7.3 Onderzoeksrapport Jeugdhulp Twente Gezamenlijke Rekenkamer - Bijlage 3 - Reactie college b en w in kader van bestuurlijk wederhoor (zienswijze).pdf

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Rekenkamercommissie Almelo Postbus 5100 7600 GC ALMELO

Bezoekadres: Haven Zuidzijde 30 7607 EW Almelo telefoon: (0546) 54 11 11 e-mail: gemeente@almelo.nl internet: www.almelo.nl

Uw brief

Uw kenmerk

Ons kenmerk UIT - 2199050

Datum 21 september 2021

Bijlage(n)

Doorkiesnummer 0546-54 11 11

Behandeld door I.C. Schepers

Zaaknummer

Onderwerp Zienswijze rekenkamerrapport ‘Onderzoek jeugdhulp Twente’ Geachte rekenkamercommissie Almelo,

Het college heeft kennis genomen van het rekenkamerrapport ‘Onderzoek Jeugdhulp Twente’ van de gezamenlijke Twentse Rekenkamers met betrekking tot de jeugdhulp in Twente en de grip die Twentse gemeenten hebben op de financiën. De rekenkamercommissie heeft het college verzocht om een bestuurlijke reactie op het rapport te geven. Van deze gelegenheid maken we graag gebruik. Omdat de gemeenteraad heeft aangegeven na het zomerreces het rapport te willen bespreken in een politiek beraad, willen wij – om te voorkomen dat we te veel vooruitlopen op de uitkomst van het debat – volstaan met een korte reactie. De opbrengsten uit het politiek beraad willen we betrekken bij het opstellen van het nieuwe integrale beleidsplan voor het sociaal domein en de regiovisie Jeugdhulp.

Jeugdhulp Almelo In de afgelopen jaren hebben we in Almelo gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit van de jeugdhulpverlening. Daarnaast hebben we onder andere door het creëren van de functie business controller sociaal domein meer grip gekregen op de uitgaven waaronder de jeugdhulp. Enkele maatregelen die wij hebben genomen zijn niet meegenomen in het rapport omdat het een onderzoek betrof over de periode 2016-2019. De maatregelen die wij inmiddels hebben genomen zijn o.a. het invoeren van integraal werkende wijkteams, het organiseren van een kwaliteitstafel in de uitvoering en het aanscherpen van eisen met betrekking tot de inkoop van maatwerkvoorzieningen per 1-1-2019. Echter hebben ook wij te maken met ontoereikende budgetten voor jeugdhulpverlening vanaf het begin van de decentralisatie, toenemende complexiteit van de zorgvragen van jeugdigen en onze ambitie om zo goed mogelijk uit te komen met de rijksmiddelen welke hebben geleid tot een beeld dat er weinig grip zou zijn op de uitgaven. Gelukkig is dit nu ook onderkend en gaat het Rijk extra middelen aan de gemeenten beschikbaar stellen om de voorzieningen in het kader van de Jeugdwet te financieren. Pagina 1 van 5 UIT - 2199050

Bank: BNG Bank, Den Haag NL56 BNGH 028 50 00 187 BIC Code: BNGHNL2G

BTWnr. NL 0015 84 108 B 01

De conclusies en aanbevelingen uit het rapport beamen dat het nodig is om (naast de al eerder ingezette stappen) de grip op de uitgaven binnen de jeugdhulp te verbeteren, zowel door effectievere als meer doelmatige inzet en sturing. Dit vraagt van ons om te investeren in een verbeterde samenhangende aanpak op preventie, toegang en inkoop waarbij meer eenheid en voorspelbaarheid moet ontstaan binnen de jeugdhulp en in het sociale domein in het algemeen. We zijn dan ook benieuwd naar de bredere opvattingen die bij de gemeenteraad leven ten aanzien van deze punten.

Ontwikkelingen De jeugdhulp verkeert op dit moment landelijk, regionaal én lokaal in een enorm ontwikkelproces. Op landelijk niveau heeft het kabinet voor 2021 en 2022 extra middelen beschikbaar gesteld voor het oplossen van de acute problematiek en ter compensatie van de tekorten in de jeugdhulp. Daarnaast is afgesproken dat Rijk en gemeenten aan de slag gaan met maatregelen om de structurele houdbaarheid van de uitvoering van de Jeugdwet te verbeteren. Op regionaal niveau wordt vanuit de Norm voor Opdrachtgeverschap gewerkt aan een nieuwe regiovisie jeugdhulp. Deze regiovisie moet eind dit jaar door alle gemeenteraden worden vastgesteld.

Rol gemeenteraad In het politiek beraad van 2 maart 2021 heeft de gemeenteraad geconstateerd dat een vervolg politiek beraad op het onderwerp jeugdhulp wenselijk is. Wij hebben begrepen dat de gemeenteraad in navolging hiervan een politiek beraad wil organiseren over de uitkomsten van het rekenkamerrapport. In aanvulling hierop wijzen wij hen ook op het rapport van de Visitatiecommissie VNG dat de gemeenteraad bij de beraadslaging kan betrekken. Deze bijdragen in het politiek beraad willen wij verwerken in het nieuwe integrale beleidsplan sociaal domein en de regiovisie jeugdhulp die uiterlijk in het vierde kwartaal aan uw raad zullen worden aangeboden. In dit proces van co-creatie willen we de gemeenteraad uitvoerig informeren en betrekken om opnieuw afgewogen kaderstellende keuzes te maken. Deze hebben als doel een Almelose aanpak die staat voor het duurzaam organiseren van de jeugdhulp. Waarbij twee strategische doelstellingen gelijktijdig worden gerealiseerd; ‘ontwikkelen talenten 0-23 jaar’ en ‘beter uitkomen met de beschikbare middelen’.

Zienswijze Naast dit voorgesteld proces geeft het college hierna in de bijgevoegde tabel zijn zienswijze ten aanzien van de voor Almelo specifieke aanbevelingen uit het rapport beknopt weer.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

Pagina 2 van 5 UIT - 2199050

Reactie op aanbevelingen

Aanbeveling

Gebruik de uitkomsten van dit rapport om van de andere gemeenten te leren

Tekorten

Rol toegang bij kostenontwikkeling

Reactie/toelichting college De gemeente Almelo werkt op regionaal niveau in goed overleg samen met 13 andere Twentse gemeenten aan de inzet binnen de jeugdhulp. Dit geldt ook voor de samenwerking in G40 verband. Het college zal hiernaast de aanbeveling overnemen om aan de hand van de uitkomsten van de rekenkamercommissies van elkaar te leren. Vanaf 2019 is de decentralisatie uitkering Jeugd vervangen door een Algemene Uitkering. Dat betekent dat vergelijken van gemeenten tussen begroting en uitgaven appels met peren vergelijken is. Als gemeente x veel meer eigen middelen aan de voorkant heeft begroot is het tekort "rekenkundig" kleiner dan bij gemeente y. Rekenkundig lijkt het er dan op dat deze gemeente meer grip heeft op de uitgaven. Vraag is of dit dan werkelijk zo is. Het verschil tussen begroot bedrag en werkelijke uitgaven als maat voor grip op de uitgaven is vatbaar voor discussie. Hier spelen een tweetal problemen: Een technische voor wat betreft de registratie van verwijzingen en het kostenbewustzijn van medewerkers in de uitvoering. Ad 1: In werkelijkheid zijn alle verwijzingen die op onbekend staan daadwerkelijk verwijzingen waarbij het wijkteam (dus de gemeente) de verwijzer is. Echter kon dit niet op deze manier worden geregistreerd in het systeem. Ad 2: Medewerkers in de uitvoering hadden primair de opdracht inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen.

Hierbij werd een afweging gemaakt ten aanzien van de in te zetten voorzieningen maar minder ver doorgevoerd dan nu het geval is. Met de verandering van de werkwijze in de toegang door invoering van de wijkteams, wordt nu door de intakers eerst beoordeeld of kwalitatief hoogwaardige ondersteuning ook kan worden geboden via een algemene voorziening. Deze voorzieningen zijn in het algemeen goedkoper dan maatwerkvoorzieningen. Door het creëren van de functie van intaker is er in de toegang meer grip op de kostenontwikkeling.

Pagina 3 van 5 UIT - 2199050

Inkoopmodel

Mogelijke verklaringen groei en gebruik in kosten Netwerksamenwerking vrijblijvend

Preventie

Pagina 4 van 5 UIT - 2199050

In het rapport wordt resultaatgerichte bekostiging genoemd bij inkoop van voorzieningen. Hoewel wij in de uitvoering sturen op resultaat (en indiceren op resultaten die met de inzet van voorzieningen gehaald moeten worden) gaat resultaatgerichte bekostiging in onze ogen een stap verder. Wij hebben hiervoor bewust niet gekozen vanwege de risico’s die we hiermee lopen in de uitvoering; er is namelijk geen objectief meetinstrument waarmee bepaald kan worden of aanbieders wel het gewenste resultaat hebben behaald. Het kiezen voor resultaatgerichte bekostiging kan leiden tot voortdurende discussies tussen aanbieders en onze uitvoerders en contractmanagers over het al dan niet behaald zijn van een afgesproken resultaat. Wij hebben dan ook gekozen voor een systeem waarbij we een inschatting maken van de inspanning die moet worden geleverd door de aanbieder om een bepaald resultaat te bereiken. Deze inspanning wordt vervolgens bekostigd. De geleverde inspanning is wel objectief te meten en biedt in onze ogen meer waarborgen om te kunnen sturen. Let wel: ook in deze benadering staat het te behalen resultaat centraal. Er wordt nu gewerkt aan een interne inkoopstrategie waar alle mogelijkheden nader worden uitgezocht. Het college beroept zich hier op de landelijke trend van normalisering en demedicalisering die binnen de jeugdhulp zal moeten plaatsvinden.

Jeugdhulp aan kinderen moet minder versnipperd worden geleverd. Dit vergt meer samenwerking met aanbieders en samenwerking van aanbieders onderling. Wij zetten hier al op in door betere regievoering, sturing en meer integrale samenwerking waarbij preventie en vroegsignalering als uitgangspunten dienen. Wij hebben geen expliciet beleidsdocument wat is vastgesteld rondom preventie voor alleen jeugdhulpverlening. Echter wordt via het Programma(plan) Zorg wel degelijk gestructureerd gewerkt aan preventie in een samenhangende aanpak met andere terreinen binnen het sociaal domein. In deze preventieve aanpak werken we o.a. aan het voorkomen van en vroegtijdig interveniëren bij complexe scheidingen.

Pagina 5 van 5 UIT - 2199050