11 Informatie samenwerkingsverbanden.pdf

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo Bijlage 3

Doorkiesnummer 541903

Behandeld door M. Jaarsma

Datum 20 december 2022

Onderwerp Informatie samenwerkingsverbanden

Geachte leden van de raad, Almelo participeert in verschillende samenwerkingsverbanden en u krijgt steeds meer te maken met deze vorm van samenwerken. In de gemeentelijke begroting is ook een groot deel van de middelen bestemd voor samenwerkingsverbanden. Het afgelopen jaar hebben wij met u meerdere keren van gedachten gewisseld over samenwerkingsverbanden: in politiek beraden over de ontwerpbegrotingen van gemeenschappelijke regelingen, bij de behandeling van de gemeentebegroting, de sessies samen met de rekenkamercommissie, de Twenteraad, et cetera. Met deze brief informeren wij u over actuele ontwikkelingen rondom samenwerkingsverbanden en de wijze waarop wij u hier de komende periode graag bij betrekken. Actuele ontwikkelingen De belangrijkste ontwikkelingen rondom samenwerkingsverbanden zijn samengevat: 1. Strategische ontwikkelingen bij onze verbonden partijen; 2. De gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr); 3. Onderzoek Rekenkamercommissie; een actueel beleidskader voor samenwerking. Ad 1. Strategische ontwikkelingen bij onze verbonden partijen

Toelichting Verbonden partijen zijn partijen waarin Almelo zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft. Dit zijn private partijen zoals bijvoorbeeld Twente Milieu nv en Sportbedrijf Almelo bv, of publieke partijen zoals bijvoorbeeld de gemeenschappelijke regelingen Samen Twente, Veiligheidsregio Twente en de Stadsbank Oost Nederland. Een totaaloverzicht van onze verbonden partijen en de laatste ontwikkelingen, staan opgenomen in de paragraaf verbonden partijen van de programmabegroting 2023.

Uw betrokkenheid Wij vinden het van belang om u de komende periode te betrekken bij actuele ontwikkelingen rondom onze verbonden partijen. Hier wordt op verschillende manieren in voorzien; - door schriftelijk informatie met u te delen; - door verbonden partijen uit te nodigen in Almelo om een toelichting te geven en met u in gesprek te gaan; - een kennismaking met verbonden partijen door een of meerdere werkbezoeken te brengen.

Pagina 1 van 4 Raad - 2207512 DCS - 2280867

Concreet gepland staat onder andere een toelichting van zowel het Gemeentelijk Belastingkantoor als Stadsbank Oost Nederland in het politiek beraad van 14 maart 2023. Daarnaast wordt in 2023 bijvoorbeeld een werkbezoek gepland aan Sportbedrijf Almelo. Ad 2. De gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen

Toelichting Deze wet regelt hoe bestuurlijke samenwerking wordt vormgegeven op grond van het publiekrecht. Dit betreft gemeenschappelijke regelingen zoals de Stadsbank, Omgevingsdienst Twente of Samen Twente. Almelo neemt deel in negen gemeenschappelijke regelingen. De wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen per 1 juli 2022 is voor u van belang, omdat de wetswijziging tot doel heeft de democratische legitimatie van die regelingen te bevorderen en het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden. Dat gebeurt door meer ruimte te geven voor keuzes over de werking van een gemeenschappelijke regeling, bijvoorbeeld door te kiezen voor een gemeenschappelijke adviescommissie of het gebruik van zienswijzen door gemeenteraden. In de bijlage bij deze brief, treft u een overzicht van de belangrijkste wetswijzigingen evenals een juridische uiteenzetting.

Uw betrokkenheid U wordt de komende periode op verschillende manieren betrokken bij het aanpassen van de regelingen als gevolg van de gewijzigde Wgr, namelijk: - Het verstrekken van informatie Nieuw is dat een Algemeen Bestuur van een gemeenschappelijke regeling de raden van alle deelnemende gemeenten ongevraagd alle informatie moet verstrekken die zij nodig hebben voor de uitoefening van hun taken. De informatieplicht is niet beperkt tot te nemen of genomen besluiten. In de gemeenschappelijke regeling moet worden vastgelegd op welke wijze de informatie wordt verstrekt. - Kaderstelling en besluitvorming De gemeenschappelijke regelingen zijn zelf aan zet om hun regelingen aan te passen en om met voorstellen naar de gemeenteraden te gaan. De besluitvormingsprocessen moeten 1 juli 2024 zijn afgerond. Grofweg betekenen die processen voor Almelo, met 9 gemeenschappelijke regelingen, al 18 beslismomenten in uw Raad. Wij verwachten dat meer dan de helft hiervan technische aanpassing betreft en niet veel van uw inhoudelijke kaderstelling zal vragen.

Maar bijvoorbeeld een regeling als Samen Twente en de eerder door u geuite wens tot vroegtijdige kaderstelling op beleid is interessanter: Wilt u, en de andere Twentse raden, in de regeling laten opnemen dat majeure beleidsvoornemens van het Algemeen Bestuur Samen Twente altijd eerst voor een zienswijze naar de raden gaan? En hoe zit dat met inwonerparticipatie bij bijvoorbeeld de Stadsbank? Voeren zij beleid uit of maken ze zelf ook beleid waarbij inwoners moeten worden betrokken? Zo ja, op welke wijze kan dan sprake zijn van participatie? - Vooraankondiging Twentse werksessie Om hierover ook in Twents verband met elkaar van gedachten te wisselen, organiseert een regionale regiegroep (met daarin drie griffiers, twee gemeentesecretarissen en de directeuren van Samen Twente en Omgevingsdienst Twente) een gezamenlijke werksessie op 11 januari 2023 in Almelo. Daar worden Twentse raden goed geïnformeerd en wordt gekeken of en welke gezamenlijke uitgangspunten kunnen worden geformuleerd. Dat is nuttig voor de gemeenschappelijke regelingen om mee te nemen in de uitwerking van hun regeling. Ook worden daar de moties van de raden Haaksbergen en Rijssen-Holten bij betrokken (eveneens als bijlage bijgevoegd). Om het zo concreet en praktisch mogelijk te maken, wordt ingezoomd op twee regelingen, die van Samen Twente en de Omgevingsdienst Twente.

Wij hopen dat u aanwezig bent bij deze Twentse werksessie.

Pagina 2 van 4

Ad 3. Onderzoek Rekenkamercommissie; een actueel beleidskader voor samenwerking

Toelichting Volledigheidshalve verwijzen wij hier ook even naar een lopend onderzoek van de Rekenkamercommissie naar samenwerkingsrelaties en het beleidskader Governance. Het onderzoek richt zich met name op de context waarin de huidige samenwerkingsverbanden van de gemeente Almelo zich begeven en de toekomstige visie op de wijze waarop Almelo haar taken, wel of niet op afstand en/of in samenwerking, wil uitvoeren.

Uw betrokkenheid De rekenkamercommissie heeft in de afgelopen periode een drietal sessies voor u georganiseerd om u te introduceren in deze lastige materie. U hebt tijdens deze sessies basiskennis verkregen over dit thema, waarvoor ook specialist en docent op dit terrein, de heer Maarten Hageman, twee keer aanwezig was. U bent met elkaar in gesprek gegaan over de thema’s die een rol spelen en heeft daarmee de rekenkamercommissie van input voorzien. Dit onderzoek bevindt zich in de afrondende fase en de opbrengst zien wij als een basis voor het – samen met u – vormgeven van onze (werkwijze betreffende) samenwerkingsrelaties.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

F.W. van Ardenne

A.J. Gerritsen

Bijlagen: 1. Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen 2. Motie Haaksbergen – versterken positie raden bij gr-en (Inkomend-109752) 3. Motie Rijssen-Holten – informatie en zienswijzen gr-en (Inkomend-108887)

Pagina 3 van 4

Bijlage 1 Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen Wat houden de wetswijzigingen in? − Gemeentewet: lokale (en gezamenlijke) rekenkamers kunnen onderzoek doen en er komt een gemeenschappelijk recht van onderzoek (enquête). − Als een gemeenschappelijke regeling wordt opgericht, gewijzigd of opgeheven, dan moeten de deelnemende raden een zienswijze kunnen geven. Naast het al bestaande toestemmingsrecht. − P&C cyclus: termijnen voor het kunnen indienen van een zienswijze over de ontwerpbegroting worden langer voor de raad vanuit de gedachte dat de raden zo meer tijd wordt gegund. Wij ontvangen signalen uit de praktijk dat het nog maar de vraag is of deze langere termijn in de praktijk haalbaar is gelet op het feit dat die periode precies samenvalt met het zomerreces. Momenteel wordt ambtelijk onderzocht in Twents verband hoe we dit proces zo goed mogelijk kunnen inrichten. Waar hebben de gemeenschappelijke regelingen twee jaar de tijd voor? − Het wel of niet, op initiatief van gemeenteraden, oprichten van een gemeenschappelijke adviescommissie. De adviescommissie bestaat uit raadsleden en behartigt de belangen van de gemeenteraden. Niet iedere gemeenteraad hoeft een lid af te vaardigen. De commissie ondersteunt de gemeenteraden bij de voorbereiding van besluitvorming met betrekking tot de gemeenschappelijke regeling en adviseert zowel de gemeenteraden als het Algemeen Bestuur.

− Het wel of niet bieden van een extra zienswijze mogelijkheid voor raden bij majeure besluiten van een Algemeen Bestuur. Denk hierbij aan een strategisch beleidsplan. − Het wel of niet opnemen van bepalingen over inwonerparticipatie bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het beleid van de gemeenschappelijke regeling. − Een bepaling over evaluatie. De bepaling kan inhouden dat niet wordt geëvalueerd. Wordt wel geëvalueerd dan zullen de bepalingen gaan over wat wordt geëvalueerd, hoe vaak en op welke wijze. − Een concrete bepaling over de gevolgen van uittreding. Deze bepaling omvat in ieder geval bepalingen over de gevolgen voor het vermogen van de gemeenschappelijke regeling voor de deelnemende gemeenten.

Pagina 4 van 4

Rad

3o "Am

zoi'z

g/tolt:e

SGP

Christen Unie Rijssen- Holten

Motie bij agendapunt 11 Raadsvoorstel zienswijze begrotingen Gemeenschappelijke Regelingen. Informatie en zienswijzen gemeenschappelijke regelingen De raad van de gemeente Rijssen-Holten in vergadering bijeen op donderdag 30 juni 2022 Constaterende dat: • •

• •

De informatievoorziening vanuit de verschillende Gemeenschappelijke Regelingen laat of te laat worden aangeboden. De Quick Scan Gemeenschappelijke Regelingen die is uitgevoerd in opdracht van de rekenkamer(commissie)s van Almelo, Dinkeliand, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Tubbergen en de gemeenteraden van Borne, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Twenterand en Wierden, de Raden handreikingen en suggesties doet. De gemeenteraad wettelijk in de gelegenheid wordt gesteld om eventuele wensen en bedenkingen bij de begroting te maken. Dat verschillende onderzoeken' aantonen dat Raden onvoldoende zicht en grip hebben op de Gemeenschappelijke Regelingen. Zie ook o.a. het artikel Tubantia van 2 april 20212

Overwegende dat: •

•

De QuickScan is uitgevoerd door Johan de Kruijf, extern lid van de Rekenkamercommissie Enschede en geeft daarmee een onafhankelijke, kritische blik op de jaarrekeningen en voorlopige begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen waarin Rijssen-Holten o.a. in participeert. Er veel gesproken wordt over, maar te weinig met de beleidsverantwoordelijken over bijv. strategische keuzes in de Gemeenschappelijke Regelingen. Ondanks dat er een wetswijziging WGr op handen is, worden er niet of nauwelijks voorstellen gedaan om de bestuurders en leiding van de regionale

1 Zie vierjaarlijkse onderzoeken onder raadsleden in 2013 en 2017 (https://www.raadsleden.nl/actueel/nieuws/samenwerking-gemeenten-bedreigt-lokaledemocratie-landelijkeenquete-onder-raadsleden) en 2017 (https://www.raadsleden.nl/actueel/nieuws/raadsleden-hebben-grip-nochinvloed-op-regionalesamenwerking), 2 Gemeente zit in zóveel samenwerkingsverbanden dat niemand ze meer controleert: 'Ondemocratisch en ernstig' 1 Enschede 1 tubantia.n1

• •

samenwerkingsverbanden ervan te doordringen van het belang van een adequate betrokkenheid en verbinding van de gemeenteraden bij hun werkzaamheden. Het wetsvoorstel doet een poging de zeggenschap van raadsleden te vergroten door het mogelijk maken van deelname van raadsleden aan het regiobestuur en de vorming van regionale raadscommissies. Echter, deze voorstellen vormen geen fundamentele bijdrage aan de wens van raadsleden voor democratische zeggenschap voor de gemeenteraden. Zie brief3 die de vereniging voor raadsleden in het kader van de consultatieprocedure van de Tweede Kamer hebben ingediend. Het uiteindelijk aan de Raden is om zienswijzen en hun visie kenbaar te maken. Dat deze zienswijze (motie) niet uit wantrouwen, maar uit zorg en verantwoordelijkheid vanuit de positie van de Gemeenteraad opgesteld is.

Verzoekt het college: Deze motie met betrekking tot de informatievoorziening en raadsbehandeling tijdig in te dienen bij de betreffende Gemeenschappelijke Regelingen en deze motie onder de aandacht te brengen bij andere Twentse gemeenteraden en Colleges, zodat ook zij hier kennis van kunnen nemen. 1. Om te komen met een voorstel om de deelnemende gemeenteraden vooraf te betrekken en voldoende inzage te geven in de te maken (strategische) beleidskeuzes, zodat gemeenteraden ten aanzien van deze keuzes hun inbreng kunnen leveren. (*proces rondom zienswijzen op beleidsdocumenten, omdat ze uiteindelijk de basis zijn voor de toekomstige begrotingen van de GR) 2. De Gemeenschappelijke Regelingen te verzoeken om een gezamenlijk Twents proces op te stellen waarbij we een optimale P&C cyclus (inclusief de kadernota) voor gemeenten en gemeenschappelijke regeling(en) borgen. a. Om de gemeenteraden de mogelijkheid te geven om tijdig hun zienswijzen in te kunnen dienen bij de kadernota van de Gemeenschappelijke Regeling. b. Om de gemeenteraden meer tijd te geven om zienswijzen in te dienen bij de begroting. 3. De Gemeenteraden tijdig te informeren over de te ontvangen gelden via zogenaamde regiodeals (of andere deals) en de gemeenteraden te betrekken waaraan deze middelen besteed gaan worden. En gaat over tot de orde van de dag. Rijssen, 30 juni 2022 Namens de SGP-fraqjle

Namens de ChristenUnie-fractie,

A.G. Rozenkam

3 2020-09-29_gespreksnotitie_rtg_d.d_1_oktober_nederlandse_vereniging_voor_raadsleden_.pdf https://www.raadsleden.nl/actueel/nieuws/raadsleden-actief-in-regio-horen-niets-van-huncollega

GEMEENTE

HAAKSBERGEN ONTVANGEN 2 6 AüG 2022

Uw kenmerk Uw datum Behandeld door : L. Legtenberg Telefoonnummer : (053) 5734567

GemeenteraadAlmelo Postbus5100 7600 GC Almelo

'Zit tI 02J-U13 Zaaknummer Kenmerk 31 Bijlagen Datum

2 4 Aü6. 2022 Onden/verp:Motie versterking positieraden bij gemeenschappelijke regelingen Geacht raadslid, De raad vande gemeente Haaksbergen heeft bijgevoegde motie aangenomen en stuurtu deze graag met enige duiding toe. Al jarenbestaaner discussies over het vergroten vangrip opgemeenschappelijke regelingen Het (verbondenpartijen), de democratische legitimatie en wederzijdse informatievoorziening. sturenopen controlerenvanverbondenpartijenis geen makkelijke taakvoorgemeenteraden. Het samenspeltussende rollenen bevoegdheden vanraads-en collegeleden enerzijds en leden vanhet algemeen bestuuren/ofdagelijks bestuuranderzijds, is complex. Dit maaktdat de raad niet altijd een juiste positiekrijgt of inneemtom zijn verantwoordelijkhedenin te vullen.Ter illustratie:daarwaareen raad voorde vaststelling vande gemeentelijke begroting meestal een hele vergadering uit trekt, zijn de begrotingen en jaarrekeningenvanverbondenpartijenveelal onderdeel vande reguliere agenda. De wijziging vande Wet gemeenschappelijke regelingen (1 juli a.s.) strekt tot versterking van democratische legitimatie. Zij biedt kansenom het samenspelte verbeteren en de functievan verlengd bestuurte vergroten. Dit kandoorzowel met raadsledenals inwonersactief opzoek te gaan naarnieuween betere manierenom de sturing, maatschappelijkebetekenis en dienstverleningte vergroten.

De wet biedt een aantalmogelijkheden zonderdaareen directe verplichting aante verbinden. Deze bepalingenhebben een zogenaamdfacultatiefkarakter. Er “kan” vande bevoegdheden gebruikt gemaakt worden. De raad van Haaksbergen wenst proactiefopte roepentot gebruik vande mogelijkheden. Niet uit zorg dat benuttenvande kansenniet plaatsvindt,maarwel om het processnel en juist “opde wagen" te krijgen. De raad van Haaksbergen wenst voortseen praktisch en concreetverbetervoorstelte doenom meer overzicht te creërenvoorraden. Het opstellenvanuniformefactsheets bij (financiële) besluitvormingdoorraden, draagt bij aanhet overzicht voorraadsledenen draagt bij aande mogelijkheid tot afstemming tussenverschillende raden. De gedachte is dat verbondenpartijen bondig (ca. 1 A4) kerngegevens presenteren.De factsheet moet zich richten opdoelstellingen, risico’s en voorliggende (strategische) beleidskeuzes. De motie is in Haaksbergen aangenomen bij de behandeling vande begrotingen vanverbonden partijen.De motie is evenwel zo opgesteld dat deze ook“los” (“vreemd aande orde vande dag ”) behandeld kanworden.

Doordeze motie met andereradente delen, nodigt de raad uit om bij de Gemeentehuis Haaksbergen Postbus 1027480 AC, Blankenburgerstraat 287481 EB Haaksbergen, Tel: (053) 5734567, Fax: (053) 572 80 75 www.haaksbergen.nl gemeente@haaksbergen.nl Kijk vooropeningstijdenen het makenvaneen afspraakopwww haaksbergen.nl IBAN NL56BNGH 028.50.03.194

I

inhoud aante sluiten.De raad vande gemeente Haaksbergen hooptdaarmee opeen breed draagvlak om een nog betere en effectievere dienstverleningte leveren aaninwoners, instellingenen bedrijven. Hoogachtend, ter uitvoeringvanhet raadsbesluitvan29juni2022, burgemeester en wethouders vanHaaksbergen,

dr. R. Toet secretaris

[fsyJjP^cholten xj^urgemeester

2

- Ml' WA

D66 uj 0PvdAi«*MP.

ïilr,vergadering

u

cr*^'

Motie:

Onderwerp:verster1(ing positieraden bij gemeenschappelijke regelingen De raad vande gemeente Haaksbergen in vergadering bijeen op29juni2022; constaterende dat: Per 1 juli 2022 de Wet gemeenschappelijkeregelingen voorzietin een versterking vande positie,de besluitvorming en de controlerenderol vanraden; meer in het bijzondervoorwat betreft: o positie:in de gemeenschappelijke regeling moetenafsprakenover evaluatie en uittreding worden getroffen. Er vindt verruiming plaatsvan de termijnen voorhet indienenvanzienswijzenopbegroting; o besluitvorming: het recht van raden om bij een ontwerpvooreen regeling een zienswijze naarvorente brengen, de verplichting om in de regeling opte nemenvoorwelke besluiten een zienswijze naarvorenkanwordengebracht, het recht van raden om een adviescommissie in te stellen, de verplichting om vast te leggen of en opwelke besluiten inspraakmogelijk is en de verankering vaneen actieve informatieplichtvan het bestuur; o controlerenderol: de raden krijgen een recht van onderzoeknaarhet gevoerde bestuuren verduidelijking vande bevoegdheid om lokale rekenkamerseen onderzoekte lateninstellen. overwegende dat: -

de wettelijk, versterkende mogelijkheden veelal facultatiefzijn (“kanbepalingen"); de invullingvanmogelijkheden een actieve rol vanzowel openbarelichamen als raden behoeft; de positievan raden ookversterkt kanwordendoor: o afstemming tussenraden over (financiële)besluiten; o vereenvoudiging en uniformeringvanstukken,door(strategische) ontwikkelingenin zo geüniformeerdmogelijkefactsheets aante bieden;

roept het collegeop om: in het algemeen bestuur(AB) vande gemeenschappelijke regelingen zich In te zetten om bij besluitenwaaroverde raad bevoegdheden heeft, een unifonmoverzicht (factsheet) opte stellen rond maatschappelijkedoelen, beleidsvoornemens,risico’s en financiëleeffecten; de volgende puntenactief onderde aandachtte brengen tijdens de AB vergaderingen; o het (dagelijks) bestuuropte roepenvoorstellente doentot invulling van de wettelijke mogelijkheden en raden en inwonerste betrekken; o expliciet de mogelijkheid te betrekken tot het instellenvan regionale adviescommissie(s). bestaandeuit raadsleden;

y

/I, /

deze motie alsmede de bij deze motie gevoegde begeleidende brief te verzenden naar; o alle raden binnenT\vente o de deelnemende gemeenten buitenTw/ente van de StadsbankOost Nederland o de dagelijks besturenvande verbondenpartijenwaaraanHaaksbergen deelneemt; en gaat over tot de orde vande dag.

De fra