2022-04 Onderzoek BMC subsidiering theaters Almelo.pdf
Tekst van het document
• •
Er kan binnen het Stadstheater Almelo en gebruik worden gemaakt van de schaalvoordelen, respectievel jk de combinatie hotel, horeca en theater, en de combinatie bibliotheek en theater. Er zijn geen ingrijpende structuurwijz gingen nodig. Voor de gemeente zijn de vastgoedtechnische risico's beperkt.
Nadelen/risico ’s • Er is weliswaar programmatische afstemming tussen beide theaters, maar geen eenduidige inhoudelijke aansturing. Versnippering van aanbod blijft een risico. • Er is geen eenduidige subsidierelatie. • Constructie met relatief hoge kosten, omdat de culturele opdracht belegd is bij twee verschillende organisaties met een eigen verantwoordelijkheid, met een eigen uitvoeringslocatie en met een eigen overhead.
| 35
|
Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
•
Mogelijk strijdige belangen. Dit speelt met name bij het Stadstheater Almelo bv intern en extern tussen het Stadstheater Almelo en
Opmerking Zoals het zich nu laat aanzien zal er (eenmalig) een substantiële investering nodig zijn om de theatertechnische voorzieningen in het Stadstheater Almelo voldoende up-to-date/ toekomstbestendig te maken. Een meer uitgewerkt plan moet inzicht verschaffen in de exacte omvang van de investering.
Scenario 2: tot stand brengen van één programma-organisatie met twee uitvoeringslocaties Belangrijkste kenmerk Er wordt een nieuwe rechtspersoon opgericht die verantwoordelijk wordt voor een integraal professioneel podiumkunstenaanbod en voor het faciliteren en/of ondersteunen van voorstellingen op het gebied van amateurkunst op twee uitvoeringslocaties: Schouwburgplein en Elisabethhof. Deze rechtspersoon huurt in beginsel de ruimten en/of faciliteiten van het Stadstheater Almelo en De zeggenschap over en exploitatie van het Stadstheater Almelo en blijven liggen bij respectievelijk het Theaterhotel Almelo en de gemeente Almelo/
Subsidierelatie met de gemeente De nieuwe rechtspersoon onderhoudt een subsidierelatie met de gemeente. Deze komt in de plaats van die met Stadstheater Almelo bv en met de Stichting Openbare Bibliotheek Almelo en voor zover het de ' theaterfunctie' betreft. De subsidie die wordt verstrekt is toereikend om een breed programma-aanbod te realiseren en om het gebruik van de uitvoeringslocaties te kunnen bekostigen. De gemeente maakt in het kader van de subsidierelatie met de nieuwe rechtspersoon afspraken over de outcome van de activiteiten waarvoor subsidie wordt verstrekt. Zo ook maakt zij afspraken met het Stadstheater Almelo en over het beschikbaar stellen van ruimte en/of capaciteit en over de voorwaarden waartegen dit mogelijk is.
Vastgoedtechnische aspecten Het vastgoed van het Stadstheater Almelo blijft privaat eigendom. Zij verplicht zich om de theaterfaciliteiten conform de eisen die een professionele bespeling vraagt in stand te houden (als een ' goed verhuurder'). Randvoorwaarden • De ' theaterfunctie' (programmering en de exploitatie daarvan) wordt 'ontvlochten zowel aan de kant van het Stadstheater Almelo bv als aan de kant van de en ondergebracht in een nieuwe rechtspersoon. • Er is voldoende inzicht in en overeenstemming over wat de kosten en opbrengsten zijn van de ' theaterfunctie' na volledige toerekening, en bijgevolg over het saldoverlies binnen de exploitatie. • Voor zover er nog sprake is van financiële ondersteuning van het Stadstheater Almelo door de gemeente, bijvoorbeeld in de vorm van een bijdrage in onderhoud en
|
36
|
Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
instandhouding, past dit binnen de Wet Markt en Overheid. Voordelen/kansen • Er kan gebruik worden gemaakt van de bestaande podiuminfrastructuur. • Er is sprake van een eenduidige inhoudelijke aansturing ten aanzien van de gewenste output en outcome van het aanbed podiumkunsten als geheel. • Er is sprake van een eenduidige subsidierelatie voor wat betreft de ' theaterfunct e'. • Loskoppelen van inhoudelijke programmering en commerciële exploitatie/stenen geeft in net geval van Stadstheater Almelo optimale transparantie. • Voor de gemeente zijn de vastgoedtechnische risico's beperkt. Nadelen/risico's • Er is een ingrijpende structuurwi ziging nodig, waaraan naar verwachting aanzienlijke kosten zijn verbonden. • Loskoppelen van inhoudelijke programmering en commerciële exploitatie/stenen doet de schaalvoordelen per uitvoeringslocatie (deels) teniet. • Nadeel programma-aanbod op twee verschillende locaties is niet opgelost. • Tegengestelde belangen tussen nieuwe rechtspersoon en de exploitanten van de uitvoeringslocaties. Om die reden ook agendatechnisch compiex (bijvoorbeeld afweging tussen activiteit die geld oplevert en activiteit die geld kost). Opmerking Het is natuurlijk ook denkbaar dat één van de huidige rechtspersonen belast wordt met het programmeren van beide locaties.
Zoals het zich nu laat aanzien zal er (eenmalig) een substantiële investering nodig zijn om de theatertechnische voorzieningen in het Stadstheater Almelo voldoende up-to-date/ toekomstbestendig te maken. Een meer uitgewerkt plan moet inzicht verschaffen in de exacte omvanq van de investering.
Scenario 3: tot stand brengen van één theaterorganisatie met één uitvoeringslocatie Belangrijkste kenmerk Aan het Theaterhotel Almelo wordt een nieuwe multifunctionele, vlakke vloerzaal toegevoegd of een bestaande ruimte binnen het complex wordt daartoe geschikt gemaakt. Daarmee wordt het gehele professionele podiumkunstenaanbod geconcentreerd op de locatie Schouwburgplein. Stadstheater Almelo bv, een nieuw op te richten rechtspersoon gaat op deze locatie zorgdragen voor de theaterprogrammering en voor het faciliteren en ondersteunen van amateurgezelschappen/verenigingen. De zeggenschap over en exploitatie van Stadstheater Almelo en mogelijk een nieuwe kleine zaal blijven bij het Theaterhotel Almelo liggen. Subsidierelatie met de gemeente De gemeente onderhoudt een subsidierelatie met de programmerende organisatie/ exploitant.
|
37
| Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
Vastgoedtechnische aspecten Het ligt voor de hand dat een mogelijk nieuwe kleine zaal op de locatie Schouwburgplein ook eigendom wordt van Exploitatiemaatschappij Hammink Almelo B.V. als (onlosmakelijk) onderdeel van het gehele complex en exploitatie van het Stadstheater Almelo.
Randvoorwaarden • De 'theaterfunctie' wordt 'ontvlochten zowel aan de kant van het Stadstheater Almelo als aan de kant van en ondergebracht in één bestaande of nieuwe rechtspersoon. • Er is voldoende inzicht in en overeenstemming over wat de kosten en opbrengsten zijn van de ' theaterfunctie' na volledige toerekening, en bijgevolg over het saldoverlies binnen de exploitatie. • Een eventuele bijdrage die de gemeente levert aan de vastgoedontwikkeling (upgrade bestaande voorzieningen en toevoegen van nieuwe kleine zaal), voor zover het vastgoed eigendom bl jft van Exploitatiemaatschappij Hammink Almelo B.V dient te passen binnen de Wet Markt en overheid. Voordelen • Schaalvoordelen, omdat het totale aanbod vanuit één locatie kan worden gepresenteerd (onder andere een meer efficiënte inzet van capaciteit en middelen). • Er is sprake van een eenduidige inhoudelijke aansturing met betrekking tot de gewenste output en outcome van het aanbod podiumkunsten als geheel. • Er is sprake van een eenduidige subsidierelatie voor wat betreft de ' theaterfunctie'. • De vastgoedtechnische risico's zijn voor de gemeente beperkt.
Nade en • Desinvestering. Voor zal deels een andere functie moeten worden gevonden. • Vraagt om een ingrijpende structuurwijziging, waaraan naar verwachting aanzienlijke kosten zijn verbonden. • Risico dat mogelijkheden voor amateurkunst/verenigingen worden beperkt o
•
Tegengestelde belangen culture opdracht (gemeente, stichting) en exploitatie vastgoed (Stadstheater Almelo bv). Verlies specifieke profielen van Stadstheater Almelo en met name van
Opmerking Een eerste schouw leidt tot de conclusie dat de ruimtelijke en bouwkundige mogelijkheden om aan het Theaterhotel een kleinere multifunctionele zaal toe te voegen of een bestaande ruimte hiertoe te verbouwen, uiterst beperkt zijn, zo niet ontbreken. Noodzakelijke ingrepen zullen zo omvangrijk zijn dat de vraag kan worden gesteld of de kosten hiervan op enigerlei wijze zullen opwegen tegen de baten. Volledige nieuwbouw wordt dan een lonkend perspectief. Naast de realisatie van een nieuwe kleine zaal zal, zoals het zich nu laat aanzien, er (eenmalig) een substantiële investering nodig zijn om de theatertechnische voorzieningen van de grote zaal in voldoende mate up-to-date/toekomstbestendig te maken. Een meer uitgewerkt plan moet inzicht verschaffen in de exacte omvang van de investering.
|
38
| Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
H6 | Conclusies en advies Op basis van onze bevindingen naar aanleiding van de omgevingsanalyse, de beoordeling van de prestaties van het Stadstheater Almelo en en een beknopte benchmark, komen we tot de volgende conclusies. a. Almelo beschikt met twee professionele theatervoorzieningen - Stadstheater Almelo en - en drie zalen met een capaciteit van respectievelijk 812, 165 en 180 stoelen over een podiuminfrastructuur die past bij de schaalgrootte en ligging van de stad in de regio Noordwest-Twente. Dat geldt ook voor het totale programmaaanbod, dat in voldoende mate divers is (van ' gevestigde namen' tot ' aanstormend
talent'). b, Het feit dat zowel het Stadstheater Almelo als
deel uitmaken van een groter geheel, respectievelijk het Theaterhotel Almelo en de levert voor de afzonderlijke podia aantoonbare synergievoordelen op, bijvoorbeeld op het gebied van personele inzet. Echter, als we meer stadsbreed kijken dan heeft dit construct ook naaelen. twee organisaties met een eigen backoffice, het ontbreken van de schaalvoordelen van een grote en een kleine meer multifunctionele zaal op één locatie en/of in netzelfde gebouw en het ontbreken van een eenduidige inhoudelijke visie op en aansturing van een stadsbrede samenhangende programmering op het gebied van podiumkunsten. c. De exploitatie van de ' theaterfunctie' binnen Stadstheater Almelo bv is na toerekening van kosten en baten en na subsidie van de gemeente al jaren verliesgevend: gemiddeld - /- € 535.000 over de afgelopen vier theaterseizoenen. Uitgaande van de gemeentelijke subsidie - in 2022 is dat € 587.519 worden ges eld dat het Stadstheater Almelo bv jaarlijks uit eigen middelen een bijna even groot bedrag bijpast om de 'theaterfunctie' in stand te houden. Nog los van het feit dat dit om bedrijfseconomische redenen een onwenselijke en/of op termijn onhoudbare situatie is, wijkt het ook af van de financieringsstructuur van vei gelijkbare theatervoorzieningen in Nederland (zie onder andere benchmark). d.
Een groot deel van de faciliteiten van het Stadstheater Almelo is onvoldoende toekomstbestendig. Sommige voorzieningen voldoen niet aan de arbo-eisen en zijn bijgevolg onbruikbaar, en de licht- en geluidsapparatuur is aan einde levensduur en dient op korte termijn te worden vervangen om te kunnen voldoen aan de eisen van deze tijd. e. Een en ander betekent dat wanneer de gemeente het Stadstheater Almelo als 'basisvoorziening' in stand wil houden er in beginsel zowel een eenmalige bijdrage vanuit de publieke middelen in het wegwerken van achterstallig onderhoud, dan wel in het toekomstbestendig maken van het theater nodig is, als dat de structurele subsidie aan het Stadstheater Almelo moet worden verhoogd. f. Het is op dit moment niet mogelijk om de omvang van de extra middelen die nodig zijn om het Stadstheater Almelo voldoende toekomstbestendig te maken goed te bepalen, ornaat een integraal businessplan voor het Stads heater Almelo, inclusief een meerjarige exploitatie- en investeringsraming en een financieringsplan, (nog) ontbreekt.
|
39
|
Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
g
h. Vergeleken met gemeenten die beschikken over een eigen 'schouwburgfunctie' (lees: vastgoed in eigendom van de gemeente) is de gemeentelijke bijdrage aan de exploitatie van het Stadstheater Almelo relatief laag. Hierdoor is er ook een disbalans in de subsidie die de gemeente verstrekt aan het Stadstheater Almelo aan
Bovenstaande conclusies leiden tot het volgende advies aan de gemeente Almelo (in volgordelijkheid): 1. Ga vooralsnog uit van de huidige podiuminfrastructuur. Nieuwbouwon wikkeling leidt in beginsel tot kapitaalvernietiging. 2. Start het gesprek met het Theaterhotel Almelo over de toekomst van het Stadstheater op basis van een nog op te stellen integraal businessplan, inclusief een meerjarige exploitatie- en investeringsraming en een financieringsplan. Het initiatief voor een dergelijk plan ligt bij het Theaterhotel/Stadstheater. 3. Stel - op basis van het onder punt 2 genoemde plan - het toekomstperspectief van het Stadstheater Almelo als onderdeel van het Theaterhotel op middellange en lange termijn vast. Betrek hierbij inhoudelijke, organisatorische, facilitaire en financiële aspecten. 4. Samenhangend met punt 3: bepaal welke bijdragen er vanuit het Theaterhotel en de gemeente Almelo structureel nodig zijn voor het duurzaam instandhouden van het Stadstheater. 5. Samenhangend met punt 3 en 4: bepaal binnen welke structuur het aanbod van podiumkunsten als geheel binnen Almelo zo goed mogelijk kan worden gepresenteerd en georganiseerd, en hoe middelen zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet. Zie oplossingsrichtingen 1 en 2 (zie paragraaf 5.4).
|
40
| Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
Bijlagen De bijlagen waar in dit rapport naar wordt verwezen, zijn apart bijgevoegd.
| 41 | Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP
BMC
Colofon April 2022 Classificatie
:
Vertrouwelijk
:
PO025532
Naam adviseurs
Projectnummer
|
42
| Onderzoek subsidiëring theaters Almelo
BMC YACHT GROUP