Document · PDF

3 Raadsbrief Ontwikkelingen Nieuwkomers

Raad 4 februari 2025, gemeente AlmeloBij agendapunt: Raadsbrieven vanuit B&W15.524 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo Bijlagen 3

Doorkiesnummer

Behandeld door S. Delfos

Datum 17 december 2024

Onderwerp

Geachte leden van de raad, Met deze brief willen wij u informeren over ontwikkelingen die zich voordoen met betrekking tot het huisvesten en ondersteunen van nieuwkomers. De gemeente vervult een rol voor vier doelgroepen nieuwkomers: asielzoekers, vergunninghouders, Oekraïense vluchtelingen en arbeidsmigranten. De rol van de gemeente verschilt per doelgroep. Context De landelijke ontwikkelingen op dit terrein volgen elkaar in hoog tempo op. Deze raadsbrief is niet bedoeld om al deze ontwikkelingen te schetsen en te duiden. Wel achten we het van belang om u te informeren over wat lokaal en regionaal de belangrijkste ontwikkelingen zijn, zodat u op de hoogte bent van de voortgang per doelgroep. In de loop van 2025 zullen er momenten zijn waarop uw raad geconsulteerd wordt of gevraagd wordt besluiten te nemen. Eén van de besluiten die van u gevraagd zal worden is het vaststellen van een integraal beleidskader voor Almeloos beleid met betrekking tot nieuwkomers. Wij hechten aan een kader dat richting geeft voor de komende jaren, waarbij alle inspanningen die de gemeente al voor deze doelgroepen verricht nog beter op elkaar worden afgestemd. Asielzoekers Al sinds 1992 is in Almelo een AZC gevestigd voor de opvang van maximaal 398 asielzoekers. Onder verantwoordelijkheid van het COA wordt dit AZC nu volledig gemoderniseerd, waarbij de capaciteit ongewijzigd blijft.

Naast deze structurele voorziening heeft Almelo al meerdere malen op verzoek van het Rijk en de provincie in tijdelijke opvang van asielzoekers voorzien. Altijd kortdurend en kleinschalig, passend bij de schaal van Almelo. Tijdens de raadsbijeenkomst van 24 september jl. bent u geïnformeerd over het aanwijzen van een nieuwe locatie voor Tijdelijke Gemeentelijke Opvang van maximaal 70 asielzoekers. Het streven is om deze locatie begin volgend jaar te kunnen openen. Belangrijke stappen in dit kader zijn: de lopende afstemming met omwonenden en de aangekondigde procedure voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) waar uw raad zich begin volgend jaar over uit kan spreken.

Vergunninghouders De gemeente heeft als wettelijke kerntaak om invulling te geven aan het huisvesten en inburgeren van statushouders die als nieuwe inwoners aan de gemeente Almelo gekoppeld zijn. Die koppeling wordt door het COA tot stand gebracht op basis van een halfjaarlijkse taakstelling die het Rijk oplegt. Het huidige kabinet heeft de taakstellingen voor de eerste helft van 2025 bekend gemaakt op 29 oktober jongstleden. Voor de gemeente Almelo betreft dit een taakstelling van 73 te huisvesten vergunninghouders, ongeveer gelijk aan de taakstellingen van de afgelopen twee halve jaren (78 en 70). Het kabinet heeft aangekondigd wetgeving te willen wijzigen om tot een volledig ander beleid te komen. Zolang de huidige wetgeving nog van kracht is, worden gemeenten geacht hiernaar te handelen. De provincie heeft als taak om toezicht te houden op het realiseren van de taakstelling door gemeenten. Omdat in Almelo - net als in veel andere gemeenten - al enkele jaren niet voldaan wordt aan de taakstelling, heeft de provincie volgens de geldende regels het toezicht aangescherpt. Dit betekent dat de gemeente formeel de opdracht heeft gekregen om in februari een plan van aanpak op te leveren voor het inlopen van de huisvestingsachterstand. Wij informeren u over ons voornemen om een plan van aanpak op te stellen.

Dit plan omvat bestaande initiatieven, zoals de inzet op woningbouw voor verschillende doelgroepen, waaronder statushouders. Wij zijn niet voornemens om een sluitend plan op te leveren waarmee de gehele achterstand wordt ingelopen, omdat ook andere doelgroepen op woonruimte wachten. Bovendien is het op dit moment nog erg onduidelijk voor gemeenten wat het Rijk nu precies gaat doen in dit kader en op welke termijn. Oekraïense vluchtelingen Al meer dan twee jaar voorziet de gemeente Almelo in gastvrije opvang voor Oekraïense ontheemden. Die opvang wordt voortgezet maar moet verplaatst worden naar een nieuwe locatie vanwege de aanstaande sloop van Huize Alexandra. Er is een voorkeurslocatie aangegeven, vlakbij waar nu Huize Alexandra staat. De capaciteit wordt met 70 bedden opgehoogd naar 450 plekken. Dat is minder dan het beroep dat vanuit het Rijk en de provincie op Almelo gedaan wordt, 557 plekken, maar meer dan de 380 bedden van Huize Alexandra en de Banier samen. De keuze om niet verder op te schalen richting 557 is gebaseerd op het gegeven dat er meer doelgroepen zijn die om huisvesting vragen - ook niet nieuwkomers - en dat Almelo in het opvangen van asielzoekers juist meer mensen een plek biedt dan er van Almelo gevraagd wordt: 398 in plaats van 323.

Wij zien als belangrijkste zaken voor de komende periode om enerzijds het gesprek te hebben met omwonenden en anderzijds om tijdig vervangende opvang te realiseren. Waarbij voor de Banier geldt dat afgebouwd wordt per 1 maart 2025 en voor Huize Alexandra dat we koersen op eind 2025, begin 2026. Arbeidsmigranten De gemeente heeft als taak om toe te zien op en bij te dragen aan een economisch en sociaal voorspoedige deelname van arbeidsmigranten aan het Almelose bedrijfsleven en de Almelose samenleving. Dit vanuit de taken, verantwoordelijkheden en mogelijkheden die de gemeente heeft, aanvullend op de verantwoordelijkheden van werkgevers en de arbeidsmigranten zelf. Concreet betekent dit dat werkgevers aan zet zijn, maar dat de gemeente ook een rol heeft. Die rol heeft betrekking op verschillende aspecten, van huisvesting tot handhaving en van economische meerwaarde tot sociale impact. Vanuit al deze invalshoeken zijn wij al actief, of het nu gaat om handhaving met de Pandbrigade of om het verkennen van huisvestingsmogelijkheden vanuit de

projectgroep Tijdelijk Wonen. Net als voor de bredere aanpak van nieuwkomersvraagstukken geldt dat we specifiek voor de doelgroep arbeidsmigranten een integrale benadering ontwikkelen. Die moet er voor zorgen dat er niet vanuit één discipline naar een zich voordoende vraag gekeken wordt, maar dat alle aspecten worden meegewogen. Dit vertaalt zich al naar de wijze waarop nu gekeken wordt naar initiatiefplannen waar werkgevers mee komen. Er wordt niet alleen gekeken naar passende huisvesting, maar ook naar kritische randvoorwaarden en contractuele afspraken hierover. Bijvoorbeeld waar het gaat om het voorkomen en bestrijden van overlast of sociale uitbuiting. Inmiddels zijn twee initiatiefplannen ingediend voor locaties die er voor kunnen zorgen dat er door herhuisvesting van arbeidsmigranten woonruimte vrijkomt op verschillende plekken in de stad. Naar verwachting volgen er in 2025 meer initiatiefplannen van werkgevers. Regio Ook in regionaal verband vindt afstemming plaats over de opvang van nieuwkomers. Dit gebeurt aan de Twentse Regietafel Asiel (TRA) die samen met de regio IJsselland invulling geeft aan de opgaven van de provincie Overijssel. In opdracht van het Rijk zijn eind oktober Provinciale Verslagen en Provinciale Plannen opgeleverd.

Van provincies is gevraagd verslag te doen van de stand van zaken met betrekking tot opvang en huisvesting van asielzoekers, Oekraïense vluchtelingen en vergunninghouders en om in een plan aan te geven hoe zij de door het Rijk bepaalde regionale opgave willen realiseren. Bijgaand treft u het Provinciaal Verslag en het Provinciaal Plan van de provincie Overijssel. Geen sluitend plan, wel een plan dat bijdraagt aan een toename van het aantal opvangplekken. Almelo draagt naar vermogen bij. De in het plan opgenomen afspraken en aantallen zijn niet nieuw en zijn geheel in lijn met wat eerder met uw raad gecommuniceerd is.

Hoogachtend Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

J. H. Dijkstra

R.T.A. Korteland

Commissaris van de Koning A.P. Heidema Voorzitter van de Provinciale regietafel Overijssel 1 november 2024

Inhoudsopgave

Inleiding

Opgave, realisatie en voornemens in één oogopslag

Overzicht gemeenten die asielopvang garanderen gedurende 1e cyclus Spreidingswet

Afspraken over uitruilen van opgaven

Verslaglegging over het proces

Bijlage: Provinciaal plan Overijssel

1. Inleiding Op 1 februari 2024 is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, beter bekend als de Spreidingswet, van kracht geworden. Doel van deze wet is te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten. In dit provinciale verslag wordt weergeven hoe de invulling van de Overijsselse provinciale asielopgave eruitziet gedurende de eerste cyclus van de Spreidingswet. Concreter houdt dit in dat in dit verslag beschreven staat welke gemeenten in Overijssel asielopvang mogelijk maken gedurende de eerste cyclus van de wet, om hoeveel plekken het gaat en om welke soort plekken het gaat. Dit verslag bevat naast een kwantitatief overzicht beschrijvingen en duidingen van het proces in Overijssel met betrekking tot de invulling van de asielopgave. Dit verslag heeft de vorm van een ambtsbericht van de Commissaris van de Koning aan de minister van Asiel en Migratie en het betreft een wettelijk voorschrift vanuit de Spreidingswet. Het provinciale plan is samen met de regionale plannen van IJsselland en Twente als bijlage integraal onderdeel van dit ambtsbericht.

2. Opgave, realisatie en voornemens in één oogopslag In onderstaande tabellen is af te lezen dat de gemeenten in Overijssel gezamenlijk 3.864 plekken garanderen tijdens de eerste cyclus van de Spreidingswet. Dit is 61 % van de opgave. Daarnaast zijn er bestuurlijke voornemens om meer opvangplekken te realiseren. Deze voornemens omvatten samen 1.835 opvangplekken. Wanneer al deze voornemens leiden tot realisatie, is er in Overijssel zicht op 5.699 plekken waarvan er 180 aangemerkt zijn als amv-opvang. Al met al is dit 90 % van de gevraagde opgaven. Opgave, realisatie en voornemens voor opvangplekken asiel incl. amv

Asielopgave incl. amv

Overijssel 6.325

Twente 3.275

IJsselland 3.050

Realisatie 1e cyclus

3.864

1.866

1.998

Bestuurlijke voornemens

1.835

556

1.279

Realisatie + bestuurlijke voornemens

5.699

2.422

3.277

Amv-opgave

Overijssel 538

Twente 278

IJsselland 260

Realisatie 1e cyclus

130

Bestuurlijke voornemens

Realisatie + bestuurlijke voornemens

180

124

Opgave, realisatie en voornemens voor opvangplekken amv

355

308

Hardenberg

Kampen

717

Zwolle

3.864

394

274*

700

550

150

250

425

550

398

Realisatie totaal

3.734

346

248

700

550

150

250

425

550

398

26/06/24 26/06/26

01/06/23 01/02/27 15/10/22 28/02/26 01/10/22 28/02/26 15/10/23 28/02/26 01/02/23 28/02/26

300 4 12 8 22

01/07/25 30/06/30

01/02/24 01/02/26

01/03/16 01/03/26

01/01/20 - onbepaald

01/10/22 01/10/27

30/09/24 19/09/32

01/01/25 01/01/34

01/01/25 2035

24/07/23-24/07/28

16/03/16 onbepaald

Asielplekken beschikbaar (van/tot)

200

Realisatie asiel

*resterende plekken eigen opgave worden uiterlijk 01/10/25 gerealiseerd.

Totaal

onderverdeling

245

Steenwijkerland

onderverdeling

529

Deventer

230

Rijssen-Holten

137

415

Hengelo

157

638

Enschede

Wierden

323

Almelo

Tubbergen

Opgave

Gemeente

130

Realisat ie amv

01/09/23 28/02/26

01/07/25 28/02/27

28/02/17 28/02/27

01/03/23 01/03/26

Amv-plekken beschikbaar (van/tot)

In dit hoofdstuk staat weergeven welke gemeenten asielopvang garanderen gedurende de eerste cyclus van de Spreidingswet.

Het betreffen meerdere locaties voor asielopvang.

Gemeente stelt als voorwaarde dat er kansrijke asielzoekers en statushouders worden opgevangen.

Het betreffen meerdere locaties voor asielopvang en een uitruil met de gemeente Dronten.

Het betreft de startdatum van het AZC aan de Havezatenlaan en de voorziene einddatum van 10 jaar na oplevering van de nieuwe locatie aan de Hazenweg.

Het betreft de startdatum van de noodopvang aan de Vliegveldweg en de einddatum van het AZC aan de Parkweg.

Bijzonderheden

3. Overzicht gemeenten die asielopvang garanderen gedurende 1e cyclus Spreidingswet

4. Afspraken over uitruilen van opgaven Overeenkomst tussen de gemeente Kampen en de gemeente Dronten De gemeente Kampen heeft afspraken gemaakt met de gemeente Dronten over het uitruilen van opgaven. Het azc Dronten is gevestigd op een locatie dicht bij de gemeentelijke grens tussen de gemeente Dronten en de gemeente Kampen. Gezien de ligging van het azc ten opzichte van de dorpskernen van de gemeente Dronten, betekent dit dat bewoners van het azc veelal georiënteerd zijn op Kampen. Gemeente Kampen en gemeente Dronten hebben afgesproken dat Kampen de asielzoekers in het bestaande of nog te realiseren maatschappelijke aanbod betrekt om bij te dragen aan het vergroten van de integratie en participatie van asielzoekers uit gemeente Dronten. Het Ministerie van Asiel en Migratie heeft aangegeven dat het mogelijk is om aan de voorkant af te spreken dat de 200 opvangplekken in het verdeelbesluit onder gemeente Kampen vallen, maar dat hier door het ministerie niet op wordt gehandhaafd als deze plekken in gemeente Dronten gerealiseerd worden.

Het volgende zijn de gemeenten Kampen en Dronten met elkaar overeengekomen: De gemeente Dronten stelt tijdelijk voor de periode van 1 februari 2024 tot 1 februari 2026 200 opvangplekken voor asielzoekers beschikbaar aan de gemeente Kampen; Het tijdelijk beschikbaar stellen van de 200 opvangplekken voor de eerste cyclus van de Spreidingswet (1 februari 2024 tot 1 februari 2026) tussen gemeenten gaat in met het indienen van de provinciale verslagen door de Commissarissen van de Koning van provincie Overijssel en provincie Flevoland bij de minister van Asiel en Migratie, doch uiterlijk 31 oktober 2024; Gemeente Dronten stelt de 200 opvangplekken tijdelijk beschikbaar onder de ontbindende voorwaarde dat gemeente Kampen de 108 opvangplekken (incl. de opgave voor amv) ingevuld heeft vóór dat de provinciale verslagen door de Commissarissen van de Koning bij de minister van Asiel en Migratie worden ingediend. Dit betekent dat gemeente Kampen in het provinciaal verslag kan aantonen waar de opvangplekken gerealiseerd worden en om hoeveel opvangplekken het gaat. Waarbij de opvangplekken uiterlijk per 1 oktober 2025 operationeel zijn; Deze overeenkomst loopt tot 1 februari 2026, zonder mogelijkheid tot verlenging.

5. Verslaglegging over het proces Toelichting op de verslaglegging over het proces In Overijssel zijn er naast de Provinciale Regietafel (PRT) twee regionale regietafels. Deze regionale regietafels en provinciale regietafel spelen prominente rollen als bestuurlijke afstemmingsgremia in de provincie Overijssel. De opgaven op het terrein van asielopvang inclusief amv, opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders komen hier samen. De voorzitters van deze regionale regietafels nemen namens hun regio deel aan de PRT. In dit hoofdstuk wordt verslag gedaan van het proces van de realisatie van de asielopgaven. Ten behoeve van de verslaglegging over het proces zijn de beide regionale regietafels en de afzonderlijke gemeenten gevraagd een duiding mee te geven over hun proces en lokale afwegingen. Deze zijn opgenomen in het provinciaal plan dat integraal onderdeel uitmaakt van deze verslaglegging. Duiding vanuit de commissaris van de Koning van Overijssel De PRT Overijssel heeft in februari 2024 een plan van aanpak PRT 2024 vastgesteld met daarin afspraken die ingaan op de wettelijke voorschriften vanuit de Spreidingswet.

In dit plan van aanpak staat beschreven op welke manier de Provincie Overijssel, gemeenten, COA en de rijksoverheid samenwerken aan de invulling van de opgaven, welke taken en verantwoordelijkheden ieder heeft en op welke wijze er wordt samengewerkt. Aan de regionale regietafels hebben de bestuurlijk vertegenwoordigers van de gemeenten afspraken gemaakt over de realisatie van de opgaven op het gebied van asielopvang, opvang voor Oekraïense ontheemden en huisvesting statushouders. Op 1 oktober hebben de beide regionale regietafels een regionaal plan aangeboden aan de voorzitter van de PRT met daarin de realisatie en plannen op het gebied van asielopvang inclusief amv, de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders.

De volgende zaken hebben invloed op het proces en de realisatie van de asielopgaven in Overijssel: De aankondiging tot het voornemen van intrekking van de wet heeft geleid tot onduidelijkheid en vertraging in het proces bij gemeenten om asielopvang te realiseren. Dit trekt een wissel op de politieke-bestuurlijke bereidheid te voldoen aan de Spreidingswet. Lokale bestuurders geven aan dat zij regelmatig in een lastig parket komen wanneer zij in gesprek gaan met inwoners en gemeenteraden over de realisatie van beoogde opvanglocaties. In sommige gevallen leidde dit tot onwenselijke situaties. De bestaande besluitvormings- en ruimtelijke procedures kennen vaak lange doorlooptijden die niet aansluiten bij de termijnen die gesteld zijn in de Spreidingswet. Daarom is in een aantal gemeenten de besluitvorming nog niet afgerond. Er is onduidelijkheid over gemeentelijke exploitatie; de gewenste informatie over de juridische, financiële en praktische kant van het zelf exploiteren van opvanglocaties is er nog niet en het is niet duidelijk wanneer hier wel duidelijkheid over komt. Dit leidt tot vertragingen bij het besluitvormingsproces van gemeenten. Humane en veilige opvang is meer dan enkel een locatie waar asielopvang mogelijk wordt gemaakt.

Asielopvang vraagt daarnaast om voldoende en kwalitatieve zorg en onderwijs, de mogelijkheid om participatie goed in te regelen, een goede inbedding in de omgeving wat bijdraagt aan het draagvlak. Deze zaken staan op dit moment onder grote druk. Er zijn voor de eerste cyclus van de spreidingswet gegarandeerd 3.864 opvangplekken. Daarnaast zijn er in 9 gemeenten bestuurlijke voornemens om opvangplekken te realiseren. Deze initiatieven tellen op tot 1.835 opvangplekken. Deze voornemens zijn te kwalificeren als zachte plannen en zitten in verschillende fasen van ontwikkeling. Ze zijn (nog) niet definitief en tellen daardoor niet als gegarandeerde plekken. Daarom kunnen deze initiatieven nog niet als harde realisatie worden meegenomen in dit provinciaal verslag voor de datum van 1 november 2024, zoals de Spreidingswet vraagt. Het verder brengen van deze initiatieven loopt door na 1 november 2024 waarbij de inzet van de colleges aantallen om ze vervolgens te realiseren. Wanneer al deze initiatieven leiden tot realisatie is er in Overijssel zicht op 5.699 plekken. Al met al is dit 90 % van de gevraagde opgaven. De onderstaande tabel geeft aan waar in het proces van realisatie gemeenten zich bevinden.

Hierbij is onderscheid gemaakt tussen gemeenten die (deels) plekken garanderen gedurende de eerste cyclus van de Spreidingswet, gemeenten die een proces hebben lopen maar niet tijdig kunnen realiseren of waar besluitvorming nog niet is afgerond en gemeenten die aan het begin van een proces staan of geen asielplekken gaan realiseren gedurende de eerste cyclus van de Spreidingswet.

Gemeenten die (deels) plekken garanderen gedurende eerste cyclus van de Spreidingswet Almelo Enschede Hengelo Rijssen-Holten Tubbergen Wierden Deventer Hardenberg Kampen Steenwijkerland Zwolle*

Stand van zaken proces van realisatie Gemeenten die proces hebben lopen om asielopgave (deels) in te vullen maar niet tijdig kunnen realiseren of waar besluitvorming nog niet is afgerond. Dalfsen Olst-Wijhe Raalte Staphorst Zwolle* Haaksbergen Hellendoorn Hof van Twente Losser

Gemeenten die asielopgave niet realiseren of aan het begin van het proces staan. Borne Dinkelland Oldenzaal Twenterand Ommen Zwartewaterland

*Zwolle garandeert plekken en zit in proces om nieuwe plekken te ontwikkelen Een nadere toelichting over het proces van iedere gemeente is opgenomen in het provinciale plan.

Duiding vanuit beide regionale regietafels en de gemeenten De duiding van de regionale regietafel IJsselland en de duidingen van de IJssellandse gemeenten zijn opgenomen in de bijlage op respectievelijk pagina 16 en 17 en pagina 28 t/m 30. De duiding van de regionale regietafel Twente en de duidingen van de Twentse gemeenten staan zijn opgenomen in de bijlage op respectievelijk pagina 32 en 33 en pagina 43 t/m 56.

Bijlage: Provinciaal plan Overijssel Als bijlage is het provinciaal plan Overijssel opgenomen. Dit plan maakt integraal onderdeel uit van dit provinciaal verslag. In het provinciaal plan staan de opgaven, realisaties en ontwikkelingen bij gemeenten in Overijssel op het gebied van asielopvang inclusief amv, opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders.

Regionaal plan Twente

Provinciale Regietafel Overijssel Commissaris van de Koning A.P. Heidema

1 november 2024

Inhoudsopgave

Inleiding

Samenwerking in Overijssel

Opgaven, realisaties en voornemens in één oogopslag

Opgaven en realisatie per gemeente

Opvang en huisvesting in Overijssel

Bijlage 1: Regionaal plan IJsselland

Bijlage 2: Regionaal plan Twente

Bijlage 3: Uitsplitsing per gemeente

1. Inleiding De Provinciale regietafel Overijssel (PRT) heeft als een van haar kerntaken om een provinciaal plan op te stellen. In dit provinciaal plan staan de opgaven, realisaties en ontwikkelingen van gemeenten in Overijssel op het gebied van asielopvang inclusief amv, de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. Daarnaast wordt er ingegaan op hoe de PRT Overijssel wil samenwerken op het gebied van deze opgaven en welke voorwaarden daarbij van belang zijn. Provinciale plannen verschillende opgaven in de gemeenten binnen de provincies ingevuld worden. Dit plan vindt grondslag in de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen, die is vastgesteld door de LRT. De LRT heeft de volgende ambitie onderschreven1: dat kan rekenen op draagvlak in onze wijken, dorpen en steden, waaraan elke bestuurslaag zijn bijdrage levert en waarbij tegelijkertijd de spankracht van lokale gemeenschappen en besturen wordt gerespecteerd. Dit flexibele en effectieve asielopvangsysteem kan reageren op schommelingen in de omvang en samenstelling van de instroom en bezetting, door de aanpasbaarheid van processen en schaalbaarheid van resources.

Dit systeem draagt bij aan een goed uitvoerbare asielprocedure, terugkeer en vertrek van afgewezen asielzoekers, en aan tijdige en effectieve integratie van vergunninghouders en hun kinderen door een goede Als PRT Overijssel onderschrijven we deze ambitie en hechten we er waarde aan om in gezamenlijkheid te komen tot een stabiel, flexibel en effectief opvangsysteem. In Overijssel hebben de twee regionale plannen van de regionale regietafels IJsselland en Twente als input gediend voor dit provinciale plan. Deze worden als bijlage opgenomen bij het provinciale plan met daarnaast een overzicht van de realisaties van en ontwikkelingen in gemeenten op het gebied van asielopvang inclusief amv, opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. Dit provinciaal plan is op 25 oktober 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan de PRT Overijssel en is akkoord bevonden. Het maakt integraal onderdeel uit van het provinciale verslag van de commissaris van de Koning van Overijssel aan de minister van het ministerie van Asiel en Migratie.

Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen

2. Samenwerking in Overijssel De regionale en provinciale regietafels spelen prominente rollen als bestuurlijke afstemmingsgremia in de provincie Overijssel. In Overijssel zijn er naast de PRT twee regionale regietafels; de regionale regietafel vluchtelingen IJsselland (RRVIJ) en de Twentse regietafel Asiel (TRA). Deze regionale regietafels worden voorgezeten door een bestuurder uit één van de gemeenten en zij zijn als vertegenwoordiger van de regionale regietafels lid van de PRT. De PRT Overijssel heeft in februari 2024 een plan van aanpak PRT 2024 vastgesteld. In dit plan van aanpak staat beschreven op welke manier de Provincie Overijssel, gemeenten, COA en de rijksoverheid willen komen tot de invulling van de opgaven, welke taken en verantwoordelijkheden ieder heeft en op welke wijze er wordt samengewerkt. De regionale regietafels voeren bestuurlijke regie op de realisatie van de regionale opgaven op het gebied van asielopvang, opvang voor Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders en maken regionale plannen van aanpak gemaakt over de invulling van deze drie opgaven waarbij gemeenten de mogelijkheid hebben om gezamenlijk te komen tot een uitruil van opgaven.

3. Opgaven, realisaties en voornemens in één oogopslag Hieronder staat op provinciaal en regionaal niveau uitgewerkt hoe de opgaven in Overijssel zijn ingevuld op het gebied van asielopvang incl. amv, amv, opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders met een realisatie vóór 1 juli 2025 en de voornemens tot realisatie. Deze voornemens zijn te kwalificeren als zachte plannen en zitten in verschillende fasen van ontwikkeling. Ze zijn (nog) niet definitief en kunnen nog niet als harde realisatie worden meegenomen in het provinciaal verslag voor de datum van 1 november 2024, zoals de Spreidingswet vraagt. Een uitsplitsing naar gemeenten is opgenomen in bijlage 3 van dit provinciaal plan (vanaf p. 57). ASIEL INCL. AMV

Opgave

Realisatie vóór 1-7-2025

Voornemens tot realisatie**

Overijssel

6.325

4.848*

1.835

Twente

3.275

2.518*

556

IJsselland

3.050

2.330*

1.279

* Niet al deze plekken tellen mee voor de eerste cyclus van de Spreidingswet aangezien een deel sluit vóór 1 februari 2026. ** Deze voornemens zijn te kwalificeren als zachte plannen. Ze zijn (nog) niet definitief en tellen daardoor niet als gegarandeerde plekken.

AMV

Opgave

Realisatie vóór 1-7-2025

Voornemens tot realisatie**

Overijssel

538

262*

Twente

278

140*

IJsselland

260

122*

OEKRAÏENSE ONTHEEMDEN

Opgave

Realisatie eind Q3 2024

Verschil

Aantal ontheemden in POO (registratie BPR)

Overijssel

9.781

7.603

-2.178

1.310

Twente

4.805

3.669

-1.136

749

IJsselland

4.976

3.934

-1.042

561

Taakstelling 24-II

Taakstelling 24-II incl. voor/achter

Realisatie op 15/09/24

% realisatie

Overijssel

1.134

1.802

432

24 %

Twente

613

995

245

25 %

IJsselland

521

807

187

23 %

STATUSHOUDERS

4. Opgaven en realisatie per gemeente Asiel inclusief amv Met ingang van 1 februari 2024 is de Spreidingswet van kracht en hiermee hebben gemeenten een expliciete wettelijke taak om asielopvangvoorzieningen mogelijk te maken. De landelijke opgave is vastgesteld op 96.000 asielopvangplekken. De opgave voor de gemeenten in Overijssel is vastgesteld op 6.325 plekken. In onderstaande tabel staat weergeven hoeveel opvangplekken gemeenten garanderen gedurende de eerste van cyclus van de Spreidingswet van 1 juli 2025 tot aan 1 februari 2026. Asielopgave incl. amv

Realisatie asiel incl. amv

AMV opgave

Amv realisatie

Dalfsen

188

Deventer

529

550

Hardenberg

355

700

Kampen

308

274

Olst-Wijhe

112

Ommen

112

Raalte

233

Staphorst

112

Steenwijkerland

245

Zwartewaterland

139

Zwolle

717

394

3.050

1.998

260

550

Almelo

323

398

288

Borne

148

Dinkelland

172

Enschede

638

550

Haaksbergen

143

Hellendoorn

215

Hengelo

415

425

Hof van Twente

209

Losser

130

Oldenzaal

175

Rijssen-Holten

230

250

Tubbergen

137

150

Twenterand

183

Wierden

157

Totaal Twente

3.275

1.866

278

688

Totaal Overijssel

6.325

3.864

538

130

1.238

Gemeente

Totaal IJsselland

Vaste voorraad COA*

550

250

150

* vaste voorraad betreft locaties die een resterende looptijd van minimaal 5 jaar hebben.

Daarnaast zijn er gemeenten die in sommige gevallen wel asielopvang bieden, maar niet gedurende de (gehele) eerste cyclus van de Spreidingswet. Een deel van hen biedt opvang die op dit moment operationeel is maar sluit vóór het einde van eerste cyclus van de Spreidingswet of juist later dan 1 juli 2025 start met asielopvang. Tevens zijn er gemeenten waarbij het proces om te komen tot besluitvorming aangaande asielopvang nog niet is afgerond. Informatie betreffende deze gemeenten is opgenomen in de tabel bij in de volgende paragraaf.

Proces voor (eventueel) toekomstige asiellocaties Er zijn voor de eerste cyclus van de spreidingswet gegarandeerd 3.864 opvangplekken. Daarnaast zijn er in gemeenten nog voornemens om extra opvangplekken te realiseren. Deze initiatieven tellen op tot 1.835 opvangplekken. Deze voornemens zijn te kwalificeren als zachte plannen en zitten in verschillende fasen van ontwikkeling. Ze zijn (nog) niet definitief en tellen daarvoor niet mee als gegarandeerde plekken. Daarom kunnen deze voornemens nog niet als harde realisatie worden meegenomen in het provinciaal verslag voor de datum van 1 november 2024, zoals de Spreidingswet vraagt. Het verder brengen van deze initiatieven loopt door na 1 november 2024 waarbij de inzet van de colleges van B&W is om deze om te zetten naar met besluitvorming op locatiekeuze en definitieve aantallen om ze vervolgens te realiseren. Wanneer al deze initiatieven leiden tot realisatie is er in Overijssel zicht op 5.699 plekken. Al met al is dit 90 % van de gevraagde opgaven. In onderstaande tabel staan (eventueel) toekomstige asiellocaties. Bij de toelichting staat beschreven waar in het proces een gemeente zich bevindt en welke besluitvorming heeft plaatsgevonden. Een uitgebreide toelichting per gemeente over dit proces is opgenomen in de regionale plannen in bijlage 1 en 2. Gemeente Dalfsen

Capaciteit 188

Startdatum

Einddatum

n.n.t.b.

Toelichting Er loopt een proces om invulling te geven aan de vervanging van de tijdelijke opvanglocatie naar een structurele locatie met brede steun van de gemeenteraad om daarmee de eigen asielopgave in te vullen.

Deventer

n.n.t.b.

Er is een onderzoek gaande naar een locatie t.b.v. amv- opvang met 50 plekken.

Kampen

01/10/25

01/05/26

Olst-Wijhe

112

n.n.t.b.

Besluitvorming is afgerond. Er is een verkenning opgestart om invulling te geven aan de eigen asielopgave.

Ommen Raalte

n.n.t.b.

Er is gestart met de voorbereiding van een voorstel voor asielopvang.

233

n.n.t.b.

Er loopt een proces om invulling te geven aan de eigen asielopgave. Er is een handelingskader vastgesteld en er vindt op dit moment een verkenning naar locaties plaats.

Staphorst

112

n.n.t.b.

Er loopt een proces om invulling te geven aan de eigen asielopgave. Er vindt op dit moment een inventarisatie voor locaties plaats met het streven hierover in januari duidelijkheid over te geven.

Zwartewaterland

n.n.t.b.

Er is een proces gestart om te verkennen met de gemeenteraad welke invulling de gemeente wil doen voor de eigen asielopgave. Het is niet duidelijk wanneer dit tot besluitvorming komt.

Zwolle

550-580

n.n.t.b.

Er vindt een ontwikkeling plaats voor meerdere asiellocaties waarbij er nog besluitvorming moet plaatsvinden over locatiekeuze en aantallen.

Almelo

15/12/24

n.n.t.b.

Besluitvorming is afgerond. Einddatum in overleg met COA, afhankelijk van randvoorwaarden.

Borne

Gemeente Borne ziet geen mogelijkheden om asielzoekers op te vangen. Er volgt een bestuurlijke route om te komen tot een koers voor de jaren vanaf 2026.

Dinkelland

n.n.t.b.

Het college een voorstel voor uitwerking van diverse varianten die de opvang van asielzoekers en of statushouders mogelijk maken voor aan gemeenteraad.

Haaksbergen

143

n.n.t.b.

Er loopt een proces om invulling te geven aan de eigen asielopgave. Besluitvorming is niet afgerond.

Hellendoorn

200

n.n.t.b.

Er loopt een proces om invulling te geven aan de eigen asielopgave. Besluitvorming is niet afgerond.

Hof van Twente

n.n.t.b.

Er loopt een proces om over de wijze van structurele invulling van de asielopgave. Besluitvorming vindt plaats in Q4 2024.

Losser

130

n.n.t.b.

Er loopt een proces om invulling te geven aan de eigen asielopgave. Besluitvorming is nog niet afgerond.

Oldenzaal

n.n.t.b.

De politieke besluitvorming over de opgave spreidingswet vindt plaats in het 4de kwartaal 2024/1ste kwartaal 2025.

Twenterand

College van B&W heeft besloten geen voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen voor asielopvang.

Wierden

n.n.t.b.

01-10-27

Het betreft een uitbreiding van bestaande locatie. Besluitvorming hierover is afgerond.

*gaat mee in provinciaal verslag t.b.v. realisatie Spreidingswet

Opvang Oekraïense ontheemden De landelijke capaciteitsbehoefte voor de opvang van Oekraïense ontheemden is 120.000 plekken vóór 1 januari 2025. inspanningsverplichting voor Overijssel van 9.782 opvangplekken vóór 1 januari 2025. In onderstaande tabel is de realisatie aan het einde van het derde kwartaal van 2024 opgenomen. Daaruit blijkt dat 78% van de benodigde plekken is gerealiseerd aan het einde van Q3. Hierin zijn de toekomstige locaties op pagina 10 niet in meegenomen. Aantal ontheemden

Inspanningsverplichting

Realisatie voor

voor 01/01/25

01/01/2025

Dalfsen

358

300

84%

Deventer

647

578

89%

129

Hardenberg

712

241

34%

Kampen

448

423

94%

Olst-Wijhe

239

259

108 %

Ommen

328

197

60%

Raalte

408

294

72%

Staphorst

264

217

82%

Steenwijkerland

597

519

87%

Zwartewaterland

219

213

97%

Zwolle

756

693

92%

120

4.976

3.934

79%

561

Almelo

557

310

56%

Borne

183

300

164%

Dinkelland

202

120

59%

Enschede

1211

574

47%

337

Haaksbergen

183

276

151%

Hellendoorn

274

226

83%

Hengelo

620

300

48%

Hof van Twente

264

405

153%

Losser

178

150

84%

Oldenzaal

240

170

71%

Rijssen-Holten

288

245

85%

Tubbergen

163

41%

Twenterand

255

300

118%

Wierden

187

226

121%

Totaal Twente

4.805

3.669

76%

749

Totaal Overijssel

9.781

7.603

78%

1.310

Gemeente

Totaal IJsselland

% realisatie

in POO

Proces voor (eventueel) toekomstige locaties voor Oekraïense ontheemden Er zijn voor 1 januari 2025 gegarandeerd 7.603 opvangplekken voor Oekraïense ontheemden. Daarnaast zijn er in gemeenten nog voornemens en reeds genomen besluiten om extra opvangplekken te realiseren. Gezamenlijk tellen deze op tot 1.347 opvangplekken. In onderstaande tabel staan (eventueel) toekomstige opvanglocaties voor Oekraïense ontheemden. Bij de toelichting staat beschreven waar in het proces de gemeente zich bevindt en of besluitvorming heeft plaatsgevonden. Gemeente

Capaciteit

startdatum

einddatum

Toelichting

Deventer

100

01/11/24

01/01/27

Besluitvorming is afgerond.

Hardenberg

01/01/25

01/01/27

Besluitvorming is afgerond.

Hardenberg

n.n.t.b.

Gemeente bevindt zich in onderzoeksfase van zoektocht naar nieuwe locaties.

Steenwijkerland

159

01/11/24

onbepaald

Besluitvorming is afgerond. Betreft uitbreiding bestaande locatie (94) en nieuwe locatie (65) per 02/12/24.

Zwartewaterland

01/01/25

n.n.t.b.

Besluitvorming is afgerond.

Zwolle

01/01/25

01/03/26

Besluitvorming is afgerond.

Almelo

450

n.n.t.b.

College heeft locatie aangewezen. Q1 2025 adviesrecht raad voor planologische procedures, beoogde start eind 2025.

Enschede

n.n.t.b.

Gemeente verkent een uitbreiding van het aantal opvangplekken voor Oekraïense ontheemden.

Haaksbergen

150

01/04/25

n.n.t.b.

Besluitvorming is afgerond.

Hengelo

320

01/09/26

Beoogd 2035

Besluitvorming is afgerond.

Twenterand

01/01/25

01/01/28

Besluitvorming is afgerond.

Huisvesting statushouders De taakstelling voor huisvesting statushouders is een wettelijke plicht voor gemeenten, de provincie is toezichthouder op de uitvoering. De gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling toegewezen van het Rijk, onderdeel daarvan is een taakstelling voor de opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) met een vergunning. De taakstelling voor de eerste helft 2024 is voor de gemeenten in Overijssel vastgesteld op 1.249 statushouders en voor de tweede helft 2024 op 1.134 statushouders. Inclusief de achterstand van de eerste helft van 2024 komt deze uit op 1.802. In onderstaande tabel is de taakstelling van de tweede helft 2024 inclusief achterstanden opgenomen met daarbij de tussentijdse realisatie op 15 september 2024. Deze komt uit op een realisatie van 24 %. Daarnaast zijn het aantal amvplekken voor minderjarige statushouders en het aantal plekken in doorstroomlocaties voor statushouders weergeven. Aantal KSO2 plekken amv

Taakstelling 2024-II

Taakstelling Incl. voor/ achter

Realisatie op 15/09/24

% Realisatie

Dalfsen

14 %

Deventer

161

10 %

Hardenberg

126

Kampen

36 %

Olst-Wijhe

38 %

Ommen

26 %

Raalte

65 %

45*

Staphorst

70 %

40*

Steenwijkerland

36%

Zwartewaterland

Zwolle

126

198

34 %

50*

Totaal IJsselland

521

807

187

23 %

159

Gemeente

Aantal plekken in doorstroomlocaties

* minimum aantal

Almelo

153

10 %

Borne

11 %

Dinkelland

Enschede

153

156

36 %

Haaksbergen

43 %

Hellendoorn

27 %

Hengelo

156

38 %

Hof van Twente

68 %

Losser

29 %

Oldenzaal

12 %

Rijssen-Holten

14 %

Tubbergen

13 %

Twenterand

16 %

Wierden

Totaal Twente

613

995

245

25%

Totaal Overijssel

1.134

1.802

432

24%

203

De plannen van gemeenten op het gebied van doorstroomlocaties, flexwoningen en kleinschalige opvang voor amv zijn opgenomen in de regionale plannen in de bijlage. 2

KSO: kleinschalige opvang

5. Opvang en huisvesting in Overijssel Zoals beschreven in de inleiding onderschrijven de leden van de PRT Overijssel de ambitie om te komen tot een stabiel, flexibel en effectief opvangsysteem, dat menswaardig is voor de vluchtelingen, dat kan rekenen op draagvlak, waaraan elke bestuurslaag zijn bijdrage levert en waarbij tegelijkertijd de spankracht van lokale gemeenschappen en besturen wordt gerespecteerd. In Overijssel willen gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen en een bijdrage leveren aan de landelijke opgaven voor asielopvang, opvang van Oekraïense ontheemden en huisvesting statushouders. Daarbij gaat het niet enkel om de kwantitatieve opgave, maar met name om de noodzakelijke kwaliteit van de opvang, de inpasbaarheid in onze gemeenten en het draagvlak bij de inwoners. De visie van de Overijsselse gemeenten op de invulling van opvang is duidelijk: opvang op maat, inzet vanaf de start met participatie, regionale doorstroming en samenwerking en aandacht voor de sociale domeinen als onderwijs en zorg.

Randvoorwaarden Om bovenstaande te bereiken vindt de PRT het van groot belang om expliciet samen met de rijkoverheid aandacht te geven aan en verbeteringen door te voeren op de volgende onderdelen: - opvang op maat - zorg en onderwijs - participatie - doorstroming - financiële kaders

Opvang op maat Het creëren van een stabiel asiellandschap is belangrijk, dit biedt zowel duidelijkheid aan vluchtelingen als aan inwoners van gemeenten en zorgt op die manier voor rust. Al langere tijd lukt het niet om een stabiel asiellandschap te creëren. De huidige omstandigheden zorgen voor veel onrust bij asielzoekers en bij inwoners. Voor een stabiel asiellandschap is het van belang dat er een vaste voorraad is die niet wordt afgeschaald als de capaciteitsbehoefte lager wordt dan dat aantal. De vaste voorraad is momenteel vastgesteld op 41.000 plekken. Op moment dat deze plekken niet allemaal bezet zijn kunnen deze ook worden ingezet voor het huisvesten van andere groepen woningzoekenden. Binnen Overijssel willen we rekening houden met het feit dat opvang wordt gerealiseerd welke past bij de aard en omvang van de gemeenten en die aansluit bij de schaal waarop faciliteiten aanwezig zijn. Dit betekent dat gemeenten het ook mogelijk willen maken om kleinschalige opvanglocaties te realiseren die (indien nodig) worden aangehaakt bij een grootschaligere opvangvoorziening in de omgeving zodat gebruik kan worden gemaakt van de (centrum)faciliteiten. Er is op dit moment helaas nog veel onduidelijkheid over gemeentelijke exploitatie. Het ontbreekt aan de gewenste informatie over de juridische, financiële en praktische kant van het zelf exploiteren van opvanglocaties.

Dit leidt tot vertragingen bij het besluitvormingsproces van gemeenten. Het is van belang dat de rijksoverheid de gemeentelijke exploitatie mogelijk maakt door op korte termijn duidelijkheid te bieden hierover en de regeling gereed te hebben. Momenteel worden Oekraïense ontheemden opgevangen en geldt de Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Deze EURichtlijn Tijdelijke Bescherming kan tot uiterlijk 4 maart 2026 verlengd worden, maar wat daarna gebeurt is onduidelijk: tot wanneer moeten gemeenten opvang blijven regelen, hoe lang kan een werkgever op een werknemer rekenen en tot wanneer hebben Oekraïners recht op een verblijf in Nederland? Gemeenten hebben de inspanningsverplichting om o.a. opvang te organiseren maar het vraagt veel van de Oekraïense ontheemden om jarenlang in een opvang te verblijven waarbij er beperkte mogelijkheden zijn voor privacy. Gemeenten hebben een taak in het realiseren van onderdak voor zowel asielzoekers, statushouders als Oekraïense ontheemden. Dit vraagt veel van gemeenten. Het is van belang dat de rijksoverheid deze opgaven in samenhang beziet en hierover doordachte keuzes maakt. Een voorbeeld hiervan is dat de rijksoverheid gemeenten eerder in 2024 vroeg 12

om asielzoekers op te vangen in opvanglocaties voor Oekraïense ontheemden terwijl op dit moment ook voor deze laatste groep er onvoldoende opvangplekken zijn.

Zorg en Onderwijs De opdracht rond de opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders is zorg- en onderwijssysteem in Nederland is goed geregeld met hoge kwaliteitseisen. De uitdaging is om die kwaliteit onder deze omstandigheden te blijven garanderen. Buiten kijf staat dat gemeenten zorg en onderwijs op een deugdelijke manier willen regelen. Er zijn bijvoorbeeld grote zorgen over het tekort aan leerkrachten. Daardoor moeten minderjarige vluchtelingen soms (te) lang wachten voordat zij naar school kunnen. Het is van belang dat de rijksoverheid hier iets aan gaat doen. We blijven ons ervoor inzetten om in gezamenlijkheid met de betrokken ministeries te kijken wat er mogelijk is in regels en financiën op dit vlak om toch op een zo hoog mogelijke kwaliteit van zorg en onderwijs te kunnen bieden aan asielzoekers en Oekraïense ontheemden. In de reguliere zorg (huisartsen en tandartsen) zijn wachtlijsten een groot probleem. We willen graag regelruimte om te experimenteren met alternatieve vormen van zorgverlening. Daarnaast is er extra aandacht nodig voor de wat zorgt voor druk op de hulpverlening. In Overijssel willen we aan de slag, samen met de rijksoverheid en de samenwerkingspartners, om tijdige en goede zorg te bieden.

Participatie Het is in onze ogen belangrijk dat iedereen deelneemt aan de samenleving. Opvang en integratie verlopen beter wanneer mensen een zinvolle invulling van hun dag hebben. Veel asielzoekers willen maar al te graag een waardevolle bijdrage aan de maatschappij leveren. Bovendien bevordert meedoen in de samenleving het welbevinden en de gezondheid van de bewoners. Door mee te doen vergroten ze hun kennis van de Nederlandse taal en cultuur, doen ze werkervaring op en komen ze in aanraking met Nederlanders. Hierdoor neemt mogelijk ook het draagvlak voor nieuwkomers in de samenleving toe. We willen komen tot eenduidige en goede participatiemogelijkheden voor zowel asielzoekers, Oekraïense ontheemden als statushouders. Een voorbeeld hiervan is dat we in Overijssel blijven streven naar Meedoenbalies in iedere asiellocatie. Een Meedoenbalie is een centrale plek in een azc waar verschillende activiteiten voor bewoners aangeboden worden. Alle bewoners van een azc kunnen zich hiervoor aanmelden, ongeacht de status van hun procedure. Het betreft bijvoorbeeld activiteiten als vrijwilligerswerk, sport, recreatie en soms betaald werk. Door mee te doen dragen bewoners bij aan de lokale samenleving.

Doorstroming Regionale dan ook, zo mogelijk, in Overijssel gekoppeld wordt aan een gemeente en hier kan inburgeren. En dus niet weer hoeft te verhuizen naar een andere regio. Gemeenten willen zich ervoor inzetten om samen met het COA toe te werken naar het uitgangspunt om asielzoekers uit een Overijsselse opvanglocatie, indien succesvol in de asielprocedure en rekening houdend met de omstandigheden van de asielzoeker, uit de opvang te laten stromen als statushouder in een Overijsselse gemeente of eventueel een geografisch nabijgelegen gemeente in een aangrenzende provincie. De huisvesting van statushouders, conform de wettelijke taakstelling, is een gemeentelijke taak. De Overijsselse gemeenten zetten maximaal in op de opgave voor huisvesting statushouders, conform de taakstelling huisvesting statushouders, incl. amv-huisvesting voor Nidos, maar lopen tegen grote uitdagingen aan zoals een woningtekort en de noodzaak om te komen tot flexibele wooninitiatieven. Hierdoor verblijven statushouders gedurende een lange tijd in de opvang. Binnen Overijssel willen we meer gaan inzetten op creatieve en flexibele huisvestingsmogelijkheden. Het kabinet heeft aangekondigd de voorrang van statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen te willen verbieden door de huisvestingswet (in lijn hiervan) aan te passen.

Dit zorgt voor meer onzekerheid en onduidelijkheid bij gemeenten en provincie. Het is van belang dat de rijksoverheid passende regelingen ontwikkelt om statushouders te huisvesten en zich samen met gemeenten en provincies blijft inzetten om statushouders tijdig uit de opvang te laten stromen naar gemeenten. De provincie ondersteunt gemeenten in het realiseren van woningen en als onderdeel daarvan nieuwe huisvestingsinitiatieven voor statushouders. Er wordt aan de voorkant meegedacht met gemeenten over mogelijke huisvestingsoplossingen:

Vanuit de bouwbrigade ondersteunt de provincie gemeenten, corporaties en marktpartijen met kennis, expertise en capaciteit om projecten tot uitvoer te brengen. De Bouwbrigade bestaat uit 6 verschillende onderdelen: aanjaagteam/RVO, adviespool, flexpool, expertiseteam toekomstbestendige bouw, regisseur huisvesting arbeidsmigranten en (alleen voor West-Overijssel) ondersteuningsteam wonen en zorg. Het ondersteuningsaanbod richt zich onder andere op: adviseren strategische vraagstukken, planbeoordeling, integrale plan en visievorming en het aanvragen van (Rijks)subsidies. De accounthouders ruimte van de provincie Overijssel kunnen ondersteunen in ruimtelijke procedures/locatiekeuze en knelpunten hierbij (flora/fauna, stikstof, netcongestie) De provincie ondersteunt door het informeren over de beschikbare (rijks)regelingen m.b.t. de huisvestingsopgave. Om zoveel mogelijk opgedane kennis uit te wisselen en bruikbare oplossingen te delen worden er ambtelijke themasessies georganiseerd.

Financiële kaders Om kwalitatief goede opvang te realiseren waarbij ook de hierboven geschetste onderdelen worden ingevuld is het van belang dat er financiële (regel)ruimte is waarmee gemeenten, COA, de rijksoverheid, de provincies en andere uitvoeringspartners in staat worden gesteld om hiermee aan de slag te gaan. Hierbij gaat het onder andere om de mogelijkheid om nieuwe locaties te realiseren. Dit geldt zowel voor locaties die door het COA worden geëxploiteerd als locaties waarbij de gemeente zelf de exploitatie wil doen. Het is van belang dat het beleid van de rijksoverheid duidelijkheid en stabiliteit gaat bieden voor meerdere jaren zodat er kan worden toegewerkt naar een stabiel opvanglandschap.

Regionaal plan IJsselland

Bijlage 1: Regionaal plan IJsselland

Regionaal plan IJsselland

Voor u ligt het regionale plan van IJsselland, Op weg uit de opvangcrisis, dat inzicht geeft in het proces en de realisatie van de verschillende opgaven. In dit regionale plan is ook specifiek onze bijdrage aan de opgave uit de Spreidingswet opgenomen. De afgelopen tweeënhalf jaar hebben wij ons als elf gemeenten in IJsselland intensief ingespannen om opvang te verzorgen voor vluchtelingen. Dit betrof de opvang van Oekraïense ontheemden, (crisis)noodopvang van asielzoekers en alleenstaande minderjarige v evenals het realiseren van permanente opvanglocaties en het huisvesten van statushouders. In onze regio hebben we verantwoordelijkheid genomen, zowel op verzoek als wanneer we dat zelf noodzakelijk achtten. We hebben gewerkt aan opvang die past bij onze buurten, wijken en gebieden, met betrokkenheid van onze inwoners en gemeenschappen, en die uitvoerbaar is voor onze gemeentelijke organisaties en maatschappelijke partners. We streven naar duurzame oplossingen, omdat we weten dat het tekort aan opvangplekken niet snel zal worden opgelost. Sinds begin dit jaar vormt de Spreidingswet het wettelijk kader voor de asielopvangplekken. In onze regio staan we voor de regionale opgave die hieruit voortvloeit. We handelen naar het wettelijk kader, werken als regio samen en hebben alles gedaan om het opgelegde aantal opvangplekken per gemeente te realiseren.

Dit bleek echter niet eenvoudig, mede door de overspannen woningmarkt, waarin verschillende kwetsbare doelgroepen concurreren om dezelfde schaarse opvang- en huisvestingsmogelijkheden. Het opvangen van ontheemden uit Oekraïne, statushouders, vluchtelingen en andere bijzondere doelgroepen, zoals daklozen, zijn communicerende vaten. Deze uiteenlopende opgaven vragen om zorgvuldige afwegingen binnen elke gemeente. Knelpunten zoals financiële kaders, ruimtelijke beperkingen, stikstofregels, netcongestie en andere infrastructurele uitdagingen, eisen op het gebied van brandveiligheid, noodzakelijke voorzieningen en personeelstekorten in onderwijs, zorg en welzijn hebben het proces complex gemaakt en tot vertragingen geleid. Ook zijn er meerdere concrete opvangopties in beeld geweest waar veel tijd in is gestoken, maar waar het ondanks bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak niet lukte om een locatie te openen vanwege één of meer van bovengenoemde factoren. Desondanks hebben we aanzienlijke vooruitgang geboekt in het voldoen aan de opgave uit de Spreidingswet, en we blijven ons inzetten voor bestendige opvang. We werken aan het realiseren van meer opvangplekken voor de komende jaren. Zolang de Spreidingswet van kracht is, blijft er voldoende draagvlak binnen onze gemeenschappen en gemeenteraden.

Om de opvang goed te blijven organiseren, met steun van onze inwoners, is het belangrijk dat aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan: 1. Financiële kaders: Humane en veilige opvang vraagt om toereikende financiering. Om draagvlak te behouden, is kwalitatief goede opvang noodzakelijk, zodat rust en veiligheid gewaarborgd zijn, zowel voor de vluchtelingen als voor de omgeving. Eenduidige financiële kaders voor de verschillende doelgroepen zijn wenselijk om de opvang te kunnen realiseren. 2. Opvang op maat: We zetten in op locaties die qua omvang passen bij de omgeving. We zien dat kleinschaligere opvang beter werkt binnen onze gemeenschappen, vooral in de kleinere gemeenten. Passende opvang vraagt om ruimte voor financieel en organisatorisch maatwerk. 3. Voldoende zorg en onderwijs: Elke opvang vraagt om de beschikbaarheid van zorg en onderwijs. Investeren in bijvoorbeeld taallessen draagt bij aan deelname aan de samenleving en kan helpen overlast te voorkomen. Door wachtlijsten in zorg en bijvoorbeeld inburgeringsonderwijs vergt dit een extra inspanning van de systeemverantwoordelijken. 16

Regionaal plan IJsselland

4. Participatie: Opvang en integratie verlopen beter wanneer mensen overdag iets te doen hebben. Dit vergroot het draagvlak en kan bijdragen aan het oplossen van lokale arbeidsmarkttekorten. We willen goede en eenduidige participatiemogelijkheden voor asielzoekers, Oekraïense ontheemden en statushouders, waarbij deelname wat ons betreft niet vrijblijvend is. Dit vraagt om het makkelijker verstrekken van tewerkstellingsvergunningen en voldoende financiën voor (voor)inburgering en bemiddeling. 5. Regionale doorstroming: Statushouders moeten zoveel mogelijk worden opgevangen in de regio waar ze ook gehuisvest zullen worden. Dit stelt hen in staat om vanuit de opvang al aan hun toekomst te werken, wat zowel het draagvlak voor de opvang vergroot als hun motivatie versterkt. 6.

Nederland hun bijdrage leveren, zowel op het gebied van opvang en huisvesting als op het gebied van zorg, onderwijs en welzijn voor vluchtelingen.

7. Wederkerigheid: Wij zetten ons in om de opvang goed vorm te geven en verwachten van het Rijk een partner te vinden die zorgt voor de nodige randvoorwaarden en met ons in dialoog staat. Voor een goede samenwerking tussen het Rijk en gemeenten moeten de interbestuurlijke verhoudingen worden versterkt en in balans worden gebracht. We blijven ons inspannen voor nieuwe opvanglocaties. We realiseren ons dat er in onze regio nog een grote opgave ligt die we met de bestaande inzet deels kunnen beantwoorden, maar niet volledig. Dit vraagt om extra inspanning en het regelen van de hierboven genoemde randvoorwaarden. Koersvastheid We constateren dat er in Nederland een gezamenlijke gerichtheid is ontstaan om de verantwoordelijkheid voor opvang te delen, mede dankzij de duidelijke kaders van de Spreidingswet. Door de samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten, COA, Nidos, Vluchtelingenwerk en vele andere partijen staan we waar we nu staan. Deze gezamenlijke inzet heeft ertoe geleid dat nieuwe plannen uitvoerbaar en effectief zijn. Cruciaal in de uiteindelijke realisatie is daarbij koersvastheid en helderheid over wat het Rijk van gemeenten verwacht ten aanzien van de Spreidingswet. Alleen samen kunnen wij een slagvaardige overheid zijn, die doet wat het belooft en waar de burger op vertrouwt. In onze regio hechten we aan een ordelijke en zorgvuldige procesgang en roepen we

het Rijk op om dit samen met ons vorm te geven.

Regionaal plan IJsselland

Regionaal plan Twente

Bijlage 2: Regionaal plan Twente

TWENTSE REGIETAFEL STATUSHOUDERS, OEKRAÏNERS, VLUCHTELINGEN

REGIONAAL OPVANGPLAN Oktober 2024

Regionaal plan Twente INLEIDING Voor u ligt het regionaal opvangplan ter invulling van de Spreidingswet van de Twentse Regietafel Asiel (TRA). Dit plan is een samenvoeging van de inspanning die alle 14 Twentse gemeenten hebben geleverd om de diverse taakstellingen met betrekking tot de opvang van ontheemden en vluchtelingen in te vullen. Deze opgave, welke grotendeels een Rijkstaak betreft, was en is geen lichte taak. Alleen al de kwantitatieve taak om voldoende plaatsen te realiseren is een grote uitdaging voor lokale overheden. Om ook kwalitatief goede opvang te bieden waarbij onder andere zaken als onderwijs, zorg en veiligheid geregeld zijn vraagt het uiterste van gemeenten. In maandelijkse bijeenkomsten, zowel ambtelijk als bestuurlijk, is getracht de samenwerking op te zoeken door kennis en ervaring te delen en elkaar te ondersteunen waar mogelijk en nodig. Of het nu ging om opvang van Oekraïense ontheemden, (crisis)noodopvang van asielzoekers en AMV in het bijzonder, het realiseren van permanente opvanglocaties of huisvesting van statushouders. In onze regio hebben we verantwoordelijkheid genomen daar waar dat van ons werd gevraagd en daar waar wij zelf vonden dat we dat moesten doen. We hebben gewerkt aan oplossingen passend bij onze buurten, wijken en gebieden.

Oplossingen waarbij onze inwoners en gemeenschappen betrokken zijn en die uitvoerbaar voor onze gemeentelijke organisaties en maatschappelijke partners. Oplossingen die zo duurzaam mogelijk zijn, omdat we weten dat het tekort aan opvangplekken niet op korte termijn weg is. Sinds begin dit jaar vormt de Spreidingswet het wettelijk kader voor de asielopvangplekken. In onze regio stonden en staan we voor de regionale opgave die hieruit voortkomt. We handelen naar het wettelijk kader, werken als regio samen en hebben zoveel mogelijk gedaan om het opgelegde aantal opvangplekken per gemeente te realiseren. Dat is geen gemakkelijke opgave. In de context van de overspannen woningmarkt waarbij verschillende kwetsbare doelgroepen lijken te moeten concurreren om dezelfde mogelijkheden voor opvang en huisvesting, en opvang van Oekraïners, speciale doelgroepen, reguliere woningzoekenden en vluchtelingen in feite communicerende vaten zijn.

Daarbij zorgden knelpunten als simpelweg de beschikbaarheid van locaties, financiële kaders, ruimtelijke beperkingen, stikstof, interne besluitvorming van het COA, vraagstukken rondom netcongestie en andere infrastructurele uitdagingen, eisen aan bijvoorbeeld brandveiligheid, de vereiste benodigde voorzieningen, het tekort aan personeel in onderwijs en welzijn en bezwaren van omwonenden voor complexe processen, vertraging, en in verschillende gevallen zelfs tot de constatering dat ondanks heel veel inspanningen de realisatie van opvanglocatie toch niet ging lukken. Er zijn meerdere concrete en kansrijke opties voor opvang in beeld geweest waarin heel veel tijd is gestoken, maar ondanks bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak het niet lukte om locaties te realiseren. Toch zijn we een eind gekomen om te voldoen aan de opgave uit de Spreidingswet. Daarbij moet worden aangetekend dat de formele en informele signalen en uitingen van politici en bestuurders uit de Tweede Kamer en Kabinet het op lokaal niveau bemoeilijkt om te zoeken naar oplossingen. hebben postgevat in de samenleving en zijn funest voor draagvlak onder inwoners. Dat er desondanks nog diverse initiatieven van de grond komen en bestuurders en raadsleden hun nek durven uitsteken om zaken te realiseren is een compliment voor het lokale bestuur.

Voor de beoogde en toekomstige realisatie gelden wel een aantal randvoorwaarden om de opvang op een goede manier en met steun van onze inwoners vorm te geven:

Financiële kaders. Humane en veilige opvang kan niet voor een dubbeltje op de eerste rang. Juist om draagvlak te behouden, is kwalitatief goede opvang nodig zodat er rust en veiligheid geboden kan worden, voor de vluchtelingen en voor de omgeving.

Opvang op maat: We zetten in op locaties die qua omvang passen bij de omgeving. We zien dat opvang in onze gemeenschappen, zeker in de kleinere gemeenten, beter werkt wanneer het kleinschaliger wordt vormgegeven. Dat vraagt financiële en organisatorische wendbaarheid van het rijk en het COA.

Voldoende zorg en onderwijs: elke opvang vraagt om het bieden van passende zorg en onderwijs. Investeren in bijvoorbeeld taal draagt bij aan het meedraaien in de samenleving en heeft een directe link met het voorkomen van overlast. Daar er al sprake is van wachtlijsten voor zorg en bijvoorbeeld inburgeringsonderwijs, vraagt dit een extra inspanning van de systeemverantwoordelijken.

Participatie: opvang en integratie verloopt beter als mensen overdag wat te doen hebben, vergroot het draagvlak en kan lokale arbeidsmarkttekorten oplossen. We willen goede participatiemogelijkheden voor asielzoekers, waarbij deelname overigens niet vrijblijvend is. Dat vraagt bijvoorbeeld om het makkelijker afgeven van tewerkstellingsvergunningen en voldoende financiën om (voor)inburgering en bemiddeling te organiseren.

Regionale doorstroming: statushouders moeten zoveel mogelijk worden opgevangen in de omgeving waar zij ook gehuisvest zullen worden, zodat zij vanuit de opvang al kunnen werken aan hun toekomst. Dat draagt ook bij aan draagvlak voor de opvang en motivatie van vluchtelingen.

in Nederland een aandeel vervullen, of het nu gaat om opvang of de huisvesting. 32

Regionaal plan Twente Wederkerigheid: Waar wij onze inspanningen leveren om de opvang te realiseren en goed vorm te geven, verwachten wij in het Rijk een partner te vinden die zorgt voor de nodige randvoorwaarden en in dialoog staat met ons. Voor een goede samenwerking tussen het Rijk en gemeenten moeten de interbestuurlijke verhouding worden versterkt weer in balans worden gebracht.

We gaan door met het creëren en zoeken van opvanglocaties. We constateren dat hier voor onze regio nog een forse opgave ligt die we met de bestaande inzet deels zullen beantwoorden, maar niet volledig. Dit vraagt extra inzet en inspanning maar dat kan alleen als het Rijk bovengenoemde randvoorwaarden serieus oppakt. Koersvastheid We constateren dat er in Nederland een gelijke gerichtheid is ontstaan om gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor opvang te nemen, mede dankzij de heldere kaders van de Spreidingswet. Door de samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten, COA en vele andere partijen staan we waar we nu staan. Deze gezamenlijke inzet heeft ertoe geleid dat nieuwe plannen ook uitvoerbaar en effectief zijn. Cruciaal in de uiteindelijke realisatie is daarbij koersvastheid. Helderheid over wat/dat het Rijk van gemeenten verwacht dat zij zich houden aan de spreidingswet. Dat er opvangplekken worden gerealiseerd. En dat ieder daar een aandeel in heeft.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Almelo&id=3f9b0784-1578-4164-805e-ddc00e38242a