3 Notulen raadsvergadering 16 februari 2021 (getekend).pdf

Maarde taakuitoefening van de colleges die zij hebben ondergebracht in díe gemeenschappelijke regeling -dat kan Twente Board zijn, de bestuurlijke overeenkomst SES, of het andere punt, de Gezondheids GR -komt in de raden en in het gesprek tussen raden en colleges aan de orde. Dat is beter -dit klinkt wat bevoogdend - en zekerder voor gemeenteraden, omdat daar het formeel juridische contactmoment van colleges en gemeenteraden is. Als puntje bij paaltje komt, is Twenteraad een informeel orgaan dat geen positie heeft naar de colleges van de gemeente en ook niet naast Twente Board of andere organen ineen gemeenschappelijke regeling als de GGD. Het is belangrijk om dit te zien. Ik wil voorkomen dat Twenteraad gezien wordt als een orgaan dat het beter doet of beter kan doen dan gemeenteraden. Het is mijn opvatting dat een Twenteraad eerder minder effectief kan zijn in het onder controle houden -als dat de gewenste positie is -van wat erin de regio gebeurt, dan de afzonderlijke raden. Daar komt bij dat zowel Twente Board als de Gezondheids GR - ik zal er straks meer over zeggen, want die gaat nog komen -taken uitvoert die niet van de gemeenteraden zijn. Er wordt dus ook niet -zeg ik in reactie op de heer Hummels en mevrouw Pol -geknabbeld aan raadsbevoegdheden.

Raden worden niet buitenspel gezet, maar ze worden veel pregnanter in positie tot hun eigen college gebracht, omdat hun college in dat bestuurlijke overleg de belangen van Twente moet behartigen. De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): Ik blijf interrumperen als het zo doorgaat. Dat is niet altijd leuk, voor mij ook niet. De burgemeester zei: "als de raadsleden in de regio elkaar willen ontmoeten." Het gaat om veel meer dan elkaar willen ontmoeten. Twenteraad is van groot belang. Dat is het vervelende. Ik heb ervaren hoe goed die kan werken en ervaar nu dat die minder goed werkt. Ik vraag me af of de burgemeester beseft hoe belangrijk het is dat Twenteraad niet alleen een ontmoeting is, maar ook een afstemming van wat de raden willen met de Regio. Hij zegt wel dat de raden in contact met hun eigen college worden gesteld, maar dat college heeft in de Regio veel te weinig te vertellen, want dat komt gewoon terug met de boodschap: we hebben het geprobeerd maar het is niet gelukt. Ik vraag me af of er een goede balans is in de Regio. Die is volgens mij minder goed geworden, sinds het een collegeregeling is geworden. Ik ben benieuwd hoe de burgemeester daarover denkt. De heer GERRITSEN (burgemeester): Voorzitter! Ik ben het niet met de interrumpant eens.

Ik denk juist dat het feit dat het een collegeregeling is, de taakuitvoering van een college in de Regio beter te controleren is door relatie tussen raden en college, mits wij het snoeihout eromheen weghakken. En ja, we hebben het vaker gezegd, verlengd lokaal bestuur heeft altijd tot gevolg dat een deel van de bevoegdheid niet meer absoluut is. We hebben er allemaal, althans ik, een bloedhekel aan, omdat dit democratisch een draak is. Dus ja, je maakt jezelf ondergeschikt aan meerderheden alsje een minderheid bent. Juist daarom, maar daar kom ik straks nog even op, zitten er waarborgen in de stukken die nu voorliggen. Mevrouw VAN SAANE (D66): Voorzitter! Ik hoor onze burgemeester een aantal dingen zeggen die volgens mij niet aan de orde zijn en ook niet de bedoeling zijn. Twenteraad is informerend en niet besluitvormend. Niemand beweert dat Twenteraad iets beter doet dan R 2106548

16

raden. Twenteraad bestaat uit 348 raadsleden bij elkaar geharkt. Het enige wat wij doen is informerende bijeenkomsten houden, bijvoorbeeld over de GGD of over de lobby. Die informatie is wel degelijk heel belangrijk om individuele raadsleden in hun eigen raad in positie te brengen. Twenteraad is informeel, heeft geen bepaalde functie, maar is informerend. Twenteraad is niet besluitvormend of wat dan ook. Ik weet niet meer wat de burgemeester net allemaal zei, maar dat ging een kant op waarvan ik dacht: dat is Twenteraad niet. De VOORZITTER: Mevrouw Van Saane, ik ga u toch onderbreken, want dit is meer een beschouwing of betoog. Die mag u bewaren voor de tweede termijn. Een interruptie bestaat uit een korte, bondige vraag. We zijn er redelijk coulant in. De heer GERRITSEN (burgemeester): Voorzitter! De interrupties lijken ernaar te neigen dat ik zeg dat er geen Twenteraad mag zijn. Het tegendeel is waar. Er mag zeker een Twenteraad zijn, alleen vinden wij, met anderen, dat die niet gefaciliteerd moet worden door de regionale instellingen die wij als bundeling van collegetaken bij elkaar brengen, juist om te voorkomen dat er een wildgroei plaatsvindt.

Dus als er raadsleden of griffies zijn die die handschoen oppakken en informatief op bepaalde momenten bij elkaar komen, is dat van harte toe te juichen, alleen niet op het scharnierpunt van regionale instellingen, omdat we hebben gezegd dat wij die instellingen, die ambtelijke organisatie, willen benutten voorde sociaaleconomische samenwerking en in de andere GR voor de gezondheidssamenwerking. Dus de vergelijking met de andere diensten die straks bij de Gezondheids GR verblijven -dat zijn op dit moment Kennispunt Twente en Samen 14 - is deels het resultaat van gesprekken die daarover zijn gevoerd, heb ik in het politiek beraad uiteengezet, omdat Samen 14 op het vlak van Zorg voor twaalf gemeenten een wezenlijke rol vervult. De andere twee hebben gezegd Hellendoorn heeft zich daarbij aangesloten -dat dit met een gescheiden boekhouding moet. Kennispunt is een belangrijk kennisinstelling, ook voorde colleges van Twente, waarom wij hebben gezegd dat die een uitzondering mag zijn. Dat zijn belangrijke instituten die de veertien gemeenten voor hun rekening willen blijven nemen, mits herkenbaar in de boeken van de nieuwe Gezondheids GR. Ik ben blij dat de heer Zielman content is over de manier waarop we de samenwerking van de drie O's vormgeven. Daar ben ikzelf ook heel content mee, ook met de steun die Democraten.Nu daarmee uitspreekt voor het pad dat we lopen.

Dit gaat niet om burgemeesters, wethouders of raadsleden, maar om de welvaart en het welzijn van de mensen in Twente. Dit gaat om banen, om relaties met onderwijsinstellingen, met opleidingsinstituten, met ondernemers die werkgelegenheid bieden. Laten we voor ogen houden dat gemeenten geen werkgelegenheid bieden, behoudens aan onze medewerkers. Werkgelegenheid wordt geboden door het ondernemerschap, door onderwijsinstellingen die noviteiten uitvinden en die in de markt zetten met ondernemers. Daar zit economische vooruitgang voor onze regio in. Dat is de reden waarom wij de rechtstreekse samenwerking met die andere twee O's toejuichen in Twente Board. In de richting van mevrouw Pol zeg ik, ik heb het dit al even gezegd, dat ik hoop dat als er wordt gezegd dat de rol van de raad in principe in de Gemeentewet staat, ze dat letterlijk moet willen lezen. Het principe is dat de rol van de raad gewaarborgd is inde Gemeentewet. Dat wordt door iedereen gehuldigd. Hier gaat het niet om bevoegdheden van de raad die worden overgedragen aan de Regio, maar bevoegdheden van het college die we deels in verplichte samenwerking, de GGD-taken, en deels in vrijwillige samenwerking, de sociaaleconomische samenwerking, bij elkaar brengen.

Ik wil bij deze raad echt niet de indruk achterlaten, en ik hoop dat dit ook in andere raden van Twente niet het geval zal zijn, dat hier iets weggemoffeld wordt. In tegendeel, ik blijf het benadrukken en ik heb dit ook vorig jaar bij de begroting en in andere separate politiek beraden al benadrukt, dat de raden meer in staat moeten worden gesteld om rechtstreeks hun portefeuillehouder Volksgezondheid, hun portefeuillehouder Algemeen Bestuur, hun portefeuillehouder Recreatie en Toerisme of EZ aan te spreken in de gemeenteraad. Daar hoort het debat plaats te vinden. Ik hoop dat dit meer dan het geval was, zal gaan gebeuren. Ik weet het, ik ben er overigens een van de exponenten van, dat de gemeente Almelo zeer zelfbewust is in die rol en ik hoop dat dit ook zo blijft. En in reactie op de woorden van de heer Hummels, de Regio wordt dus niet iets alleen maar van colleges. Dat is namelijk al zo. Regio R 2106548

17

Twente is iets van colleges. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Mooi verhaal, maar het punt van de fractie van Forum voor Rechts is dat we continu zien dat er een duidelijke rol aan de raad toebedeeld had kunnen worden. De reden waarom de fractie van Forum voor Rechts nog steeds zal tegenstemmen is dat de rol van de raad er telkens uitgefilterd wordt. We hebben hierover de vorige keer al een heel betoog gehouden en Forum van Rechts zal er vanaf nu iedere keer strikt in zijn en er telkens op hameren dat de rol van de raad in deze voorstellen zichtbaar moet zijn. Die wordt wel degelijk weggemoffeld. Een mooi verhaal, maar ik koop het dus niet. De VOORZITTER: Dit is meer een statement dan een echte interruptie. De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): Mevrouw de voorzitter! De burgemeester doet alsof ik niet op de hoogte ben van de Regio, door mij te vertellen dat de Regio van het college is en niet wordt. Ik heb dat meegemaakt, maar ik vraag mij af of hij voldoende kan beoordelen hoe deze daarvoor functioneerde en hoe nu en wat zijn opvattingen daarover zijn. Ik heb niet het idee dat dit een verbetering is. De VOORZITTER: De burgemeester kan dat volgens mij prima beoordelen, wantin die periode was hij politiek actief in deze regio.

De heer GERRITSEN (burgemeester): In de tijd dat ik nog een piepjong raadslid van de gemeente Wierden was, was de heer Hummels al een wat ouder raadslid van de gemeente Almelo. Dat is hij nog steeds. Ikken die periode. Ik heb met 300 raadsleden op 't Huisbeek gezeten. Ik heb besturen op niveau 1 en 2 en staatssecretaris Van de Vondervoort meegemaakt. Ik heb de provincie Twente en alle aanlopen daarnaartoe meegemaakt. En ik zal van mijn hart geen moordkuil maken: dat was een Poolse landdag waar Twente een slechte dienst mee bewezen is, waarde besluitvorming tot nul gereduceerd was. En deze samenwerking, waarover we nu na een aantal jaren met elkaar delibereren, waarin we soms ook een beetje knokken en waarin Almelo soms zeer recalcitrant is geweest, de samenwerking die nu op het punt staat geboren te worden, die drie O's, daarvoor durf ik mijn hand in het vuur te steken. Dit is een doeltreffender manier van samenwerken voorde sociaaleconomischewelvaart en het welzijn in onze regio, dan het gepalaver van de toenmalige Twentse parlementen — ik zal niet zeggen de huidige — die in het leven waren geroepen. Dat leidde tot niets. Daarover kunnen we van mening verschillen, maar dat is mijn opvatting en herinnering aan die periode in de jaren negentig die ik zeer actief in Twentse samenwerking heb meegemaakt.

Overigens ben ik ook lid geweest van het dagelijks bestuur van de oude Regio Twente. Ik ben voorzitter van een portefeuille-overleg Milieu geweest in die oude Regio Twente. En in niets is de gewenste situatie die we nu voor ogen hebben te vergelijken met toen, anders dan dat ik als portefeuillehouder en burgemeester in een Twentse gemeente van mening ben dat dit een absolute verbetering gaat worden voorde mensen die aan onze zorg zijn toevertrouwd. Het gaat er dus niet om, om het frame te blijven naleven dat dit iets is van wegmoffelen en bij de raden weghouden. Ik zal de laatste zijn die wegloopt voor mijn verantwoordelijkheid jegens mijn eigen gemeenteraad. Ik geloof in ons bestel, ik geloof in het democratische systeem. Maar mijn eigen gemeenteraad moet me daar gewoon op aanspreken; zo hoort het te zijn. Er is dus geen sprake van vrij spel voor colleges. Er is sprake van het doelmatig inrichten van taken die we eigenlijk zelf zouden willen doen, maar waarvan het gemeenschappelijke belang van dien aard is dat het college dit samen, ook met anderen, wil doen. Ik ben blij met de aanvang van het betoog van de heer De Vries. Hij zegt: laten we dit nou maar omarmen. Hij zegt ook dat het eigenlijk wel jammer is dat het er toch wel van komt. Dat vind ik wat fatalistisch, want je kunt dit ook omarmen met het gevoel datje daar de goede dingen mee doet.

Maar dit is een afweging die de PvdA-fractie in haar stemgedrag zelf tot uitdrukking moet brengen. Hij signaleert terecht op de website van Twente Board dat deze zich richt op de versterking van de arbeidsmarkt, op het verstevigen van de positie van mensen die nu een achterstand hebben in hun opleiding, hun vakkundigheid. In die drie O's samenwerking kunnen R 2106548

18

we ons best doen om ervoor te zorgen dat deze mensen zich een leven lang kunnen ontwikkelen. Juist daarin, in dat soort fenomenen, bijvoorbeeld het Twents Fonds voor Vakmanschap, de realisatie van bedrijventerreinen, van het binnenhalen van goede bedrijvigheid, het zoeken naar innovaties met bijvoorbeeld de UT of Saxion, de maakindustrie waar het Mbo, het ROC van Twente mensen voor levert, zit de kracht van de Twentse economische samenwerking. Formeel is het antwoord op de feitelijke vraag of Twente Board als stichting en als aandeelhouder van Twente Board Development nieuwe rechtspersonen kan oprichten ja, maar ik heb al gezegd dat dit natuurlijk wel in een politiek constellatie gebeurt. Als de veertien financiers, die de gemeenten zijn, met die € 9,01 tot de ontdekking komen dat zulke bewegingen leiden tot uitzetting van de begroting of het herleven van de bloemkool die we geknipt hebben, zal niemand het in zijn hoofd halen om van die formele bevoegdheid, van die academische bevoegdheid, gebruikte maken. Hoe andere gemeenten in het zienswijze proces zitten —dit was ook een vraag — weet ik op dit moment niet, want wij zijn de eersten die de zienswijzen formeel bij de gemeenteraad inbrengen. De zienswijzeperiode loopt nog even. De Twentse colleges zijn gevraagd om uiterlijk 16 maart a.s. te laten weten of zij instemmen met wat voorligt.

Op 16 maart hebben we nog een raadsvergadering. We hadden geen bewegingsruimte meer als wij dan de raad een uitspraak zouden willen laten doen over de zienswijze. Dat is de reden dat we met de cyclus van een maand in Almelo vooraan in de rij staan. De heer Van Marle heeft gezegd, ik zeg hem dat graag na, dat Regio Twente echt kan afslanken. Dat is het punt dat ik even maakte bij het betoog van de heer Teeuw. Dat moet er dan nog wel van komen. Want waar ik buitengewoon enthousiast ben over wat er vanavond aan de raad wordt voorgelegd, ben ik diametraal tegenovergesteld somber over wat momenteel nog onderhandenwerk is, de totstandkoming van een Gezondheids GR waarin wij de GGD, Veilig Thuis Twente, de OZJT en Samen 14 willen gaan onderbrengen, waarin wij Kennispunt Twente nog een plek toedichten, maar waarin wij ook bewegingen zien om een separate GR op te richten, waar het gaat om bijvoorbeeld de recreatieparken, 't Rutbeek, 't Huisbeek en 't Lage Veld, de recreatieve voorzieningen. Dat er een apart portefeuillehouderoverleg voorde vrijetijdseconomie moet blijven, dat er een artikel in de nieuwe GR moet waarin staat dat andere samenwerkingen ook nog onder dak gebracht zouden kunnen worden bij de GGD, dat is voor ons college, en gelukkig naar ik heb begrepen ook in een aantal andere colleges, een gruwel; Iaat ik dat woord maar huiselijk gebruiken.

Omdat we daarmee willens en wetens de deur openzetten, na het afslanken van die Regio, naar het opnieuw binnenhalen, onder dak brengen, hosten van samenwerkingen die oncontroleerbaar zijn. Waarover we als gemeente Almelo voortdurend hebben gezegd: daarop willen wij het slot hebben. Wij willen met elkaar vastleggen: dit doen we samen, als we meer willen gaan doen, doen we dat bij eenparigheid van stemmen en andere dingen doen we niet. Dat is, ik zeg het maar in het Engels, the story of Twente, want zo gaat het eigenlijk al veertig tot vijftig jaar in dit gewest. We hopen dat met deze nieuwe GR dicht te timmeren. Die komt nog, die is nu niet aan de orde. Eerlijk gezegd moet ik daar nu niet te ver over doorgaan, maar ik kijk met grote bezorgdheid naar hoe dat proces zich voltrekt. Ik hoop dat de heer Van Marte gelijk zal krijgen en Regio Twente echt gaat afslanken. Dat is niet leuk voorde mensen die misschien geloven dat we in Twente alles samen moeten doen, maar het is wel goed voor onze inwoners, die weten dat hun gemeentebesturen doelmatig te werk gaan. De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): De burgemeester zei dat er misschien nog een GR bij komt. Ik herhaal misschien een vraag of opmerking.

Is hij niet bang dat we zo meteen ik weet niet hoeveel verschillende GR's hebben op onderwerp? We kunnen dan inderdaad zeggen dat de Regio ontmanteld kan worden, maar als daarvoor allerlei GR's in de plaats komen, schieten we er niet veel mee op, vrees ik. Wat is de opvatting van de burgemeester hierover? De heer GERRITSEN (burgemeester): Voorzitter! Die geef ik net ten beste. Als het aan ons ligt, is er straks nog maar één GR, de Gezondheids GR van Twente. Dat is de huidige Regio Twente. Die wordt omgebouwd, want daar blijft de GGD in achter. Veilig Thuis Twente, OZJT/Samen 14 worden daarin ondergebracht met een gescheiden boekhouding, omdat niet iedereen daaraan meedoet. Kennispunt Twente ook en that's it. Daarnaast hebben wij een R 2106548

19

bestuurlijke overeenkomst sociaaleconomischestructuurversterking, waarlangs wij invloed hebben op de sociaaleconomische samenwerking. Als het aan het college van Almelo ligt en aan deze burgemeester, dan is dat het. Ik schetste net de situatie dat er ook stromingen in Twente zijn die eigenlijk een aparte GR voor de recreatieve voorzieningen willen en eigenlijk ook nog wel een portefeuillehoudersoverleg vrije tijdseconomie. Dat is ons een doorn in het oog. Als we een bepaling in die nieuwe GR willen —dat is het belangrijkst, dat we er nog wel meer bij kunnen gaan doen —dan geef ik u op een briefje — ik wil geen profeet zijn —dat we over drie jaar op hetzelfde punt zijn waar we drie jaar geleden stonden. De heer VAN MARLE (CDA): Voorzitter! Als ik de portefeuillehouder zo hoor, word ik een beetje huiverig. Ik stel me voor dat we een scheidslijn moeten trekken tussen Stichting Twente Board en de samenwerking met de drie O's. Ik vind dat belangrijker dan een GR. Ik word huiverig als ik de portefeuillehouder hoor praten over wat achterblijft in de GR en wat daar eventueel naartoe wordt geschoven. Zijn er geen harde afspraken over gemaakt? De heer GERRITSEN (burgemeester): In onze ogen wel. Ik vraag uw begrip ervoor dat vooral die gesprekken die we daarover hebben soms de kameraadschappelijke beslotenheid wat handiger is.

We zien bij een aantal uitwerkingen toch wat licht tussen wat wordt uitgewerkt en wat is afgesproken. Dat zijn op dit moment alleen nog maar uitwerkingen, want dit voorstel is nu niet aan de orde. Die discussie vindt nu in een aantal gesprekken plaats. Wij komen daar separaat over te spreken, want op enig moment zal het AB van Regio Twente daarover voorstellen uitbrengen. Daar moet de raad opnieuw zijn zienswijze op afgeven. Dan komen we daarover natuurlijk in dit gremium te spreken. Wij geloven heilig in die sociaaleconomische samenwerking. Wat we met Twente Board doen, is in de ogen van het college voortreffelijk. Dat is de reden dat we accepteren dat we dat even uit elkaar trekken. We hadden heel balorig kunnen zeggen dat we een packages deal willen waarin alles zit. Maar wij vinden ook dat die Twente Board nu eindelijk een keer van start moet omwille van de Twentse werkgelegenheid, de Twentse economie, de Twentse ondernemers en de Twentse onderzoeksinstellingen. Daarvoor hebben we die regiodeal gesloten. Dat is vanavond aan de orde. De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): Hoe denkt de burgemeester over het verwerken van alles wat er nu op het gebied van toerisme en recreatie gebeurt als dit niet in een nieuwe GR gebeurt? Als hij dat af wil stoten, vrees ik het ergste. De heer GERRITSEN (burgemeester): Dat hoort in het bestuurlijke overleg dat we vanavond op tafel hebben.

Daar horen ook de vrijetijds-economische vraagstukken besproken te worden. We hebben er vanuit Almelo voor gepleit om dat bestuurlijke overleg niet te laten bestaan uit met name genoemde bestuurders, maar uit een afvaardiging van veertien colleges. Er zitten colleges aan tafel, dus als het gaat over recreatie en toerisme zal de portefeuillehouder Recreatie en Toerisme daar zitten, gaat het over zaken die van algemeen bestuurlijk belang zijn, zal ik daar zijn, gaat het over zaken die financiële effecten hebben, dan zitten daar de wethouders Financiën aan tafel, juist om de slagkracht en flexibiliteit bij die colleges en in die gemeentelijke samenwerking te bevorderen. Daar hoort het thuis en als het aan ons ligt niet in nog een aparte GR waarin dit besproken wordt, want dan creëer je opnieuw wildgroei. De heer St~teler heeft een heel mooi adagium uitgesproken: "Een sterke regio is goed voor Almelo." Ja, Iaat er geen twijfel over bestaan dat Almelo gelooft in een goede regionale samenwerking in Twente. We Iaden weleens de verdenking op ons dat wij wat dat betreft het slechtste jongetje van de klas zijn, de Alleingang willen, maar dat willen wij niet.

Wij geloven dat het nodig is, zelfs voor de grootste van onze gemeenten, om samen te werken als het gaat om sociaaleconomischestructuurversterking, het aan het werk helpen en houden van onze inwoners en het scholen van onze jongeren. Dat is van belang en red je niet alleen. Wij vinden dat we, als we dit doen, dat doelmatig en efficiënt moeten doen en moeten toewerken naar een transparant systeem waarin we overheidsgeld besteden, waarin het geld dat de raad uit de schatkist van de gemeente ter beschikking stelt, zijn doel treft. Het omgekeerde wat de heer Stóteler noemde is ook waar: "Een sterk Almelo is goed voorde regio." Een sterk Tubbergen is ook goed voorde regio, een sterk Losser ook. Dit is een R 2106548

20

federatief verband van veertien gemeenten die allemaal hun kracht moeten gebruiken om het in Twente goed te laten gaan, want dan is het andersom ook waar. ik vind dit mooie woorden die ik graag als afdronk van deze discussie zou willen bewaren. Wat hij over de nieuwe gezichten heeft gezegd, heb ik in het politiek beraad ook al genoemd. Er moet een rooster van aftreden zijn. We moeten voorkomen dat het een naar binnen gerichte club wordt van mensen die hun eigen positie beschermen. Dat is de reden waarom wij, waar het gaat om de gemeentelijke vertegenwoordigingen, in Twente hebben afgesproken dat er een roulerend lidmaatschap in zit, dat alle gemeenten van Twente niet in termijnen van tien jaar, maar relatief sneller aan de beurt zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor Twente Board. Voor bijvoorbeeld de drie onderwijsinstellingen is dat natuurlijk wat ingewikkelder, want ze hebben drie zetels. Dat zijn telkens de drie grote instellingen: het ROC, Saxion en de Universiteit Twente. Maar we onderkennen het feit dat de verscheidenheid van gemeenten niet altijd dezelfde verscheidenheid is die bijvoorbeeld bij de onderwijsinstellingen kan plaatsvinden. Ik ben het met de heer St~teler eens dat we moeten toezien op vers bloed. Dat is voor alle organisaties van belang, voor onze organisatie, maar ook voor Twente Board als organisatie.

De VOORZITTER: Zoudt u uw bespiegeling kunnen geven op het amendement en de motie, want dat is wellicht behulpzaam voorde tweede termijn? De heer GERRITSEN (burgemeester): Het amendement maakt deel uit van de zienswijze van de raad. Ik verzet me niet tegen wat in het amendement is besloten, namelijk erop toe te zien dat de schuur bij het huis blijft passen, dat die niet onnodig gaat groeien, ondanks alle waarborgen die we hebben via die € 9,01 of andere bedragen: de begroting. Ik vind dit een verstandige en goede zienswijze. Ik begrijp het sentiment achter de motie, zeker van mevrouw Van Saane die actief is in Twenteraad. Ze is een beetje buiten de orde in dit verband, maar ik ontraad de motie en roep de raad op om juist het college dicht op de huid te zitten in deze raadzaal en niet via een Twenteraad. Mevrouw VAN SAANE (D66): Een van de laatste opmerkingen van de burgemeester was: "niet op de huid zitten via een Twenteraad." Dat is totaal niet aan de orde. Twenteraadsleden zijn door de raad gevraagd via een raadsbesluit. Via die Twenteraad zitten we niemand op de huid. Via die Twenteraad informeren wij alleen maar en brengen wij mede-raadsleden in een goede positie door hen te informeren en te vertellen wat eraan de hand is. Meer niet. Wij doen niet aan meningsvorming of aan besluitvorming: totaal niet. Ik heb hier dingen gehoord waar ik mij totaal niet in kan vinden.

Ik ben onder de indruk van het verhaal van de burgemeester, want dat kan hij als geen ander, maar ik kan helaas niet met hem meedenken. Ik vind het erg jammer dat erop deze manier op gereageerd wordt. Meer kan ik er niet over zeggen, helaas. Aan de orde is de stemmin over het voorstel, amendement 1 en motie 2. De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): Voorzitter! In al mijn enthousiasme leek ik te vertellen hoe ik wilde stemmen, maar dat was meer mijn opvatting over de instelling van Twente Board en niet zozeer over het indienen van een zienswijze. Dat maakt het wat complex. De heer DE VRIES (PvdA): Voorzitter! We zullen het amendementen de motie steunen. De heer MAKKINGA (VVD): Voorzitter! Wij zijn voor het amendement en voor het voorstel. We hebben er alle vertrouwen in dat we genoeg feeling houden bij deze nieuwe opzet. Die is belangrijk voorde economische structuurverbinding in de regio en de verbetering daarvan. We hebben alle vertrouwen in de toezeggingen die zijn gedaan over de medezeggenschap van ondernemers, ook de kleine. Wij hebben er vertrouwen in dat dit een nieuwe werkwijze wordt en steunen de burgemeester hierin. Mevrouw VAN SAANE (D66): We voegen hier graag aan toe dat de betrokkenheid van de R 2106548

21

raden volgens ons niet groot genoeg is. Hierna wordt digitaal gestemd over het amendement 1, waarna de voorzitter constateert dat het is aangenomen met 28 tegen 5 stemmen. Voor het amendement hebben gestemd de aanwezige leden van de fracties van CDA, Christenunie, Democraten.Nu, Forum voor Rechts, Lokaal Almelo Samen, Leefbaar Almelo, PVA, PvdA, PVV, SP en VVD. Tegen het amendement hebben gestemd de leden van de fracties van D66, GroenLinks en Lijst Cete. Hierna wordt digitaal gestemd over het geamendeerde raadsvoorstel, waarna de voorzitter constateert dat het is aangenomen met 32 stemmen tegen 1 stem. Voor het geamendeerde raadsvoorstel hebben gestemd de aanwezige leden van de fracties van CDA, Christenunie, Democraten.Nu, GroenLinks, D66, Lijst fete, Lokaal Almelo Samen, Leefbaar Almelo, PVA, PvdA, PVV, SP en VVD. Tegen het geamendeerde raadsvoorstel heeft gestemd het lid van de fractie van Forum voor Rechts. Hierna wordt digitaal gestemd over motie 2, waarna de voorzitter constateert dat de motie is verworpen met 12 tegen 21 stemmen. Voorde motie hebben gestemd de leden van de fracties van D66, GroenLinks, Leefbaar Almelo, Lijst fete, PVA, PvdA en SP, alsmede één lid van de fractie van Lokaal Almelo Samen.

Tegen de motie hebben gestemd de aanwezige leden van de fracties van CDA, Christenunie, Democraten.Nu, Forum voor Rechts, PVV en VVD, alsmede vier leden van de fractie van Lokaal Almelo Samen. Daarop schorst de voorzitter de vergadering. Na heropening van de vergadering stelt de voorzitter aan de orde: 8. Vaststelling exploitatiebegroting ontwikkeling Noorderes (R 2006446). De VOORZITTER: Dames en heren! De burgemeester heeft bij het vaststellen van de agenda abusievelijk niet expliciet vermeld dat dit een hamerstuk is. Ik begrijp dat mevrouw Pol voornemens was dit van hamerstuk naar bespreekstuk te brengen. Wij zijn wat dat betreft coulant. Ik geef haar het woord. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Ik heb een vraag over de bouwclaim. Er wordt aan gerefereerd dat er het een en ander gebeurt en dat er een bouwclaim wordt +~elas~ ingelost. Als raadslid ben ik benieuwd wat zo'n bouwclaim is die doorverkocht wordt of die de gemeente verstrekt. Hoe werkt dat? In dit geval is een bouwclaim kennelijk onderdeel van dit raadsvoorstel en de reden waarom een en ander gebeurt. Ik wil graag weten hoe zo'n bouwclaim ontstaat en hoe zich dat ontwikkelt. De heer LANGZUS (wethouder): Voorzitter! Een bouwclaim was in het verleden een veelvuldig voorkomend fenomeen. Ook in Almelo is er in de jaren tot en met 2012-2014 veelvuldig gebruik van gemaakt.

Dat zag vooral op grote ontwikkelingen, waarbij ontwikkelende partijen, bouwers, werden uitgenodigd om posities in te nemen in gebieden, of ze namen posities in, omdat ze een kansrijke ontwikkeling zagen. Vervolgens leverden ze de grond terug aan de gemeente, bijvoorbeeld in Waterrijk. Die zorgde dan dat het gebied bouwrijp werd. De ontwikkelaar kreeg in plaats van die grond een zogenaamde bouwclaim, het recht om een x-aantal huizen te bouwen. Dat werd contractueel vastgelegd. Het vervallen van Waterrijk leidde ertoe dater heel veel bouwclaims of niet in te vullen contracten boven water kwamen. Successievelijk werken we die nu weg, door bouwers die vroegtijdig het rechtop een bouwclaim hebben gestuit om te voorkomen dat die zou vervallen, het recht te geven een x-aantal huizen te bouwen op heren der in de stad te ontwikkelen locaties. Ze betalen daarvoor de volledige en normale grondprijs en ze dienen te delen inde R 2106548

22

ontwikkelkosten. Dus wat dat aangaat is er niets aan de hand. Dit ziet toe op rechten die in het verleden bij de bouwer lagen en overgenomen zijn door de gemeente met de belofte dat ze voldoende woningen in gebieden zouden kunnen neerzetten. Dat werken we nu weg. Als mevrouw Pol er meer van wil weten, mijn collega Van Rees weet er nog iets meer van. We zijn altijd bereid om daarover bilateraal het gesprek te voeren, zodat mevrouw Pol echt alle ins en outs weet van het fenomeen bouwclaim. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Het is zeker niet de bedoeling dat ik een cursus bouwclaims krijg. Als ik het goed begrijp, is er grond terug geleverd en heeft de gemeente nog een leveringsplicht om grond te leveren met een bouwbestemming. Ik zie de wethouder knikken. Ik had al zo'n vermoeden. Hiermee is mijn vraag naar genoegen beantwoord. Hierna wordt digitaal gestemd over het voorstel, waarna de voorzitter constateert dat het met algemene (33) stemmen is aangenomen. 9. Motie Drive-Thru Stemstraat. De heer ZIELMAN (Democraten.nu~: Voorzitter! Ik zal het kort houden. Op 17 maart a.s. zijn de Tweede Kamerverkiezingen. Het zal u niet ontgaan zijn dat we midden ineen pandemie zitten. We hebben getracht om mensen die zich er niet fijn bij voelen om in een stemlokaal hun stem uit te brengen, tegemoet te komen met deze motie.

Ik begrijp dat sommige raadsleden op het antwoord van de portefeuillehouder wachten, voordat zij een standpunt zullen innemen. De motie luidt als volgt. "Motie. Drive-Thru Stemstraat. De raad van de gemeente Almelo, in vergadering bijeen d.d. 16 februari 2021, constaterende dat - er 17 maart Tweede Kamer verkiezingen zijn; - we te maken hebben met een pandemie van ongekende omvang, overwegende dat - het coronavirus in maart waarschijnlijk nog steeds door Nederland gaat; - de verspreiding van het coronavirus in de buitenlucht minder snel plaats zal vinden; - veel gemeenten inmiddels van zo veel mogelijk van hun stembureaus voorde verkiezingen van maart 2021 een 'drive-thru stemstraat' willen maken, waarbij mensen in hun auto blijven zitten; de vrees bestaat dat veel inwoners hun stemrecht niet zullen benutten door angst gebouwen te betreden; - het om die reden de voorkeur zou hebben een veilig alternatief te creëren, verzoekt het college van B&W om - stembureaus te beoordelen op hun mogelijkheid om (in hun omgeving) een 'drivethru stemstraat' te realiseren; - binnen 14 dagen na heden de raad te rapporteren over de geschikte locaties middels raadsbrief; - zo spoedig mogelijk aan te vangen met inrichten van locaties die geschikt zijn bevonden om als drive-thru stemstraat te fungeren, en gaat over tot de orde van de dag." De motie is ondertekend door de fracties van Democraten.Nu,

PVV, Groen Links en Leefbaar Almelo. De heer GERRITSEN (burgemeester): Voorzitter! Laat ik vooropstellen dat het college de motie buitengewoon sympathiek vindt als instrument om de opkomst van kiezers te bevorderen. Dat is blijkbaar de intentie van de indieners, de fracties van Democraten.Nu, PVV, GroenLinks en Leefbaar Almelo. Het is belangrijken ons allemaal aangelegen dat zo veel mogelijk mensen op 15, 16 en 17 maart hun stem gaan uitbrengen. Het is een belangrijk R 2106548

23

moment, wezenlijk voor het burgerschap in ons land, waarop mensen gebruik maken van hun grondrecht om de algemeen vertegenwoordigende organen van onze staat te kunnen kiezen. In die zin is het initiatief en de gedachte die erachter zit alleen maarte steunen. Alleen, er zijn wel enkele praktische problemen Er wordt een onderzoek gevraagd, maar ik kan vooruitlopen op de uitkomsten van dat onderzoek. In de eerste plaats, even kort, in de overweging wordt gezegd dat veel gemeenten inmiddels zo veel mogelijk van hun stembureaus een drive-thru stemstraat hebben gemaakt. Dat is niet helemaal correct. Er zijn gemeenten die dat doen, maar dat zijn er nog steeds niet echt heel extreem veel. We zien wel dat een aantal gemeenten in ieder geval één drive-thru stemstraat onderzoekt, maar niet zo veel mogelijk van hun stembureaus. Waar lopen we in praktische zin tegenaan als we aan deze motie tegemoet willen komen? We lopen aan tegen het feit dat er veel aandacht moet zijn voorde bemensing van onze stembureaus. Voor een drive-thru stemstraat is extra personeel nodig, zoals verkeersregelaars, vooral ook omdat we verwachten dat zo'n drive-thru stemstraat voor mensen ook een beetje een uitje is, omdat zij dat apart vinden. Er zullen dus veel mensen gebruik van willen maken. Dat kan leiden tot verkeersproblemen bij mensen die wachten tot ze erin kunnen en hun stem kunnen uitbrengen.

We hebben navraag gedaan bij de gemeente Vught, waar bij de herindelingsverkiezingen in november vorig jaar een drive-thru stemstraat is gebruikt. Het kostte niet weinig, alleen al voor het stembureau € 10.000 om dat mogelijk te maken. Dat had te maken met de coronamaatregelen, de veiligheid van mensen en het voorkomen van het inademen van uitlaatgassen van auto's -een belangrijk punt. Een vraag die we zullen tegenkomen is hoe we omgaan met passagiers die in zo'n auto zitten. Het uitbrengen van een stem, het stemgeheim, het feit dat je eigenlijk maar met één persoon in een stemhokje mag, dient ertoe om te waarborgen dat mensen niet gedwongen worden om hun stem op een bepaalde kandidaat uit te brengen. Als twee mensen in een auto aan komen rijden, is dat niet te waarborgen. We weten niet in hoeverre daar de vrijwilligheid en het geheim voorde kiezer gewaarborgd zijn. In de Kieskring Zwolle, waartoe de gemeente Almelo behoort, zullen 32 lijsten aan de verkiezingen deelnemen. Dat maakt het stembiljet heel groot. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat in een auto op schoot zo'n stembiljet ontvouwen kan worden en er gestemd kan worden met behoud van het stemgeheim en het biljet weer dichtgevouwen kan worden? Kunnen we een plankje uitreiken waar mensen op kunnen leunen? Dat kan, maar dan moeten we dat plankje elke keer ontsmetten.

Dat klinkt wat kinderachtig en het lijkt alsof ik nu allemaal beren op de weg projecteer, maar het heeft nogal wat haken en ogen om een drive-thru stemstraat mogelijk te maken. Tot slot. Stel dat het onderzoek succesvol is en we het gaan doen, is de uitvoeringstermijn echt veel te kort. Wij moeten, dat is een wettelijke plicht, uiterlijk op 1 maart a.s. aan de kiezers bekendmaken waar er in onze gemeente gestemd kan worden. Dit betekent dat we dit in anderhalve week tijd op orde moeten brengen. Dus ook dat lukt niet. Dat neemt niet weg dat het van groot belang is om de kiezer, zeker de hedendaagse kiezer, zo veel mogelijk de mogelijkheid te bieden om te gaan stemmen. Ik doe aan de hand van deze motie de toezegging om voorde raadsverkiezingen, een volgende verkiezing, de optie van een drivethru stemstraat te onderzoeken, los van de omstandigheden waarin we op dat moment verkeren, het hangt er ook van af of er dan nog coronabeperkingen zijn. Ik kan het onderzoek nu doen, maar ik zie niet dat dit materieel effect zal hebben dat er bij de komende Tweede Kamerverkiezingen op deze manier kan worden gestemd. De heer CETE (Lijst fete): Voorzitter! Misschien gaat de heer Zielman hieraan consequenties verbinden. Zou dat niet handig zijn? De VOORZITTER: Hij heeft zich niet gemeld als spreker. Ik ga ervan uit dat hij het zal melden als hij hieraan consequenties wil verbinden.

Ik ga er ook van uit dat hij belangstellend is naar reacties van collega's uit de raad. Ik zie hem instemmend knikken. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Voor mij is deze motie lastig. Ze is sympathiek en heeft natuurlijk een goede insteek. De intenties zijn mooi, maar het belangrijkste R 2106548

24

voor mij om tegen te stemmen is, dat ik op geen enkele manier zie hoe de geheimhouding kan worden bewaakt. Er zijn in het verleden genoeg discussies geweest over mogelijk twee mensen in het stemhokje en onder welke uitzonderingen dat dan mogelijk moet zijn, om verkiezingsfraude uit te sluiten. Daarnaast, we gaan dagelijks naar de winkel en ik kan tig andere dingen bedenken waar we met elkaar samenzijn. Dat gebeurt ook. Met name vanwege de geheimhouding, maar ook de aspecten die zojuist zijn aangedragen, zal ik niet voor deze motie stemmen. De heer ST~TELER (PVV): Voorzitter! De PVV-fractie is een van de mede-indieners van deze motie. Dit is natuurlijk een fantastisch idee. De burgemeester noemt het sympathieken dat is allemaal leuken aardig. Maar ik kan alleen maar voor de PVV-fractie spreken als ik zeg dat wij geen moties indienen om sympathiek gevonden te worden. Wij dienen moties in om ideeën in te brengen en ze uitgevoerd te krijgen. De burgemeester noemt het onmogelijk, omdat het te kort dag is. Ik vraag de burgemeester er wat praktischer naar te kijken. Op dit moment liggen alle partytenten nietverhuurd ergens op de schappen. Huur twee partytenten met een grote in- en uitgang waar een auto kan in- en uitrijden. Een aparte tent kan op het ene deel van de parkeerplaats worden gezet bij bijvoorbeeld Intratuin.

Daar kan een auto inrijden die vervolgens een half rondje kan rijden. Dan rijdt hij de andere tent in om vervolgens het stemformulier te droppen. De parkeerplaatsen en de partytenten zijn leeg. Dat hoeft helemaal niet zo heel veel geld te kosten. Ook die plankjes zijn mogelijk, zou het al een praktisch probleem zijn om inde auto zo'n formulier in te vullen. Er kan een oppakplaats voor worden geregeld waar iemand bij kan staan. De persoon kan inde auto dat plankje meenemen, kan het formulier aanpakken, invullen, in die andere tent het formulier inleveren en het plankje weer inleveren. Vervolgens gaat een persoon even met het spuitbusje over die plankjes en legt ze weer op de oppakplaats. Zo heel erg moeilijk is het niet. Dat moet toch echt voor 1 maart te organiseren zijn. In verband met de geheimhouding en om zonder last of ruggenspraak te stemmen, kan worden voorgeschreven dat men alleen in de auto moet zitten. Dat kan in een advertentie worden gezet: Iet op, u mag alleen maar stemmen als u alleen in een auto zit. Mensen die forenzen en van het werk terugkomen en bijvoorbeeld langs Intratuin rijden, kunnen vanaf de Singel al zien welke rij auto's er staat en of het zin heeft om aan te sluiten. Het gaat om drie dagen, dus ze kunnen over drie dagen besluiten of ze daar gaan stemmen of niet.

Volgens mij is het praktisch allemaal niet zo onmogelijk als de burgemeester doet voorkomen. Ik vind het een fantastisch idee om de opkomst te verhogen, waardoor mensen die kwetsbaar zijn binnen hun veilige eigen omgeving, waarvan ook de auto deel uitmaakt, hun stem uit kunnen brengen. De heer WIERTZ (D66): Voorzitter! Ook wij vinden het een sympathiek idee. Er zitten echter allerlei haken en ogen aan. Meerdere sprekers en de burgemeester hebben dit uitgelegd. Hoe wordt het stemgeheim gewaarborgd? Als er meerdere mensen in zo'n auto zitten, kan dat niet. Ik herinner me de verkiezingen in Amerika afgelopen november en daar was het stemmen in de auto in Texas behoorlijk populair. Dan ben je er misschien niet met één stembureau. Als we dan horen dat het tot €10.000 per stembureau zal kosten, gaat dit redelijk in de papieren lopen voor onze gemeente. Wat dat betreft zie ik er niet zo veel in. Eerlijk gezegd snap ik niet waarom de indieners niet gewoon een vraag aan het college hebben gesteld of dit mogelijk zou zijn of niet, in plaats van direct een motie in te dienen. De heer BUITENWEG (Groen Links): Voorzitter! We hebben de motie mede ingediend, omdat we dit een goed idee vinden en mensen zo veel mogelijk de kans moeten krijgen om te gaan stemmen op een voor hen veilige manier. Dit is daar één van.

Ik denk dat de burgemeester zijn licht nog een keer goed bij andere gemeenten moet opsteken. Op internet staan aardig wat drive-thru stemstraten. Die gemeenten hebben dit serieus opgepakt en sommige hebben dit al uitgevoerd, zoals de burgemeester zei. Tilburg, Nijmegen, Enschede en Utrecht staan erbij. Ik denk dat daar kennis is op te halen hoe zij dit aanpakken. Misschien zijn er kant en klare draaiboeken. Om meteen te zeggen "sympathiek, maar wij gaan dat niet doen," vind ik jammer.

R 2106548

25

De heer VAN MARLE (CDA): Voorzitter! Gehoord hebbend de praktische problemen die door de burgemeester te berde zijn gebracht - en die wij als CDA-fractie overigens grotendeels ook zelf al hadden bedacht -zullen wij tegen deze motie stemmen. De heer STOTELER (PVV): De heer Van Marle noemt de praktische problemen van de burgemeester, maar hij noemt niet de praktische oplossingen van de PVV-fractie. Kan hij daarop reflecteren? De heer VAN MARLE (CDA): Voorzitter! De praktische problemen zijn van meer importantie dan de praktische oplossingen. Daarom blijven we op ons standpunt staan om tegen deze motie te stemmen. De heer BETE (Lijst fete): Voorzitter! We kunnen ook zeggen: laten we Harold Asbroek bellen en laten we McDonald's drie dagen afhuren met hun McDrive-gedoe, dan kunnen de mensen hun stembiljet bij het ene raampje afhalen en bij het volgende inleveren. Maar ik denk dat de uitleg van de burgemeester klip en klaar is. Als ik het goed begrijp, zegt de burgemeester: als we twee tot drie maanden de tijd hadden en de meerderheid van de raad wil dit, at your service. Dan had de burgemeester het heel graag willen doen. € 10.000 is voor mij geen reden om het niet te doen. Democratie is democratie. De redenen die de burgemeester heeft opgesomd, zijn voor mij echter geldige redenen. Dus ik ga niet mee met de motie.

En als men naar McDonald's kan rijden voor een McDrive, kan men net zo goed uitstappen en naar binnen gaan om daar een hamburgertje te halen, om dat voorbeeld te gebruiken. Ik zal de motie niet steunen. De heer DE OLDE (PVA): Wij waren in eerste instantie van plan om voor te stemmen, maarde burgemeester heeft ons overtuigd met zijn argumenten om toch maar tegen te stemmen. De heer ZIELMAN (Democraten.nu): Voorzitter! Bedankt voor het antwoord van de burgemeester en de reacties van mijn collega-raadsleden. Ik ben enigszins teleurgesteld in zowel het antwoord van de burgemeester als de reacties van diverse raadsleden. Hier wordt gesproken over wat niet kan, maar kijk vooral naar wat wél kan, zoals collega St~teler zei. Iedereen zegt dat stemgeheim, stemgeheim is. Stemgeheim is in het geval van briefstemmen, dat door de overheid is ingesteld, ook niet te waarborgen. Alsje een machtiging afgeeft om een ander voor jou te laten stemmen, is dat stemgeheim ook niet gewaarborgd. Wat dat betreft, kan het drive-thru stemmen ook worden aangepast. Er zijn gemeenten die de mogelijkheid bieden om voor het stemhokje te stoppen om vervolgens in het hokje te stemmen om vervolgens door te rijden et cetera. Dan kan men zelfs met meerdere mensen in een auto zitten. Nogmaals, ik bespeur dat dit op voorhand al wordt afgewezen.

Ik begrijp dat het kort dag is, maar desnoods was er één grote drive-thru teststraat ingericht om te kijken of dit lukt. Daarmee komt het college al tegemoet aan een hele groep mensen die niet fysiek naar een stemhokje willen. Maar om dit op voorhand af te schieten, vind ik erg jammer. Het is nog niet onderzocht, wat de portefeuillehouder zelf ook zegt. Ik kijk even naar de mede-indieners, maar ik stel voorde motie instemming te laten brengen. De heer CETE (Lijst fete): Voorzitter! De heer Zielman trekt heel veel in twijfel, ook de machtiging van stemmen. Ik raad hem aan om naar zijn landelijke partij te gaan —zijn fractievoorzitter heeft de afgelopen jaren geflirt met heel veel landelijke partijen — om de wetgeving aan te passen, in plaats van met een motie hier alles ter discussie te brengen. Dit is een statement, maar als hij reageert, zou ik dat prachtig vinden. De heer ZIELMAN (Democraten.nu): Voorzitter! Ik hoor steeds hetzelfde riedeltje van de heer fete als het gaat om de Tweede Kamer en dit punt daar inbrengen. Wij zíjn een lokale partij en wij hebben dit met de initiatiefnemers opgepakt, omdat wij echt denken dat we hiermee tegemoet kunnen komen aan een groep stemmers die nu misschien niet gaat stemmen. Ik hoor graag dat de heer Cete zijn standpunt daarop ent, en niet allerlei zaken erbij haalt. R 2106548

26

De heer BETE (Lijst Cete): Voorzitter! Alsje de wet- en regelgeving ter discussie stelt en zegt dat een machtiging niet veilig is, kun je van een collega verwachten dat die dit ter discussie stelt. Het is een klassiek verhaal van Democraten.Nu. De heer ZIELMAN (Democraten.nu): Voorzitter! Het blijft op deze manier een ja/neespelletje. Iktrek op geen enkele manier het democratisch gehalte van de verkiezingen in twijfel; dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd dat stemmen per brief ook nieuw is en datje daar ook veel van kunt vinden, maar dat het nadeel van het stemmen per brief geen reden hoeft te zijn om het niet te doen. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Het is heel simpel. Forum voor Rechts is ook niet voor het stemmen per brief, maar dat is kennelijk wettelijk toegestaan. Er wordt nu van Forum voor Rechts gevraagd of ze voor of tegen de motie is. Ik ben absoluut voor geheimhouding, gezien alle discussies die erin het verleden over zijn geweest. Ik blijf alleen al om die reden absoluut tegen. De VOORZITTER: Ik zie dit als een tweede termijn en geef anderen de gelegenheid in tweede termijn iets te zeggen. De heer ST~TELER (PVV): Voorzitter! Mogen wij een reactie vragen van de burgemeester op onze eerste termijn? Die heb ik nog niet gehoord. Ik heb hem een oplossing geboden voor dit idee en hoor graag hoe hij daartegen aankijkt.

Normaal is de volgorde dat de raad een eerste termijn heeft, daar komt een reactie op en daarop bouwt de raad zijn tweede termijn. Ik heb geen reactie op mijn eerste termijn en zou ik in mijn tweede termijn reageren op wat de burgemeester zou hebben gezegd. De VOORZITTER: Ik kom u tegemoet en geef eerst het woord aan de burgemeester en werk daarna de sprekersvolgorde af. De heer GERRITSEN (burgemeester): Mevrouw de voorzitter! Ik waarschuw inderdaad de heer St~teler en ook alle anderen om nooit uit te gaan van de dingen die ik niet gezegd heb. Ik ben blij dat ik nog even kan reageren op wat hij in eerste termijn heeft gezegd. Laten we vooropstellen dat er al heel veel maatregelen zijn genomen om de opkomst te bevorderen bij deze verkiezingen. Er zijn twee extra dagen om te stemmen. Het wettelijk minimum voor 15 en 16 maart is dat er ten minste vier stembureaus open zijn in Almelo. Wij openen op die dagen dertien stemlokalen. Op de verkiezingsdag zelf 36. Er is dus volop gelegenheid om te stemmen. De wetgever heeft het mogelijk gemaakt om in plaats van twee met drie machtigingen als kiezer bij het stembureau te verschijnen, zodat vier stemmen kunnen worden uitgebracht. Kiezers van 70 jaar of ouder hebben de mogelijkheid om per brief te stemmen. Die stem kan via de post, maar ook in persoon ingeleverd worden.

Er is dus een scala aan maatregelen om meer mensen naar de stembus te brengen. Ik heb in mijn eerste termijn gezegd dat ik geen principieel tegenstander ben van een drive-thru stemstraat, maar ik ben een principieel voorstander van het zorgvuldig regelen van het stemproces. Op geen enkel moment mag de integriteit van het stemproces ter discussie staan. En de tijd die wij nu nog hebben, dat is letterlijk een maand tot de dag van de verkiezingen, maakt het onmogelijk — ik heb net aangegeven waarom dit zo is — om een integer stemproces in zo'n drive-thru stemstraat op poten te zetten. Ik snap dat de heer St~teler het weergeeft als "met een paar tenten en dan red je het wel." De heer f ete zei dat we dan net zo goed naar de McDrive kunnen gaan. Dan krijgen we er misschien wel een hamburger bij. Het luistert echt nauw. Dit moet goed gebeuren. We hebben daar meer mensen nodig dan op een regulier stembureau. Ik noem maar even een voorbeeld, als we dit in het Stadslab gaan doen, het Indiëterrein in de oude fabriekshal, moeten we aan verwarming denken, ervoor zorgen dat uitlaatgassen worden afgevoerd, verkeer gaan regelen, het stemgeheim koesteren en voorkomen dat er pressie wordt uitgeoefend door degene die ook in de auto zit.

Wij zien op dit moment in de korte termijn die wij hebben te veel problemen om op te lossen, in relatie — dat is de keerzijde — tot de enorme hoeveelheid extra ruimte die er is om je stem uit te brengen. R 2106548

27

De proportionaliteit van hetgeen voorligt, zien wij nu niet. Als de motie wordt aangenomen, dan vraagt dat om een onderzoek. Ik geef nu al aan water in dat onderzoek zal komen te staan. De heer ST~TELER (PVV): Voorzitter! De bijdrage van de burgemeester verandert mijn tweede termijn. Niet dat ik nu tegen de motie ga stemmen, want ik blijf haar een goed idee vinden. Vooruitlopen op de resultaten daarvan wil ik ook nog niet doen. De proportionaliteit waarover de burgemeester spreekt, begrijp ik heel goed. Op de derde dag zijn 36 stemlokalen open, op de andere dagen 13. Er zijn heel wat ervaren stembureaumedewerkers die dus de andere twee dagen over zijn. Daar moet wat mee te doen zijn. Ik volg tot op zekere hoogte het betoog van de burgemeester, maar toch blijf ik een drive-thru stemstraat een mooie aanvulling vinden op de reeds uitgebreide stemmogelijkheden die we nu hebben. De heer WIERTZ (D66): Ik heb niet zo heel veel toe te voegen aan de eerste termijn. Waar de motie om vraagt, heeft niet veel zin. Dat horen we nu van de burgemeester, want het college weet wat de uitkomst van zo'n onderzoek zal zijn. We zullen tegen deze motie stemmen. De heer BUITENWEG (GroenLinks): Ik kan de burgemeester volgen en snap ook dat er problemen te tackelen zijn, ook wel grote problemen.

Maar hij zou kunnen toezeggen dat hij bij andere gemeenten te rade gaat en wat draaiboeken gaat opvragen om te kijken wat er wel kan. Hij zegt meteen dat hij weet wat eruit het onderzoek komt. Dat vind ik een vreemde gang van zaken. De VOORZITTER: Ik heb uit het antwoord van de burgemeester begrepen dat bij verschillende gemeenten draaiboeken zijn opgevraagd, maar dit terzijde. De heer BETE (Lijst fete): Voorzitter! De burgemeester is klip en klaar. Nu niet en misschien in de toekomst wel, zegt hij, als dit in de toekomst nodig is. Ik hoop van niet. Het is nu te kort dag, het hoeft niet. De VOORZITTER: De portefeuillehouder wil interrumperen, om te voorkomen dat het beeld blijft hangen dat alleen de gemeente Vught geconsulteerd is. De heer GERRITSEN (burgemeester): Voorzitter! Dank voor die gelegenheid. Ik zou het vervelend vinden als het beeld blijft hangen dat wij ons hier niet in verdiept hebben. Wij hebben in Rotterdam, Brunssum, Oldebroek, Harderwijk, Vught, Rotterdam en Eindhoven ons licht opgestoken. Wij hebben wel degelijk ook in andere gemeenten gekeken. Ik zeg niet dat het niet kan, alleen is de tijd te kortom dit op een zorgvuldige manier, op een integer stemproces gericht, vorm te geven. Hierna wordt digitaal gestemd over de motie, waarna de voorzitter constateert dat ze is verworpen met 7 tegen 26 stemmen.

Voorde motie hebben gestemd de leden van de fracties van Democraten.Nu, GroenLinks, Leefbaar Almelo en PVV. Tegen de motie hebben gestemd de aanwezige leden van de fracties van CDA, Christenunie, D66, Forum voor Rechts, Lokaal Almelo Samen, Lijst Cete, PVA, PvdA, SP en VVD. Sluiting. De VOORZITTER: Dames en heren! Daarmee zijn we aan het eind van de beraadslagingen gekomen. Normaal gesproken sluit de burgemeester af, maar in dit geval doe ik dat. Ik wens u allen nog een prettige avond en dank u voor het overleg. De VOORZITTER sluit hierna, te 22.30 uur, de vergadering.

R 2106548

2$

Gewijzigd vastgesteld door de gemeenteraad van Almelo in zijn vergadering van 13 april 2027, De griffier,

De voórzitter,

drs. C.M. Steenbergen

A.J. Gerritsen

R 2106548

~~

29