15 Onderzoek geboortebos.pdf

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo Bijlage onderzoek "Geboortebos in Almelo; mogelijke opzet en locaties"

Doorkiesnummer 541513

Behandeld door A. Dohmen

Datum 7 juni 2022

Onderwerp onderzoek geboortebos

Geachte leden van de raad, In uw vergadering van 7 november 2019 heeft u de motie geboortebos aangenomen. In deze motie verzoekt u ons - een plek te zoeken waar dit bos aangelegd kan worden; - de vorm en inhoud van het geboortebos nader uit te werken en binnen een termijn van 4 maanden met een voorstel te komen. In uw motie wordt geconstateerd dat de gemeenteraad al in 2006 een motie heeft aangenomen om een geboortebos te ontwikkelen en dat dit tot nu toe nog niet is gerealiseerd. In het beoogde geboortebos moet het mogelijk zijn voor iedere geborene een boom te planten. Hiermee kan de betrokkenheid van de burgers van Almelo bij de stad en het milieu worden vergroot en kan de gemeente Almelo beter aan haar verplichtingen ten aanzien van natuurcompensatie voldoen. Waarom is het geboortebos na 2006 niet gerealiseerd? Na het aannemen van de motie geboortebos in 2006 is het college destijds op zoek gegaan naar een geschikte locatie voor dit bos. Dit werd gevonden in het plan voor de toen nog geplande woonwijk Leemslagen. Beëindiging van de planontwikkeling Leemslagen betekende ook het vervallen van de mogelijkheid voor een geboortebos op die plek. Volgende locaties die in beeld kwamen, maakten deel uit van de ontwikkeling Waterrijk. Maar ook deze locaties vervielen.

In deze gevallen werd de aanleg van het geboortebos gefinancierd uit de exploitatie van het plan, aangezien het compensatie vanuit dit plan betrof. Sindsdien zijn geen nieuwe locaties in beeld geweest, mede doordat de ontwikkeling van nieuwe (uitleg)gebieden zeer beperkt was. Dit betekende dat er geen nieuwe locaties beschikbaar kwamen, maar ook dat de financiering van een geboortebos vanuit compensatieverplichtingen verviel. Onderzoek geboortebos Bijgevoegd vindt u het onderzoek “Geboortebos in Almelo; mogelijke opzet en kosten”. In dit onderzoek is aangegeven wat de mogelijke opzet en locaties voor een geboortebos in Almelo zijn. In eerste instantie is gezocht naar een plek in de openbare ruimte waar een dergelijk bos aangeplant zou kunnen worden. In de openbare ruimte is echter geen locatie van voldoende omvang (minstens 1 ha.) beschikbaar. Daarom is vervolgens gezocht naar gemeentelijke percelen buiten de openbare ruimte van voldoende omvang. Deze percelen zijn in beeld gebracht en afgewogen, waarbij ook de mogelijkheid tot aanvulling met een herdenkingsbos is bekeken. Ook zijn de kosten van een tweetal varianten in beeld gebracht en zijn de aanvullende kosten voor de meest kansrijke locatie, westelijk van de Bleskolk, inzichtelijk gemaakt.

Pagina 1 van 2 Raad - 2207224 DCS - 1967001

Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en uw motie geboortebos te hebben afgehandeld.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

F.W. van Ardenne

Pagina 2 van 2

A.J. Gerritsen

Geboortebos in Almelo Mogelijke opzet en locaties

Inleiding Motie geboortebos Op 7 november 2019, bij de behandeling van de programmabegroting 2020, heeft de gemeenteraad de motie Geboortebos aangenomen. Hierin wordt het college gevraagd een plek te zoeken waar een geboortebos aangelegd kan worden en de vorm en inhoud verder uit te werken. In de motie wordt geconstateerd dat de gemeenteraad al in 2006 een motie heeft aangenomen om een geboortebos te ontwikkelen en dat dit tot nu toe nog niet is gerealiseerd. In het beoogde geboortebos moet het mogelijk zijn voor iedere geborene een boom te planten. Hiermee kan de betrokkenheid van de burgers van Almelo bij de stad en het milieu worden vergroot en kan de gemeente Almelo beter aan haar verplichtingen ten aanzien van natuurcompensatie voldoen. Waarom is het geboortebos na 2006 niet gerealiseerd? Na het aannemen van de motie geboortebos in 2006 is op zoek gegaan naar een geschikte locatie voor dit bos. Dit werd gevonden in het plan voor de toen nog geplande woonwijk Leemslagen. Rondom deze wijk werd het “Leemslagenpark” beoogd. Hier zou, mede als compensatie voor te verdwijnen natuurwaarden elders in het plangebied, een terrein van ongeveer 3,5 hectare beplant moeten worden. Door hier voor elke in Almelo geborene een boom te planten, toen ca. 900 per jaar, zou dit terrein binnen enkele jaren vol zijn (ca 1000 bomen per hectare).

De ontwikkeling van plan Leemslagen is echter niet lang daarna beëindigd en hiermee ook de planvorming voor een geboortebos op deze plek. De volgende locaties die in beeld kwamen, maakten deel uit van de ontwikkeling Waterrijk. Dit waren een strook tussen Waterrijk en Aadorp (op verzoek van de dorpsraad Aadorp) en het te ontwikkelen “Noorderpark” in de nabijheid van de Bleskolk. Ook hiermee kon weer natuurcompensatie plaatvinden. Maar ook plan Waterrijk sneuvelde, waarmee deze locaties vervielen. De aanleg van het geboortebos werd in bovenstaande gevallen gefinancierd uit de exploitatie van het plan, aangezien het de compensatie vanuit dit plan betrof. Sindsdien zijn geen nieuwe locaties in beeld geweest, mede doordat de ontwikkeling van nieuwe (uitleg)gebieden zeer beperkt was. Dit betekende dat er geen nieuwe locaties beschikbaar kwamen, maar ook dat de financiering van een geboortebos vanuit compensatieverplichtingen verviel.

Mogelijke locaties Benodigde ruimte Bij de aanplant van een bos wordt uitgegaan van benodigde ruimte van 1000 bomen per hectare, oftewel 1 boom per 10m2. Bij deze ruimte hoeft er niet gedund te worden en heeft elke te planten boom voldoende ruimte om tot wasdom te komen. Bij het zoeken naar een geschikte locatie is uitgegaan van een benodigde ruimte van minstens 1 ha. Met dit oppervlak is het gebied meerdere jaren beschikbaar voor het planten van bomen. Verder is het van belang dat er geen andere plannen bestaan voor het gebied, waardoor een geboortebos op termijn weer zou moeten verdwijnen. In eerste instantie is gezocht naar een plek in de openbare ruimte waar een dergelijk bos aangeplant zou kunnen worden. In de openbare ruimte is echter geen locatie van voldoende omvang (minstens 1 ha.) beschikbaar. Daarom is gezocht naar gemeentelijke percelen buiten de openbare ruimte van voldoende omvang. In achtergevoegde tabel zijn verschillende potentiële locaties afgewogen. Meest kansrijke locatie: Bleskolk Meest kansrijke locatie: Bleskolksingel, noordelijk van de singel rondom de vijver. En dan met name het gebied westelijk van de vijver (achter het gebouw van de scouting). Hier kan direct bos worden aangeplant op een aantal plekken. In dit gebied ligt een voormalige gemeentelijke vuilstort die (verder)

afgedekt c.q. opgehoogd moet worden. Deels is dit al gebeurd, deze gronden zijn onmiddellijk beschikbaar. In de komende jaren wordt telkens meer oppervlak opgehoogd, waarmee meer grond beschikbaar komt voor een bos. Voordeel van deze locatie is de beschikbaarheid van voldoende ruimte, ook voor eventuele aanvulling met een herdenkingsbos. Op deze locatie is ruim voldoende ruimte beschikbaar om bos aan te leggen. Dit betekent dat een geboortebos kan worden gecombineerd met aanvullende maatregelen, zodat er een mooi uitloopgebied van de stad/stadsrand kan worden gerealiseerd. Kansen liggen o.a. in de provinciale ‘bossenstrategie’, in het kader waarvan ruimte wordt gezocht om nieuw bos te planten. Met de realisatie van bos kan Almelo tevens voldoen aan (één van de doelen van) het klimaatakkoord: de gemeenten hebben aangegeven te zorgen voor 1% extra bos in hun gemeente. Andere mogelijke locaties Het Maatveld is ook een kansrijke locatie, in combinatie met het beoogde plan voor de tiny houses op de voormalige sportterreinen. Het geboortebos kan daar dienen als de groene aankleding van het bouwplan. Het is tevens een wens van de buurt om een groene invulling van de voormalige sportterreinen te realiseren. Dit kan dan mooi door en samen met een geboortebos. Het plan voor de tiny houses op Het Maatveld is echter nog niet hard, beleid voor tiny houses wordt nog ontwikkeld.

Dit heeft tot gevolg dat realisatie van een geboortebos pas op termijn aan de orde is. Ook bij Leemslagen is een kansrijke locatie. Bij de Leemslagenplas is een helofytenfilter aangelegd. Het gebied langs de kanaaldijk en een terrein tussen het talud van de brug en het weggetje Buitenhaven Westzijde kan worden ingeplant met bomen, indien dit niet onder de hoogspanningslijnen gebeurt. Wanneer over enkele jaren de hoogspanningslijn ondergronds gaat, en hiermee verder richting de plas verschuift, komt er meer ruimte beschikbaar. Onzeker op deze locatie is eventuele invulling op basis van de agenda stadsontwikkeling. Wordt deze invulling duidelijk, dan kan hier een geboortebos een mooie aanvulling zijn.

Opzet en kosten Mogelijke opzet van een geboortebos De laatste jaren ligt het aan jaarlijks geboren Almeloërs tussen 600 en 700 (bron: waarstaatjegemeente.nl). Voor de aanplant van jaarlijks zoveel bomen is aanzienlijke ruimte nodig. Bij het planten van een boom voor elke geborene is dergelijke ruimte niet langjarig beschikbaar. Vandaar dat wordt uitgegaan van een plan op maat. Hierbij kan het initiatief voor het planten van de boom bij de (groot)ouders van de geborene worden gelegd, waarbij de gemeente de locatie en de bomen beschikbaar stelt. Lang niet voor alle geborenen zal dan een boom worden geplant. Bij een plan op maat kan gekozen worden voor diverse varianten, waaronder in de omvang van de te planten bomen. Om de kosten van een plan op maat inzichtelijk te maken, zijn twee varianten verder uitgewerkt. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat er jaarlijks 50 bomen worden geplant. Variant 1: aanplant van kleine, jonge bomen In deze variant wordt gekozen voor de aanplant van jonge bomen van zo’n 2,5 meter hoog (‘veren’). Het bos oogt hierdoor niet onmiddellijk als een bos, dit ontstaat na verloop van jaren. De jaarlijkse aanlegkosten voor deze variant bedragen bijna €17.000, inclusief het geschikt maken van de bodem en het benodigde voorwerk. Na het planten vragen de bomen onderhoud.

Met name de eerste 3 jaar na aanplant hebben de bomen intensief onderhoud nodig om ze tot goede groei te laten komen, vooral snoei en water geven. Dit onderhoud kost de eerste 3 jaar zo’n €2.700 per jaar, daarna €2.200 per jaar. Dit betekent dat de onderhoudskosten de eerste jaren oplopen tot ruim €8.000 na 3 jaar tot €23.500 na 10 jaar (bij het planten van jaarlijks 50 nieuwe bomen).

jaar aanlegjr 1 aanlegjr 2 aanlegjr 3 aanlegjr 4 aanlegjr 5 aanlegjr 6 aanlegjr 7 aanlegjr 8 aanlegjr 9 aanlegjr 10 totaal

1 2700

2 2700 2700

3 2700 2700 2700

4 2200 2700 2700 2700

5 2200 2200 2700 2700 2700

6 2200 2200 2200 2700 2700 2700

7 2200 2200 2200 2200 2700 2700 2700

8 2200 2200 2200 2200 2200 2700 2700 2700

9 2200 2200 2200 2200 2200 2200 2700 2700 2700

2700

5400

8100

10300

12500

14700

16900

19100

21300

10 2200 2200 2200 2200 2200 2200 2200 2700 2700 2700 23500

Variant 2: aanplant van grotere bomen De aan te planten bomen zijn forser en hebben een stamomtrek van 20 à 25 cm, waardoor het terrein vanaf het begin een bosachtig karakter heeft. Vanwege de omvang van de bomen is de aanleg flink duurder: €38.700 voor 50 bomen. Omdat de bomen vanaf het planten al groter zijn, is het onderhoud de eerste 3 jaar ook duurder: €3.200 per jaar. Na deze 3 jaar is het onderhoud op een gelijk niveau als bij variant 1, namelijk €2.200 per jaar. De totale onderhoudskosten bij de jaarlijkse plant van 50 bomen lopen op naar bijna €9.600 na 3 jaar en €25.000 na 10 jaar. jaar aanlegjr 1 aanlegjr 2 aanlegjr 3 aanlegjr 4 aanlegjr 5 aanlegjr 6 aanlegjr 7 aanlegjr 8 aanlegjr 9 aanlegjr 10 totaal

1 3200

2 3200 3200

3 3200 3200 3200

4 2200 3200 3200 3200

5 2200 2200 3200 3200 3200

6 2200 2200 2200 3200 3200 3200

7 2200 2200 2200 2200 3200 3200 3200

8 2200 2200 2200 2200 2200 3200 3200 3200

9 2200 2200 2200 2200 2200 2200 3200 3200 3200

3200

6400

9600

11800

14000

16200

18400

20600

22800

10 2200 2200 2200 2200 2200 2200 2200 3200 3200 3200 25000

Aanvullende kosten In bovenstaande varianten worden er in het geboortebos geen bordjes geplaatst en ook geen (half)verharde paden of andere voorzieningen aangelegd. Wel wordt er tussen de bomen gemaaid, zodat het bos begaanbaar is voor bezoekers. Om het bos bereikbaar te krijgen, zijn infrastructurele voorzieningen nodig, zoals een toegangsweg en parkeerruimte voor enkele auto’s en fietsen. De exacte kosten hiervoor zijn afhankelijk van de locatie. Voor de locatie bij de Bleskolk is een grove raming gemaakt: een eenvoudige toegangsweg met parkeerplaatsen en fietsvoorzieningen, uitgevoerd in grasbetontegels, vraagt een investering van ca. €61.000. Jaarlijkse plantdag Een jaarlijkse plantdag, waarop de geboortebomen kunnen worden geplant, versterkt de symbolische waarde van het bos. Dit zou dan ergens tussen oktober en april moeten plaatvinden, vanwege het plantseizoen voor de bomen. De dag wordt vooraf gegaan tot een oproep aan bewoners/kersverse (groot)ouders voor deelname, registratie van belangstellenden, een uitnodiging voor de dag en enkele faciliteiten op de dag zelf (drankje, partytent, eventueel een bord). Ook hier zijn kosten aan verbonden, afhankelijk van de opzet van de plantdag.

Totale kosten jaar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 totaal variant 1 2700 5400 8100 10300 12500 14700 16900 19100 21300 23500 totaal variant 2 3200 6400 9600 11800 14000 16200 18400 20600 22800 25000 infrastructurele voorzieningen 61000 jaarlijkse plantdag PM PM PM PM PM PM PM PM PM PM

Afwegingstabel potentiële locaties geboortebos Voor kaart locaties zie de volgende pagina’s

1

Locatie Bleskolksingel – nabij de vijver

opmerkingen In noordelijke long, met name westelijk van de vijver geschikt

2

Maatveld, vm sportterrein

3

Leemslagen

Invulling rondom plan tiny houses Wei naast brug en/of strook langs kanaaldijk Tegen bedrijventerrein

Graslaan

kansen Ruimte aanwezig. Versterking noordelijke long. Combinatie met pauzelandschap Nu beschikbaar Meer ruimte na hoogspanning ondergronds

bereikbaarheid Via Aadijk, Burg Schneiderssingel

Bestaande weg i.c.m. toegang plan tiny houses Via kanaaldijk, Buitenhaven Westzijde Over bedrijventerrein

Vriezenveenseweg 209 a

Bestaande toegangsweg

Bleskolksingel – achter de grondbank

Bestaand weggetje langs de grondbank.

Pooksbelten

In bestaand ‘parkachtig’ landschap

bestemming Groen Met mogelijkheid tot bos aanplant

Bestaande toegang Robbenhaarsweg

huidig gebruik Groen, afdekken vuilstort.

maisland

Belemmeringen Plan bos in samenhang met aanpak voormalige vuilstort Plan tiny houses nog niet concreet

Gras, Hoogspanning schapenweide Eventuele ruimte stadsontwikkeling Agrarisch Bedrijf 3.1

Groen zonder bos

weide

haalbaarheid hoog

Op termijn hoog hoog

Weinig ‘beleving’ middel Mogelijke uitbreiding bedrijventerrein. Buisleiding gas. Opgenomen in Middel uitvoeringsagenda stadsontwikkeling. Archeologisch onderzoek nodig. Ontneemt Middel doorkijk naar groene long. Weinig aansprekende plek Ruimte is beperkt en verspreid over terrein.

laag

Bleskolksingel – nabij de vijver Oppervlakte: ca 30 ha (totaal gemeentelijke percelen)

Het Maatveld Oppervlakte: 13.1: 2,4086 ha 13.2: 2,7556 ha

Leemslagen Oppervlakte 23.4: 1,9200 23.3: 4,9540 (tot) 23.2: 4,2302 (tot) 23.1: 2,1000 (tot)

Graslaan Oppervlakte: 25.1: 0,7235 ha 25.2: 0,4589 ha 25.3: 0,1097 ha

Vriezenveenseweg 209a Oppervlakte: 16.1: 4,18 ha

Bleskolksingel, achter de grondbank Oppervlakte: 10.1: 2,9171 ha

Pooksbelten, voormalige camping Oppervlakte: 5,34 ha (totaal)