3 Verkennend onderzoek aard en omvang kwetsbare jeugd en jeugdcriminaliteit

Wanneer er wel sprake is van een goedwerkend initiatief (zoals REBOUND), wordt deze uiteindelijk stopgezet. De professionals schrijven dit toe aan bezuinigingen. Bovendien laten meerdere respondenten weten dat het vooralsnog niet altijd duidelijk is wie verantwoordelijk is voor de aanpak. Het ontbreekt aan een partij die een duidelijke regie neemt in de aanpak of het volledige overzicht van de verschillende interventies heeft. Ondanks dat deze thema’s in de subdoelen van de ‘Jeugd en Veiligheid’-aanpak worden genoemd (zie 3.4.1), lijkt het dat er tot op heden nog geen duidelijke (proces)afspraken gemaakt zijn. Sommige lijnen – zowel intern bij de samenwerkingspartners als daartussen – lopen niet optimaal. Er is sprake van ‘eilandjes’. Er lopen veel verschillende programma’s en pilots voor de aanpak van jeugdcriminaliteit, maar volgens de respondenten ontbreekt het aan de verbinding daartussen. Duidelijk is dat alle samenwerkingspartners hetzelfde doel hebben, maar vooralsnog lijkt iedereen daar op een andere manier te willen komen. Kortom: volgens de respondenten ontbreekt aan een integrale visie. Het valt de onderzoekers dan ook op dat sommige gesprekken professionals bij elkaar brengt die veel aan elkaar lijken te hebben, maar nog nooit eerder contact hebben gehad. Het laatste punt lijkt te zitten in het vertrouwen tussen de verschillende veiligheidspartners.

Hoewel door de respondenten wordt benoemd dat de samenwerking over het algemeen goed gaat, blijkt dat het delen van informatie vooral

Interviews met professionals 33

afhankelijk is van de mate van vertrouwen en is daarmee erg persoonsafhankelijk. De gemeente geeft dan ook in haar ambities aan om de informatie-uitwisseling tussen ketenpartners te verbeteren. Informeel contact lijkt erg belangrijk in de samenwerking, maar daar ontbreekt het op het moment aan door een gebrek aan capaciteit en financiën. Soms wordt bepaalde informatie niet met elkaar gedeeld vanwege het risico dat het vertrouwen van de jeugd wordt geschaad, of is er een vermoeden dat er niet transparant wordt gemeld over de problematiek vanwege de mogelijk negatieve impact daarvan op de beeldvorming. Op het moment is de gemeente Almelo bezig met het opstellen van een convenant om het delen van informatie juridisch makkelijker te maken.

Eindnoten 1.

Een geldezel (ook wel katvanger of money mule genoemd) is een persoon die geronseld wordt door criminelen om bankgegevens zoals een pincode of betaalpas af te staan. Dit doen zij vaak in ruil voor betaling. Criminelen gebruiken deze methode om bijvoorbeeld gestolen geld weg te sluizen.

34 Van kwetsbaar naar crimineel

5 Conclusie en aanbevelingen Om een indruk te geven van de omvang en aard van jeugdcriminaliteit in Almelo is een media-analyse uitgevoerd, zijn bestaande rapportages geanalyseerd, zijn relevante databases bekeken en zijn groepsgesprekken gevoerd met meerdere professionals. Medewerkers van de politie, bureau Halt, de gemeente Almelo en scholen, jongerenwerkers van Avedan, (jeugd)boa’s en gezinscoaching hebben nader inzicht gegeven in de jeugd- en jongerencriminaliteit in Almelo. Ook hebben zij aangegeven wat de belangrijkste thema’s zijn om in de aanpak op te investeren. De uitkomsten van dit onderzoek geven daarom inzicht in zowel de aanpak van de problematiek als in de mogelijkheden voor het nader in beeld brengen daarvan. De volgende vragen staan centraal in dit verkennende onderzoek: 1. Wat is er bekend over de omvang en aard van jeugdcriminaliteit in Almelo? 2. Wat zijn de belangrijkste thema’s (in de aanpak) om als gemeente samen met haar veiligheidspartners op te investeren?

5.1 De omvang en aard van jeugdcriminaliteit Er zijn meerdere risicofactoren in de gemeente Almelo die van invloed zijn op (het gedrag van) de jeugd die mogelijk leiden tot criminele activiteiten. Jongeren groeien vaak op in sociaal kwetsbare huishoudens. Er is onder andere sprake van relatieproblemen en intergenerationele problematiek zoals armoede, schulden of zelfs criminele activiteiten. Vaak komt ook een licht verstandelijke beperking voor, zowel bij ouders als kinderen. De coronapandemie heeft een grote invloed gehad op de jeugd tijdens een cruciale ontwikkelingsperiode en een versterkende

Conclusie en aanbevelingen 35

rol gespeeld in een al overheersende individualistisch- en anti-overheidssentiment. Jongeren zien de waarde van het onderwijs minder of niet meer in, zijn erg statusgevoelig en krijgen een onrealistisch beeld van het leven door sociale media. Bovendien speelt sociale media een grote rol in het leven van de jeugd. Vaak ontkiemen ruzies in het online domein en escaleren in de fysieke wereld of wordt sociale media ingezet voor eigen handeltjes. Dit varieert van handel in vapes tot drugs. Laatstgenoemde speelt ook een rol in het leven van de jongeren, mede doordat zij een zekere mate van verveling ervaren in de stad. Doordat er niet veel vermaak lijkt te zijn voor jongeren onder de 18 jaar oud, is drugsgebruik volgens de professionals een gemakkelijk alternatief. Niet alleen is het gemakkelijker om te kopen dan alcohol, maar is het tegenwoordig ook (soms) goedkoper. Dit verhoogt de kans op verslavingsproblematiek, maar ook op overlast in de stad. De verwachting is dat de genoemde risicofactoren/multi-problematiek (in combinatie met elkaar) de deuren opent naar het criminele pad.

Ondanks dat het ontbreekt aan concrete cijfers, benoemen de professionals signalen te zien van de volgende vormen van criminaliteit: ƒ Het dragen van wapens, voornamelijk messen; ƒ Gebruik van en handel in drugs of andere handelswaren (vapes); ƒ Jongeren worden ingezet als drugskoerier; ƒ Uitbuiting van jongeren: inzetten van jongeren als geldezels, of uitbuiting van meiden met name door naaktfoto’s; ƒ Diefstal; ƒ Online criminaliteit. Specifieke (criminele) jeugdgroepen zien de professionals niet. Veel jongeren lijken zich op te houden in fluïde samenstellingen. Onbekend blijft wat de echte kopstukken zijn en welke invloed zij hebben op de jongeren in Almelo. Doordat probleemjeugd vanuit omliggende steden wordt opgevangen in Almelo, is vermenging van de Almelose jeugd met jongeren uit andere steden niet ondenkbaar. Een duidelijke ontwikkeling die de professionals weten te duiden is de toename van problematisch gedrag van meiden; steeds vaker worden meiden gesignaleerd in overlastgevende ofwel problematische jeugdgroepen. Maar doordat de groepen geen duidelijke contouren hebben, blijft het moeilijk concreet antwoord te geven op de vraag wat de omvang is van jeugdcriminaliteit in Almelo. Dit zal in een vervolgonderzoek nader in beeld gebracht kunnen worden. Wel is duidelijk dat de jeugd zich ophoudt op verschillende plekken in de stad, zowel in het centrum als de woonwijken.

In de binnenstad zijn de Coop, De Galerij aan

36 Van kwetsbaar naar crimineel

de kant van de Koornmarkt, het Amaliaplein, de Bakker Bart, het Waagplein en het stukje aan het water bij Café België plekken waar jongeren rondhangen. Ook het Indiëstrand is een plek waar veel overlast van jongeren wordt ervaren. De wijken de Riet, Wierdensehoek, specifiek de buurt Aalderinkshoek, Ossenkoppelerhoek, Schelfhorst, Sluitersveld, Nieuwstraatkwartier, Windmolenbroek en Rumerselanden zijn ook plekken waar hoog-risicojongeren actief en/of woonachtig zijn. Op basis van dit oriënterende vooronderzoek zijn een paar thema’s naar voren gekomen waarop de gemeente en haar veiligheidspartners in elk geval op in kunnen zetten in de aanpak voor jeugdproblematiek/criminaliteit.

5.2 Belangrijkste thema’s en aanbevelingen De gemeente Almelo doet al veel in de aanpak van jeugdcriminaliteit. Er is aandacht voor zorg, preventie en repressie in de vorm van verschillende interventies en pilots. In de aanpak staat centraal dat een jongere niet alleen dader kan zijn in de context van criminaliteit, maar ook vaak slachtoffer is. De gemeente heeft daarom een integrale aanpak die zich richt op het individu in de verschillende contexten. In dat kader worden er meerdere acties uitgevoerd. Bovendien is de gemeente in 2022 gestart met de aanpak ‘Jeugd en Veiligheid’. De hoofddoelen van de aanpak zijn dat jongeren veilig kunnen opgroeien in Almelo en de risico’s voor afglijden naar criminaliteit te verkleinen. In het kader van de aanpak, noemen de professionals tijdens de interviews drie hoofdthema’s waar (extra) op moet worden ingezet. Het betreft preventie, kwetsbare gezinnen en samenwerking tussen veiligheidspartners. Op het gebied van preventie vindt het vroegsignaleringsoverleg plaats; dit overleg is tijdelijk gestaakt, maar is inmiddels weer hervat. Belangrijk hierbij is om de focus te behouden op vroege zorgsignalen en deze te delen. Professionals geven aan dat in dit overleg vooral casussen worden besproken die al geëscaleerd zijn en waarbij politie betrokken is.

Een dergelijk casusoverleg is zeker noodzakelijk, maar deelt niet hetzelfde doel als van een vroegsingnaleringsoverleg. Om te kunnen voorzien in de organisatie van beide typen overleggen, is het belangrijk om aan de voorkant te bepalen welke partijen er aan tafel moeten zitten. Het vroegsignaleringsoverleg zou zich enkel moeten richten op het signaleren van zorgsignalen en signalen van jeugdcriminaliteit. Scholen en jongerenwerk spelen hierin een cruciale rol omdat zij veel contact hebben met en zicht hebben op de jongeren. Jeugdwerkers, leraren en andere professionals kunnen getraind worden in het herkennen van deze signalen en moeten weten waar zij deze signalen of

Conclusie en aanbevelingen 37

casussen bespreekbaar kunnen maken. De gemeente zou de regie kunnen nemen in het faciliteren en voorzitten van deze overleggen en zou kunnen fungeren als aanspreekpunt. Professionals benoemen in de interviews dat veel jongeren in Almelo opgroeien in kwetsbare gezinnen. Een aanpak op alleen de jongere zelf lijkt dan maar beperkt effect te hebben of vooral aan de repressieve kant te zitten. Veel professionals geven aan dat een deel van het criminele gedrag voortkomt uit de kwetsbare positie, bijvoorbeeld armoede binnen het gezin. Het hele systeem rondom de jongere zou daarom meegenomen kunnen worden in de aanpak. Volgens de professionals zou de basis eerst op orde gebracht moeten worden. Denk hierbij aan aanpak van schulden, werk en/of wonen. Zeker in kwetsbare gezinnen stuiten professionals op wantrouwen en anti-overheidssentimenten. Dit staat goede hulp voor jongeren en hun gezinnen in de weg. Dit vraagt om maatwerk en het verkleinen van de stap naar overheidshulp. Tot slot is de samenwerking tussen professionals en veiligheidspartners een thema dat aandacht nodig heeft. Er lopen veel (tijdelijke) projecten en aanpakken, maar het lijkt te ontbreken aan regie en overzicht. Daarnaast rust de informatiedeling op dit moment nog op persoonsafhankelijk contact. De gemeente is op het moment van schrijven bezig met het opstellen van een convenant.

Naast dit convenant is er behoefte aan duidelijke werkafspraken en een gezamenlijke visie. Professionals geven ook aan dat de samenwerking lijdt onder capaciteitsgebrek. Door hoge werkdruk en beperkte capaciteit richten professionals zich vooral op de eigen organisatie en het eigen proces. Zo blijft er geen tijd over voor breder overleg.

Aanbevelingen Kortom zijn de volgende aanbevelingen op deze thema’s geformuleerd: ƒ Trek een duidelijke scheidslijn tussen vroege (zorg)signalen en lopende casuïstiek. Investeer in het herkennen van deze signalen door professionals. ƒ Investeer in methoden om de stap naar overheidshulp te verkleinen. ƒ Investeer in het complete kwetsbare gezin om de aanpak op een jongere te verrijken. ƒ Beleg de regie en het overzicht over aanpakken en projecten bij een partij, bijvoorbeeld de gemeente, zodat er overzicht ontstaat. ƒ Stel – naast het convenant – werkafspraken en een gezamenlijke visie op. ƒ Investeer in capaciteit om samenwerking naar een hoger niveau te tillen.

38 Van kwetsbaar naar crimineel

5.2.1 Vervolgonderzoek Om jeugdcriminaliteit nader in beeld te kunnen brengen wordt geadviseerd vervolgonderzoek uit te voeren. Onderhavig onderzoek geeft een eerste beeld van de jeugdcriminaliteit in Almelo, maar vooralsnog blijft het bij vermoedens en signalen en is er geen sprake van een cijfermatige onderbouwing van de problematiek. Doordat de jeugdgroepen veelal uit een gemengde samenstelling bestaat, is onbekend wie de kopstukken zijn in Almelo en ontbreekt het aan het zicht op de jongeren uit andere gemeenten of de invloed daarvan op de Almelose jeugd. Ook blijft onduidelijk wie een rol spelen in de opzet van de criminele carrière van de jongeren in Almelo. Er wordt daarom geadviseerd om een verdiepend onderzoek uit te voeren waarbij de nadruk ligt op de invloed van criminele netwerken in de stad. In een criminele netwerkanalyse onderscheiden we op basis van empirisch onderzoek vijf typen plegers binnen criminele netwerken. Dit zijn 1) criminele locals, 2) de jonge aanwas, 3) de rising stars, 4) de harde kern en 5) de facilitators.1 Er wordt kort een beschrijving gegeven van elk type pleger: 1. De criminele locals hebben een beperkte actieradius en zijn vaak oudere, lokale veelplegers. In het kader van intergenerationele criminaliteit in Almelo is dit een interessante groep om nader te bekijken. 2.

De harde kern bestaat uit beroepscriminelen met een verzameling aan antecedenten en een grote actieradius. Zij zijn vaak bovenlokaal actief. 3. De rising stars zijn het lokale aanstormende crimineel talent, waarbij de verwachting is dat leden van deze groep zich doorontwikkelen naar de criminele harde kern. De groep is in deze fase nog redelijk zichtbaar in het publiek domein, maar valt tussen wal en schip: ‘ze zijn vaak te groot voor de wijkagent en te klein voor de recherche’.2 4. De jonge aanwas zijn jongeren die door professionals worden gezien als risicogroep en zich na het veroorzaken van overlast schuldig maken aan meer ernstige delicten zoals bedreiging, woninginbraak, straatroof of overvallen. In Almelo lijkt de probleemjeugd van het moment zich vooral in deze groep te bevinden. Jonge aanwas claimen een straat of buurt als ‘domein’, voelen zich heer en meester in de wijk en intimideren of bedreigen bewoners die zich hierbij niet neer wensen te leggen; een herkenbaar fenomeen onder de jeugd in Almelo. 5. De laatste groep zijn de facilitators, wie vooral ondersteuning bieden aan personen in het criminele circuit. Te denken valt aan helers, vaders uit criminele families of geldezels. Het gaat dan vaak niet meer om jeugdige

Conclusie en aanbevelingen 39

criminelen, maar zijn wel van invloed daarop. Op basis van het verkennende onderzoek lijkt ook deze groep aanwezig te zijn in Almelo. 6. Om dit onderscheid te kunnen maken in deze type plegers zijn aspecten zoals antecedenten, de positie in het netwerk, de leeftijd en actieradius bepalend. Hoe dan ook spelen netwerken een cruciale rol in het verloop van het criminele pad. Naast de vijf typen plegers, wordt aanvullend ingegaan op een groep die we ‘next generation’ noemen. Deze groep is onder de achttien jaar oud en behoort nog niet tot het netwerk dat in beeld wordt gebracht, maar schuurt daar wel tegen aan. In het kader van preventie is het van belang om aandacht te besteden aan de leden van de next generation die woonachtig zijn in de gemeente. Indien gewenst, zal Bureau Beke een onderzoeksvoorstel schrijven voor de genoemde criminele netwerkanalyse.

Eindnoten 1. 2.

Ferwerda et al., 2017. Weijers, Ferwerda, & Roks, 2021.

40 Van kwetsbaar naar crimineel

Geraadpleegde bronnen

Almelo telt meeste jonge crimineeltjes: check je gemeente. (2019). Tubantia.nl. https://www.tubantia.nl/regio/almelo-telt-meeste-jonge-crimineeltjescheck-je-gemeente~a057137a/ Ankoné, J. (2022). Beveiligingsbedrijf: jeugd kent regels bij het uitgaan niet meer. Tubantia. https://advance.lexis.com/document/?pdmfid=1519360&crid=a6f4b0c80338-484b-b008-29e9b689eae3&pddocfullpath=%2Fshared%2Fd o c u m e n t % 2 Fn e w s % 2 Fu r n % 3 A c o n t e n t It e m % 3 A 6 5 BX-F G 2 1 -DYRY-X3DY-00000-00&pdcontentcomponentid=258884&pdteaserkey=sr4&pditab=allpods&ecomp=zbzyk&earg=sr4&prid=dde9ffa1-3a58-4216-9b06-9ffcd54461b7 Boesveld, J. (2020). Politie omsingelt winkelcentrum Schelfhorst in Almelo: tien jongeren aangehouden. Tubantia. https://www.tubantia.nl/almelo-e-o/politie-omsingelt-winkelcentrum-schelfhorst-in-almelo-tien-jongeren-aangehouden~a05e4f1e/ Bouwhuis, H. (2021). Beveiliger bij verzorgingstehuis gemolesteerd door jongeren in Almelo; ‘Ineens begonnen ze te schoppen en te slaan’. Tubantia. https://www. destentor.nl/almelo/beveiliger-bij-verzorgingshuis-gemolesteerd-door-jongeren-ineens-begonnen-ze-te-schoppen-en-te-slaan~a87a1e32/d1a13d7e513d Bouwhuis, H. (2022). ‘Criminaliteit loont niet, haal diploma’. Tubantia.

https:// advance.lexis.com/document/?pdmfid=1519360&crid=5ba28807-1370-47adac77-9e1b01b4509f&pddocfullpath=%2Fshared%2Fdocument%2Fnews%2Furn%3AcontentItem%3A65F2-2WK1-JC8X-60NP-00000-00&pdcontentcomponentid=258884&pdteaserkey=sr0&pditab=allpods&ecomp=zbzyk&earg=sr0&prid=7f7ad52c-dbce-446d-8d16-8b584bf18e76

Geraadpleegde bronnen 41

Broersma, M. (2020). Onrustige jongen (15) op station Deventer betrapt met wapens in broek. Algemeen Dagblad. https://www.ad.nl/deventer/onrustige-jongen-15-op-station-deventer-betrapt-met-wapens-in-broek~a40590a6/ Brok, H. (2021). Hondenveldje blijkt iets te veel in trek. Tubantia. https://advance.lexis.com/document/?pdmfid=1519360&crid=97f1d168-48fc-4998-9 b8c-1d2c184a8aa9&pddocfullpath=%2Fshared%2Fdocument%2Fnews%2Furn%3AcontentItem%3A6248-Y0K1-JC8X-64GT-00000-00&pdcontentcomponentid=258884&pdteaserkey=sr141&pditab=allpods&ecomp=-xmyk&earg=sr141&prid=86bcbc40-3e5c-43e1-ad17-d1a13d7e513d Brummelhuis, E. (2021). Overvallers op Twentse tankstations zijn jong en ‘niet bepaald slim’. Tubantia. https://www.tubantia.nl/enschede/overvallers-optwentse-tankstations-zijn-jong-en-niet-bepaald-slim~a64f6eb7/ Bureau Beke, Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. (2022). Aanpak risicojeugd en jeugdgroepen. Houd jongeren uit de georganiseerde criminaliteit. https://wegwijzerjeugdenveiligheid.nl/fileadmin/user_upload/ Bestanden/Onderwerpen/Jeugdcriminaliteit/CCV220713_J_V_Houd_jongeren_uit_criminaliteit.pdf De Jong, J. D. (2022). Jongerenwerk voor de ‘2%’. Over ‘wat werkt’ en ‘wie werkt’ in jongerenwerk om recidive te voorkomen en sociale problematiek te verminderen.

https://www.hsleiden.nl/binaries/content/assets/hsl/lectoraten/ aanpak-jeugdcriminaliteit/jongerenwerk-voor-de-2-procent-jan-dirk-dejong-hogeschool-leiden-31-10-2022.pdf De Kleine, J. (2020). Alcohol drinken op straat in Almelo? Dan ben je zwaar aan de beurt. Algemeen Dagblad. https://www.tubantia.nl/almelo/alcohol-drinkenop-straat-in-almelo-dan-ben-je-zwaar-aan-de-beurt~ad0744f3/ De Kleine, J. (2020). Drugscriminaliteit in Almelo daalt maar aantal woninginbraken stijgt stevig. Tubantia. https://www.tubantia.nl/almelo/drugscriminaliteit-in-almelo-daalt-maar-aantal-woninginbraken-stijgt-stevig~a55d7079/102121390/ De Kleine, J. (2021). Overlast op Waagplein in Almelo maakt ondernemers en bewoners stapelgek: ‘Elke ochtend eigeel op de ruiten’. Tubantia. https://www.tubantia.nl/almelo/overlast-op-waagplein-in-almelo-maakt-ondernemers-en-bewoners-stapelgek-elke-ochtend-eigeel-op-de-ruiten~a0d05867/#:~:text=inzet%20Martijn%20Viskaal)-,Overlast%20op%20Waagplein%20in%20 Almelo%20maakt%20ondernemers%20en%20bewoners%20stapelgek,vrijwel%20dagelijks%20het%20leven%20zuur.

42 Van kwetsbaar naar crimineel

Ferwerda, H., Jakobs, J., & Beke, Balthazar, B. (1996). Signalen voor toekomstig crimineel gedrag. Strafbureau informatie, Voorlichting en Publiciteit. Dienst preventie, Jeugdbescherming en Reclassering. Ministerie van justitie. https:// bureaubeke.nl/publicaties/signalen_voor_toekomstig_crimineel_gedrag/ Goorhuis, W. (2019). Hangjongeren zorgen voor overlast en onveilig gevoel bij oude stadhuis in Almelo. Tubantia. https://www.tubantia.nl/almelo/hangjongeren-zorgen-voor-overlast-en-onveilig-gevoel-bij-oude-stadhuis-in-almelo~af0f64ce/ Integraal Veiligheidsbeleid. 2020-2025. Gemeente Almelo. Geraadpleegd van https://almelo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/6694d5ff-8beb-445c8dfe-659743e1c644 Kijk op de wijk. (2022). Samen voor Almelo. [Intern document]. Kindermonitor en Corona GM Jeugd 2021. (2021). GGD Twente. https://www. twentsegezondheidsverkenning.nl/dashboard/dashboard/gemeente. Lindeman, P. (2020). ‘Cybercrime is geen kattenkwaad’. Tubantia. https://advance.lexis.com/document/?pdmfid=1519360&crid=2e9bc6ca-117a-47af-a4cb-2a632d33344c&pddocfullpath=%2Fshared%2Fdocument%2Fnews%2Furn%3AcontentItem%3A5XXY-5SM1-JC8X-64SP-00000-00&pdcontentcomponentid=258884&pdteaserkey=sr5&pditab=allpods&ecomp=zbzyk&earg=sr5&prid=7f7ad52c-dbce-446d-8d16-8b584bf18e76 Lindeman, P. (2021).

Justitie keihard tegen minderjarige overlastplegers in Almelo: gebiedsverboden n ‘vuile mishandeling’. Algemeen dagblad. https://www. ad.nl/almelo/justitie-keihard-tegen-minderjarige-overlastplegers-in-almelogebiedsverboden-na-vuile-mishandeling~a83ba55f/209440809/ Servaas, L., Weerman. F., & Fischer, T. (2021). Risico-, versterkende en beschermende factoren voor crimineel gedrag: Een literatuuronderzoek naar de wetenschappelijke stand van zaken. Erasmus Universiteit Rotterdam. https://repub.eur.nl/pub/135248/ Schulden, drugs, risicojongeren: deze gemeenten zijn het kwetsbaarst voor zware criminelen. (2022, 8 december). RTL Nieuws. https://www.rtlnieuws.nl/ onderzoek/artikel/5350780/onderwereldkaart-kwetsbaar-gemeenten-criminaliteit-georganiseerde-misdaad Van der Nagel, H. (2021). Straatracers houden Almelo wakker: ‘Als ik een jachtgeweer had, zou ik die banden lek schieten’. Tubantia. https://www. tubantia.nl/almelo/straatracers-houden-almelo-wakker-als-ik-een-jachtge-

Geraadpleegde bronnen 43

weer-had-zou-ik-die-banden-lek-schieten~a19a6693/#:~:text=%C2%A9%20 Lars%20Smook-,Straatracers%20houden%20Almelo%20wakker%3A%20 ’Als%20ik%20een%20jachtgeweer%20had%2C,The%20Fast%20and%20 the%20Furious. Van Eijk, G., & Matthijsse, S. (2020). Schulden en criminaliteit. Literatuuronderzoek en interviews met Rotterdamse sleutelfiguren. Erasmus University Rotterdam. https://repub.eur.nl/pub/134360/Rapport-schulden-en-criminaliteit-VanEijk-en-Matthijsse-2020-.pdf Van Schuppen, H. (2020). Slachtoffer uitgaansgeweld in Almelo: ‘Kreeg klap en toen was alles zwart’. Tubantia. https://advance.lexis.com/ document/?pdmfid=1519360&crid=2d5aba21-38ae-4791-8db2-9fbe7fc19c98&pddocfullpath=%2Fshared%2Fdocument%2Fnews%2Furn%3AcontentItem%3A60MH-XGD1-DY0X-90BH-00000-00&pdcontentcomponentid=467105&pdteaserkey=sr67&pditab=allpods&ecomp=-xmyk&earg=sr67&prid=fe31bb9f-cc9b-439a-986d-b4f60e59ff6c Van Schuppen, H. (2022). Zonovergoten Costa Indië in Almelo heeft ook schaduwzijde: aanhoudende overlast door jongeren. De Stentor. https://www. destentor.nl/almelo/zonovergoten-costa-indie-in-almelo-heeft-ookschaduwzijde-aanhoudende-overlast-door-jongeren~aa1b9d27/219153072/ Weinreder, B. (2020). Steeds minder tienermoeders in Twente, maar leeftijd zegt niks over de problematiek’. Tubantia.nl.

https://www.tubantia.nl/almelo/ steeds-minder-tienermoeders-in-twente-maar-leeftijd-zegt-niks-over-deproblematiek~af6602eb/ Weinreder, B. (2021). Aantal meldingen van overlast door jeugd in Twente en de Achterhoek in twee jaar tijd explosief gestegen. Tubantia. https://www. tubantia.nl/enschede/aantal-meldingen-van-overlast-door-jeugd-intwente-en-de-achterhoek-in-twee-jaar-tijd-explosief-gestegen~ab940797/ Weijers, I., Ferwerda, H. & Roks, R. (2021). Te groot voor de wijkagent, te klein voor de recherche. Een vergeten groep: jonge doorgroeiers in de criminaliteit. Proces, 100(5), 264-275. Winkelhorst, H., Jenneboer, L., Weernink, M., Boerema, S., Bunnik, M., & Cerneus, M. (2020). Gezondheidsmonitor Jeugd 2019. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Almelo. GGD Twente.

44 Van kwetsbaar naar crimineel

Zicht op Ondermijning. (2019) Risico jongeren. https://www.zichtopondermijning.nl/ Zicht op Ondermijning. (2021). Afwijkingen per gemeente. https://www.zichtopondermijning.nl/

Verschenen in de Bekereeks 2008 Ambtscriminaliteit aangegeven? Een onderzoek naar het opvolgen van en kennis over de wettelijke verplichting tot aangifte van artikel 162 Sv misdrijven Verborgen problemen Een onderzoek naar (de aanpak van) criminaliteit onder Antillianen in Nederland Bont en Blauw Een onderzoek naar de strafrechtelijke behandeling van geweldszaken tegen politieambtenaren en de bejegening van slachtoffers daarvan doorde politie en het openbaar ministerie Uitstel van behandeling? Een verkennend onderzoek naar TBS-gestelden met en zonder een combinatievonnis en de mogelijke effecten van detentie

2009 Huwelijksdwang: Een verbintenis voor het leven? Een verkenning van de aard en aanpak van gedwongen huwelijken in Nederland Inpakken niet nodig Een profiel van straatroven en straatrovers in Almere Back on Track? Een evaluatieonderzoek naar de onthemende projecten van de Bijzondere Jeugdbijstand in Vlaanderen CoVa volgens plan? Een vooronderzoek naar de mogelijkheden en reikwijdte van een effectonderzoek van de cognitieve vaardigheidstraining Achter de schermen Een verkennend onderzoek naar downloaders van kinderporno

2010 Tot de dood ons scheidt Een onderzoek naar de omvang en kenmerken van moord en doodslag in huiselijke kring Kwetsbaar beroep Een onderzoek naar de prostitutiebranche in Amsterdam

Cameratoezicht in beweging Ervaringen met nieuwe vormen van cameratoezicht bij de Nederlandse politie

2011 Los van drank Procesevaluatie Haltafdoening Alcohol Lastige verhalen Een exploratief onderzoek naar valse aangiften van zedenmisdrijven door meisjes van 12-18 jaar Wapenfeiten Een onderzoek naar overvallen en overvallers in Nijmegen Snelle jongens Een onderzoek naar drugsrunners en daaraan gerelateerde problematiek in Limburg-Zuid

2012 De schade hersteld? Een onderzoek naar herstelbemiddeling bij jeugdige delinquenten in Vlaanderen Onder Controle? Een procesevaluatie van de gedragsinterventie ‘Korte Leefstijltraining voor verslaafde justitiabelen’ Planmatig en flexibel Procesevaluatie gedragsinterventie CoVa+ Oosterse Teelt Vietnamezen in de hennepteelt Dierenwelzijn in het vizier De aard en omvang van dierenwelzijnszaken en de stand van zaken van de handhaving van de regelgeving op dat gebied in Nederland

2013 Over leven na de moord De gevolgen van moord en doodslag voor de nabestaanden van de slachtoffers en de ondersteuning door Slachtofferhulp Nederland Met scherp schieten Een onderzoek naar een aantal veiligheidsrisico’s met betrekking tot de schietsport in Nederland Georganiseerde voertuigcriminaliteit in Nederland Een beeld van de omvang, kenmerken, werkwijzen en aanpak anno 2013 Het warme bad en de koude douche Een onderzoek naar misstanden in nieuwe religieuze bewegingen en de toereikendheid van het instrumentarium voor recht en zorg

2014 Portretten van notoire ordeverstoorders Kenmerken en achtergronden van notoire ordeverstoorders binnen het voetbal Gelegenheidsordeverstoorders? Analyse van rondom grootschalige rellen aangehouden verdachten Ondergaan of ondernemen Ontwikkelingen in de aard en aanpak van afpersing van het bedrijfsleven Raak geschoten? Een onderzoek naar de werking van maatregelen tegen geweld en overlast rondom het betaald voetbal Doordringen of doordrinken Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Prostitutie in Nederlandse gemeenten Een onderzoek naar aard en omvang, beleid, toezicht en handhaving in 2014

2015 Aangifte onder nummer Implementatie, toepassing en eerste resultaten van de nieuwe regeling ‘Aangifte onder nummer’ Papier en werkelijkheid Een hypothesevormend onderzoek naar de invloed van registratie-effecten op de omvang van de geregistreerde jeugdcriminaliteit Grensoverschrijdend slachtofferschap Een inventarisatie van aard, omvang en aandachtspunten in verband met de effectuering van slachtofferrechten

2016 Dieren Verboden De toepassing van het houdverbod als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijke straf Kijk op jeugdcriminaliteit Handvatten voor het opstellen van een periodieke trendrapportage jeugd- en jongerencriminaliteit en een overzicht van veelbelovende aanpakken Stijging meldingen verwarde personen in de regio Rotterdam Een onderzoek naar mogelijke verklaringen en wenselijke oplossingen Missen we iets? Een gebiedsanalyse in Rotterdam naar de omvang en aanpak van de jeugdcriminaliteit en eventuele ‘witte vlekken’ in dat beeld

De draad weer oppakken Een follow-up onderzoek onder nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten Hoe lopen de hazen? De stand van zeken in de aanpak van dierenmishandeling en dierenverwaarlozing Focus op heling Een onderzoek naar het functioneren van de helingmarkt, het beleid tegen en de gevolgen van heling Van cijfers naar interpretatie Een duiding van de kwantitatieve ontwikkelingen van de jeugdcriminaliteit Wie is het slachtoffer? Kenmerken van de doelgroep van het Schadefonds Geweldsmisdrijven en strategieën voor een beter doelgroepbereik Radicalisering in de gemeente Arnhem Resultaten van onderzoek onder mentoren, welzijnswerkers en jongeren

2017 Duiding van problematisch jeugdgroepengedrag Een theoretische verkenning en een praktische handreiking voor het veld Prostitutie in beeld gebracht Een onderzoek naar aard en omvang van zichtbare en onzichtbare prostitutie in Arnhem De achterblijvers Een evaluatie van het maatwerk voor achterblijvers van vermiste personen

2018 Realiteit of registratie-effect? De invloed van registratie-effecten op de daling van de geregistreerde jeugdcriminaliteit Links-extremisme in beeld Een verkennend onderzoek naar links-extremistische groeperingen in Nederland Na het beslag Een onderzoek naar door RVO inbeslaggenomen voorwerpen onderdeel Natuur en de afhandeling daarvan Slachtoffers zoeken en vinden Een onderzoek naar het werk van de kinderpornorechercheurs Straatprostitutie in Nijmegen Een evaluatie van de tippelzone en huiskamer aan de Nieuwe Marktsrtaat in Nijmegen Opschakelen Onderzoek naar ongewenste gedragingen in de wielersport

Betonrot Een kwalitatief onderzoek naar het fenomeen ondermijnende criminaliteit in Brabant-Zeeland, de effecten van en richtingen voor de overheidsaanpak

2019 Hoog-risico honden, een bijtend probleem? Een fenomeenonderzoek naar bijtincidenten en hondengevechten De politieaanpak van etnisch profileren in Amsterdam Een onderzoek naar effecten, criteria en meetbare indicatoren Zo ziek als een hond? Gezondheids- en socialisatieproblemen bij puppy’s in Nederland in relatie tot de herkomst Minderjarige slachtoffers van zedenmisdrijven gehoord Een kwalitatief onderzoek naar de verhoorpraktijk Downloaders van kinderporno; een literatuuronderzoek Criminelen achter het stuur Aard en omvang van het gebruik van huurmotorvoertuigen voor criminele activiteiten Asielzoekers in het gareel? Plan-, proces en effectevaluatie werking extra begeleiding- en toezichtlocaties

2020 Afspraak is afspraak? Evaluatie van de eenduidige landelijke afspraken rondom opsporing en vervolging van geweld tegen werknemers met een publieke taak Panden met een luchtje Een inventarisatie van aanpakken om verhuur van panden voor criminele doeleinden tegen te gaan Ondermijning op en rond luchthaven Schiphol Black Box? Een onderzoek naar opslagboxen in relatie tot criminaliteit: fenomeen en aanpak Fietsdiefstal in Nederland Van fenomeen naar aanpak Sterk spul Aard, omvang en ernst van de dopinghandel in Nederland Voor de verandering Een exploratief onderzoek naar pogingen tot het veranderen van seksuele gerichtheid en genderidentiteit in Nederland

2021 Werken aan werk Een evaluatie van penitentiare arbeid Medische missers De gevolgen en nasleep van medische incidenten en ervaringen met de ondersteuning van de gedupeerden door het Casemanagement Medische Incidenten Jeugdproblematiek in Zwolle Een onderzoek naar de omvang, aard en aanpak Misdrijven in kinderschoenen Een onderzoek naar de aanpak van 12- en 13-jarige misdrijfverdachten binnen en buiten het strafrecht Misdaadcarrières voorkomen en doorbreken Van analyse van het netwerk naar aanpak Taxi Malafide activiteiten en (ondermijnende) criminaliteit in de Amsterdamse taxibranche Monitor leefbaarheid volkstuinen Rotterdam Van beeld naar suggesties voor de aanpak Van inzicht naar aanpak Een onderzoek naar ondermijning in de amateursport in de regio Rotterdam

2022 Grenzeloos!? Een verkennend onderzoek naar het instrumentarium in relatie tot (veroordeelde) plegers van transnationaal seksueel kindermisbruik Fatale politie-incidenten Patronen bij fatale incidenten binnen de context van politieoptreden Beelden van burgers over bejegening door de politie Een herhalingsonderzoek naar meningen en ervaringen van Rotterdamse burgers inzake bejegening door de politie Beïnvloed geweld Evaluatie Wet middelenonderzoek bij geweldplegers (WMG) Do or don’t Kennissynthese ingroeimechanismen en rekruteringsprocessen van jongeren in de georganiseerde criminaliteit Jongeren en georganiseerde drugscriminaliteit in de regio Den Haag Een onderzoek naar aard, omvang, voedingsbodems en preventie

Misdadige invloed De invloed van criminele netwerken op jongeren in drie Arnhemse wijken Less than lethal weapons voor de Mobiele Eenheid onderzocht Een onderzoek naar vraag, (nieuw) aanbod en maatschappelijke acceptatie Het (boven)lokale netwerk in Poelenburg en Peldersveld ontleed De invloed van criminele netwerken op jongeren in twee buurten van Zaanstad

2023 Het (boven)lokale netwerk in Paddepoel ontleed De invloed van criminele netwerken op jongeren in een Groningse wijk Huurvoertuigen over de grens Europese lessen met betrekking tot de aanpak van het gebruik van huurmotorvoertuigen voor criminele doeleinden

52 Van kwetsbaar naar crimineel

Er wordt sinds de coronapandemie steeds meer overlast ervaren van jongeren in Almelo. Zij zoeken niet alleen gedragsgrenzen op, maar lijken ook blootgesteld aan verschillende problematiek. Bij sommige jongeren kan dit een voedingsbodem zijn voor een mogelijk crimineel pad. Hoewel de gemeente Almelo en haar samenwerkingspartners veel aandacht hebben voor een integrale aanpak van jeugdcriminaliteit, is de exacte omvang en aard van de jeugdcriminaliteit in de stad nog niet bekend. In dat kader is inzicht nodig om op de belangrijkste thema’s voor de aanpak in te zetten. Dit is de reden voor de gemeente Almelo om de omvang en aard in kaart te brengen met een verkennend onderzoek. Met behulp van verschillende onderzoeksactiviteiten is informatie verzameld die inzicht geeft in de heersende risicofactoren die mogelijk leiden tot een criminele carrière van de Almelose jeugd. Opgroeien in een sociaal kwetsbaar huishouden, in armoede, met psychosociale problematiek, of een combinatie daarvan, komt bij Almelose jongeren niet zelden voor. Overlastgevende en criminele activiteiten, zoals drugshandel- en gebruik of diefstal, worden met regelmaat gesignaleerd door professionals die betrokken zijn bij de jeugd.

Op basis van dit verkennende onderzoek worden een aantal aanbevelingen gegeven om bij de aanpak rekening mee te houden en die bruikbaar zijn bij het scherper in beeld brengen van de jeugdcriminaliteit in Almelo.

ISBN 978-94-92255-64-8

9 789492 255648 bureaubeke.nl