8.1 Jaarverantwoording 2022 - Bijlage 1 - Jaarverantwoording 2022.pdf

57%

33%

54%

Kennispunt Twente

34% (2018)

37%

50%

43%

Kennispunt Twente

% inwoners dat trots is op Almelo

* Aangepast n.a.v. correctie cijfers door Kennispunt Twente (was 61%) . ** De peilwaarde is gebaseerd op gegevens uit de klimaatmonitor. Echter, de klimaatmonitor heeft geen actuele gegevens over de opwek van duurzame energie. Deze lopen één tot twee jaar achter. *** In deze berekening zijn geen leaseauto's meegerekend, aangezien deze geregistreerd staan op naam en adres van de leasemaatschappij. Er zijn in deze berekening alleen auto's meegenomen die op naam en adres in Almelo staan. **** Aangepast n.a.v. correctie cijfers door kennispunt Twente (was 25%). ***** Niet bijgehouden in laatste jaar, in 2021 18.

42

2.1.4 Programma Veiligheid 2.1.4.1 Wat hebben we bereikt? Doel: In 2022 krijgen kwetsbare personen meer passende zorg en veroorzaken ze minder overlast in buurten: • Er belanden minder kwetsbare personen met verward gedrag in een politiecel terwijl er geen sprake is van strafbaarheid. • Het aantal meldingen van woonoverlast is gedaald. Bereikte resultaten in 2022: In 2022 is de verbinding tussen de domeinen Zorg en Veiligheid verder versterkt. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is deze verbinding geborgd in de bestuurlijke stuurgroep en ambtelijke kerngroep ‘Zorg en Veiligheid’. Het belangrijkste doel hiervan is ontwikkelingen en trends met een zorg- en veiligheidscomponent in beeld te brengen en hierop te anticiperen. Daarnaast willen we focus aanbrengen op complexe sociale problematiek met risico’s voor de openbare orde en veiligheid. Uitgangspunt is veiligheidsrisico’s te beperken door het inzetten van passende interventies vanuit een gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel van betrokken ketenpartners. Ook worden knelpunten inzichtelijk gemaakt als het gaat om het aanpakken van deze sociale problematiek en wordt in samenwerking met ketenpartners naar passende oplossingen gezocht. In vergelijking met 2021 is het aantal sociale veiligheidsincidenten in 2022 sterk afgenomen, maar de impact van de dodelijke incidenten in 2021 was in 2022 nog steeds aanwezig in Almelo.

De impact versterkte de urgentie om de knelpunten in kaart te brengen. Met ondersteuning van de regio-adviseurs van de VNG hebben we voor Almelo een knelpuntenanalyse uitgevoerd op het snijvlak van Zorg en Veiligheid. Daar kwam een viertal rode draden uit die we opnemen in het programma Zorg en Veiligheid. Daarnaast heeft de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) onderzoek gedaan naar aanleiding van het kruisboog-incident in september 2021. In dit onderzoek doet de NSOB 8 aanbevelingen voor het versterken van de verbinding tussen Zorg en Veiligheid en de samenwerking tussen ketenpartners. Ook deze aanbevelingen worden opgenomen in het programma Zorg en Veiligheid. Wanneer gekeken wordt naar de politieregistraties ten aanzien van personen met verward gedrag, dan is te zien dat deze in 2022 licht zijn gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. In 2022 bedroeg het aantal registraties 861. In 2021 waren dit er 820 (stijging van 5%). Daarnaast valt op dat het regionale meldpunt voor personen met zorgwekkend gedrag steeds beter wordt gevonden en dat de inzet van bijvoorbeeld streettriage en overleggen tussen betrokken organisaties er aan bijdragen dat personen met verward gedrag sneller passende zorg krijgen. Door dit laatste worden minder mensen onnodig in een politiecel geplaatst.

De tabel hieronder laat verder zien dat het aantal meldingen van woonoverlast het afgelopen jaar vrijwel gelijk is gebleven ten opzichte van 2021. Woonoverlast

2018

2019

2020

2021

2022

Burengerucht Huiselijke twist Geluidsoverlast

391 114 668

351 115 624

113 1004

372 113 872

386 110 889

Totaal woonoverlast Bron: politie

1.173

1.090

1.117

1.357

1.385

Doel: In 2022 hebben inwoners meer vertrouwen in hoe de gemeente handhaaft en toezicht houdt in wijken en buurten: • Het percentage inwoners dat tevreden is over hoe de gemeente handhaaft en toezicht houdt in hun wijk of buurt is gestegen. • De meldingsbereidheid voor overlast en overtredingen is gestegen.

43

Bereikte resultaten in 2022: Uit de Veiligheidspeiling, gehouden door het Kennispunt Twente onder het Almelo Panel, kwam naar voren dat in 2022: • 42% van de respondenten van mening is dat de gemeente aandacht heeft voor het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid in de buurt. In 2021 en 2019 was dit respectievelijk 46% en 45% (in 2020 is er geen veiligheidspeiling uitgevoerd); • 13% van de respondenten van mening is dat de gemeente voldoende toezicht houdt op de naleving van regels. In 2021 en 2019 was dit respectievelijk 17% en 16%; • 26% van de respondenten (zeer) tevreden is over de gemeente als het gaat om de aanpak van leefbaarheid en veiligheid in het algemeen. In 2021 en 2019 was dit in beide gevallen 32%. Meldingen via Meld Misdaad Anoniem De gemeente Almelo is sinds 1 augustus 2021 aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem (MMA). Van september tot en met december 2022 heeft de gemeente samen met MMA een campagne gedraaid gericht op het voorkomen van vastgoedfraude. Het aantal meldingen is in deze periode met 43% gestegen, van 35 naar 50. In de periode van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2022 zijn er in totaal 67 MMA-meldingen bij de gemeente binnengekomen, waarvan de meeste druggerelateerd. Een aantal van de druggerelateerde meldingen heeft ook daadwerkelijk geleid tot het aantreffen van overtredingen van de Opiumwet.

Het gros van de MMA-meldingen wordt opgepakt door de politie, waar de meldingen eveneens binnenkomen. De gemeente heeft het initiatief genomen om de MMA-meldingen in een integraal verband met ketenpartners te bespreken (maandelijks). In handhavingsbesluiten wordt ook verwezen naar de MMA-meldingen. Dit ondersteunt de noodzakelijkheid van het opleggen van de betreffende bestuurlijke maatregel. Doel: In 2022 zijn Almeloërs zich meer bewust van de veiligheid in hun stad en dragen ze hier zelf meer aan bij: • Er zijn 32 buurtpreventie-initiatieven. • De tevredenheid over de gemeentelijke aanpak van sociale veiligheid is gestegen. Bereikte resultaten in 2022: Uit de veiligheidspeiling die is gehouden onder het Almelo Panel kwam naar voren dat in 2022 43% van de respondenten deelneemt aan veiligheidsinitiatieven als burgernet, WhatsApp buurtpreventie en/of buurtpreventieteams. Het deelname-percentage ligt iets hoger dan in 2021 (38%) en is gelijk aan 2020 (43%). Als het gaat om de gemeentelijke aanpak van sociale veiligheid dan geeft het Almelo Panel het volgende aan in de veiligheidspeiling:

De gemeente... heeft aandacht voor het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid in de buurt doet een beroep op buurtbewoners om zelf een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid betrekt de buurt bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid in de buurt informeert de buurt over de aanpak van leefbaarheid en veiligheid in de buurt houdt voldoende toezicht op het naleven van regels Bron: Kennispunt Twente

Percentage (helemaal) mee eens 2019 2021 2022 45% 46% 42% 32% 39% 33% 19% 25% 20% 22% 23% 17% 16% 17% 13%

Doel: In 2022 voelen inwoners, ondernemers en bezoekers zich veiliger in de stad en hun buurt en ervaren minder overlast: • Het percentage inwoners dat zich altijd veilig voelt is met 5% gestegen. • Het aantal misdrijven is met 360 afgenomen. • Het rapportcijfer veilige buurt is gestegen.

44

Bereikte resultaten in 2022: Het Kennispunt Twente heeft in de veiligheidspeiling onderzoek gedaan naar de (on)veiligheidsgevoelens van de inwoners van Almelo. In 2022 voelde 84% van de respondenten zich altijd of meestal veilig in de eigen buurt. In 2021 was dat eveneens 84% en in 2020 was dit 87%. In 2022 gaven bewoners gemiddeld het rapportcijfer 7,2 voor de veiligheid in hun buurt. In 2019 en 2021 was dit rapportcijfer 7,3. Wanneer naar het totale aantal geregistreerde misdrijven wordt gekeken dan valt op dat dit vanaf 2018 tot en met 2021 redelijk stabiel is, maar dat er in 2022 een stijging is van 20%. Deze stijging heeft vooral te maken met een stijging in het aantal vermogensdelicten, zoals fietsendiefstal, diefstal van/uit overige voertuigen en winkeldiefstal. De toename van het aantal vermogensdelicten zou mogelijk verklaard kunnen worden door het einde van de coronacrisis (tijdens de coronacrisis nam het aantal vermogensdelicten sterk af) en daarnaast door de in 2022 verslechterde financiële positie van veel mensen. Totaal geregistreerde misdrijven gemeente Almelo

2018

2019

2020

2021

2022

Geregistreerde misdrijven Bron: data.politie.nl

3.518

3.674

3.684

3.536

4.250

2.1.4.2 Wat hebben we gedaan? Aan de ambitie 'Samen maken we Almelo veiliger' wordt in 2021 onder andere op de volgende manieren een bijdrage geleverd: • We volgen snel en zichtbaar meldingen van overlast op. • We ondersteunen het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving (schoon, heel en veilig). • We controleren gebiedsgericht of inwoners en bedrijven strafrechtelijke en bestuursrechtelijke regels naleven. • We lanceren een informatiecampagne hoe inwoners zelf kunnen bijdragen aan een veiliger buurt. • We geven voorlichting hoe inwoners zelf een buurtpreventieteam kunnen starten. • We stimuleren initiatieven van inwoners die hun straat, wijk of buurt veiliger willen maken. • We willen de eerste diagnose verbeteren over de hulp die nodig is voor kwetsbare personen. • We willen escalatie van overlastsituaties zoveel mogelijk voorkomen door een verbeterde samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid. • We investeren in (extra) toezichthouders die meer gebied- en probleemgericht gaan werken. Uitvoering in 2022: Integraal Veiligheidsbeleid 2022 – 2025 In januari 2022 heeft de gemeenteraad het ‘Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Almelo 2022 – 2025’ vastgesteld. Het nieuwe beleid kent vijf speerpunten: 1. Ondermijnende criminaliteit 2. Zorg en Veiligheid 3. Jeugd en Veiligheid 4. Leefbaarheid 5.

Digitale veiligheid Deze speerpunten geven richting aan de inzet van de gemeente Almelo op het gebied van openbare orde en veiligheid. Speerpunt ‘Ondermijnende criminaliteit’: integrale controles en bestuurlijke interventies In 2022 hebben er verschillende integrale controles plaatsgevonden, waaronder controles van seksbedrijven, autobedrijven, horeca (meerdere malen) en op planologisch gebruik van garageboxen (meerdere malen). Dit heeft geresulteerd in onder andere de vondst van professioneel vuurwerk en voorwerpen en stoffen voor het

45

kweken van hennep (zogenoemde ‘voorbereidingshandelingen’). Naar aanleiding van deze integrale controles zijn bestuurlijke waarschuwingen verstuurd, lasten onder dwangsom opgelegd en is zelfs een garagebox gesloten voor een periode van drie maanden. Daarnaast is geïnvesteerd in bewustwording op het gebied van ondermijnende criminaliteit. In samenwerking met MMA zijn twee campagnes uitgevoerd. De eerste campagne was gericht op het buitengebied en is uitgevoerd in samenwerking met de gemeente Twenterand. De campagnedoelen waren: • het vergroten van bewustzijn met betrekking tot drugslabs; • waarschuwen voor de risico’s; • informeren over de signalen van ondermijnende criminaliteit; • vergroten van meldingsbereidheid van getuigen; • een veilig en anoniem handelingsperspectief bieden via MMA. In het kader van deze campagne is de gemeente Almelo met haar partners ‘de boer op’ geweest om met bewoners in het buitengebied in gesprek te gaan over het herkennen en melden van ondermijnende signalen. Daarnaast is er een digitale campagne gevoerd, waaraan MMA ook heeft bijgedragen via haar social mediakanalen. De tweede campagne was gericht op vastgoed en de weerbaarheid van pandeigenaren. Voor deze campagne golden dezelfde doelen als voor de campagne die gericht was op het buitengebied.

Speerpunt ‘Zorg en Veiligheid’ In 2022 heeft de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) vorm gekregen. Ketenpartners zijn tijdens een netwerkbijeenkomst betrokken in deze ontwikkeling. Deze bijeenkomst is zeer goed ontvangen en zal in 2023 een vervolg krijgen om de bekendheid van AVE verder te vergroten en om ervoor te zorgen dat professionals dezelfde taal spreken als het gaat om op- en afschalen van sociale (veiligheids)problematiek. Het kernteam Zorg en Veiligheid is in 2022 verder geborgd in de organisatie en heeft regie op de ontwikkelingen op het snijvlak van Zorg en Veiligheid. Ook de samenwerking en verbinding met ketenpartners is verder versterkt om het gezamenlijke verantwoordelijkheidsgevoel te realiseren als het gaat om complexe sociale problematiek. Verder heeft het Trimbos-instituut in opdracht van de gemeente Almelo in 2022 een onderzoek naar GHBproblematiek uitgevoerd. Het onderzoek en de bijbehorende aanbevelingen zullen benut worden om te komen tot een sluitende aanpak van GHB-problematiek in Almelo. Speerpunt ‘Jeugd en Veiligheid’ In 2022 heeft de sluitende aanpak Jeugd en Veiligheid vorm gekregen met een viertal pijlers: preventie, signalering, interventies/opschaling en monitoring/samenwerking. De uitwerking van deze sluitende aanpak wordt opgenomen in het programma Zorg en Veiligheid.

In 2022 is een herstart gemaakt met het vroegsignaleringsoverleg Jeugd om kwetsbare jongeren eerder in beeld te krijgen om te voorkomen dat ze afglijden richting criminaliteit. Daarnaast investeren we in preventie op thema’s zoals wapenbezit, drugs, polarisatie, seksuele intimidatie en digitale criminaliteit om de risico’s te beperken dat we in een later stadium zwaardere interventies moeten inzetten. Verder is de samenwerking met (regionale) partners verder versterkt om gezamenlijk de risico’s dat jongeren afglijden te beperken. Speerpunt ‘Leefbaarheid’: aanpak (seksuele) (straat)intimidatie In 2022 is het plan van aanpak seksuele intimidatie vastgesteld door het College van burgemeester en wethouders. Het doel van het plan is de veiligheid te vergroten en daardoor de veiligheidsgevoelens van (jonge) vrouwen en de LHBTIQ+ gemeenschap te verbeteren in Almelo. In de aankomende jaren wordt er uitvoering gegeven aan het plan van aanpak. In 2022 heeft daarnaast twee keer de ‘Ben je oké?’ campagne gedraaid. Gedurende de campagne-periodes waren diverse horecagelegenheden en sportverenigingen ambassadeur van de campagne. Ook werd de

46

campagne online, in bushokjes en op straatborden uitgedragen. Tevens is er in 2022 aandacht gegeven aan Orange the World (OTW) in samenwerking met de Soroptimisten. OTW is een wereldwijde campagne waarbij aandacht wordt gevraagd voor geweld tegen vrouwen en meisjes. Ten slotte zijn in 2022 jongerenwerkers getraind door GGD Twente. In deze training leerden zij seksueel (grensoverschrijdend) gedrag bespreekbaar te maken met jongeren. In 2023 zal er mogelijk nog een verdiepende training plaatsvinden. De gemeente Almelo is voor de aanpak aangesloten bij het programma Veilige Steden dat geïnitieerd is door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het ministerie ondersteunt de gemeente Almelo beleidsmatig en financieel. Speerpunt ‘Leefbaarheid’: tegengaan voetbal-gerelateerde verstoringen van de openbare orde Sinds het einde van de coronacrisis is in heel Nederland sprake van een toename van voetbal-gerelateerde verstoringen van de openbare orde. Zo ook in Almelo. Samen met de politie, het Openbaar Ministerie en Heracles Almelo heeft de gemeente Almelo in 2022 stevig ingezet op een (persoonsgerichte) aanpak van deze problematiek. In dat kader zijn circa 60 stadionverboden en 3 gebiedsverboden opgelegd aan supporters die zich (ernstig) hebben misdragen. Deze aanpak zal in 2023 onverminderd worden voorgezet.

Speerpunt ‘Leefbaarheid’: uitbreiding boa-capaciteit en uitrusting boa’s Boa-capaciteit In verband met de schaarse beschikbaarheid van boa’s en tegelijkertijd de hoge vraag naar boa capaciteit, is er inzichtelijk gemaakt wat daadwerkelijk de vraag naar boa uren is. Uit de inventarisatie blijkt dat er maandelijks een tekort is van 3,6 fte aan boa capaciteit (excl. 3 fte die momenteel nog extra wordt ingehuurd vanuit de programmamiddelen). Naar aanleiding van dit onderzoek is er bij de begroting voor 2023 extra boa-capaciteit aangevraagd. Er is uiteindelijk 2 fte aan middelen ten behoeve van boa-capaciteit beschikbaar gekomen. Bodycam Naar aanleiding van een succesvolle pilot in 2021 is elke boa (domein 1) in 2022 standaard uitgerust met een bodycam. De boa’s hebben ervaren dat een bodycam een preventief effect heeft op het gedrag van mensen. Mensen gedragen zich rustiger zodra zij een bodycam zien, wat ertoe leidt dat het veiligheidsgevoel van de boa’s wordt verhoogd. Handboeien In 2022 heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar de behoefte tot verdere uitbreiding van de uitrusting van boa’s. Naar aanleiding van de resultaten – die voort zijn gekomen uit individuele interviews met boa’s – is er voor gekozen om handboeien toe te voegen aan de vaste uitrusting van de boa’s domein 1.

In het voorjaar van 2023 zal er een aanvraag worden ingediend bij de minister om de uitrusting van de boa’s domein 1 uit te breiden met handboeien. Er is niet gekozen voor uitbreiding van de uitrusting met een korte wapenstok, omdat nut en noodzaak hiervoor op dit moment ontbreken. Speerpunt ‘Digitale veiligheid’ In 2022 is er een start gemaakt met de aanpak van digitale veiligheid. Digitale veiligheid is een relatief nieuw beleidsthema. Met de aanpak beogen we het zelfbeschermend gedrag van inwoners en ondernemers te verhogen. In 2022 lag de focus binnen de aanpak vooral op jongeren en ouderen. Er zijn in 2022 diverse acties uitgevoerd, zoals: social media campagnes, Haltlessen voor jongeren, Mobiel Media Lab, ontwikkeling Almelose seniorenfolder, HackShield, cyberweerbaarheidsmonitor en een bijeenkomst in de wijk De Riet. In de uitvoering van onze aanpak wordt er nauw samengewerkt met de politie en overige ketenpartners, zoals Saxion Hogeschool en Avedan. In 2023 zal onze aanpak worden uitgebreid met nieuwe doelgroepen, zoals MKB en kwetsbaren.

47

Overige inzet Actualisatie APV In 2022 is de APV op een aantal onderdelen geactualiseerd. Wat betreft de afdeling ‘evenementen’ zijn een groot aantal nieuwe artikelen toegevoegd. Deze artikelen hebben betrekking op welke gegevens bij een aanvraag moeten worden ingediend en op welke gronden de burgemeester een aanvraag kan weigeren of een reeds verleende vergunning kan intrekken. Daarnaast is, als eerste gemeente in Nederland, een artikel toegevoegd die het mogelijk maakt voor de burgemeester om op te treden tegen personen die in de digitale wereld oproepen tot het verstoren van de openbare orde. Daarnaast biedt het artikel ook de mogelijkheid om op te treden tegen bedrijven die het toelaten dat dergelijke berichten worden geplaatst. Nieuwe bestuurlijke maatregelen In 2022 heeft de burgemeester voor het eerst van de bevoegdheid gebruik gemaakt om een aanwezigheidsvergunning (voor kansspelautomaten) te weigeren, omdat de aanvrager in de afgelopen drie jaren in strijd met de Wet op de kansspelen heeft gehandeld. Naar aanleiding van twee bezwaarprocedures wordt in 2023 een beleidsregel opgesteld om vast te leggen welke feiten en omstandigheden een rol spelen bij de beoordeling van de burgemeester of hij van deze bevoegdheid gebruik maakt.

Tegen overtredingen, bestaande uit het aanwezig hebben van kansspelautomaten zonder aanwezigheidsvergunning, heeft de burgemeester in 2022 drie keer een last onder dwangsom opgelegd. Opvang vluchtelingen uit Oekraïne Na de Russische invasie in Oekraïne werd snel de noodzaak duidelijk om opvanglocaties te organiseren. Almelo besloot vrijwel direct om de sloop van Huize Alexandra uit te stellen en deze locatie beschikbaar te houden voor de opvang van maximaal 300 Oekraïense vluchtelingen. Team Veiligheid heeft over de opvang, spreiding van vluchtelingen en onder meer medische zorg afstemming met de Veiligheidsregio Twente / GGD, stelde het Veiligheidsplan op voor de opvanglocatie en formeerde samen met de interne Taskforce Oekraïne een projectgroep voor het inrichten en bemensen van de opvanglocatie. In heel korte tijd is de locatie geschikt gemaakt voor bewoning. Huize Alexandra is inmiddels nagenoeg volledig bewoond en er staat nu een structurele organisatie die alles op en rond de locatie organiseert en coördineert.

2.1.4.3 Wat heeft het gekost? Programma veiligheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2019

200

88

Jaar 2020

200

309

Jaar 2021

200

147

Jaar 2022

330

386

Totaal

930

930

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: In 2022 is ten behoeve van het project Zorg en Veiligheid, 130.000 euro vanuit het programma Zorg overgeheveld naar programma Veiligheid.

2.1.4.4 Indicatoren Indicator

Peilwaarde (jaartal)

48

2021

2022

Bron

Het percentage inwoners dat zich altijd veilig voelt is met 5% gestegen

20% (2019)

19%

21%

Kennispunt

Het rapportcijfer veilige buurt is gestegen

2017

7,3

7.2

Burgerpanel

Het aantal misdrijven is met 360 afgenomen

2017

3.572

4.250

Politiecijfers/ CBS

In 2022 zijn er 32 buurtpreventie initiatieven

2018

-

*

BV

In 2022 belanden minder kwetsbare personen met verward gedrag In een politiecel terwijl geen sprake is strafbaarheid In 2022 is het aantal meldingen woonoverlast gedaald

nulmeting 2020

-

**

Politie

725 (geluidsoverlast)

872

889

BV

391 (burengerucht)

372

386

Politie

nulmeting 2020

17%

13%

Kennispunt

In 2022 is het percentage inwoners dat tevreden is over hoe de gemeente handhaaft en toezicht houdt in hun wijk of buurt gestegen

*In aantallen is het niet exact bekend hoeveel buurtinitiatieven er zijn om de veiligheid(sgevoelens) in de wijk te versterken, mede omdat de gemeente Almelo niet bij alle initiatieven betrokken is. Wel is in de jaarlijkse veiligheidspeiling gevraagd naar betrokkenheid van de respondenten bij buurtinitiatieven. In 2022 gaf 43% van de respondenten aan deel te nemen aan buurtinitiatieven, zoals buurtpreventieteams, of WhatsApp groepen. In 2019 was het percentage ook 43% en in 2021 was het percentage 38%. Ten opzichte van afgelopen jaar is deelname aan buurtpreventieinitiatieven ten behoeve van de veiligheid dus met 5% gestegen. ** Er zijn geen cijfers beschikbaar over het percentage verwarde personen die in een politiecel belanden. Bij de politie is het uitgangspunt dat alleen personen (dus ook verwarde personen) naar een politiecel worden gebracht als ze verdacht worden van het plegen van strafbare feiten. De politie investeert hier op door dit bij de collega’s voortdurend onder de aandacht te brengen en ook bij de opleiding aandacht aan te besteden. Ook instrumenten als streettriage dragen er aan bij dat minder verwarde personen die geen strafbare feiten hebben begaan in een politiecel belanden. Immers wordt ter plaatse beoordeeld welke zorg passend is. Op basis hiervan concludeert de politie dat er afgelopen jaren steeds minder verwarde personen in een politiecel zijn gezet.

Echter geeft de politie tevens aan dat er nog winst te behalen is, bijvoorbeeld door het uitbreiden van de bereikbaarheid van verslavingshulp, het verder versterken van de keten zorg en veiligheid en het nog beter organiseren van de opvolging, zoals passende crisisbedden en vervoer daar naartoe.

49

2.1.5 Programma Zorg 2.1.5.1 Wat hebben we bereikt? In het programma Zorg zijn de volgende vier strategische doelen geformuleerd: 1. 2. 3. 4.

In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten. In 2022 ontwikkelen 0- tot 23-jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen. In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de Rijksmiddelen voor WMO en Jeugd. In 2022 krijgen Almeloërs die hierop zijn aangewezen meer doeltreffende zorg en steun die aansluit bij hun behoeften.

Hieronder beschrijven we de bereikte resultaten in 2022 per doel: Doel 1: In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten. • Gebruiken inwoners minder maatwerkvoorzieningen in het kader van de Jeugdwet en de Wmo Het aantal actieve indicaties en jeugdigen met een maatwerkvoorziening op grond van de Jeugdwet is stabiel gebleven ten opzichte van vorig jaar. De dalende trend die we zien in voorzieningen waarop tijdens en kort na de coronacrisis een groter beroep werd gedaan (lichtere vormen van jeugdhulp zoals begeleiding en lichtere vormen van behandeling), wordt tenietgedaan door een stijging van het gebruik van zware voorzieningen (behandeling onder het dak van een instelling) als gevolg van de invloed van het woonplaatsbeginsel. Ten opzichte van de start van het programma, waar we op 1707 inwoners in de leeftijd van 0 t/m 17 zaten is er wel een daling naar 1620 inwoners in 2022. Met uitzondering van de centrumgemeente taak Beschermd Wonen is het aantal actieve indicaties voor Wmo maatwerkvoorzieningen in 2022 afgenomen. De grootste daling van het aantal actieve indicaties vond plaats in het eerste halfjaar van 2022 ten aanzien van de voorziening Huishoudelijke Ondersteuning door het realiseren van de was- en strijkservice. In het tweede halfjaar is het aantal actieve indicaties niet verder afgenomen.

Ten opzichte van de start in het programma, waar het ging om 3.400 18-plussers, is er een daling bereikt naar 3264 18-plussers. Ondanks de afname van het aantal actieve indicaties zien we bij Huishoudelijke Ondersteuning wel een toename van de uitgaven. Dit heeft enerzijds te maken met een toename van het gebruik van duurdere vormen van Huishoudelijke Ondersteuning (bijvoorbeeld meer inzetten van hulp voor extra hygiëne) en anderzijds door forse verhogingen van het tarief als gevolg van doorwerken salarisstijgingen (op basis van de cao). De afname van het aantal actieve indicaties voor andere maatwerkvoorzieningen (onder andere Ondersteuning Zelfstandig Leven en Ondersteuning Maatschappelijke Deelname) is minder groot maar hebben voor deze voorzieningen wel geleid tot een afname van de uitgaven. Het aantal actieve indicaties voor Beschermd Wonen is in 2022 toegenomen. We zien hierbij, in lijn met de landelijke tendens, met name een toename van het aantal jongeren dat na jeugdhulp aangewezen raakt op deze voorziening. De toegenomen complexiteit van problematiek van jeugdigen en jongvolwassenen lijkt hier debet aan te zijn. •

Is het aantal beschermd wonen plekken niet gestegen Het is afhankelijk van de keuze die de BW-aanbieder zelf maakt hoeveel plekken zij beschikbaar stelt voor het beschermd wonen ten opzichte van andere vormen van zorg, bijvoorbeeld WLZ-zorg. Het aantal aanbieders voor beschermd wonen is in 2022 gedaald ten opzichte van 2021. In 2022 is er aan 16 zorgaanbieders een subsidie verleend voor de realisatie van de uitvoeringsovereenkomst Beschermd Wonen ten opzichte van 20 aanbieders in 2021. Daarnaast leverden 3 zorgaanbieders in 2022 BW-zorg via cliëntgebonden overeenkomsten. Cliënten krijgen in dat geval met hun meer specifieke zorgvraag een passend aanbod dat niet (meer) direct door ons gesubsidieerd is. Het aantal

50

BW-cliënten is niet wezenlijk veranderd. In december 2022 zijn er 225 cliënten in de subregio die BWzorg ontvangen ten opzichte van 222 cliënten in december 2021. Wij voeren jaarlijks voortgangsgesprekken met de zorgaanbieders over de keuzes die zij maken ten aanzien van hun beschikbare ruimte, om voldoende zicht te houden op plaatsingsmogelijkheden voor het beschermd wonen. Meer zorgaanbieders kiezen voor het enkel bieden van WLZ-zorg, waardoor er geen nieuwe BW-subsidie meer wordt aangevraagd. Zij willen zich vanuit hun organisatiedoelstellingen volledig kunnen richten op de langdurige zorg. Voorts is ook een verdringeffect zichtbaar; de aanbieder biedt meer WLZ-zorg ten opzichte van BW-zorg. Hierdoor nemen plaatsingsmogelijkheden voor beschermd wonen vanuit de Wmo af. Daarentegen geven gesubsidieerde zorgaanbieders ook wensen aan ten aanzien van het willen uitbreiden van het beschermd wonen. Het vinden van een passende locatie vormt hierbij een aandachtspunt. Wij zien een lichte stijging van het product Beschermd Wonen op Afstand, waarmee het Beschermd Wonen vanuit de thuissituatie kan worden vormgegeven, in lijn met de ingezette decentralisatie en beweging richting een Beschermd Thuis.

Deze vindt ook haar vertaalslag met een zachte landing in de wijk, waarbij een intramurale BW-cliënt tijdig kan uitstromen in de wijk en door intensievere afstemming met de subregio ten aanzien van hun lokale zorgaanbod in verhouding tot hun wachtlijst. De omvang van de wachtlijst voor het beschermd wonen blijft vrijwel gelijk aan voorliggende jaren en omvat zo’n 40 cliënten. Wij zien ten opzichte van 2021 een stijging en daarmee intussen een oververtegenwoordiging van jongeren beneden de 23 jaar op de wachtlijst. Deze waarneming komt overeen met de zorgen die op landelijk niveau worden geuit over het uitblijven van tijdige zorg aan jongeren. Uit een analyse door het CIMOT Almelo (augustus 2022) blijkt dat deze jongeren veelal kampen met ontwikkelingsproblematiek zoals ADHD en/of een autisme spectrum stoornis. Het lokale woon-zorgaanbod voor hen is beperkt. •

Wordt minder gebruik gemaakt van maatschappelijke opvang De vraag naar opvang voor dak- en thuislozen laat een stabilisatie zien ten opzichte van 2021 en zit nu voor het tweede achtereenvolgende jaar 20% lager dan in 2018: 176 aantal unieke personen in 2022 versus 218 in 2018. Dit is conform het streefgetal uit 2018. De voorzieningen lijken voldoende om de aantallen dak- en thuislozen te kunnen opvangen. Als het gaat om de problematiek zien we vaak verslaving, schulden en psychische problematiek. Dit vraagt om een integrale samenwerking van de betrokken uitvoerende organisaties. Samen zorgen zij voor beperken van de instroom, een korter verblijf in de opvang en een succesvolle uitstroom. In 2021 is het project Integrale ketenaanpak maatschappelijke opvang afgerond en hebben de organisaties afgesproken de samenwerking regulier voort te zetten. Ook is de pilot Transferpunt Wonen in 2022 met een jaar verlengd. De pilot laat positieve uitstroom zien van mensen uit de maatschappelijke opvang naar huurwoningen in Almelo en de regiogemeenten. Maatschappelijke opvang is een centrumgemeente taak voor inwoners van de gemeenten Almelo, Rijssen-Holten, Hellendoorn, Wierden, Twenterand en Tubbergen. Van de personen die zich melden voor maatschappelijke opvang is iets meer dan de helft inwoner van Almelo.

•

Zijn minder inwoners eenzaam Het cijfer dat we hiervoor gebruikten is na 2021 niet meer beschikbaar. Uit andere bronnen weten we echter dat eenzaamheid, mede door corona, helaas eerder toegenomen dan afgenomen is. Uit de GGD gezondheidsmonitor voor volwassenen en ouderen, die eens per 4 jaar wordt afgenomen, zien we dat het percentage inwoner dat zich (zeer) ernstig eenzaam voelt toegenomen is van 10% in 2026 naar 13% in 2020. En het aantal inwoners dat zich matig eenzaam voelt is toegenomen van 34% in 2016 naar 39% in 2020.

•

Ontwikkelen we nieuwe initiatieven gericht op vroegsignalering en vroegtijdige interventies.

51

Vroegsignalering en het vroegtijdig interveniëren heeft ondertussen een structurele positie gekregen in de toegang en toeleiding via de integrale wijkteams. Met de aanwezigheid van de wijkteams in de wijken en de voor wijkbewoners laagdrempelig toegankelijke medewerkers beogen we problemen vroeg te signaleren en aan te pakken. Met als doel om inwoners zo snel mogelijk weer de regie in eigen handen te geven en we, voor die inwoners waarvoor dat voldoende is, voorkomen dat zwaardere vormen van ondersteuning nodig zijn. Hierbij is in 2022, na de hernieuwde openstelling na corona, sterk ingezet op het verbeteren van de netwerkpositie, in de samenwerking met partners en ook in de vindbaarheid voor inwoners. Daarnaast zijn in veel van de projecten die we hebben opgepakt (zie par 2.1.5.2) vroegsignalering en vroegtijdige interventies centrale thema's in de ontwikkeling van de activiteiten. Zoals bijvoorbeeld bij het bestrijden van eenzaamheid (KomErbij Almelo). We zijn in 2022 verder gegaan met het versterken van de positie van het jongerenwerk, met extra aandacht voor de overlast en veiligheidsproblemen met name in de binnenstad. Er wordt een steeds nauwere samenwerking gevonden, waardoor jongeren eerder in beeld komen. Een ander initiatief is de vroegsignalering voor onze meeste kwetsbare inwoners door de integrale ketenaanpak voor maatschappelijke opvang.

Binnen deze aanpak werken we direct aan het perspectief van de (dakloze) inwoner en streven we zo snel mogelijk naar een dak boven het hoofd. •

Versterken we het voorliggend veld en Passen we het welzijnsaanbod aan aan de behoeften van inwoners die veel gebruik maken van zorg. In 2022 zijn de wijkkamers verder uitgebreid. De wijkkamers bieden een alternatief voor de maatwerkvoorziening Ondersteuning Maatschappelijke Deelname, waar we dan ook een afname van het aantal actieve indicaties zien. Ook zien we het gebruik van andere algemene voorzieningen zoals opvoedondersteuning, Taalpunt, maatjesprojecten, vervoers- en boodschappendienst en thuisadministratie toenemen en weten onze medewerkers in de uitvoering, maar ook onafhankelijke cliëntondersteuners (onder de paraplu van Almelo Sociaal) deze algemene voorzieningen beter te vinden.

•

Waarderen de inwoners van Almelo de inspanningen van de gemeente om inwoners volledig te laten deelnemen aan de maatschappij met gemiddeld een 6,5. De voor 2022 gestelde doelstelling van een 6,5 is bijna gehaald: we scoren een 6,4. Overigens is dit wel een cijfer uit 2021, omdat dit cijfer slechts eens per 2 jaar beschikbaar komt. Een mooie score omdat dit rapportcijfer bij de start van het programma slechts een 6,0 was.

Doel 2: In 2022 ontwikkelen 0- tot 23-jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen. • Verlaten minder leerlingen het onderwijs voortijdig. Voor Almelo lag het percentage vroegtijdige schoolverlaters in de periode 2020-2021 (latere cijfers zijn niet beschikbaar) op 2,1 % en het landelijk gemiddelde op 1,9%. In het daaraan voorafgaande schooljaar (2018/2019) lag het percentage op 2,4% en het landelijk gemiddelde op 1.7% . Waar de landelijke tendens dus een stijging laat zien, hebben wij in Almelo juist een daling ingezet. Dit zou er op kunnen duiden dat onze extra inspanning effect begint te sorteren. Deze cijfers lopen echter altijd een jaar achter en wanneer we naar onze eigen meldingen kijken in het afgelopen jaar, dan verwachten we dat het volgende cijfer toch weer een stijging laat zien. Landelijk krijgen wij die signalen ook. Als oorzaak zien we nog steeds duidelijk zichtbare negatieve gevolgen vanuit de Coronaperiode, voor o.a. de mentale gezondheid van jongeren en de opgelopen onderwijsachterstanden. Naast een toename in het aantal meldingen zien we ook een toename in de complexiteit van de problematiek.

52

•

Krijgen meer peuters met een taalachterstand en met een sociaal medische indicatie een taalprogramma (VVE) aangeboden in de voorschool. Een peuter kan maximaal 1,5 jaar deelnemen aan de VVE. Dit betekent dat deze peuters 4 dagdelen naar de peuteropvang gaan en hier extra (taal) ondersteuning krijgen. Ook ouders worden bij dit speel/leerproces betrokken. Het aantal peuters dat deelneemt aan de VVE fluctueert gedurende het jaar. We gaan daarom uit van een deelname van 250 tot 300 peuters. In december 2022 namen 300 peuters deel aan de 4 dagdelen VVE per week op de peuteropvang. Dit komt overeen met de streefwaarde die we daarvoor hadden opgenomen in het Programma.

Doel 3: In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de Rijksmiddelen voor WMO en Jeugd. Ons doel om beter uit te komen met de rijksmiddelen hebben we ook in 2022 behaald. Dit komt doordat het Rijk en de VNG afspraken hebben gemaakt over financiële compensatie van gemeenten. Dit naar aanleiding van de arbitragezaak over extra middelen jeugdhulp. Het Rijk heeft in 2022 ongeveer 1,3 miljard euro aanvullend beschikbaar gesteld in het gemeentefonds. Almelo heeft daardoor in 2022 circa 7,85 miljoen euro extra ontvangen, met als resultante dat de uitgaven en inkomsten beter in balans waren. Met daarbij de kanttekening dat vanwege de invoering van het woonplaatsbeginsel de uitgaven voor de jeugdzorg verder zijn gestegen. Doel 4: In 2022 krijgen Almeloërs die hierop zijn aangewezen meer doeltreffende zorg en steun die aansluit bij hun behoeften. • Krijgen alle huishoudens met verschillende hulpvragen integrale steun. Waar we in 2021 rapporteerden dat 40% van de huishoudens met domeinoverstijgende hulpvragen integrale steun krijgt, is dat over 2022 gestegen naar 48%. Daarmee is de stijgende lijn ingezet. In de praktijk merken we dat de doorlooptijd van een MPG casuïstiek gemiddeld genomen veel langer is dan de doorlooptijd van een enkelvoudige casuïstiek. Vaak zelfs meerjarig.

Dat betekent dat het langer duurt voordat casuïstieken afgesloten kunnen worden en nieuwe casuïstieken integraal opgepakt kunnen worden. De vooraf bedachte ambitie van 100% is daarmee niet realistisch gebleken. Wat betreft de dienstverlening via de integrale toegang in de wijken is in 2022 de nadruk gelegd op het (weer) vinden van elkaar in de samenwerking, na de impact van corona. De integrale kennis en daarbinnen opereren is de rode draad gebleven. De samenwerking met onze partners is verder versterkt, door meer aanwezigheid bij onze huisartsen, ketenpartners en contacten met de gecertificeerde instellingen. •

Worden meer inwoners geholpen met alternatieve oplossingen. Waar we over 2021 rapporteerden dat 22% van de hulpvragende inwoners geholpen is met een alternatieve oplossing is dat over 2022 26%. Hiermee zitten we nog niet op ons gestelde streefpercentage van 30%, maar zijn we wel op de goede weg.

2.1.5.2 Wat hebben we gedaan? De opgaven en strategische doelen van het programma Zorg zijn ondergebracht in een viertal programmalijnen: integrale preventie, intensiveren samenwerking ketenpartners, monitoring en sturing en lobby richting het Rijk. Binnen de programmalijnen worden verschillende projecten, activiteiten en/ of acties uitgezet die een bijdrage leveren aan de vier strategische doelen. 1. In 2022 redden meer Almeloërs zich zonder hulp van de overheid, zo nodig met steun van naasten; Uitvoeren preventieagenda Eind 2021 heeft het college de lokale preventieagenda Van goede zorg naar preventieve gezondheid 2022 vastgesteld. In het kader van deze agenda zijn twee pilotprojecten uitgevoerd: 1) de businesscase echtscheidingen en 2) de leefstijlmakelaar.

53

Ad 1: de businesscase echtscheidingen is een pilot project welke later de naam Scheiden zonder schade kreeg. In dit project hebben 11 partners een pact gevormd om gezamenlijk er zorg voor te dragen dat kinderen die een scheiding van ouders/opvoeders meemaken, hier zo weinig mogelijk schade van zullen ondervinden. De ondertekening en verdere uitwerking van het pact vinden in 2023 plaats. Ad 2: de leefstijlmakelaar is een nieuwe functie, waarbij een onafhankelijke adviseur mensen voor wie een verbetering van leefstijl gewenst is, doorverwijst naar een passend aanbod van bewegen en/of andere leefstijlelementen. Omdat deze functie nieuw is, is in 2022 vooral aandacht besteed aan het verankeren van de functie in het verwijzers-netwerk en aan het creëren van nieuw, laagdrempelig beweegaanbod in de wijk. De leefstijlmakelaar heeft in 2022 58 individuele doorverwijzingen gehad. Daarnaast worden er wekelijks via het beweegaanbod een groeiend aantal mensen gezien (laatste kwartaal 2022 wekelijks 50 personen). De preventieagenda is bedoeld als een dynamisch document. In 2023 zal aan de hand van het nieuwe programma Sociaal en Vitaal verdere invulling gegeven worden aan de preventieagenda 2023.

Gecombineerde leefstijl interventie (GLI) In 2022 zijn in totaal 84 inwoners uit Almelo gestart met een GLI-traject, een langdurig traject voor mensen met overgewicht al of niet in combinatie met een chronische ziekte die hier het gevolg van is. 15 Inwoners hebben meegedaan aan een project voor de GLI-minima. Omdat er uiteindelijk te weinig belangstelling was voor dit specifieke project, waarbij deelnemers soms al afhaakten voordat er voldoende deelnemers waren om een groep te vormen, is besloten dit project na 2022 niet langer voort te zetten. De reguliere GLI-activiteiten blijven doorgang vinden. Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) In 2022 is het project Jongeren op gezond gewicht verder in uitvoering genomen. Waar mogelijk en gewenst wordt op regionaal niveau samengewerkt met de andere JOGG-gemeenten in Twente. Ook is er een goede samenwerking met de gezondeschool-adviseurs die de GGD in heel Twente inzet. In 2022 is de aandacht vooral gericht geweest op de kinderen tot 12 jaar en hun omgeving. De campagne ‘Wij kiezen groente en fruit’ heeft op 3 scholen voor primair onderwijs in de Ossenkoppelerhoek plaats gevonden. In december 2022 hebben 30 sportverenigingen het convenant Gezonde Sport ondertekend. Wonen en zorg De campagne “Later komt snel” is in 2021 gelanceerd met de bedoeling deze op gezette tijden te herhalen.

In 2022 is rondom het symposium over Wonen & Zorg Senioren van de COSBO opnieuw aandacht besteed aan het langer zelfstandig thuis wonen. Op de website van de gemeente Almelo is informatie te vinden over langer zelfstandig wonen met links naar handige websites en voorbeelden van inwoners die voorbereid zijn op het ouder worden. In het afgelopen jaar zijn de mogelijkheden onderzocht om zorgtechnologie te benutten zodat mensen zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Zo zijn we aangesloten bij de Technologie en Zorg Academie Twente (TZA). De TZA begeleidt bij bewustwording, adoptie, acceptatie en implementatie van zorgtechnologie in de praktijk. De TZA is een coöperatieve vereniging van (zorg) ondernemers, overheid en onderwijs. Door deze samenwerking kan de gemeente Almelo gebruik maken van de dienstverlening, kennis, ervaring en expertise van de TZA, maar ook van de kennis en ervaring van de andere deelnemers. Zo organiseren we samen begin 2023 een scholing voor de wijkteam medewerkers en voor de inwoners informatie dagen in de wijk. We hebben ons verdiept in landelijke pilots met robotstofzuigers en willen in 2023 hiervoor een pilot in Almelo draaien.

In de wijk Schelfhorst hebben we geparticipeerd in het onderzoek van Top fit Citizens science waarin inwoners van de wijk zelf aan de slag gingen met wat zij nodig hebben om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen. Het onderzoek heeft een aantal praktische aanbevelingen opgeleverd. Uit het onderzoeksrapport komt bijvoorbeeld naar voren dat inwoners van de Schelfhorst behoefte hebben aan een informatiepunt in de wijk

54

waar ze terecht kunnen over zorgtechnologie of hulp bij zorgvragen. Met een aantal inwoners van de Schelfhorst zijn we, samen met de wijkregisseur, in gesprek hoe we dit in 2023 concreet met elkaar kunnen vormgeven. De blijverslening is nog steeds beschikbaar voor inwoners die huis willen aanpassen op de toekomst maar daar zelf onvoldoende middelen voor hebben. In 2022 hebben we met de corporaties meerjarige prestatieafspraken gemaakt. Daarin zijn o.a. de volgende afspraken vastgelegd • Het streven naar een evenwichtige spreiding van specifieke doelgroepen, passend bij de draaglast van wijken en buurten. • Afspraken met betrekking tot medische urgentie en woningaanpassingen worden in een Wmo-convenant opgenomen. De ambtelijke voorbereiding hiervan is in 2022 gestart, vaststelling volgt in 2023. • Een goede match van vraag en aanbod van Wonen & Zorg. Onder deze afspraak heeft de gemeente een onderzoek laten verrichten door BMC om de knelpunten in deze match helder te krijgen. Daarnaast is in 2022 een werkgroep vanuit de corporaties en gemeente aan de slag gegaan met de opgave voor de komende 10 jaar voor wat betreft de 24-uurs psycho-geriatrische verpleeghuiszorg. De uitkomst hiervan is “on hold” gezet vanwege ontwikkelingen in het rijksbeleid (o.a. wijziging in indicatiestelling) Er is een start gemaakt met een plan voor doorstroomwoningen.

In eerste instantie voor 2 woningen in gemeentelijk bezit maar uiteindelijk zullen er woningen van de corporaties beschikbaar komen voor inwoners die in afwachting van definitieve huisvesting alvast kunnen uitstromen uit de (dure) voorziening. Er is een start gemaakt met een onderzoek naar de mogelijkheden van zogenaamde paradijsvogelwoningen. Er is onderzoek gedaan naar nut en noodzaak om ouderen te stimuleren om te verhuizen naar een meer voor de leeftijd geschikte woning om op deze manier toekomstige zorgkosten te voorkomen of in ieder geval uit te stellen maar ook om op deze manier meer woningen beschikbaar te krijgen voor andere woningzoekenden Coalitie tegen eenzaamheid De coalitie “ KomErbij Almelo” heeft ook dit jaar op diverse plekken en manieren aandacht gevraagd voor het thema eenzaamheid. De georganiseerde ontmoetingsmomenten, op de eerste zaterdagen van de maand, zijn niet alleen een mooi moment voor mensen die in eenzaamheid leven om elkaar fysiek te ontmoeten, maar helpen ook het thema eenzaamheid onder de aandacht te brengen. Ook is in dit jaar het meldpunt Eenzaamheid Almelo live gegaan.Tijdens de Armoedepact bijeenkomst in maart van dit jaar heeft Wethouder van Mierlo het nummer bekend gemaakt: 085 000 4520.Op een vast moment in de maandelijkse programmering van de lokale radio zijn coalitiepartners in de uitzending om het thema eenzaamheid aandacht te geven.

Tijdens de vier ontmoetingsmomenten van het Armoedepact is er aandacht voor de coalitie KomErbij Almelo en het thema Eenzaamheid. Rond kerstperiode heeft de portefeuillehouder vele persoonlijk kaarten geschreven, deze kaarten zijn door de coalitiepartners bij vele Almeloërs gebracht. In december van dit jaar is er samen met het Armoedepact Almelo een conferentie georganiseerd. Daarbij is het thema “Positieve Gezondheid” aan de orde geweest. Aan het einde van het jaar zijn de coalitiepartners gestart met het proces om te komen tot nieuw beleid tegen eenzaamheid voor de komende 4 jaar. Versterking activiteiten voor thuiswonende mensen met dementie Samen met stakeholders uit de stad is met een subsidie van ZonMW onderzoek gedaan naar de omvang van de doelgroep thuiswonende mensen met dementie in de stad en in de wijken, naar de aan dementie gerelateerde risicofactoren en waar we in de toekomst rekening mee te houden hebben. Bovendien is een behoefteanalyse uitgevoerd onder de doelgroep en hun mantelzorgers zelf. Niet alleen hebben we een goed inzicht verkregen in de huidige en mogelijk toekomstige omvang van de thuiswonende mensen met dementie en de daaraan gerelateerde risicofactoren. Ook hebben we een goed inzicht gekregen in wat de doelgroep zelf graag zou willen. Het project is afgesloten met een plan van aanpak hoe de partners hiermee verder willen. Er

55

is door het project een goede basis van een netwerk ontstaan van waaruit de daarin geformuleerde acties en ontwikkellijnen uitgevoerd kunnen worden. Sociale basis op orde Het project Sociale Basis op orde is in 2022 afgerond. Het project werd samen met BMC uitgevoerd. Het had in aanvang te kampen met de beperkingen die de coronamaatregelen voor de uitvoering met zich meebrachten. De pilot-activiteiten hebben zich hierdoor vooral geconcentreerd in De Riet. De inzichten die het project ons opleverde zullen meegenomen worden in de verdere planvorming rondom Leefbare wijken. 2.

In 2022 ontwikkelen 0- tot 23-jarige Almeloërs hun talenten beter op (voor)scholen;

Project vroegtijdige schoolverlaters/Twentse belofte Conform het plan van aanpak vanuit de Twentse Belofte voor de uitvoeringsperiode 2020 -2024, is er ook in schooljaar 2021-2022 extra ingezet op het terugdringen van het aantal Vroegtijdig schoolverlaters (Vsv’ers). Daarbij zijn de succesvolle delen vanuit dit plan van aanpak ook in 2022 voortgezet. Schoolgericht maatschappelijk werk (SGMW) In 2022 zijn 370 kinderen geholpen door het schoolmaatschappelijk werk. Wat betreft het schoolmaatschappelijk werk voor kinderen die Vroeg- en Voorschoolse Educatie (VVE) ontvangen in het Integraal Kind Centrum (IKC) zijn de schoolmaatschappelijk werkers bereikbaar voor consult en advies. Ook sluiten ze aan bij voorschoolse-ondersteunings-teams samen met de jeugdverpleegkundige van GGD, orthopedagoog vanuit samenwerkingsverband en intern begeleider in de voorschool. Waar nodig wordt advies gegeven over ondersteuning binnen voorliggende voorzieningen van Avedan, andere organisaties gericht op preventie of, als dit niet toereikend is, bij het wijkteam van de gemeente. Door helderheid over de inzet (personen en proces) van het schoolmaatschappelijk werk op scholen weten scholen de schoolmaatschappelijk werkers goed te vinden. Bijvoorbeeld als er iets speelt in de klas of als de groepsdynamiek ingewikkeld is.

Dankzij de gelden vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) kon de inzet vergroot worden. Dat is heel positief, omdat we zo meer leerlingen bereiken. Kinderen en jongeren staan onder druk. Ze kampen vaak met een negatief zelfbeeld en missen sociale vaardigheden. Om de overgang van groep 8 naar de middelbare school te vergemakkelijken wordt het programma On The Road aangeboden. Dit voorkomt veel startproblemen in het voorgezet onderwijs. Goed van school gaan draagt bij aan succesvol zijn in de brugklas. Praktijkondersteuners huisartsen (POH) In 2022 is de inzet van POH jeugd geëvalueerd en is gekozen voor voortzetting. De waarde zit hem vooral in goed doorverwijzen naar passende zorg voor het probleem van de inwoner, waarbij we er samen vroegtijdig bij zijn wanneer een probleem nog klein is. Gezien de successen is in 2022 ook gestart met het invoegen van onze intaker bij de huisartsen. Deze pilotvorm is landelijk gestart om nog laagdrempeliger in te kunnen voegen naar de inwoner. Jeugdhulp in het onderwijs en kinderopvang Op zorgintensieve scholen wordt het onderwijs aan leerlingen mede mogelijk gemaakt door aanvullende/ondersteunende jeugdhulp in de school. In 2022 hebben we verder gewerkt aan een collectief jeugdhulp arrangement voor twee scholen voor speciaal onderwijs.

Dit doen we uiteraard samen met de scholen, de uitvoerende jeugdhulppartners en de andere gemeenten waar kinderen wonen die op deze scholen zitten. Met het collectief jeugdhulp arrangement financieren we basisjeugdhulp voor alle leerlingen op de school. Hierdoor wordt het voor de jeugdhulpaanbieder mogelijk om groepsgewijze ondersteuning te bieden. De nieuwe werkwijze gaat uit van groepsgewijze ondersteuning waar het kan en individuele ondersteuning waar het moet. We verwachten met de pilots eerder ondersteuning te kunnen bieden,

56

waardoor de duur van de ondersteuning en/of de behoefte aan specialistische jeugdhulp verminderd kan worden. In mei 2022 heeft Almelo een voorbereidend besluit genomen om de pilots, in overleg met alle betrokken gemeenten, verder vorm te geven. Daarna hebben beide jeugdhulpaanbieders hun subsidieaanvraag voor de pilots ingediend. De aanvragen zijn met alle betrokken gemeenten besproken en hebben geleid tot inhoudelijke aanpassingen van de subsidieaanvragen. De overige betrokken gemeenten besluiten begin 2023 of ze meedoen aan de pilots en de gemeente Almelo mandaat verlenen om de rol van subsidieverlener, penvoerder en begeleider van de pilots, mede namens hen, uit te voeren. We verwachten het tweede kwartaal van 2023 te kunnen starten. In Almelo voert jeugdhulpaanbieder Jarabee in gebouw de Rietpluim de dagbehandeling voor kinderen van 2 tot 4 jaar uit. In het verlengde van de aanpak van jeugdhulp in het onderwijs hebben we onderzocht of deze jeugdhulp ingevoegd kan worden in de reguliere kinderopvang. Samen met Jarabee zijn alle kinderopvangorganisaties benaderd om mee te denken over de mogelijkheden voor invoeging van de dagbehandeling in de kinderopvang. We noemen dit de kinderdagverblijf+. De kinderopvangorganisaties waren erg enthousiast over het feit dat de gemeente het belang van opvang ook voor kinderen met een grotere zorgvraag onderkent.

Door alle organisaties is de wens van inclusieve kinderopvang onderschreven. Niet alleen kunnen kinderen daardoor met elkaar opgroeien, ook biedt het de mogelijkheid dat ze over kunnen stappen naar een reguliere groep. Eventuele broertjes of zusjes kunnen naar dezelfde opvang. Ook voor ouders is het laagdrempelig om de kinderen naar het kinderdagverblijf te brengen i.p.v. naar dagbehandeling. Inmiddels hebben we een kinderopvangorganisatie bereid gevonden om verder vorm te geven aan de inclusieve kinderopvang. Deze plannen worden in nauwe samenwerking met Jarabee verder uitgewerkt. Vooruitlopend op de implementatie van kinderopvang+ is de Subsidieregeling Kinderopvang Plus, gemeente Almelo 2023 alvast vastgesteld. Kansrijke Start/nu niet zwanger/jonge moederwerk In 2022 hebben we t/m 15 november 31 Nu Niet Zwanger trajecten geregistreerd. Inmiddels zijn er in Twente (binnen Twente doen Almelo, Hengelo en Enschede mee) 26 aandachtsfunctionarissen geschoold. Een aantal betrokken organisaties werkt regionaal. Daarmee hebben we een mooie start gemaakt om het programma breder te borgen. Het maandelijks overleg kwetsbare zwangeren functioneert goed. In 2022 zijn er 41 moeders uitgestroomd. Er zijn zo’n 45 nieuwe aanmeldingen binnen gekomen. In totaal waren er in december 2022, 127 moeders in begeleiding bij het Jonge moeder werk.

In oktober/november waren er zorgen of we alle kwetsbare zwangeren voldoende begeleiding konden bieden. In het overleg waar de verloskundigen, JGZ, sociaal wijkteam, ZGT en jonge moederwerk samen de situaties bespreken, zijn daar gezamenlijk keuzes in gemaakt, zodat geen enkele kwetsbare zwangere buiten boord zou vallen. Doelstelling van dat overleg is om met elkaar de kwetsbare zwangeren passende begeleiding te bieden op alle leefgebieden. Van deze nieuwe aanmeldingen was 1/3 jonger dan 23 jaar en 2/3 ouder dan 23. De problematiek was in de zwangerschap vooral psychisch (eenzaamheid, angststoornis) en praktisch (geen huis, geen inkomen). Opvallend was het aantal anderstalige zwangeren. Hiervoor is de samenwerking gezocht en gevonden met het Taalpunt. Vanuit het coalitie programma zijn er middelen om de aanpak Kansrijke Start te borgen. Dit betekent dat inzet van het Jonge Moederwerk, prenatale huisbezoeken en het programma NNZ voort kunnen worden gezet. Om de winst van Kansrijke Start goed te borgen is dit onderdeel van het uitvoeringsplan Het jonge kind dat in 2023 begint.

Rijke schooldag De gemeente Almelo is samen met onze lokale coalitiepartners (schoolbesturen: OPOA, PCO-NT, Varietas, kinderopvang: stichting Varietas en Humankind, Avedan) geselecteerd als voorloper binnen het drie schooljaren durende programma “School en Omgeving” (schooljaren 2022-2023 t/m 2024-2025) vanuit het

57

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De penvoerder van de coalitie, OPOA, ontvangt hiervoor jaarlijks een omvangrijke bijdrage, te besteden aan het intensiveren, doorontwikkelen en/of uitbreiden van ons huidige programma voor de verrijkte schooldag, IKC Actief. We zijn in 2022 gestart met het uitbreiden van onze aanpak tot: • Uitbreiding in uren: een wekelijks aanbod gedurende schoolweken op en in de nabijheid van 8 basisscholen; • Uitbreiding in doelgroepen: het aanbod ook voor de groepen 1 en 2 toegankelijk maken en de BSO integreren in de aanpak door het laten deelnemen van de BSO-kinderen als ook het aanbod op de BSO locaties te organiseren ; • Uitbreiding van activiteiten: het aanbod uitbreiden met activiteiten vanuit de bibliotheek en Heracles; • Verbetering van de kwaliteit: de activiteiten beter laten aansluiten bij de wensen vanuit de verschillende deelnemende scholen.. 3.

In 2022 komt de gemeente Almelo beter uit met de Rijksmiddelen voor WMO en Jeugd;

Aanvullende Rijksmiddelen gemeentefonds Het Rijk en de VNG afspraken hebben gemaakt over financiële compensatie van gemeenten. Dit naar aanleiding van de arbitragezaak over extra middelen jeugdhulp. Het Rijk heeft in 2022 ongeveer 1,3 miljard euro aanvullend beschikbaar gesteld in het gemeentefonds Regionale samenwerking Voor de regionale samenwerking geldt: “samen waar moet, lokaal waar kan”. Wij blijven een positief kritische houding hanteren richting het samenwerkingsverband Samen Twente. Voor een deel van de taken wordt de regionale samenwerking als meerwaarde gezien, omdat dit een regionaal en soms ook bovenregionale aanpak vraagt. De GGD is voor ons een belangrijke uitvoeringsorganisatie binnen het sociaal domein.

In 2022 en voorgaande jaren heeft deze organisatie onder meer een bijdrage geleverd aan de volgende programmagerelateerde activiteiten: • prenatale thuisbezoeken en hulpverlening in kader van “een kansrijke start”; • het project Nu niet zwanger; • inzet bij Loes; • regio coördinatie en facilitering Jongeren op gezond gewicht (JOGG); • advisering gezonde school aanpak via gezonde schooladviseurs; • preventieactiviteiten rondom alcohol en drugs; • monitoring van gezondheid en welbevinden jongeren en volwassenen (jongerenmonitor en volwassenenmonitor); • rapportage over luchtkwaliteit in Overijssel 2022 is ook het jaar geweest waarin het algemeen bestuur van Samen Twente heeft moeten besluiten om de ontwikkeling van het GGID te stoppen. Op dit moment wordt de evaluatie hiervan in gang gezet. De resultaten hiervan worden met de raad gedeeld als deze bekend zijn in 2023. De samenwerking binnen de Twentse Koers, waarin alle Twentse gemeenten, Samen Twente, de provincie Overijssel en Menzis meedoen, heeft zijn vervolg gekregen in 2022. In dat jaar werden onder meer de volgende projecten onder andere in Almelo uitgevoerd: • Sam Sam (geldzorgen in de huisartspraktijk); • Nationale diabetes challenge; • netwerk overgang WLZ; • een onderzoek naar de behoeftes en mogelijkheden bij de oudere inwoners van Twente op het gebied van gezond en zelfredzaam oud worden;

58

• •

dashboard ouderen en dashboard GGZ op gemeente- en wijkniveau; projecten op het terrein van leefstijl en gezondheid zoals GLI en valpreventie.

In maart 2022 is de regiovisie Jeugdhulp Twente vastgesteld door de Raad, net als in de overige 13 gemeenten. De regiovisie Jeugdhulp geeft een basis voor de regionale samenwerking op het gebied van Jeugdhulp, met als vervolg de regionale inkoop Jeugdhulp. Almelo heeft besloten om een deel van de inkoop, net als voorheen, lokaal te organiseren en op de verplichte onderdelen vanuit de gemeenschappelijke regeling regionaal deel te nemen. Een tweede lijn voortvloeiend uit de regiovisie Jeugdhulp Twente is de samenwerkingsagenda, waarin de 8 leidende principes van de regiovisie verder uitgewerkt worden. In 2022 is tussen de samenwerkende gemeenten en de zorgaanbieders gestart met de aanpak wachttijden. Het vervolg van de samenwerkingsagenda en de aanpak wachttijden wordt verder vormgegeven in 2023. Voor de Wmo hulp en ondersteuning wordt niet deelgenomen aan de regionale inkoop, maar wordt dit lokaal georganiseerd. In 2022 hebben de Twentse gemeenten samen gewerkt aan de regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en de Aanpak Mensenhandel, in samenwerking met de samenwerkingspartners uit het veld. In januari 2023 worden de definitie versies opgeleverd door de centrumgemeente Enschede en in het voorjaar van 2023 worden de regiovisie en de aanpak Mensenhandel voorgelegd ter besluitvorming aan de 14 Twentse colleges.

In het najaar van 2022 zijn de gemeenteraadsleden van Almelo en de overige 13 gemeenten uitgenodigd voor een informatieve bijeenkomst over de regiovisie en de aanpak Mensenhandel. Vanuit het regionale expertisenetwerk Jeugd Overijssel is in oktober 2022 het convenant regionale expert team (RET) ondertekend door alle gemeenten in Overijssel, de gecertificeerde aanbieders en zorgaanbieders. Met het convenant hebben wij in samenwerking met de andere gemeenten, GI’s en zorgaanbieders uitgesproken om voor alle jeugdigen met meervoudige en complexe problemen in de provincie Overijssel een passend en tijdige oplossing met de bijbehorende financiering te regelen die aansluit op de hulpvraag. Meervoudige en complexe problemen van jeugdigen worden hiermee een gezamenlijke verantwoordelijkheid die wij niet alleen kunnen oplossen lokaal. In 2022 hebben de 14 colleges, waaronder Almelo, een besluit genomen over de zogeheten Versterkte aanpak van zorgfraude. Deze aanpak wordt uitgevoerd door de projectgroep aanpak zorgfraude onder het Platform Integrale Veiligheid en Zorg in opdracht van de Bestuurlijke Programmaraad Ondermijning (BPO) en de Bestuurscommissie OZJT/Samen 14 (nu algemeen bestuur GR Gezondheid). De aanpak heeft een looptijd van 3 jaar en loopt tot eind 2024.