huidige bewoners blijven op
doet.
eigen erf en op straat parkeren.
plangebied
10,8 ha
nu toekomst bruto vloeroppervlak ca. 138.000 m2 175.000 tot 195.000 m2 wonen / overige functies 20%/80% richting 60%/40% parkeren, incl. bezoekers variabel 0,7 tot 1,3 per woning groen en water ca. 15.000 m2 minimaal 25.000 m2 floor space index 1,3 1,6 tot 1,8 (stedelijk)
Wonen en functiemenging Er worden 500 tot 600 woningen toegevoegd. Dat is inclusief de huidige rechtbank die bij voorkeur wordt hergebruikt met een mix van wonen en stedelijke
mobiliteitshub Intercityknoop Almelo
32
33
Laan van de Hoop
ca. 15m
Ontwikkelgebied Achter de Molen Gezellig en compact met zelf- en samenbouw
Veldkampsweg
Achter de Molen voelt wat verder weg. Toch ligt het
Denk bijvoorbeeld aan het Utrechtse Lombok, ook
gebied slechts op een paar minuten lopen van het
een centraal gelegen wijk met een diverse bevolking.
station en de binnenstad. Het huidige bedrijfsterrein
En ook daar staat een molen met een zogenaamde
oogt weliswaar wat troosteloos, maar er valt voldoende
‘molenbiotoop’ die ervoor zorgt dat de bebouwing laag
moois te ontdekken. Zoals korenmolen De Hoop, een
blijft. Zo’n hoogtebeperking is best lastig, maar biedt
Rijksmonument uit 1870. De Almelose Aa die dwars
ook de kans om een gezellige stadswijk met compacte
door het gebied stroomt. Het Nieuwstraatkwartier met
laagbouw te maken. Een wijk waar oud en nieuw hand
z’n karakteristieke panden en kleurrijke eettentjes. De
in hand gaan. Met ruimte voor kleinschalige horeca,
moskeeën van de Turkse en Marokkaanse gemeenschap.
een winkeltje of werkruimte op de hoek. En waar
En het regionale netbedrijf Cogas dat voorop loopt
de Almeloër met gouden handjes ook zelf kan gaan
in de energietransitie. Dit soort kleinstedelijke wijken
ontwikkelen en bouwen, net als in Deventer en Enschede
met alles erop en eraan zijn populair in Nederland.
waar zelf- en samenbouw middenin de stad een succes
ca. 15m
eter = max. 8 me te 0m r 20 meter = max. 7 me
te 0 15 meter = max. 6 me r
Almelose Aa
te 5 12 ter = max. 8,4 m r me e
zijn gebleken.
0 10
te r
menukaart Achter de Molen straten, pleinen, groen en water
N
transformatie en nieuwbouw
ca. 50m 50m kleine en grote schaal
bijzonder plintprogramma / met hoogteaccent
plangebied 15,2 ha
Stedenbouwkundig raamwerk
10.000 m2 toe en er worden ongeveer 150 grote bomen
nu bruto vloeroppervlak ca. 50.000 m2 wonen / overige functies 20%/80% parkeren, incl. bezoekers variabel groen en water ca. 25.000 m2 floor space index 0,3
De Laan van De Hoop loopt van de Parallelweg naar
bijgeplant. De Laan van De Hoop wordt groen en vangt
de molen en completeert het raamwerk dat verder uit
regenwater op. In het hart van het gebied, rond de
de Nieuwstraat, Achter de Molen, Veldkampsweg en
molen en het industrieel erfgoed, wordt daarnaast
andere bestaande straten bestaat. Aan de westkant
ruimte voor ontmoeting, spelen en wateropvang
ontbreken nog straten. De eerste verbinding is nodig om
gecreëerd.
toekomst ca. 75.000 tot 90.000 m2 richting 60%/40% 0,7 tot 1,3 per woning minimaal 35.000 m2 0,5 tot 0,6 (kleinstedelijk)
Wonen en functiemix Er worden 400 tot 500 woningen toegevoegd. Dat is inclusief de Zorgaccentlocatie die vrijkomt. De verdeling tussen sociale huur, middensegment en vrije
34
van de achterkant van de Rohofstraat een volwaardig ontwikkelveld met voorkanten te maken. De tweede markeert de overgang van het vernieuwde Cogas-terrein naar het woonveld aan de Aa.
Ontsluiting en parkeren De Laan van De Hoop wordt primair een langzaam verkeersroute die bij de molen op de Nieuwstraat aansluit. Het autoverkeer verdeelt zich over bestaande
sector is ongeveer 30%/40%/30%. De verdeling tussen
Bouwhoogte
aansluitingen richting de Wierdensestraat, Burgemeester
grondgebonden woningen en appartementen is zo’n
De bouwhoogte wordt bepaald door de molenbiotoop
Raveslootsingel en Schoolstraat. De straten in het
65%/35%. Werken en voorzieningen beslaan 10 tot 15% van
en varieert van 2 tot 3 lagen. Op de Zorgaccentlocatie
gebied worden 30km. Parkeren gebeurt binnen
de transformatie- en nieuwbouwopgave en bevinden
gelden de beperkingen nagenoeg niet.
de ontwikkelvelden, het liefst in een gebouwde
zich vooral langs de Nieuwstraat en de Laan van De
Groen en duurzaam
Hoop, zoals in het industrieel erfgoed dat in het hart van
De oevers van de Almelose Aa worden tussen het
het gebied te vinden is.
Cogas-terrein en de Bellavistastraat verbreed en
De buitenste ontwikkelvelden zijn wat rafelig en bij
toegankelijk gemaakt. Tegen het spoor komt een berging
uitstek geschikt voor zelf- en samenbouw dat de
die de continuïteit van de waterstroom verbetert. De
omgeving een opkikker geeft.
hoeveelheid groen en water neemt met minimaal
parkeervoorziening. Huidige bewoners blijven op eigen erf en op straat parkeren.
35
Ontwikkelgebied Kerkelanden De vijf buurtjes van Kerkelanden
N
Kerkelanden lijkt op het eerste gezicht een typische
nodig hebben. Zoals Kerkelanden Centrum, het gebied
naoorlogse wijk met huurwoningen, veel openbaar
tussen het vroegere hart bij de Goeman Borgesiusstraat
groen en de nodige leefbaarheidsproblemen. De wijk
(buurtwinkels, Leger des Heils) en de Dijkstraat. Daar
is echter gevarieerder dan je denkt. Het bestaat uit vijf
liggen kansen om de vernieuwing van het station te
buurtjes, waarvan er drie in ontwikkeling zijn. Het ROC
combineren met stedelijke verdichting, het toevoegen
vormt het eerste buurtje. Dat wordt uitgebreid tot een
van wonen en niet-wonen en verbeteren van de
‘ROC City’ voor ontmoeting, onderwijs en wonen. De
leefbaarheid. Het andere buurtje dat aandacht behoeft
sloop-nieuwbouw aan de Thorbeckelaan staat aan de
is het westelijke deel van de Parallelweg en de omgeving
basis van het tweede buurtje dat aansluit op de groene
van de Eilandstraat dat we Naar ‘t Eilandje noemen. De
luxe van de Wierdensestraat. Het derde buurtje bestaat
leefbaarheid staat daar serieus onder druk en dat vraagt
uit de kleurrijke woningen rond de Troelstralaan die nog
om een combinatie van sociale en ruimtelijke ingrepen
niet zo lang geleden gerenoveerd en verduurzaamd zijn.
met, voor en door bewoners.
Naar ‘t Eilandje
Er zijn ook buurtjes die de komende jaren extra aandacht De kleurrijke Troelstra
menukaart Kerkelanden Wonen en functiemix
Bouwhoogte
In de lopende ontwikkelingen worden ongeveer 120
Naar ‘t Eilandje blijft 2 à 3 lagen. De bouwhoogte in
woningen toegevoegd. Met de aanpak van Kerkelanden
het centrumgebied mag oplopen tot 4 à 5 lagen met
Centrum en Naar ‘t Eilandje kunnen er op termijn 350
enkele torens van 50 tot 70 meter die de Intercityknoop
tot 450 woningen en functies die goed zijn voor de wijk
markeren.
bijkomen, uitgaand van een wat hogere dichtheid in het centrumgebied. De verdeling tussen sociale huur, middensegment en vrije sector moet bijdragen aan een gemengde wijk.
verder kunnen worden uitgebreid tot een aantrekkelijke singel met nog meer betekenis voor waterbeheer,
De Intercityknoop voorziet in een extra oost-
aan de Parallelweg kan uitgroeien tot een buurtpark, dé
westverbinding over het spoor. De verbindingen
ontmoetingsplek voor de buurt en het begin van de Laan
parallel aan het spoor (Parallelweg, Troelstralaan,
van De Hoop.
de Kerkelandensingel zijn echter smal en ontberen kwaliteit, wat het ‘we zijn samen één buurt’ gevoel niet ten goede komt. Doet de kans zich voor, dan zal worden bekeken of er extra dwarsverbindingen kunnen worden gerealiseerd.
Ontsluiting en parkeren Realisering van de Intercityknoop maakt Kerkelanden Centrum tot een spin in het web van loop- en fietsverbindingen. De Aalderinkssingel en Thorbeckelaan blijven de hoofdontsluiting voor de auto. De Thorbeckelaan bedient ook de tweede voorkant van het station, waar op termijn een volwaardige parkeervoorziening nodig is.
36
ROC City
De recent aangelegde groen- en waterstructuur zou
ecologie en recreatie. Het voormalige rangeerterrein
elkaar. De dwarsverbindingen tussen het spoor en
De luxe van de Wierdensestraat
Groen en duurzaam
Stedenbouwkundig raamwerk
Thorbeckelaan) zitten over het algemeen goed in
Kerkelanden Centrum