20250701 RKA - aanbiedingsbrief-twentse samenwerking

nauwelijks of geen diepgaand gesprek plaatsvindt over regionale

transparant is.

samenwerking en hoe deze bijdraagt aan de lokale opgaven en ambities, terwijl dat toch de belangrijkste reden is dat je als

Daarom bevelen we de colleges aan om jaarlijks via de P&C-

gemeente samenwerkt.

cyclus niet alleen inzicht te geven in de formele samen­ werkings­­verbanden, de zogeheten verbonden partijen, maar ook

Daarom bevelen wij de raden aan om met hun colleges

in de informele samenwerkings­verbanden. Geef daarbij ook aan

het gesprek aan te gaan over de belangrijkste regionale

wat het doel en de taken van de samenwerkings­verbanden zijn,

doelstellingen, de strategie om deze te realiseren, en over wat

welke besluiten er (al dan niet formeel) binnen deze verbanden

dit vraagt van de wisselwerking tussen raad en college. Leg

worden genomen, wat de budgetten en gemeentelijke bijdragen

dit vast in een ‘regionale agenda’ voor je eigen gemeente.

zijn, en wie de gemeente vertegenwoordigt. Het is niet wettelijk

Het gesprek tussen raad en college over samenwerking kan

verplicht om dit voor de informele samenwerkings­verbanden te

vervolgens (meer) plaatsvinden volgens deze agenda en minder

doen, maar volgens ons vormt het wel een minimale basis om

volgens de individuele samenwerkings­verbanden.

raadsleden goed in positie te brengen. Effectieve kaderstelling en controle is immers alleen mogelijk als een raadslid het

We benadrukken dat afspraken alleen niet voldoende zijn.

geheel kan overzien.

Het vraagt ook om een actieve en betrokken houding van zowel de raad als het college. Het is aan de raad om richting

Aanbeveling 2 aan de individuele gemeente­ raden: sta stil bij de vraag of in het algemeen extra inzet op samenwerking wenselijk is

de portefeuillehouders duidelijk te maken wat zij nodig heeft

We constateren dat raadsleden actiever betrokken willen zijn bij

het college om de raad hierin te ondersteunen en te begrijpen

de samenwerkings­verbanden die ze belangrijk vinden, maar ook

wat zij nodig heeft. Dit begint bij een ruimere interpretatie

dat de meeste raadsleden beperkt initiatief nemen om te weten

van de actieve informatieplicht dan we nu vaak zien, vooral

wat zich binnen de Twentse samenwerkings­verbanden afspeelt.

bij informele samenwerking. Dat betekent ons inziens niet

We realiseren ons dat extra aandacht besteden aan regionale

het verstrekken van zoveel mogelijk informatie, maar juist het

samenwerking makkelijker gezegd is dan gedaan.

actief nadenken over goede, behapbare en concrete informatie

om haar kaderstellende en controlerende rol goed te kunnen vervullen. Tegelijkertijd ligt er een verantwoordelijkheid bij

die raadsleden nodig hebben. Dit vereist een goed ontwikkelde Daarom bevelen we de raden aan om (informeel) stil te staan

politiek-bestuurlijke antenne, zodat raadsleden op het juiste

bij de vraag of extra inspanningen de moeite waard zijn. Alle

moment worden meegenomen in relevante ontwikkelingen.

manieren om de grip op samenwerking te versterken kosten immers tijd, en tijd is voor veel raadsleden schaars. Bij het

Deze aanbeveling werken we hierna verder uit.

gesprek hierover helpt het overzicht zoals genoemd onder

•

Aanbeveling 3a: stel een structureel kaderstellend en

de vorige aanbeveling. Dit maakt namelijk onder andere

controlerend debat in. We bevelen de raden en colleges aan

inzichtelijk welke inhoudelijke en financiële belangen gemoeid

om één of twee keer per jaar op gestructureerde wijze met

zijn met deelname aan de samenwerking.

de gehele raad en het gehele college in gesprek te gaan over (een deel van) de samenwerkingen en hoe deze bijdragen aan de lokale opgaven en ambities. •

Aanbeveling 3b: prioriteer en maak keuzes. We bevelen de raden en colleges aan om in de regionale agenda te prioriteren, keuzes te maken en er bewust voor te kiezen samenwerkingen veel of juist minder aandacht te geven, bijvoorbeeld door samenwerkings­verbanden te categoriseren naar de begrippen ‘chauffeur’, ‘bijrijder’ en ‘achterbank’. Op basis van die keuze kunnen tijd en aandacht bewust geprioriteerd worden.

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 32

gemeenteraden vastleggen welke wijze van sturing

Aanbeveling 4 aan de individuele gemeente­ raden en colleges: Bespreek dit rapport met de zittende raad en formuleer op basis daarvan een advies aan de nieuwe raad

gewenst is. Hieronder volgt een korte beschrijving van hoe

De gemeenteraadsverkiezingen vinden plaats in 2026, wat

de categorieën in de praktijk kunnen worden gebruikt:

betekent dat de zittende raad zich in de afrondende fase

• Chauffeur: De gemeenteraad neemt een zeer betrokken

van zijn periode bevindt. Het is daarom niet realistisch te

Hoe te categoriseren naar ‘chauffeur’, ‘bijrijder’ en ‘achterbank’ Aan de hand van deze drie categorieën kunnen

kaderstellende rol in bij de aansturing van het samen-

verwachten dat de zittende raad alle aanbevelingen nog voor

werkingsverband. De inbreng van de portefeuillehouder

de verkiezingen zal kunnen opvolgen. Daarom doen wij de

binnen het samenwerkingsverband wordt vooraf in de

volgende aanbevelingen:

raad afgestemd en relevante ontwikkelingen worden op

•

Wij bevelen aan om dit rapport vóór de verkiezingen te bespreken, maar de opvolging van de aanbevelingen over

vaste momenten met de raad gedeeld.

te laten aan de nieuwe raad. Het is daarbij wenselijk dat

• Bijrijder: De gemeenteraad is nauw betrokken bij het samenwerkingsverband, maar vult met name een actieve

de zittende raad de nieuwe raad hierover adviseert en de

controlerende rol in. Bij elke (belangrijke) stap wordt de

belangrijkste aandachtspunten benoemt.

raad door de portefeuillehouder op de hoogte gebracht.

•

Wij bevelen aan om dit rapport, samen met het advies van de zittende raad, op te nemen in het inwerkprogramma

• Achterbank: De gemeenteraad wordt door de portefeuillehouder op de hoogte gebracht via een piepjessysteem

van de nieuwe raad. De nieuwe raad kan hier vervolgens zo

wanneer er iets relevants te melden valt over een samen-

spoedig mogelijk na de verkiezingen over in gesprek. Dat

werkingsverband of wanneer er iets misgaat.

vereist ook een goede voorbereiding vanuit het college. •

Wij bevelen aan om vóór de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 uitvoering te geven aan de eerste aanbeveling. Op

•

Aanbeveling 3c: Maak expliciet welke informatie waarom

die manier beschikken de zittende raden over een actueel

nodig is. We bevelen de raden aan om hun informatie­

overzicht van de regionale samenwerkings­verbanden,

behoefte expliciet uit te spreken en duidelijk aan te geven

waarmee zij de nieuwe raden goed kunnen adviseren over

wat zij nodig hebben om goed te kunnen sturen. Deze

de verdere aanpak.

behoefte kan worden gekoppeld aan de eerdergenoemde categorisering. We benadrukken daarbij dat het opvragen van informatie ook verantwoordelijkheid met zich meebrengt; in de praktijk zien we namelijk regelmatig dat er wel veel informatie wordt gevraagd, maar dat hier vervolgens weinig mee gebeurt. •

Aanbeveling 3d: Verdeel onderling de aandacht. Gezien de relatief beperkte omvang van veel van de fracties en de groeiende hoeveelheid thema’s die op gemeenten afkomen, bevelen wij de raden aan om tijd en aandacht te ‘verdelen’ tussen raadsleden. Raadsleden letten dan ‘namens de anderen’ specifiek op een samenwerkingsverband, onder­ houden hierover het contact met het college en agenderen onderwerpen wanneer die voor de raad als geheel van belang zijn. Op die manier kost het raadsleden minder tijd om inhoudelijk goed op de hoogte te zijn. Er zijn verschillende manieren om de aandacht te verdelen tussen raadsleden. Individuele raadsleden kunnen worden gevraagd om op een specifiek samenwerkingsverband te letten, maar er kunnen ook duo’s worden gevormd. Denk aan een duo op basis van coalitie en oppositie, of op basis van een ervaren en een nieuw raadslid. Voorwaarde is dat binnen de raad sprake is van onderling vertrouwen.

Bijlagen

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 34

BIJLAGE 1

Overzicht van alle Twentse samenwerkingsverbanden Onderstaande lijst is een weergave van alle samenwerkings­verbanden in Twente die we hebben geïdentificeerd aan de hand van deskresearch en de input van de contactpersonen uit de gemeente. De strategische en/of beleidsmatige samenwerkingen waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen, hebben we uitgewerkt in een publiekewaardedriehoek (zie bijlage 3). Voor deze samenwerkings­verbanden hebben we ook in kaart gebracht welke gemeenten eraan deelnemen.

Haaksbergen

Hellendoorn

Hengelo

Hof van Twente

Losser

Rijssen-Holten

Oldenzaal

Tubbergen

Twenterand

Wierden





































































































Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente





























Bestuurlijk Overleg Wonen

Onbekend

Bestuurlijk Werkbedrijf Twente





























Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ





























EUREGIO























Havenbedrijf Twente







Leader Zuidwest-Twente





Omgevingsdienst Twente





Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente

Onbekend

Bestuurlijk Overleg Cultuurregio



Bestuurlijk Overleg Energy Board

Onbekend

Bestuurlijk Overleg Mobiliteit





Bestuurlijk Overleg Programmeren Bedrijventerreinen



Bestuurlijk Overleg Sociaal-Economische Structuurversterking (BOSS)

Borne

Samenwerkingsverband

Almelo

Dinkelland

Enschede

Strategische en/of beleidsmatige samenwerkingen waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen



Energiecoöperatie Noordoost-Twente



 





P10



























 

 



 













Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt

Onbekend

Portefeuillehoudersoverleg Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA)

























































Recreatieschap Twente





























Regionaal Bedrijventerrein Twente





RES Twente





























ROS Twente (ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente)





























Samen14





























SamenTwente





























Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf





























Twente Board





























Twents Waternet





























Twentse Koers





























Twentse Regietafel Asielinstroom (TRA)





























Veiligheidsregio Twente





























VNG Overijssel





























Wadinko

Onbekend

Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) (waaronder de gebiedsgerichte aanpakken)





73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 35

Uitvoeringssamenwerkingen of ambtelijke samenwerkingen waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen

Samenwerkingen van maximaal twee Twentse gemeenten

1. Bank Nederlandse Gemeenten

29. Bestuurlijk Overleg WoON

2. Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen en

30. De Veldkamp

Maatschappelijke Opvang regio Enschede 3. Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Almelo

28. Bedrijventerrein Enter-Rijssen ‘De Elsmoat’

31. Gebiedsanalyse/-verkenning Driene 32. Gebiedsanalyse/-verkenning Twekkelo 33. Gebiedsorganisatie Kennispark

4. Centrumgemeenteregeling Samenwerking ICT Hengelo

34. Groot Scholtenhagen

5. Cogas

35. Noaberkracht Dinkelland Tubbergen

6. Crematoria Twente

36. Onderhoud Enschede

7. CSV Amsterdam

37. Ontwikkelingsmaatschappij Zenkeldamshoek

8. Dimpact

38. Platform Stedelijke Ontwikkeling Enschede Hengelo

9. Energie voor Noordoost-Twente

39. Realisering en uitwerking plangebied Opbroek-Noord

10. Enexis

40. Spoorzone Hengelo-Enschede

11. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente)

41. Sportaal

12. Groene Metropool Twente

42. Sport Oldenzaal

13. IT Platform Twente

43. Sportbedrijf Almelo

14. Ontplooj

44. Stichting Noest

15. Renovatiedeal Twente

45. Stichting Participatie Noaberkracht

16. ROZ Hengelo

46. Stichting Werkprojecten Oldenzaal

17. ROVA Holding

47. Stichting Wsw Haaksbergen

18. Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en

48. Technology Base

Hengelo

49. Twentse Schouwburg

19. Sociale Recherche Twente

50. Warmtebedrijf Hengelo

20. Stadsbank Oost-Nederland

51. Warmtenetwerk Hengelo

21. Stichting Rekenkamer West-Twente

52. Zonnepark Oosterweilanden

22. SWB Midden-Twente

53. Zuiver Hof van Twente

23. Twence 24. Twentse Kracht

Samenwerking gemeenteraden

25. Twente Milieu

54. Samenwerking Twentse gemeenteraden (Twenteraad)

26. Varietas 27. Vitens

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 36

BIJLAGE 2

Aanpak en verantwoording Om de hoofdvraag en de deelvragen te kunnen beantwoorden

Publieke waarde

hebben we de volgende stappen gezet.

Wat is de doelstelling van de samenwerking? Wat zijn de taken en bevoegdheden van de samenwerking?

Stap 1. Opstellen toetsingskader

Organisatie (mensen, middelen, governance)

In het publiekewaardedenken, ontwikkeld door Mark

Juridische vorm samenwerking

Moore, wordt succes van samenwerkingen afgemeten aan de

Verplicht, semi-verplicht of vrijwillig

maatschappelijke meerwaarde die ze realiseren. Om publieke

Besluitvormings- en overlegstructuur samenwerking (onder andere

waarde te realiseren, werkt elke samenwerking vanuit een

samenstelling bestuur en stemverhoudingen)

waardedriehoek.

Omvang ambtelijke organisatie samenwerking Financiële omvang samenwerking

Deze waardedriehoek is opgebouwd uit drie elementen:

Legitimiteit

•

Inspraak van burgers en overige betrokkenen (hoe zijn inspraak en

Publieke waarde. Dit is een omschrijving van de maatschappelijke meerwaarde die een samenwerking wil

Informatievoorziening (waaruit bestaat de informatievoorziening)

bereiken. •

•

betrokkenheid georganiseerd)

Capaciteit. Dit zijn de mensen, middelen, processen

Verantwoording (op welke wijze wordt verantwoording afgelegd)

en structuren die nodig zijn om tot realisatie van

Zienswijzen (waarover kunnen raden een zienswijze indienen)

maatschappelijke meerwaarde te komen.

Evaluatie van de samenwerking (wordt de samenwerking geëvalueerd)

Legitimiteit. Daarmee wordt gedoeld op steun en draagvlak

Openbaarheid en vindbaarheid vergaderingen en besluiten (zijn

van de belangrijkste stakeholders voor de doelstellingen en het realiseren daarvan.

vergaderingen openbaar en online te volgen, en zijn besluiten vindbaar) Bijeenkomsten voor gemeenteraden (worden er bijeenkomsten voor raadsleden georganiseerd)

Stap 2. Onderzoek (documentstudie, casestudies, enquête en interviews)

Publieke waarde

Documentstudie We hebben ten eerste alle samenwerkings­verbanden binnen Twente geïdentificeerd. Deze lijst van samenwerkings­verbanden is te vinden in bijlage 1. Deze lijst hebben we opgesteld op basis van de paragrafen ‘Verbonden partijen’ van de begrotingen en jaarrekeningen van alle Twentse gemeenten. Deze lijst is vervolgens verder aangevuld met informele samenwerkings­ verbanden op basis van een internetsearch en input van de ambtelijke aanspreekpunten.

Legitimiteit

Capaciteit

Vervolgens hebben we voor 24 van de 33 strategische en beleidsmatige samenwerkings­verbanden een zogenoemde publiekewaardedriehoek opgesteld. Het doel hiervan is om

Wij hebben voor de strategische en beleidsmatige samen­

de Twentse gemeenteraden inzicht te geven in de afspraken

werkings­verbanden zo’n publiekewaardedriehoek opgesteld.

die zijn gemaakt met betrekking tot de drie elementen van

Daarmee wordt een deel van de onderzoeksvragen beantwoord.

de waardedriehoek. We baseren ons hierbij op informatie die

Daarnaast gebruiken we deze publiekewaarde­driehoek als

we hebben uitgevraagd bij de samenwerkings­verbanden en

kapstok voor onze bevindingen. De waardedriehoek hebben we

de ambtelijke aanspreekpunten vanuit de gemeenten voor dit

voor dit onderzoek als volgt geoperationaliseerd.

onderzoek. Waar mogelijk hebben we ook gebruikgemaakt van openbare informatie. Informatie die ontbreekt, hebben we de afgelopen maanden niet boven tafel kunnen krijgen. De publiekewaardedriehoeken zijn te vinden in bijlage 3.

Aantal raadsleden

Aantal collegeleden

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 37

83

58

25

Casus SamenTwente

79

55

24

Casus Twente Board

76

53

23

Casus BO Mobiliteit

72

50

22

Totaal aantal

mogelijk om een publiekewaardedriehoek op te stellen, omdat er geen/onvoldoende documentatie beschikbaar was. Casestudies Ter verdieping op de documentstudie hebben we casestudies uitgevoerd. Hiervoor hebben we drie samenwerkings­verbanden geselecteerd. Voor deze samenwerkings­verbanden hebben we niet alleen een publiekewaardedriehoek gemaakt; ook hebben we in kaart gebracht hoe de organisatie en de democratische controle in de praktijk functioneren.

respondenten

Voor 9 van de 33 samenwerkings­verbanden was het niet

Blok 1 Algemene vragen over Twentse samenwerking Blok 2

De casestudies zijn:

De enquête is ingevuld door raads- en collegeleden van alle

•

SamenTwente. Dit is een verplichte gemeenschappelijke

13 deelnemende gemeenten.61 Onderstaande tabel geeft een

regeling die zich richt op de thema’s ‘sociaal’ en

weergave van het aantal respondenten per organisatie.

‘gezondheid’. •

Twente Board. Dit is een niet-verplichte stichting die zich

Raadsleden

Collegeleden

Totaal

richt op sociaal-economische thema’s.

We hebben met deze keuze verscheidenheid in zowel vorm als

Almelo

7

2

9

inhoud aangebracht.

Borne

1

4

5

Dinkelland

5

5

10

Enquête raads- en collegeleden

Enschede

5

1

6

Raads- en collegeleden zijn gevraagd om individueel een

Haaksbergen

1

0

1

enquête in te vullen om zicht te krijgen op de ervaren

Hellendoorn

4

3

7

democratische legitimiteit van de Twentse samenwerking en

Hengelo

6

3

9

de betrokkenheid van raads- en collegeleden bij de individuele

Hof van Twente

3

3

6

samenwerkings­verbanden. Deze enquête is 83 keer ingevuld. 58

Losser

6

3

9

raadsleden hebben de enquête ingevuld en 25 collegeleden.

Oldenzaal

3

0

3

Rijssen-Holten

5

1

6

De vragenlijst bestond uit twee blokken met gesloten vragen.

Tubbergen

6

0

6

Het eerste blok bestond uit algemene vragen over de Twentse

Twenterand

6

0

6

samenwerking. Daarna volgde een tweede blok over een selectie

Totaal

58

25

83

•

Bestuurlijk Overleg Mobiliteit. Dit is een niet-verplichte afstemmingssamenwerking die zich richt op het thema ‘mobiliteit’.

60

van drie Twentse samenwerkings­verbanden die we ten behoeve van de casestudies dieper onderzoeken.

Ten slotte zijn de grafieken op de volgende paginaweergaven van: 1) of respondenten onderdeel zijn van de coalitie of

In volgende tabel vindt u een weergave van de precieze

oppositie, en 2) hoelang de respondent al raads- of collegelid is.

aantallen respondenten per onderdeel van de enquête en per type respondent.

60

Niet alle raads- en collegeleden hebben de enquête volledig voltooid. 83 respondenten hebben de gehele enquête voltooid. Voor de vragen over de casestudies is dat als volgt: SamenTwente 79 respondenten (55 raadsleden en 24 collegeleden); Twente Board 76 respondenten (53 raadsleden, 23 collegeleden), BO Mobiliteit 72 respondenten (50 raadsleden, 22 collegeleden). Alle uitkomsten van de enquête geven we weer in percentages.

61

Wierden maakt ook deel uit van de Regio Twente, maar neemt niet deel aan het onderzoek.

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 38

1%

Bijeenkomsten raadsleden In april 2025 hebben we twee bijeenkomsten met Twentse

14% 28%

Bent u onderdeel van de coalitie of oppositie?

Hoelang bent u raadsof collegelid?

16%

raadsleden georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten hebben 45%

we onze analyse en conclusies gepresenteerd en vooruitgeblikt op hoe de betrokkenheid bij de Twentse samenwerkings­ verbanden versterkt kan worden. Bij de bijeenkomst in Hengelo

71%

op 7 april waren 25 aanwezigen, waarvan 18 raadsleden. Bij 25%

de bijeenkomst in Rijssen-Holten van 14 april waren er 10 aanwezigen, waarvan 8 raadsleden.

Coalitie Oppositie Niet van toepassing

Eerste periode Tweede periode Derde periode Langer dan drie periodes

Rapport Onze bevindingen, analyse, conclusie en aanbevelingen zijn openomen in voorliggende rapportage. Deze baseren we op de

Interviews

resultaten van de documentstudie, de casestudies, de enquête

Om de documentstudie, casestudies en enquête te verdiepen

en de interviews.

hebben we de volgende interviews gehouden: •

een gesprek met twee gesprekspartners uit een kleine en een grote gemeente die een goed ‘overall’-beeld hebben van de Twentse samenwerking

•

één groepsgesprek met een afvaardiging van de griffiers van de Twentse gemeenten

•

één groepsgesprek met een afvaardiging van het presidium van de Twenteraad

•

verschillende casusgesprekken, met: -

BO Mobiliteit •

voorzitter bestuurlijk overleg gemeenten

•

wethouder bestuurlijk overleg

•

adviseur mobiliteit en ambtelijke voorbereiding voor het BO

-

-

SamenTwente •

voorzitter (algemeen bestuur)

•

directeur (dagelijks bestuur)

•

concerncontroller

Twente Board •

voorzitter

•

lid Twente Board

•

manager public affairs

•

directeur

•

secretaris

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 39

BIJLAGE 3

Uitwerking van de publiekewaarde-driehoeken Lijst met strategische en beleidsmatige samenwerkings­verbanden

De volgende samenwerkings­verbanden lijken aan de

In dit document werken we de publiekewaardedriehoeken uit

we geen of onvoldoende documentatie om een goede

voor de volgende strategische en beleidsmatige samenwerkings­

publiekewaardedriehoek op te kunnen stellen:

verbanden:

1. Bestuurlijk Overleg Energy Board

1. Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente

2. Bestuurlijk Overleg Programmeren Bedrijventerreinen

2. Bestuurlijk Overleg Cultuurregio

3. Bestuurlijk Overleg Wonen

3. Bestuurlijk Overleg Mobiliteit

4. Leader Zuidwest-Twente

4. Bestuurlijk Overleg Sociaal-Economische

5. Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt

Structuurversterking (BOSS) 5. Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente

eerdergenoemde criteria te voldoen, maar hiervoor hebben

6. Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) (waaronder de gebiedsgerichte aanpakken)

6. Bestuurlijk Werkbedrijf Twente

7. Samen14

7. Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ

8. Twents Waternet

8. Energiecoöperatie Noordoost-Twente

9. Wadinko

9. EUREGIO 10. Havenbedrijf Twente 11. Omgevingsdienst Twente 12. P10 13. Portefeuillehoudersoverleg Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA) 14. Recreatieschap Twente 15. Regionaal Bedrijventerrein Twente 16. RES Twente 17. ROS Twente 18. SamenTwente 19. Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf 20. Twente Board 21. Twentse Koers 22. Twentse Regietafel Asielinstroom (TRA) 23. Veiligheidsregio Twente 24. VNG Overijssel

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 40

Publiekewaardedriehoeken per samenwerking 1. Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente Publieke waarde Doelstelling

Het doel is door samenwerking in Kennispunt Twente het: 1. bieden van hoogwaardige stuurinformatie op het gebied van onderzoek en statistiek aan bestuur en management van gemeenten en andere overheden in de regio Twente, zodat de kwaliteit van de besluitvorming wordt verhoogd en de samenwerking tussen gemeenten en andere overheden toeneemt; onder ‘hoogwaardig’ wordt verstaan dat de informatie is voorzien van duiding en aansluit op actuele besluitvorming 2. breed inzetten van kennis en kunde (kwaliteiten van overgedragen medewerkers van deelnemers) en het ondersteunen van bestuurders bij lokale en regionale vraagstukken 3. vergroten van kwaliteit, effectiviteit en robuustheid in de dienstverlening 4. realiseren van een centraal aanspreekpunt voor externe partijen 5. realiseren van efficiencywinst door gestructureerde samenwerking, waarbij de bestemming van de efficiencywinst wordt bepaald door het bestuurdersoverleg.62

Taken en bevoegdheden

Het bestuurdersoverleg heeft de volgende taken: 1. het stellen van kaders en het bepalen van de koers van Kennispunt Twente 2. het vaststellen en/of goedkeuren van afspraken die met de gastheerorganisatie worden gemaakt 3. het vaststellen van het Bedrijfsplan Kennispunt Twente 2017-2020 4. het jaarlijks vaststellen van het onderzoeksjaarprogramma van Kennispunt Twente 5. het vaststellen van de begroting van Kennispunt Twente en het aanbieden hiervan aan de deelnemers 6. het vaststellen van de jaarrekening en het jaarverslag van Kennispunt Twente en het aanbieden hiervan aan de deelnemers 7. het doen van een voordracht voor toetreding van een nieuwe deelnemer 8. het houden van toezicht op het functioneren van Kennispunt Twente 9. het monitoren en bewaken van afspraken uit de bestuursovereenkomst.63

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking)

Mate van verplichting

Niet-verplicht

Deelnemende organisaties

Dit waren ten tijde van de Bestuursovereenkomst Kennispunt Twente 2017-2020 de gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo en een lid van het dagelijks bestuur van Regio Twente. De Regio Twente is opgeheven, maar de bestuursovereenkomst is niet geactualiseerd. De huidige stand van zaken is niet bij ons bekend.

Besluitvormings- en overlegstructuur

De actuele besluitvormings- en overlegstructuur is niet bij ons bekend.

Omvang ambtelijke organisatie

Dit is niet bij ons bekend.

Financiële omvang

Dit is niet bij ons bekend.

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Informatievoorziening aan raden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Openbaarheid en vindbaarheid vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden

62 63

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen. Dit is bij ons niet bekend.

Bestuursovereenkomst Kennispunt Twente 2017-2020 (artikel 2). Bewerkersovereenkomst behorend bij Bestuursovereenkomst Kennispunt Twente 2017-2020 (Artikel 7).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 41

2. Bestuurlijk Overleg Cultuurregio Publieke waarde Doelstelling

Cultuurregio Twente is een samenwerkingsverband van alle veertien Twentse gemeenten op het gebied van cultuur, gericht op het ontwikkelen en uitvoeren van een gezamenlijk uitvoeringsprogramma.64

Taken en bevoegdheden

De veertien Twentse gemeenten werken samen door periodiek te overleggen, door projecten te organiseren en door gezamenlijk op te trekken in de lobby.65

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Geen juridische vorm.

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

De veertien Twentse gemeenten.

Besluitvormings- en

Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college

overlegstructuur

hebben. Verder is hierover niets vastgelegd.

Omvang ambtelijke organisatie

Het bestuurlijk overleg heeft geen eigen zelfstandige organisatie. De volgende ambtelijke capaciteit is beschikbaar om het uitvoeringsprogramma uit te kunnen voeren: • aantal uur per week Enschede: 16 • aantal uur per week Hengelo, Almelo: 6 • aantal uur per week overige gemeenten: 2 Ambtelijke capaciteit per jaar (uitgaande van 40 werkweken per jaar): 2.000 uur.66

Financiële omvang

De financiële bijdrage bedraagt € 0,42 per inwoner per gemeente per jaar, voor een periode van zes jaar. Bijdrage in middelen voor de periode 2023-2028 in totaal (uitgaande van 42 cent per inwoner): € 1.597.470.67

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

Om de verbinding tussen overheid en het culturele veld te versterken, is er een ‘klankbordgroep cultureel veld’ ingesteld.68

Informatievoorziening aan raden

In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.

vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden

64 65 66 67 68

Dit is bij ons niet bekend.

Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028. Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 13). Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 8; p. 11). Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 11). Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 8).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 42

3. Bestuurlijk Overleg Mobiliteit Dit is een casestudie. Zie de uitgebreide uitwerking hiervan in bijlage 4. 4. Bestuurlijk Overleg Sociaal-Economische Structuurversterking (BOSS) Publieke waarde Doelstelling

Het BOSS is ingesteld voor (1) het voorbereiden, het afstemmen en het terugkoppelen van de inbreng van de gemeenten in het bestuur van de Twente Board, en (2) (de afstemming van) het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, de Europese Unie en andere (semi)overheden en hun organisaties ten behoeve van de sociaaleconomische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen.69

Taken en bevoegdheden

Het bestuurlijk overleg bespreekt in elk geval de volgende onderwerpen: • de koers van het BOSS en afstemming van de inbreng in het bestuur van de Twente Board • de terugkoppeling van de vergadering van het bestuur van de Twente Board • het bewaken van de naleving van deze bestuursovereenkomst • de financiële inbreng van de partijen van de Twente Board • het bespreken van kaderstellende nota’s • de jaarlijkse financiële verantwoording aan de bestuursorganen van de partijen • het voorbereiden van besluitvorming bij partijen ten aanzien van strategische samenwerkingen en allianties • het tijdig betrekken van de gemeenteraden.70 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het BOSS. Colleges blijven bevoegd gezag.

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking).71

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

De veertien Twentse gemeenten.

Besluitvormings- en

Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college

overlegstructuur

hebben. Voorzitter van het bestuurlijk overleg is de burgemeester van Enschede. Het BOSS is voornamelijk bedoeld om de publieke inbreng voor Twente Board vanuit de overheid (naast de andere twee O’s van Twente Board, onderwijs en ondernemers) vorm te geven. Ieder lid van het bestuurlijk overleg heeft één stem. Bij gewone besluiten geldt een gewone meerderheid van stemmen, waarbij die gewone meerderheid tevens minimaal de helft van de inwoners van Twente vertegenwoordigt. Besluiten over additionele middelen, zoals meerjarenplannen en investeringsagenda’s, worden unaniem genomen nadat deelnemers het voorgenomen besluit voor instemming aan hun raden hebben voorgelegd. Ook het besluit om andere onderwerpen te behandelen in het bestuurlijk overleg, wordt unaniem genomen. Het bestuurlijk overleg komt minimaal vier keer per jaar bijeen.72

Omvang ambtelijke organisatie

Het BOSS heeft geen eigen zelfstandige organisatie. Eén van de gemeentesecretarissen uit de kring van Twentse gemeentesecretarissen wordt door het bestuurlijk overleg aangewezen als coördinerend secretaris. Deze coördinerend secretaris verzorgt de voorbereiding van het bestuurlijk overleg, en wordt daarvoor bijgestaan door een ambtelijke werkgroep waarin van elke deelnemer een medewerker zitting heeft. Twee of meer colleges kunnen besluiten om gezamenlijk één medewerker aan te wijzen.73

Financiële omvang

Bij de start van de bestuursovereenkomst tot en met het jaar 2022 stelt elke deelnemer een bedrag van € 9,01 per inwoner per jaar beschikbaar. Met dit bedrag wordt voorzien in de kosten van de Twente Board‘development’ (personeel, huisvesting, materieel etc.) en in de financiering van projecten die bijdragen aan de Agenda van Twente. Anno 2025 is deze bijdrage door indexering gestegen tot € 10,36 per inwoner. Elke partij spant zich, voor zover nog nodig, ervoor in dat zijn raad voor de jaren 2023 en 2024 het daarvoor benodigde budget beschikbaar stelt.74 De hoogte van dit bedrag is niet bij ons bekend.

69 70 71 72 73 74

Bestuursovereenkomst Sociaal-Economische Structuurversterking Twente (artikel 3). Bestuursovereenkomst Sociaal-Economische Structuurversterking Twente (artikel 8). Bestuursovereenkomst SES Twente. Bestuursovereenkomst SES Twente (artikel 5; artikel 12). Bestuursovereenkomst SES Twente (artikel 7). Bestuursovereenkomst SES Twente (artikel 11).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 43

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

Afstemming vindt plaats tussen de colleges en er is geen inspraak/participatie van derden geweest.

Informatievoorziening aan raden

De jaarverslagen van Twente Board zijn uiterlijk 1 mei beschikbaar voor de gemeenteraden.75 Het is afhankelijk van de portefeuillehouders van de gemeenten die deelnemen aan het BOSS of informatie wordt gedeeld met de raad. Andere afspraken over de informatievoorziening aan raden zijn bij ons niet bekend.

Verantwoording aan raden

In de bestuursovereenkomst is hierover, afgezien van het bovenstaande, niets vastgelegd. Wel is een bijlage toegevoegd over de positie van de raad die integraal onderdeel uitmaakt van de bestuursovereenkomst. Daarin is afgesproken dat verantwoording loopt via de colleges. Het is afhankelijk van de portefeuillehouders van de gemeenten die deelnemen aan het BO of informatie wordt gedeeld met de raad.

Zienswijzen raden

Er worden geen zienswijzen gevraagd aan de raden. Alleen bij de start van het BOSS is een zienswijzeprocedure doorlopen.

Evaluatie

De deelnemers evalueren de bestuursovereenkomst vierjaarlijks.

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.

vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden

75

Dit is bij ons niet bekend.

Bestuursovereenkomst SES Twente (bijlage).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 44

5. Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente Publieke waarde Doelstelling

Deze samenwerking is ingesteld om uitvoering te geven aan de Twentse visie Sport en Bewegen.76

Taken en bevoegdheden

Behalve voor het ontwikkelen van de regionale visie op sport en bewegen, is de overlegstructuur bedoeld om elkaar te informeren over lokale ontwikkeling en het agenderen van specifieke vraagstukken op dit gebied. Deze kunnen mogelijk leiden tot nieuwe samenwerkingen of een bijstelling van de regionale visie.77 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente. Colleges blijven bevoegd gezag.

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Geen juridische vorm.

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

De veertien Twentse gemeenten.

Besluitvormings- en

Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college

overlegstructuur

hebben. Dit zijn de wethouders Sport. Daarnaast is er een bestuurlijke kerngroep die de bestuurlijke overleggen voorbereidt. Deze kerngroep bestaat uit vier wethouders, op roulatiebasis. In de regionale visie is niets vastgelegd over de wijze van besluitvorming. Wel is vastgelegd dat besluitvorming plaatsvindt over de regionale visie zelf en elke uitvoeringsagenda.78 Het bestuurlijk overleg komt minimaal vier keer per jaar bijeen.79

Omvang ambtelijke organisatie

Het bestuurlijk overleg heeft geen eigen zelfstandige organisatie. Voor de voorbereiding van het bestuurlijk overleg en de bestuurlijke kerngroep is er een ambtelijke werkgroep (van vier gemeenten op roulatiebasis) en een kerngroep.80 De samenstelling van deze overleggen is als volgt: • ambtelijke kerngroep: vier gemeenten op roulatiebasis • ambtelijk overleg: alle veertien gemeenten • bestuurlijke kerngroep: vier gemeenten op roulatiebasis • bestuurlijk overleg: alle veertien gemeenten. Voor de praktische uitvoering van het uitvoeringsprogramma wordt een trekker (programmamanager) aangesteld.

Financiële omvang

Het startbudget voor de Twentse Visie 2024-2027 is bij benadering € 291.737. De gemeentelijke bijdrage vanaf 2025 moet nog worden vastgesteld.81

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

Bij de bestuurlijke en ambtelijke overleggen worden standaard de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en SportNetwerk Overijssel (SNO) uitgenodigd. De adviseur Lokale Sport (NOC*NSF en POS) en een vertegenwoordiger van de provincie worden standaard uitgenodigd bij het ambtelijk overleg.82

Informatievoorziening aan raden

In de visie is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de visie is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de visie is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

Jaarlijks wordt het bestuurlijk overleg geïnformeerd over de totale voortgang van de uitvoering van de visie. Het is bij ons niet bekend door wie dat gebeurt. Op dat moment vindt ook een evaluatie en (indien nodig) bijstelling van de visie plaats. Eventuele nieuwe thema’s kunnen dan toegevoegd worden.83

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.

vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden

76 77 78 79 80 81 82 83

Dit is bij ons niet bekend.

Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 11). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 11). Twentse visie op Sport en bewegen 2024-2027 (p.12; p.15). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 16). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 15). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 14). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 11). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 12).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 45

6. Bestuurlijk Werkbedrijf Twente Publieke waarde Doelstelling

Het Bestuurlijk Werkbedrijf Twente is ingesteld om de arbeidsmarkt in Twente te versterken en extra banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking.84

Taken en bevoegdheden

Het werkbedrijf heeft de volgende taken: • afstemming, samenwerking en coördinatie voor de strategische arbeidsmarktagenda Twente en waar nodig het initiëren van nieuwe ontwikkelingen die de samenwerkingsagenda ondersteunen • ondersteuning en stimulering dat mensen met een arbeidsbeperking participeren op de arbeidsmarkt; het doet dit door zorg te dragen voor een effectieve uitvoering van de landelijke banenafspraak in Twente • ondersteuning en stimulering van de crisisdienstverlening; het doet dit door zorg te dragen voor een effectieve uitvoering van de crisisdienstverlening in Twente.85 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het Werkbedrijf. Colleges blijven bevoegd gezag.

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Afstemming: samenwerkingsovereenkomst (collegesamenwerking).86

Mate van verplichting

Semi-verplicht. De vorming van het regionale werkbedrijf is verankerd in de Invoeringswet Participatiewet.

Deelnemende organisaties

Het bestuurlijk werkbedrijf Twente is een netwerkorganisatie, een samenwerkingsverband tussen gemeenten (alle Twentse gemeenten), UWV, werkgevers (VNO-NCW), vakbonden (FNV) en beroepsonderwijs.

Besluitvormings- en

Het bestuur van het werkbedrijf wordt gevormd door de voorzitter (portefeuillehouder Enschede), de

overlegstructuur

vicevoorzitter (nader te bepalen door het bestuur) en een aantal vaste leden: vier portefeuillehouders namens de veertien Twentse gemeenten (exclusief Enschede), UWV, drie leden vanuit de werkgeversvertegenwoordiging, drie leden vanuit de werknemersvertegenwoordiging en drie leden vanuit het beroepsonderwijs. Wie dit precies zijn is niet bij ons bekend. Het bestuur heeft vooral een verbindende, coördinerende en regisserende rol, en een stimulerende rol voor de strategische arbeidsmarktagenda in het algemeen, en in het kader van de banenafspraak en de crisisdienstverlening een controlerende rol in het bijzonder. De deelnemers streven naar eigen zeggen naar consensus en complementariteit over de te nemen besluiten waarbij “de som meer is dan de afzonderlijke delen”. Het bestuur vergadert minimaal één keer per kwartaal.87

Omvang ambtelijke organisatie

Het werkbedrijf heeft geen eigen zelfstandige organisatie. Verder is er over de ambtelijk capaciteit niets vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst.

Financiële omvang

Elke deelnemer draagt zijn eigen kosten voor zover het de participatie in het bestuur en de ondersteuningsstructuur van het werkbedrijf betreft (zoals tijdsinzet ten behoeve van vergaderingen, de voorbereiding daarvan, reiskosten en deelname aan diverse activiteiten).88

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Informatievoorziening aan raden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

In het laatste kwartaal van 2022 wordt de werking van de samenwerkingsovereenkomst geëvalueerd. Indien nodig worden gemaakte afspraken gewijzigd of aangevuld.89

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.

vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden

84 85 86 87 88 89

Dit is bij ons niet bekend.

Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (inleiding). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 4). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente. Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 2 en 3). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 6). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 7).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 46

7. Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ Publieke waarde Doelstelling

Het Districtelijk Veiligheidsoverleg (DVO) en Platform IVZ is ingesteld om onderwerpen op het gebied van bestrijding van (ondermijnende) criminaliteit en overlast, bovenlokale veiligheidsvraagstukken en sociale veiligheid te bespreken. Het doel van het Platform IVZ is om structureel regionaal samen te werken op het gebied van sociale, integrale veiligheid. In het bijzonder houdt het Platform IVZ zich bezig met de integrale beleidsvoorbereiding en advisering van het DVO.90

Taken en bevoegdheden

Het DVO is informerend, opiniërend en afstemmend op de bovengenoemde onderwerpen. Het Platform IVZ voert de volgende diensten/taken uit: • werkzaamheden voor het dagelijks bestuur van VR Twente en DVO: - agendavoering, voorbereiding en afhandeling vergaderingen - rapportage/voortgang Platform IVZ aan DVO • werkzaamheden/organisatie van vergaderingen Platform IVZ: agendavoering, voorbereiding en afhandeling vergaderingen • projectopdrachten: - coördinatie, ontwikkeling, uitvoering van de projectopdrachten - regie op planning, financiën, communicatie • verwerving subsidies (voorbereiding en aanvraag) voor projecten • verbinding netwerk lokaal, districtelijk, eenheid Oost-Nederland en landelijk • organiseren opleidingen (cursussen, netwerken, lezingen, etc).91

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking).92

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

de veertien Twentse gemeenten politie Oost-Nederland, district Twente Openbaar Ministerie Oost-Nederland Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost-Nederland (RIEC ON) Zorg- en Veiligheidshuis Twente (VH Twente) Kenniscentrum Mensenhandel Twente (KMT) Veiligheidsregio Twente (VR Twente)

Besluitvormings- en

Er zijn twee overleggen: het DVO en het Platform IVZ. Het DVO is het bestuurlijk overleg dat wordt gevormd

overlegstructuur

door de burgemeesters in Twente, de politiedistrictschef en de hoofdofficier van justitie. De voorzitter van het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Twente zit het DVO voor. Het DVO heeft verder een dagelijks bestuur, dat wordt gevormd door de leden van het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Twente, de politiedistrictschef en de hoofdofficier van justitie. Dit dagelijks bestuur bereidt de vergaderingen van het DVO voor. In het DVO vindt geen besluitvorming plaats en het is zogezegd alleen informerend, opiniërend en afstemmend van aard. De vergaderingen van het DVO zijn gekoppeld aan de vergaderingen van het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Twente en vinden plaats met dezelfde frequentie.93

Omvang ambtelijke organisatie

Het DVO heeft geen eigen zelfstandige organisatie, maar wordt wel ambtelijk ondersteund door het Platform IVZ. Verder nemen alle betrokken partijen deel aan de platformbijeenkomsten en leveren zij capaciteit aan de expertgroepen.94

Financiële omvang

De deelnemende gemeenten dragen ieder jaarlijks € 0,30 per inwoner bij voor het Platform IVZ.95

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Informatievoorziening aan raden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen. In de bestuursovereenkomst staat wel

vergaderingen en besluiten

dat de vergaderingen van het DVO openbaar zijn, tenzij de vergadering besluit de deuren te sluiten.96

Bijeenkomsten raden

Dit is niet bij ons bekend.

90 91 92 93 94 95 96

Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 3; artikel 5). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 3; artikel 5). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ. Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 2-4). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 7-8). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 8). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 4).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 47

8. Energiecoöperatie Noordoost-Twente Publieke waarde Doelstelling

Energiecoöperatie Noordoost-Twente is ingesteld om lokaal energie op te wekken, fossiele-energieverbruik te beperken en het gebruik van duurzame energiebronnen te stimuleren.97

Taken en bevoegdheden

Energiecoöperatie Noordoost-Twente verwerft, exploiteert en richt één of meerdere duurzame productinstallaties op, en ondersteunt projecten op het gebied van duurzaamheid in brede zin, inclusief sociale duurzaamheid en het bestrijden van energiearmoede.98

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Zelfstandige organisatie: coöperatie.

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

Gemeenten Dinkelland, Losser, Tubbergen.

Besluitvormings- en

De coöperatie bestaat uit een algemene ledenvergadering en een bestuur.

overlegstructuur

De algemene ledenvergadering bestaat uit twee groepen leden die gelijkwaardig zijn. De eerste groep bestaat uit minimaal één en maximaal vier gemeenten in Noordoost-Twente. De tweede groep wordt gevormd door ‘Lokale Energie Initiatieven’ (een coöperatie van inwoners en ondernemers) die zich bezighouden met het opwekken van duurzame energie. De algemene ledenvergadering wordt gehouden binnen zes maanden na afloop van ieder boekjaar. Op de agenda staan onder andere het jaarverslag en de jaarrekening. Iedere groep leden heeft één stem. Besluiten worden genomen op basis van unanimiteit. Het bestuur bestaat uit maximaal drie leden uit de groep gemeenten (Dinkelland, Losser, Oldenzaal, Tubbergen) en drie leden vanuit de groep van de Lokale Energie Initiatieven. Het bestuur is belast met het besturen van de coöperatie en besluit bij unanimiteit van het aantal leden.99

Omvang organisatie

De organisatie bestaat uit één ingehuurde directeur/projectleider.

Financiële omvang

De gemeenten hebben in 2023 € 173.319 bijgedragen aan de coöperatie.100

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

Inspraak en participatie vindt plaats via de algemene ledenvergadering (zie hierboven).

Informatievoorziening aan raden

In de oprichtingsakte is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de oprichtingsakte is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de oprichtingsakte is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

In het raadsbesluit tot oprichting van de coöperatie was een van de beslispunten dat de raad in het tweede halfjaar van 2024 een evaluatie zou krijgen.

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.

vergaderingen en besluiten

De coöperatie heeft wel een eigen website, ecnot.nl. Hierop staan: projectplan, oprichtingsbesluit, oprichtingsakte.

Bijeenkomsten raden

97 98 99 100

Dit is bij ons niet bekend.

Oprichtingsakte Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (artikel 3). Oprichtingsakte Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (artikel 3). Oprichtingsakte Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (artikel 8; artikel 13-15; artikel 21; artikel 24). Jaarrapport 2023 Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (p. 7).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 48

9. EUREGIO Publieke waarde Doelstelling

EUREGIO is een samenwerkingsverband van Duitse en Nederlandse gemeenten, steden, (Land-)Kreise en waterschappen, en is ingesteld om de regionale grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen, te ondersteunen en te coördineren. Samenwerking vindt plaats op de volgende gebieden: a. communicatie, b. sociaal-culturele ontmoetingen, c. gezondheidszorg, d. scholing en opleiding, e. openbare veiligheid, f. hulpdiensten en rampenbestrijding, g. cultuur en sport, h. economische ontwikkeling, i. arbeidsmarkt en kwalificatie, j. innovatie en technologietransfer, k. recreatie en toerisme, l. agrarische ontwikkeling, m. ruimtelijke ordening, n. verkeer en vervoer, o. energie, p. natuur- en milieubescherming, q. afvalbeheer en r. waterbeheer.101

Taken en bevoegdheden

EUREGIO voert de volgende taken uit: • activiteiten ontwikkelen, programma’s en projecten voorbereiden en uitvoeren, financiële middelen aanvragen, in ontvangst nemen, daarover beschikken en aan derden doorgeven • bevorderen van de grensoverschrijdende afstemming en coördinatie tussen publiekrechtelijke instanties, overheden en maatschappelijke groeperingen • adviseren van leden, burgers, ondernemingen, samenwerkings­verbanden, overheden en andere organisaties over grensoverschrijdende aangelegenheden.102 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan EUREGIO. Colleges blijven bevoegd gezag.

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Zelfstandige organisatie: EUREGIO is een openbaar lichaam in de zin van artikel 3 van het Verdrag van Anholt.103 Voor EUREGIO is het Duits recht van toepassing.

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

In totaal 128 deelnemende gemeenten in Duitsland en Nederland, inclusief alle Twentse gemeenten.

Besluitvormings- en

EUREGIO heeft een ab, db en een EUREGIO-raad, waarin alle Twentse gemeenten vertegenwoordigd zijn.

overlegstructuur

Besluiten worden in de EUREGIO-organen genomen met een gewone meerderheid van stemmen. De vergadering van het ab bestaat uit vertegenwoordigers van de leden. Dit kunnen zowel collegeleden als raadsleden zijn. Afhankelijk van het bedrag van de contributie wordt een bepaald aantal vertegenwoordigers per aangesloten gemeente afgevaardigd. Elke vertegenwoordiger heeft één stem. Uit de leden van het ab wordt een voorzitter gekozen voor een periode van vier jaar. Er wordt aandacht besteed aan de wisselende verdeling van Nederlandse en Duitse voorzitters. De Twentse vertegenwoordigers in het ab zijn niet bij ons bekend. Tot de taken van het ab behoren onder andere het nemen van besluiten over de toelating van leden, het reglement van de gemeenschappelijke regeling, de wijziging van de statuten, de goedkeuring van de begroting en de jaarrekening van EUREGIO. Besluiten van het ab worden genomen op voorstel van de EUREGIO-raad. Het ab komt ten minste één keer per jaar, meestal in januari, bijeen. De EUREGIO-raad is het politieke orgaan van EUREGIO en bestaat uit 84 vertegenwoordigers, waarvan 42 Nederlandse vertegenwoordigers. De EUREGIO-raad fungeert als gemeenschappelijk overleg- en coördinatieorgaan voor principiële kwesties in het kader van de regionale grensoverschrijdende samenwerking, en heeft in het bijzonder de volgende taken en bevoegdheden: a.

verkiezing van de leden van het db, b. vorming en bezetting van eigen commissies en van thematische fora op ad-hocbasis, c. bevestiging van de aanstelling en ontslag van de directie in overeenstemming met het besluit van het db en d. voorbereiding van de besluiten van het ab (inclusief begroting). De verdeling van de 42 zetels tussen de Regio Achterhoek, de Regio Twente, de Nederlandse groep en de waterschappen wordt bepaald door de door hen betaalde lidmaatschapsbijdragen in verhouding tot het in totaal voor de Nederlandse zijde beschikbare aantal zetels. Twente heeft 23 zetels en vanuit Twente nemen zowel raadsleden, wethouders als burgemeesters deel. Het db bestaat uit elf bestuursleden: één voorzitter en tien gekozen bestuursleden. Het db heeft vijf Nederlandse bestuursleden. Drie bestuursleden komen uit Twente, namelijk de burgemeesters van Oldenzaal, Hengelo en Enschede.104

Omvang ambtelijke organisatie

Totale personele bezetting 2023: 39 fte.105

Financiële omvang

Totale baten 2023: € 5.462.000. Totale lasten 2023: € 5.335.892.106

101 102 103 104

Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 4). Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 4). GGR (artikel 3). Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 7-12; artikel 18); https://www.euregio.eu/wie-we-zijn/organisatie/euregio-raadsleden/ en https://www. euregio.eu/wie-we-zijn/organisatie/leden-dagelijks-bestuur/. 105 Jaarverslag 2023 (p. 6). 106 Jaarverslag 2023 (p. 6).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 49

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

In de regeling is hierover niets vastgelegd.

Informatievoorziening aan raden

In de regeling is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de regeling is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de regeling is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

In de regeling is hierover niets vastgelegd.

Openbaarheid en vindbaarheid

De vergaderingen van het ab en de EUREGIO-raad zijn in beginsel openbaar. Er kan worden besloten dat

vergaderingen en besluiten

de vergadering een besloten karakter heeft wanneer ten minste een vijfde deel van het aantal aanwezige stemgerechtigden hiertoe verzoekt of de voorzitter dit noodzakelijk vindt.107 De besluiten zijn niet vindbaar en de vergaderingen zijn niet online te volgen.

Bijeenkomsten raden

107

Dit is bij ons niet bekend.

Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 18).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 50

10. Havenbedrijf Twente Publieke waarde Doelstelling

Havenbedrijf Twente is ingesteld om een bijdrage te leveren aan de (ruimtelijk-)economische ontwikkelingen rond de Twentekanalen door het stimuleren van meer vervoer over het water, meer watergebonden bedrijvigheid en circulaire economie en energietransitie, en daarmee het bewerkstelligen van de economische verbreding van de havengebieden.108

Taken en bevoegdheden

Havenbedrijf Twente bundelt de kracht van logistiek Twente om de sector te versterken en te verduurzamen, en de Twentse economie te ondersteunen. Havenbedrijf Twente is een belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één.109 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan Havenbedrijf Twente. Colleges blijven bevoegd gezag.

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Afstemming: samenwerkingsovereenkomst (collegesamenwerking).110

Mate van verplichting

Niet-verplicht.

Deelnemende organisaties

Gemeenten Almelo, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Lochem

Besluitvormings- en

Er is een bestuur waarin vijf gemeenten één afgevaardigde uit het college hebben. De Twentse gemeenten die

overlegstructuur

deelnemen zijn Almelo, Hof van Twente, Hengelo, Enschede en Lochem. Deze leden hebben ieder één stem en besluiten worden genomen met een meerderheid van stemmen, waarbij minimaal twee derde van de partijen vertegenwoordigd is. Het bestuur neemt de volgende besluiten: • het vaststellen van de kaders (over onder andere het bedrijfsplan, de meerjarenvisie en het gezamenlijke uitvoeringsprogramma) en het bepalen van de koers van het Havenbedrijf Twente • het vaststellen van de jaarstukken (begroting en jaarrekening) • het bewaken van de naleving van de samenwerkingsovereenkomst • het vaststellen van de jaarlijkse inhoudelijke evaluatie en financiële verantwoording aan de besturen van de partijen • het bewerkstelligen van conflictoplossing • het voorbereiden van besluitvorming bij partijen ten aanzien van strategische samenwerkingen en allianties. Het bestuur komt minimaal twee keer per jaar bijeen.111

Omvang ambtelijke organisatie

2,8 fte voor havenmeesters en 1 fte voor de manager van het havenbedrijf.112 Nota bene: bij ons is niet bekend hoe de havenmeesters en de managers van het havenbedrijf betaald worden.

Financiële omvang

Op jaarbasis 5.500 euro voor boekhoudkundige ondersteuning.113

Legitimiteit Inspraak/participatie van derden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Informatievoorziening aan raden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Verantwoording aan raden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Zienswijzen raden

In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.

Evaluatie

Havenbedrijf Twente wordt jaarlijks inhoudelijk geëvalueerd.114

Openbaarheid en vindbaarheid

Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.

vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden

108 109 110 111 112 113 114

Dit is bij ons niet bekend.

Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020 (artikel 2). https://www.portoftwente.com/. Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020. Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020 (artikel 5; artikel 8). Schriftelijke input per mail. Schriftelijke input per mail. Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020 (artikel 8).

73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 51

11. Omgevingsdienst Twente Publieke waarde Doelstelling

De Omgevingsdienst Twente (OD Twente) is ingesteld voor (1) het ondersteunen en adviseren van inwoners en bedrijven op het gebied van vergunningen en (2) toezicht en handhaving met betrekking tot veiligheid, lucht, geluid, energie, afval en bodem.115

Taken en bevoegdheden

Namens de deelnemers voert de OD Twente taken uit op het gebied van milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving. De precieze taken staan beschreven in het basistakenpakket, dat bestaat uit taken die gemeenten verplicht moeten onderbrengen bij de OD. De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan de OD Twente. Colleges blijven bevoegd gezag.116

Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm

Zelfstandige organisatie: gemeenschappelijk openbaar lichaam (collegeregeling).117

Mate van verplichting

Verplicht (alleen basistakenpakket). Daarnaast hebben de deelnemers extra taken ingebracht. Deze extra taken worden samen met de basistaken het standaardtakenpakket genoemd. Daarnaast kunnen gemeenten ook niet-verplichte – zogeheten facultatieve – taken opdragen aan de OD Twente. Dit doen alleen de gemeenten Almelo en Hof van Twente en de provincie Overijssel.

Deelnemende organisaties

De veertien Twentse gemeenten en de provincie Overijssel.

Besluitvormings- en

De OD Twente heeft een geleed bestuur: ab en db.

overlegstructuur

Vanuit elke deelnemer neemt één collegelid deel aan het ab. Ieder lid heeft in het ab één stem en besluiten worden genomen met een meerderheid van stemmen. Het ab heeft in ieder geval de volgende taken: • vaststellen bedrijfsplan en beleidsplannen van de OD Twente • vaststellen structurele facultatieve taken voor deelnemers • Vaststellen jaarplan op basis van de jaaropdrachten • vaststellen uitvoeringsregels die andere organen van de OD Twente moeten opvolgen bij uitoefening van hun bevoegdheden • doen van voorstellen aan de deelnemers omtrent toetreding tot wijziging van of opheffing van de regeling • deelnemen in een (werkgevers)vereniging ter behartiging van één of meer belangen van de OD Twente. Het db bestaat uit vijf leden die in de eerste vergadering van elke zittingsperiode van de colleges door het ab worden aangewezen. Dit zijn nu de burgemeester van Oldenzaal, de gedeputeerde van de provincie Overijssel, de wethouder van Enschede, de burgemeester van Hellendoorn en de wethouder van Borne.118

Omvang ambtelijke organisatie

Totale personele bezetting 2023: 150,62 fte. Vaste medewerkers: 123,01 fte. Externe medewerkers: 27,61 fte.119