2.2 Vaststellen verordening Rekenkamer Almelo 2023 - Raadsvoorstel.pdf

Raadsvergadering: 27 juni 2023 Registratienummer: R-2307767

De Raad van de Gemeente Almelo: Gezien het voorstel van de Rekenkamercommissie Almelo; Gelet op de inwerkingtreding van de Wet versterking decentrale rekenkamers op 1 januari 2023 en gelet op Hoofdstuk IVa paragraaf 1 over de gemeentelijke rekenkamer van de Gemeentewet; Besluit: 1. In te trekken de ‘Verordening op de rekenkamercommissie Almelo 2019’; 2. Vast te stellen de ‘Verordening op de rekenkamer Almelo 2023’. Gedaan in de openbare vergadering van 27 juni 2023, de griffier,

de burgemeester,

drs. J.W. Scherpenzeel

A.J. Gerritsen

Pagina 1 van 4 Raad - 2307767

Raadsvergadering: 27 juni 2023 Registratienummer: R-2307767

Naam: Jeroen Heuvel Datum: 1 juni 2023 Team: Raadsgriffie

Voorstel aan de raad Onderwerp

Vaststellen verordening Rekenkamer Almelo

Portefeuillehouder

Rekenkamer Almelo

Samenvatting raadsvoorstel Met de inwerkingtreding van de Wet versterking decentrale rekenkamers per 1 januari 2023, is het gemeenten per 1 januari 2024 niet meer toegestaan om rekenkamercommissies te hebben; i.e. een rekenkamer bestaande uit zowel raadsleden als externe leden. Gemeenten die nog een rekenkamercommissie hadden – waaronder de gemeente Almelo – zijn dus verplicht om hun rekenkamercommissie te vervangen door een rekenkamer. Daarvoor dient de geldende ‘Verordening rekenkamercommissie gemeente Almelo 2019’ te worden ingetrokken en dient een nieuwe verordening op de rekenkamer Almelo te worden vastgesteld.

Voorgesteld raadsbesluit 1. In te trekken de ‘Verordening op de rekenkamercommissie Almelo 2019’; 2. Vast te stellen de ‘Verordening op de rekenkamer Almelo 2023’.

Inleiding Met ingang van 1 januari 2023 is voor gemeenten en provincies de wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. De wet versterking decentrale rekenkamers heeft tot doel het creëren van een sluitend, wettelijk stelsel voor gedegen, onafhankelijk rekenkameronderzoek, ter ondersteuning van de controlerende rol van de volksvertegenwoordiging. De belangrijkste wijziging voor gemeenten betreft het afschaffen van de mogelijkheid die de Gemeentewet biedt om per verordening regels te stellen aan de uitoefening van de rekenkamerfunctie (in de praktijk meestal vormgegeven als een rekenkamercommissie). Door deze wijziging dienen gemeenteraden een eigen onafhankelijke rekenkamer in te stellen, of met andere raden, provincies of waterschappen een gemeenschappelijke rekenkamer. Voor de onafhankelijke rekenkamer gelden alle wettelijke waarborgen voor een sterke en onafhankelijke positie. Op grond van de wet moet de gemeenteraad een onafhankelijke rekenkamer (zelfstandig of gemeenschappelijk) instellen, de leden benoemen en de oude verordening intrekken. Hiervoor geldt een overgangstermijn van een jaar na inwerkingtreding van de wet; dit moet dus vóór 1 januari 2024 zijn gedaan. Enkele aspecten uit de nieuwe wetgeving behoeven hier korte toelichting. 1.

Uitbreiding onderzoeksbevoegdheden De rekenkamer doet onderzoek naar de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het gevoerde beleid. In de Gemeentewet is de wettekst gewijzigd van 'het gevoerde bestuur' naar 'het gevoerde beleid'. Met deze wijziging wordt verduidelijkt dat deze bevoegdheid van decentrale rekenkamers ruim moet worden opgevat: beleidsvoorbereiding, -vorming, -vaststelling, -uitvoering en -effecten vallen hieronder, maar ook het functioneren van de ambtelijke organisatie, die het Pagina 2 van 4 Raad - 2307767

bestuur bij zijn taakvervulling ten dienste staat, en de politieke organisatie (algemeen en dagelijks bestuur) van de gemeente. Decentrale rekenkamers van gemeenten beschikken reeds over bevoegdheden om onderzoek te kunnen doen naar publiekrechtelijke en privaatrechtelijke samenwerkingsverbanden. De wet versterking decentrale rekenkamers breidt deze onderzoeksbevoegdheden van decentrale rekenkamers op een aantal punten uit: • Decentrale rekenkamers kunnen voortaan onderzoek instellen naar de inkoop- en contractrelaties van het bestuur, bijvoorbeeld voor de inkoop van jeugdzorg of maatschappelijke ondersteuning, indien het bestuur zichzelf dat recht heeft voorbehouden. Geadviseerd wordt overigens dat gemeentebesturen dit recht opnemen in de eigen inkoopvoorwaarden. • De wetswijziging maakt mogelijk dat decentrale rekenkamers voortaan alle subsidies, leningen en garanties kunnen onderzoeken. Nu is dat alleen mogelijk als de subsidie, lening of garantie meer dan 50% van de baten van de private rechtspersoon is. • Decentrale rekenkamers kunnen voortaan onderzoek doen naar NV's en BV's waar alle betrokken bestuurslagen van "de overheid" gezamenlijk een meerderheidsbelang (meer dan 50%) in hebben, terwijl zij dat afzonderlijk niet hebben.

• Decentrale rekenkamers kunnen voortaan onderzoek doen naar dochter- en kleindochterondernemingen van (gezamenlijke) overheidsdeelnemingen waar de gemeenten, provincies, waterschappen en/of de Staat gezamenlijk meer dan 50% belang in hebben. • De rekenkamer die voornemens is een onderzoek in te stellen naar deze gezamenlijke overheidsdeelnemingen dient de dagelijkse besturen van de betrokken overheden daarvan in kennis te stellen. 2. Extra waarborgen voor het rekenkameronderzoek en de rapportage Ten slotte bevat de wet versterking decentrale rekenkamers nieuwe waarborgen die van belang zijn voor een goed verloop van het onderzoeksproces en de rapportage van de bevindingen door de rekenkamer: • Het dagelijks bestuur doet jaarlijks een overzicht van de aan het dagelijks bestuur gedane voorstellen van de rekenkamer toekomen aan het algemeen bestuur, vergezeld van zijn standpunt daaromtrent en van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is gegeven. • Decentrale rekenkamers dienen de door hen onderzochte instellingen de gelegenheid te geven op conceptrapporten te reageren (hoor- en wederhoor). • Decentrale rekenkamers kunnen voortaan mededelingen, die vertrouwelijke gegevens of bevindingen bevatten, ter vertrouwelijke kennisgeving aan het algemeen bestuur sturen.

Beoogd effect De nieuw in te stellen onafhankelijke rekenkamer wordt, net als de huidige rekenkamercommissie, geacht onderzoek te doen naar de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het gevoerde beleid, ter ondersteuning van de controlerende rol van de gemeenteraad. Door het vaststellen van de bijgaande verordening, verzekert de gemeenteraad van Almelo zich van continuering van rekenkameronderzoek in 2023 en de daaropvolgende jaren.

Argumenten voor 1. Een belangrijke consequentie van de Wet versterking decentrale rekenkamers is dat raadsleden geen lid kunnen zijn van de nieuw in te stellen rekenkamer. In goed overleg hebben de rekenkamercommissie en de gemeenteraad al in praktische zin vorm gegeven aan deze wetswijziging, door na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 te kiezen voor het niet opnieuw benoemen van raadsleden in de rekenkamercommissie. De gevonden tussenoplossing (het organiseren van kwartaalgesprekken met de raad) zal ook in de nieuwe situatie worden voortgezet. Nu de raad via dat lidmaatschap geen directe invloed meer heeft op het werk van de rekenkamer(commissie), moet de relatie tussen raad en rekenkamer opnieuw worden ingericht. Doel is dat de gemeenteraad zich ervan verzekert dat de onafhankelijke rekenkamer de gemeenteraad blijft ondersteunen met bruikbaar en onafhankelijk onderzoek. Daartoe heeft de huidige rekenkamercommissie een Werkwijze voor de nieuw in te stellen rekenkamer Pagina 3 van 4 Raad - 2307767

opgesteld waarin die relatie opnieuw wordt vormgegeven. Deze is als bijlage bij dit raadsvoorstel bijgevoegd. 2. Andere belangrijke consequenties van de Wet versterking decentrale rekenkamers zijn eerder in dit voorstel genoemd (zie punten 1 en 2 uit de inleiding), namelijk de uitbreiding van de onderzoeksbevoegdheden en de extra waarborgen die aan het onderzoeksproces en de rapportage van bevindingen zijn toegevoegd.

Kanttekeningen Uit de Gemeentewet en de Provinciewet volgt dat de ambtelijke ondersteuning van de onafhankelijke rekenkamer uitsluitend mag worden verricht door ambtenaren die geen band hebben met andere organen van het bestuur. De wetswijziging maakt het wel mogelijk dat medewerkers van de gemeentelijke of provinciale griffie de onafhankelijke rekenkamer kunnen ondersteunen. Teneinde de wijzigingen van de nieuwe verordening ten opzichte van de oude verordening wat makkelijker te kunnen overzien, is een was/wordt tabel aan de bijlagen ter kennisname toegevoegd.

Kosten, opbrengsten en dekking Vaststelling van de verordening is budgetneutraal.

Vervolg De verordening wordt bekend gemaakt in het Gemeenteblad (www.overheid.nl) en de benoeming van voorzitter en leden zal op de webpagina van de rekenkamer worden vermeld. Nadat de rekenkamer is ingesteld en de leden zijn benoemd, zal in de eerste vergadering van de Rekenkamer Almelo de Werkwijze Rekenkamer Almelo 2023, inhoudende het onderzoeksprotocol en het reglement van orde moeten worden vastgesteld. Deze documenten brengt de Rekenkamer Almelo dan ter kennis van raad en college. Deze worden nu reeds in concepten ter kennisname aangeboden aan de raad.

Bijlagen: -

Verordening Rekenkamer Almelo 2023 Wijzigingentabel oude verordening versus nieuwe verordening Concept Werkwijze rekenkamer Almelo 2023, inhoudende onderzoeksprotocol en reglement van orde

Pagina 4 van 4 Raad - 2307767