10.1 Woonvisie 2020 -2030 - Bijlage 1 - Woonvisie Almelo 2020 – 2030 versie februari 2021.pdf
Tekst van het document
Provincie en buurgemeenten Op woongebied zijn we in de regio en provincie een serieuze samenwerkingspartner. In 2020 wordt er in regionaal verband gewerkt aan het opstellen van woonagenda’s, gefaciliteerd door de Provincie. Daarna richt de provinciale sturing zich op een volledige uitvoering van deze woonagenda’s. Onze Omgevingsvisie en deze Woonvisie vormen de Almelose input hiervoor. Zoals het er nu naar uitziet, laat de Provincie Overijssel de focus op het maken van woningbouwafspraken (contingenten voor de productie van woningen) los, met de introductie van de woonagenda’s. Zij stimuleert wel nadrukkelijk het maken van onderlinge afspraken tussen gemeenten om aan de slag te gaan met de regionale opgaven op woongebied en eventuele concurrentie te voorkomen. Almelo onderschrijft dit vertrekpunt. De inhoud van deze Woonvisie brengen we in bij het opstellen van de regionale woonagenda’s. We doen dan ook een beroep op onze buurgemeenten (om meer dan nu) bij te dragen aan de huisvesting van de doelgroep voor sociale huurwoningen en de spreiding van kwetsbare doelgroepen over de regio.
WARMTEVISIE ALMELO Mei 2020 7 | Samenwerking
35
8| UITVOERINGSPROGRAMMA
36
Drie grote ambities
8| UITVOERINGSPROGRAMMA
Punten waar
bij staat zijn onderdeel van de prestatieafspraken met de corporaties.
Flexibel: • Monitoring ontwikkelingen op de woningmarkt.
Jaarlijks
Inventarisatie en planvorming toekomstbestendigheid woningvoorraad
2021
(gekoppeld aan visie op stadsontwikkeling). • Opstellen woningbouwprogramma. Prioriteit geven we aan:
2021-2022
1) Bouwplannen in de realisatie- of haalbaarheidsfase;
2) Binnenstad;
3) Nieuwstraatkwartier;
4) Herstructureringswijken.
• Monitoring woningbouwprogramma.
Jaarlijks
• Flexibiliteit in planvorming (bestemmingsplannen/overeenkomsten met initiatiefnemers).
continu
Evenwichtig en gevarieerd: • Werken aan veerkrachtige wijken:
Continu via
- verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving;
Wijksturing
- inzet op veiliger buurten;
en samen
- toezicht op de naleving van bouw-, milieu- en bestemmingsplanregels;
partners
- versterking van gemeentelijk toezicht en handhaving; - regulering van en handhaving op kamerverhuur; - preventie en aanpak van overlastsituaties; - kwaliteitsverbetering en differentiatie van de woningvoorraad; - sturing op woningtoewijzing. • Visie op de stadsontwikkeling uitwerken waarin we de ontwikkelstrategie
2020-2021
(incl. herstructurering en vernieuwing) voor de wijken en dorpen beschrijven.
3 | Drie grote ambities
37
• Inzet op snelle (her)ontwikkeling braakliggende terreinen in de wijken.
2020-2021
• Lobby bij Rijksoverheid en provincie voor het verhogen van de investeringskracht van gemeente en woningcorporaties. • Werken aan structureel kwalitatief woningaanbod voor arbeidsmigranten (in regioverband).
continu
• Ruimte geven aan initiatieven in Aadorp en Bornerbroek.
continu
• Voldoen aan taakstelling huisvesting vergunninghouders.
halfjaarlijks
• Werken aan de preventie en aanpak van schulden.
continu
Toekomstbestendig en duurzaam: • Introductie blijverslening.
2021
• De vraag naar geschikte of aangepaste woningen opnemen in woningbouwprogramma.
2021-2022
• Inzet op levensloopgeschiktheid van alle nieuw te bouwen niet-grondgebonden woningen.
continu
• Stimuleren van buurtinitiatieven die de leefbaarheid en samenredzaamheid in de wijken,
continu
Aadorp en Bornerbroek vergroten. • We hebben aandacht voor de fysieke toegankelijkheid en veiligheid van de openbare ruimte
continu
in directe omgeving van wooncomplexen voor de oudere doelgroep. • We zetten in op de uitbreiding van het aantal plekken in geclusterde woonvormen met
continu
24-uurs psycho-geriatrische zorg. • Stimuleren van doorstroming.
continu
• Faciliteren en stimuleren van nieuwe woonvormen tussen zelfstandig thuis en verpleeghuis,
continu
zoals ‘krasse-knarrenhofjes’ en generatiecomplexen. • Spreiding van de doelgroep voor Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd Wonen (BW)
continu
passend bij de draaglast van wijken en buurten. • Integrale ketenaanpak voor de doelgroep MO en BW.
continu
• Realiseren van voldoende woonoplossingen voor de zelfstandige huisvesting van
continu
tienermoeders en 18 tot 23-jarigen, die onder Jeugdzorg vallen.
38
• Inzet op duurzame en aardgasvrije nieuwbouw.
continu
• Inzet op verduurzaming van de bestaande woningvoorraad.
continu
• Advisering van particuliere woningeigenaren via het energieloket.
continu
• Inzet op de klimaatbestendigheid van alle nieuwe bouwplannen.
continu
Drie grote ambities
Algemeen: • Informatie omtrent (financiële) prestaties van de corporaties beoordelen.
jaarlijks
• Raamovereenkomst (prestatieafspraken) sluiten met woningcorporaties met een looptijd
2021
van vier (of vijf) jaar. • Samen met woningbouwcorporaties jaarlijkse monitoring van de prestatieafspraken en evt.
jaarlijks.
bijsturing. • Agenderen woonopgaven in de regio en provincie.
continu
• Opstellen woonagenda met de subregio.
2020-2021
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT In deze bijlage beschrijven we de situatie op de Almelose woningmarkt vanuit verschillende perspectieven. Achtereenvolgens komen aan de orde: woningmarktonderzoek, de opbouw van de huidige woningvoorraad, de verwachte demografische ontwikkelingen, wonen en zorg, de druk op het sociale huursegment en de betaalbaarheid van het wonen in Almelo. Elk hoofdstuk begint met een visuele samenvatting.
40
De Almelose woningmarkt
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Woningmarktonderzoek Om inzicht te krijgen in de toekomstige situatie op de woningmarkt – en daarmee de opgave waar we voor staan – heeft onderzoeksbureau ABF Research een woningmarktverkenning uitgevoerd 6. Dit onderzoek fungeert als onderlegger voor de Woonvisie. Bij een dergelijk onderzoek ontkom je niet aan (onderbouwde) aannames, soms gebaseerd op ‘resultaten uit het verleden’ zoals geboorte- en sterftecijfers. Deze zijn door de jaren heen redelijk stabiel. Andere belangrijke factoren zijn echter al een stuk lastiger in te schatten, zoals migratie (binnen- en buitenlands) en de economische groei. Ook aannames op het gebied van economische ontwikkeling, en daarmee de inkomensontwikkeling van al onze inwoners, zijn onvermijdelijk. De inkomensontwikkeling is vooral van belang voor de ontwikkeling van de verschillende doelgroepen en daarmee op de geraamde ontwikkeling van de woningvoorraad naar woningtype en prijsklasse. Bij de woningmarktverkenning voor de jaren 2018-2020, zijn we uitgegaan van de verwachtingen van het CPB voor de koopkracht, zoals terug te vinden in het Centraal Economisch Plan (CEP) van maart 2019. Voor 2018 was dat een koopkrachtstijging van 0,3%, voor 2019 1,6% en voor 2020 1,3%. Voor de periode daarna gaat ABF uit van haar ‘scenario Laag’, waarin ze de groei van koopkracht tussen 2020 en 2025 ramen op 0,1%.
In de periode 2025-2030 vindt in dit scenario geleidelijk aan een overgang plaats om vanaf 2030 uit te komen op een jaarlijkse groei van 0,4%, dat aansluit bij het langjarig gemiddelde. Voor Almelo lijkt het ‘scenario Laag’ realistisch, omdat de economische groei in de regio onder die van het landelijk gemiddelde ligt.
6 Zie: ABF Research, november 2019, “Verkenning woningmarkt en doelgroepen Almelo 2018-2040”. Tenzij anders aangegeven zijn de cijfers opgenomen in dit hoofdstuk uit dit onderzoek afkomstig.
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
41
Huidige woningvoorraad Als startpunt voor ons nieuwe beleid beschrijven we eerst de huidige opbouw van de Almelose woningvoorraad uitgesplitst naar de koop- en huursector.
De in Almelo actieve corporaties bezitten in totaal zo’n
1. Huidige woningvoorraad
33.000
11.300 HUURWONINGEN
50%
WONINGEN IN 2018
50%
De huursector in Almelo bestaat voor circa de helft uit eengezins(grondgebonden) en voor de helft uit meergezinswoningen (niet-grondgebonden/ appartementen).
71%
van de huurwoningen heeft een huurprijs beneden de hoge aftoppingsgrens van 651 euro per maand (prijspeil 2019)
45% HUUR
55%
Van de ruim
15.000
KOOP
Het grootste gedeelte van de koopwoningen zijn eengezinswoningen. 48% van de koopwoningen heeft een prijs onder de
€ 185.000
huurwoningen in Almelo is ruim driekwart in eigendom van sociale verhuurders (woningcorporaties). De overige 25% is in het bezit van particuliere verhuurders.
2. Demografische ontwikkelingen Het aantal huishoudens neemt in de periode 2018-2025 met 1.430 toe.
34.000
1.430 In 2030 wordt bijna het aantal van 34.000 huishoudens overschreden
In 2018 telde Almelo ongeveer
32.300 42
HUISHOUDENS
De Almelose woningmarkt
Vervolgens loopt het aantal huishoudens tot 2050 verder terug om rond dat jaar uit te komen rond het huidige niveau.
±32.300
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Koopsector In 2018 staan er in Almelo bijna 33.000 woningen. De koop- en huursector zijn in omvang zo goed als gelijk; het aandeel koopwoningen is met 55% in de meerderheid. Veruit het grootste gedeelte van deze koopwoningen zijn eengezinswoningen en het aandeel dure koopwoningen is beperkt. Zo’n 69% van de koopwoningen in Almelo heeft een prijs onder de € 235.000 (zie figuur 1).
Eigendom x type
Huur x prijsklasse
Koop x prijsklasse
Huur eensgezins Huur meergezins Koop eensgezins Koop meergezins
< kwaliteitsk. gr. tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. > liberalisatiegr.
<= 150dzd 185-235 dzd 325-435 dzd 150-185 dzd 235-325 dzd > 435 dzd
Figuur 1: Woningvoorraad naar eigendom, woningtype en prijsklasse, Almelo (2018) Bron: Socrates 2019
300
Wel loopt de gemiddelde vraagprijs de laatste jaren op, tot € 270.000 in 2019. Een verklaring voor de oplopende vraagprijzen is het dalende aanbod (zie figuur 2 en 3).
250 200 150 100 50 0 WOZ waardw woningen
Gemiddelde vraagprijs aangeboden woningen
Figuur 2: Ontwikkeling gemiddelde WOZ waarde woningen en gemiddelde vraagprijs aangeboden woningen (prijzen x € 1.000) (Bron: Waarstaatjegemeente.nl / huizenzoeker.nl en CBS).
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
43
WOZ waardw woningen
Gemiddelde vraagprijs aangeboden woningen
Figuur 2: Ontwikkeling gemiddelde WOZ waarde woningen en gemiddelde vraagprijs aangeboden woningen (prijzen x € 1.000) (Bron: Waarstaatjegemeente.nl / huizenzoeker.nl en CBS).
600 500 400 300 200 100
Almelo
nov-19
sep-19
jul-19
mrt-19
jan-19
nov-18
sep-18
jun-18
mei-18
mrt-18
jan-18
mrt-17
jan-17
nov-17
sep-17
jul-17
mei-17
mrt-17
jan-17
0
Lineair (Almelo)
Figuur 3: Aangeboden koopwoningen (aantal en trend); 2017- nov. 2019 ( Bron: Waarstaatjegemeente.nl / huizenzoeker.nl).
Huursector De huursector in Almelo is ongeveer gelijk verdeeld qua eengezins- en meergezinswoningen. 71% van de huurwoningen heeft een huurprijs beneden de hoge aftoppingsgrens van € 651 per maand (prijspeil 2019). Huurwoningen tussen de aftoppingsgrens en liberalisatiegrens (met een maximale huurprijs van€ 720 per maand in 2019) vormen 19% van de huurwoningvoorraad. Deze segmenten vormen samen de voorraad sociale huurwoningen. Huurwoningen boven de liberalisatiegrens, ook wel vrije sectorhuurwoningen genoemd, zijn er relatief weinig (circa 10%) (zie ook figuur 1).
Almelose corporaties
< kwaliteitsk. gr. tot hoge aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. > liberalisatiegr.
Particuliere huurwoningen
< kwaliteitsk. gr. tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. > liberalisatiegr.
Figuur 4: Huurvoorraad naar eigenaar en prijsklasse, Almelo (2019) Bron: Corpodata (dVi) en Socrates 2019
44
De Almelose woningmarkt
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Van de ruim 15.000 huurwoningen in Almelo is ruim driekwart in eigendom van sociale verhuurders (woningcorporaties). De overige 25% is in het bezit van particuliere verhuurders. De in Almelo actieve corporaties bezitten in totaal zo’n 11.300 huurwoningen. Beter Wonen en St. Joseph nemen daarvan ruim 95% voor hun rekening, maar ook Woonzorg en De Woonplaats hebben nog corporatiebezit in Almelo. Van alle zelfstandige woningen heeft in 2019, circa 86% een huur onder de hoge aftoppingsgrens. Drie procent van het bezit van de woningcorporaties heeft een vrije sector huur. De particuliere huurvoorraad laat een andere prijsverdeling zien, al heeft 68% van deze woningen ook een prijs onder de liberalisatiegrens. Het aandeel woningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens is met 32% fors groter dan in de corporatievoorraad (zie figuur 4).
Almelo en de regio De omvang van de corporatievoorraad is met 33,3% (2017) in Almelo groter dan in de omliggende gemeenten, maar vergelijkbaar met Hengelo (31,4%) en Enschede (34,6%). Binnen Almelo zijn er verschillen zichtbaar op wijkniveau. Het aandeel huishoudens in corporatiewoningen varieert van 7,5% tot 47,9 procent:
Almelo en omliggende gemeenten
Wijkniveau
25.7
12.0
20.5
17.6
13.4
28.9
16.5
44.8
33.3 19.3 22.8
29.6
20.3
21.1 31.4
47.7 43.7
20.0
19.0
47.9
34.6
45.9
20.8
42.5 21.6
16.7
17.3
13.8 15.8
28.8
7.5 17.8 23.7
Kaart 1: Aandeel huishoudens in corporatiewoningen in percentages 2017 (Almelo en omliggende gemeenten links, wijken binnen Almelo rechts) (bron: www.waarstaatjegemeente.nl – Lokale Monitor Wonen)
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
45
%
appartementen).
71%
van de huurwoningen heeft een huurprijs beneden de hoge aftoppingsgrens van 651 euro per maand (prijspeil 2019)
Het grootste gedeelte van de koopwoningen zijn eengezinswoningen. 48% van de koopwoningen heeft een prijs onder de
€ 185.000
huurwoningen in Almelo is ruim driekwart in eigendom van sociale verhuurders (woningcorporaties). De overige 25% is in het bezit van particuliere verhuurders.
2. Demografische ontwikkelingen Het aantal huishoudens neemt in de periode 2018-2025 met 1.430 toe.
34.000
1.430 In 2030 wordt bijna het aantal van 34.000 huishoudens overschreden
In 2018 telde Almelo ongeveer
32.300 HUISHOUDENS
46
De Almelose woningmarkt
Vervolgens loopt het aantal huishoudens tot 2050 verder terug om rond dat jaar uit te komen rond het huidige niveau.
±32.300
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Een demografische prognose geeft inzicht in de verwachte bevolkingsontwikkeling en daarvan afgeleid de huishoudensontwikkeling. In 2018 telde Almelo ongeveer 32.230 huishoudens. Op basis van de laatste prognoses (Primos en Pearl uit 2019) zal het aantal huishoudens in Almelo in 2025 gestegen zijn naar circa 33.700; een toename van 1.430 huishoudens in de periode 2018-2025. In 2030 wordt bijna de grens naar 34.000 huishoudens overschreden, waarna een kleine daling wordt verwacht tot 2035. Vervolgens loopt het aantal huishoudens tot 2050 verder terug, om uit te komen rond het huidige niveau. Bevolking Zie figuur 5 hieronder:
Primos 2019 Bevolking
Pearl 2019 Bevolking
2050 2050
2049 2049
2048 2048
2047 2047
2046 2046
2045 2045
2044 2044
2043 2043
2042 2042
2041 2041
2040 2040
2039 2039
Pearl 2019 Bevolking
2038 2038
2037 2037
2036 2036
2035 2035
2034 2034
2033 2033
2032 2032
2031 2031
2030 2030
2029 2029
Primos 2019 Bevolking
2028 2028
2027 2027
2026 2026
2025 2025
2024 2024
2023 2023
2022 2022
2021 2021
2020 2020
64.000
Bevolking
2019 2019
74.000 75.000 73.000 74.000 72.000 73.000 71.000 72.000 70.000 71.000 69.000 70.000 68.000 69.000 67.000 68.000 65.000 67.000 64.000 65.000
2018 2018
75.000
Pearl 2019 Ondergrens bevolking Pearl 2019 Ondergrens bevolking
Huishoudens
Primos 2019 Huishoudens
Pearl 2019 Huishoudens
2050 2050
2049 2049
2048 2048
2047 2047
2046 2046
2045 2045
2044 2044
2043 2043
2042 2042
2041 2041
2040 2040
Pearl 2019 Huishoudens
2039 2039
2038 2038
2037 2037
2036 2036
2035 2035
2034 2034
2033 2033
2032 2032
2031 2031
2030 2030
2029 2029
Primos 2019 Huishoudens
2028 2028
2027 2027
2026 2026
2025 2025
2024 2024
2023 2023
2022 2022
2021 2021
2020 2020
27.000
Huishoudens
2019 2019
36.000 37.000 35.000 36.000 34.000 35.000 33.000 34.000 32.000 33.000 31.000 32.000 30.000 31.000 29.000 30.000 28.000 29.000 27.000 28.000
2018 2018
37.000
Pearl 2019 Ondergrens huishoudens Pearl 2019 Ondergrens huishoudens
Figuur 5: Demografische prognoses Primos en Pearl (2010-2050) (Bron: ABF en PBL/CBS) Figuur 5: Demografische prognoses Primos en Pearl (2010-2050) (Bron: ABF en PBL/CBS)
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
47
3. Ontwikkeling van huishoudens, doelgroepen en inkomen We krijgen te maken met vergrijzing. Nu zijn 29% van de huishoudens 65 jaar of ouder, in 2035 is dit 36% van de huishoudens.
TOT 2035
‘35
36%
‘25
NU
29%
De verwachting is dat het aantal huishoudens met recht op huurtoeslag zal dalen.
De groep die geen recht meer heeft op huurtoeslag, maar qua inkomen wel toegang tot de sociale huursector, neemt nog tot 2030 toe. Per saldo wordt ná 2030 een daling van de totale doelgroep voor een sociale huurwoning (EC-doelgroep) verwacht.
De grootste groei wordt verwacht in de hoogste inkomensklassen.
Het aantal huishoudens met een middeninkomen neemt in de periode tot 2035 toe.
+320
NA 2030
4. Wonen en zorg
LEVENSLOOPGESCHIKTE
WONINGEN
330
450
600
NU
‘30
‘40
De voorraad levensloopgeschikte woningen zal in Almelo met zo’n 320 woningen moeten worden uitgebreid. Om vraag en aanbod voor wonen met zorg beter op elkaar te laten aansluiten moet het aantal aangepaste woningen tussen 2017 en 2030 met ca. 110 woningen worden uitgebreid. Daarnaast zullen nog 210 nultredenwoningen moeten worden toegevoegd.
De vraag naar geschikte woningen voor inwoners met dementie (geclusterd met 24-uurs psychogeriatrische zorg) neemt toe van ca. 330 plekken in 2019 naar ca. 450 in 2030 en bijna 600 in 2040.
48
De Almelose woningmarkt
Naast geschiktheid van de woning is ook de geschiktheid van de woonomgeving belangrijk.
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Het aantal huishoudens van 65-plussers en - met name - 75-plussers gaat toenemen, van 29% nu, tot 36% in 2035. Deze vergrijzing zorgt ervoor, samen met een trend van gezinsverdunning in het algemeen, dat het aandeel alleenstaanden verder zal toenemen; van 36% in 2018 naar 40% in 2025 en 44%Samenstelling in 2035 (zie ook figuur 6 en tabel 1 hieronder). Leeftijd 100%
100% 13% 80%
16%
15% 15%
17%
18%
28%
35%
23%
23%
23%
23%
9%
9%
9%
9%
0%
27%
28%
33%
40%
20%
23%
25%
24%
9%
9%
42%
44%
18% 60%
37%
24%
80% 16%
60% 39%
25%
40%
8%
20%
36%
9%
40%
0%
Tot 30 jaar 30 - 44 jaar 45 - 64 jaar 65 - 74 jaar Vanaf 75 jaar
Alleenstaand Eenouder Paar zonder kind Paar met kind
Figuur 6 Huishoudens naar leeftijd en samenstelling, Almelo (2018-2035) Bron: Socrates 2019 Laag Figuur 6: Huishoudens naar leeftijd en samenstelling, Almelo (2018-2035) Bron: Socrates 2019 Laag
Stand 2018
2025
2030
2035
Mutatie
Mutatie
Mutatie
2018-2025
2025-2030
2030-2035
Alleenstaand tot 30 jaar
1.630
1.760
1.650
1.590
130
-110
-60
Alleenstaand 30-64 jaar
5.610
6.320
6.520
6.360
710
200
-160
Alleenstaand 65+
4.390
5.310
6.100
6.850
910
790
750
Paar zonder kinderen tot 30 jaar
780
860
750
650
70
-110
-100
Paar zonder kinderen 30-64 jaar
3.930
3.890
3.660
3.320
-50
-230
-330
Paar zonder kinderen 65+
4.380
4.240
4.240
4.330
-140
0
90
Gezin
8.930
8.400
8.120
7.830
-530
-280
-290
Eenoudergezin
2.570
2.880
2.950
2.940
320
70
-10
Totaal
32.230
33.660
33.980
33.870
1.430
320
-110
Tabel 1 Huishoudens naar leeftijd en samenstelling, Almelo (2018-2035)Bron: Socrates 2019 Laag
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
49
‘35
‘25
NU TOT 2035
toe. Per saldo wordt ná 2030 een daling van de totale doelgroep voor een sociale huurwoning (EC-doelgroep) verwacht.
De grootste groei wordt verwacht in de hoogste inkomensklassen.
Het aantal huishoudens met een middeninkomen neemt in de periode tot 2035 toe.
+320
4. Wonen en zorg
LEVENSLOOPGESCHIKTE
WONINGEN
330
450
600
NU
‘30
‘40
De voorraad levensloopgeschikte woningen zal in Almelo met zo’n 320 woningen moeten worden uitgebreid. Om vraag en aanbod voor wonen met zorg beter op elkaar te laten aansluiten moet het aantal aangepaste woningen tussen 2017 en 2030 met ca. 110 woningen worden uitgebreid. Daarnaast zullen nog 210 nultredenwoningen moeten worden toegevoegd.
De vraag naar geschikte woningen voor inwoners met dementie (geclusterd met 24-uurs psychogeriatrische zorg) neemt toe van ca. 330 plekken in 2019 naar ca. 450 in 2030 en bijna 600 in 2040.
50
De Almelose woningmarkt
Naast geschiktheid van de woning is ook de geschiktheid van de woonomgeving belangrijk.
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
In 2018 telt Almelo zo’n 10.040 huishoudens die gegeven hun inkomen recht hebben op huurtoeslag voor een woning met een gereguleerde huurprijs (huur onder de € 737,14, prijspeil 2020). Daarnaast behoren nog eens 6.400 huishoudens tot de zogenaamde ‘overige EC-doelgroep’. Dit zijn huishoudens die gegeven hun inkomen wel in aanmerking komen voor een sociale huurwoning, maar niet meer voor huurtoeslag. De totale groep huishoudens die in principe in aanmerking komt voor een sociale huurwoning is daarmee 16.460 huishoudens groot; de helft van alle huishoudens in Almelo. Hiermee is overigens niet gezegd dat deze groepen ook allemaal in een sociale huurwoning wonen (waarover meer onder het onderwerp Betaalbaarheid). Voor de toekomst is de verwachting dat het aantal huishoudens met recht op huurtoeslag zal dalen. Het aantal huishoudens in de overige EC-groep neemt tot 2025 met circa 90 toe en in de periode 2025-2030 met circa 110. Per saldo wordt ná 2030 een daling van de totale EC-groep verwacht. Het aantal huishoudens met een middeninkomen neemt in de periode tot 2035 naar verwachting toe met circa 170 huishoudens. De grootste groei wordt echter verwacht in de hoogste inkomensklassen. Op dit moment hebben bijna 12.000 huishoudens een hoog inkomen.
Tussen 2018 en 2025 komen daar naar verwachting 1.240 huishoudens bij en ook na 2025 zal deze groep nog beperkt in omvang stijgen (zie figuur 7 hiernaast en figuur 8 en tabel 2 hieronder). De verwachte ontwikkeling van het aantal huishoudens is sterk afhankelijk van de economische groei. Wanneer we uitgaan van een hogere economische groei dan in het hier gevolgde ‘scenario Laag’, neemt het aantal huishoudens met een inkomen dat recht geeft op huurtoeslag meer af en het aantal hoge inkomens sterker toe. Het omgekeerde is ook waar. Wanneer het economisch slechter gaat zal de doelgroep die normaliter aangewezen is op een corporatiewoning waarschijnlijk minder snel afnemen of zelfs groeien.
Doelgroep 100%
80%
37%
39%
39%
40%
60%
12%
12%
12%
12%
40%
20%
20%
20%
20%
31%
29%
29%
28%
2018
2025
2030
2035
20%
0%
Hoge inkomens Middeninkomens Overige EC-doelgroep Doelgroep huurtoeslag Figuur 7: Ontwikkeling aantal huishoudens per doelgroep in %; 2018-2045; bron: Socrates 2019 Laag
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
51
30.000 25.000 20.000 15.000
11.880
13.120
13.520
3.900
4.000
4.060
6.420
6.640
6.850
6.550
10.040
9.910
9.450
8.640
2018
2025
2035
2045
10.000 5.000 0 40.000
30.000
20.000 15.000
11.880
13.120
13.520
13.240 Figuur 8: Ontwikkeling aantal huishoudens per doelgroep; 2018-2045; bron: Socrates 2019 Laag
3.900
4.000
4.060
6.420
6.640
6.850
6.550
10.040
9.910
9.450
8.640
2018
2025
2035
2045
3.890
10.000 5.000 0
3.890
Hoge inkomens Midden inkomens Overige EC-doelgroep Doelgroep huurtoeslag
35.000
25.000
13.240
Figuur 8 Ontwikkeling aantal huishoudens per doelgroep; 2018-2045; bron: Socrates 2019 Laag
Hoge inkomens Midden inkomens Overige EC-doelgroep Stand Doelgroep huurtoeslag 2018
2025
Mutatie
Mutatie
Mutatie
2030
2035
2018-2025
2025-2030
2030-2035
Figuur 8: Ontwikkeling aantal huishoudens per doelgroep; 2018-2045; Doelgroep huurtoeslag 10.040 9.910 9.810 bron: Socrates 2019 Laag
9.450
-130
-100
-370
Overige EC-doelgroep
6.420
6.640
6.840
6.850
220
210
10
Middeninkomens
3.890
4.000
3.990
4.060
110
-10
70
Hoge inkomens
11.880
13.120
13.340
13.520
1.240
220
180
Totaal
32.230
33.660
33.980
33.870
1.430
320
-110
Tabel 2 Huishoudens naar doelgroepen van het huurbeleid, Almelo (2018-2035) Bron: Socrates 2019 Laag
Wonen en zorg Mobiliteitsbeperkingen Niet alle ouderen hebben een zorgvraag, maar met het ouder worden neemt de zorgvraag vaak wel toe. Een van de factoren is dat ouderen te maken krijgen met mobiliteitsproblemen. Als gevolg van de vergrijzing (zie ook hierboven) neemt het aantal huishoudens met mobiliteitsproblemen toe, met ca. 740 huishoudens in de periode 2017-2030. Deze toename van mobiliteitsproblemen doet zich voor in alle mobiliteitsklassen, maar vooral in de categorie zwaar. Bij 75+ huishoudens heeft ongeveer 17% een zware mobiliteitsbeperking. Dat wil zeggen dat zij binnenshuis gebruikmaken van een rollator of rolstoel. In de periode 2017-2030 zal deze doelgroep groeien met ca. 210 huishoudens (in 2017; 690 huishoudens) (zie figuur 9).
Groeipercentages 2017 - 2030 Licht MB
20%
Matig MB
12%
Zwaar MB Geen MB
52
17% 3%
Huishoudens 2017 De Almelose woningmarkt
Huishoudens 2030
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Groeipercentages 2017 - 2030 Licht MB
20%
Matig MB
12%
Zwaar MB
17% 3%
Geen MB
Huishoudens 2017
Huishoudens 2030
1.040
1.250
2.260
1.230
2.640
1.380
Licht MB Matig MB Zwaar MB Figuur 9: Ontwikkeling huishoudens met een mobiliteitsbeperking, Almelo 2017-2030; (bron: AFB Research Fortuna 2018)
Geschikt wonen Ouderen blijven steeds langer zelfstandig wonen, deels als gevolg van hervormingen in het zorgstelsel. Dat vraagt om meer geschikte, aangepaste of aan te passen woningen. Hierbij aangetekend dat de beroepsbevolking de komende jaren afneemt en er als gevolg daarvan minder zorgpersoneel beschikbaar is. Ook maakt de vergrijzing dat de groep mantelzorgers (traditioneel vooral in de leeftijdsgroep 40 – 65 jaar) kleiner wordt. De voorraad geschikte woningen zou in Almelo met zo’n 320 woningen moeten worden uitgebreid. Geschikte huisvesting voor wonen met zorg valt uiteen in drie hoofdgroepen: 1. Geclusterde ouderenwoning: Een woning die deel uitmaakt van een complex of groep van woningen speciaal bestemd voor ouderen. Hiertoe behoren o.a. woon-zorgcomplexen, aanleunwoningen en serviceflats. Nabijheid van 24 uurs aanwezige zorg is geen voorwaarde vanwege de mogelijke andere leveringsvormen van zorg. 2. Aangepaste woning: Een bestaande woning of nieuwbouwwoning waarin ten behoeve van personen met een handicap of lichamelijke beperking speciale voorzieningen zijn aangebracht of bouwkundig is aangepast. Daarbij kan het gaan om een traplift, hellingbaan, aan- of uitbouw, maar ook om kleinere aanpassingen.
3. Nultredenwoning: Een woning die zowel extern toegankelijk is (de woonkamer dient bereikbaar te zijn vanaf de straat zonder trap te hoeven lopen) als intern toegankelijk is (vanuit de woonkamer zijn zonder traplopen de keuken, het toilet, de badkamer en tenminste één slaapkamer te bereiken). Deze uitbreiding kunnen we realiseren door nieuwbouw maar ook (deels) door woningaanpassingen binnen de bestaande woningvoorraad. Om vraag en aanbod voor wonen met zorg beter op elkaar te laten aansluiten moet het aantal aangepaste woningen tussen 2017 en 2030 met ca. 110 woningen worden uitgebreid, terwijl het aantal geclusterde ouderenwoningen in Almelo per saldo gelijk kan blijven. Daarnaast moeten we 210 nultredenwoningen toevoegen; er is vooral behoefte aan nultredenwoningen in de koopsector. Deze voorraad kan in de goedkope huur afnemen.
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
53
Huishoudens
Aantal woningen 2017 totaal
2017 hh65+
2030 hh65+
Aantal woningen 2030 totaal
Toename woningen Opgave 2017-2030 totaal
hh65+
Geclusterd
1.590
1.390
1.590
1.420
0
30
Aangepast
1.270
850
1.380
1.050
110
200
Nultreden
7.040
2.080
7.250
2.370
210
290
Totaal geschikte voorraad
9.900
4.320
10.220
4.840
320
520
Tabel 3 Gewenste ontwikkeling geschikte voorraad, Almelo, 2017-2030 (Bron: ABF Research Fortuna 2018)
Aangepaste koopwoningen worden vooral in de goedkope koopsector gevraagd. Geclusterde ouderenwoningen worden in het dure huursegment en goedkope koopsector gevraagd, terwijl in het gereguleerde huursegment afname mogelijk is (zie tabel 3). Naast geschiktheid van de woning is ook de geschiktheid van de woonomgeving belangrijk. In Twente woont 4-6% van de 65-plussers in een ongeschikte woning en woont 52-56% in een ongeschikte woonomgeving (met minder dan twee primaire functies binnen 500 meter, zoals huisarts, apotheek, supermarkt en openbaar vervoer). Dementie Naast het feit dat het aantal huishoudens met een mobiliteitsbeperking toeneemt, verdubbelt het aantal mensen met dementie in de periode tot 2030. De vraag naar geschikte woningen voor inwoners met dementie neemt navenant toe van ca. 330 plekken in 2019 naar ca. 450 in 2030 en bijna 600 in 2040. Waar er nu nog voldoende aanbodbalans plekkenVraag zijn, isen ditaanbod al snel niet meer het geval (zie figuur 10). Het gaat danVraagom geclusterde woonvormen waar 24-uurs psycho-geriatrische zorg beschikbaar is.
500
50
400
0
300
-50
200
-100
100
-150
0
-200 2019
2025
Vraag
Aanbod
2030
2040
2019
Figuur 10: Vraag en aanbod geclusterde woonvormen met 24-uurs psycho-geriatrische zorg - 2019-2040 (Bron: Companen i.o.v. Provincie Overijssel, Monitor Wonen - Zorg)
54
De Almelose woningmarkt
2025
2030
2040
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Druk op de sociale huurmarkt volgens de woonruimteverdeling Op basis van de resultaten van de woonruimteverdeling van de afgelopen jaren (de toewijzing van de Almelose sociale huurwoningen via Woonburo Almelo) hebben we een beeld van de druk op de sociale huurmarkt. We kijken daarbij naar verschillende indicatoren die iets zeggen over vraag en aanbod9. De algemene conclusie is dat de druk op de sociale voorraad toeneemt. Verhuurde woningen, actief woningzoekenden en slaagkansen Aan de aanbodzijde blijkt dat het aantal vrijkomende en daarna opnieuw verhuurde woningen afneemt. In 2018 werden 1.086 woningen opnieuw verhuurd door de Almelose corporaties, maar een jaar later zijn dit er 817; een daling van 25%. De redenen hiervoor zijn divers. Er is sprake van een gecombineerd effect van minder verhuizingen, geen opgeleverde nieuwbouwwoning, verkoop en leeg gehouden woningen voor verduurzaming, renovatie of sloop/ nieuwbouw. Van de 817 verhuurde woningen is 8% (65 woningen) verhuurd aan een specifieke doelgroep (statushouders, urgenten of ten behoeve van herhuisvesting als gevolg van vernieuwing). Aan de vraagzijde zien we dat het aantal actief woningzoekenden10 in de periode 2018-2019 met 2% toe is genomen, tot 3.104 huishoudens. De actief woningzoekenden reageren ook meer dan voorheen op woningen.
In 2019 zijn er per advertentie 48 reacties binnengekomen, terwijl het aantal in de jaren daarvoor rond de 30 reacties lag. Door het aantal verhuringen te delen door het aantal actieven, kunnen we het aandeel actief woningzoekenden berekenen, dat in de gevraagde periode een woning heeft gevonden (ook wel de slaagkans). Als gevolg van het dalende aantal vrijkomende woningen in combinatie met meer woningzoekenden, daalt deze slaagkans aanzienlijk. Van 36% in 2018, naar 26% in 2019. De slaagkansen namen in 2019 voor iedereen af en waren het laagst voor de woningzoekenden met een inkomen boven de huurtoeslaggrens tot de Europagrens (overige EC-doelgroep) en de leeftijdscategorie van 23 t/m 28 jaar (zie figuur 11).
Slaagkans naar inkomen 40
2018
2019
2018
2019
60
37% 28%
30
Slaagkans naar leeftijd
26% 23%
20
33%
31% 20%
20%
21%
51% 45%
43%
40
12%
10
50 35%
30
31%
24%
23%
19%
20
35%
31%
10 r de
75 76
en
ou
t/m 56
55 22
t/m
28 t/m 23
22 t/m
m to ini tg m re um ns HT Gr Eu ens ro H pa TEu gr ro en p m ag s id re de ns n la in ag ko m en M m ee id r d de a n nl in aa ko g m en
im um
Va n
in m To t
jaa r
0
0
Figuur 11: Slaagkans Almelo naar inkomen en leeftijd, 2018-2019 (Bron: Woonburo Almelo)
9 Zie: Woonburo Almelo, Rapportage Woonburo Almelo 2019, samenstelling Enserve en bijbehorend factsheet. 10 Het aantal actief woningzoekenden is het aantal (unieke) woningzoekenden dat minimaal 1 keer op een woning heeft gereageerd.
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
55
Woningzoekenden binnen en buiten Almelo De actief woningzoekenden komen voor het grootste gedeelte uit Almelo zelf (2.543). Uit heel Twente hebben in 2019 nog 314 woningzoekenden op een sociale huurwoning in Almelo gereageerd. Voor overig Nederland is dit aantal 247. Al met al heeft de sociale huurmarkt in Almelo dus een overwegend lokaal karakter. De woningzoekenden geven bij hun inschrijving zelf hun inkomensgegevens op. Hoewel deze data niet gecontroleerd is, blijkt hieruit dat woningzoekenden met recht op huurtoeslag veruit de grootste groep actief woningzoekenden vormen (zie tabel 5). Actieven
Verhuringen
Slaagkans
2018
2019
2018
2019
2018
2019
1. Tot minimum
1558
1569
574
443
37%
28%
2. Van minimum tot grens doelgroep (huurtoeslaggrens)
909
938
283
220
31%
23%
3. Grens doelgroep
662
732
134
89
20%
12%
4. Europagrens tot max. lage middeninkomens
129
127
33
25
26%
20%
5. Meer dan max. lage middeninkomens
186
187
62
40
33%
21%
Tabel 5 Actief woningzoekenden, verhuringen en slaagkans naar inkomen – 2018-2019 (Bron: Woonburo Almelo)
Wanneer we kijken naar het aandeel woningzoekenden met minimuminkomens (afhankelijk van de huishoudenssituatie tussen de € 16.300 en € 23.900, prijspeil 2019), dat reageert op woningen van de Almelose corporaties, zien we dat deze groep in Almelo 51% van het totaal aantal woningzoekenden uitmaakt. Over het algemeen wijkt de groep uit de overige Twentse gemeenten - die actief een woning van een van de Almelose corporaties zoekt - verhoudingsgewijs weinig af van de Almelose woningzoekenden. Daarbij zijn de onderliggende absolute aantallen klein. In 2019 gaat het om 141 woningzoekenden met een minimuminkomen uit de regio, tegenover 1.301 uit Almelo zelf. Hierbij aangetekend dat de Almelose corporaties ook enkele woningen verhuren in Dinkelland, Hengelo en Wierden (zie tabel 6). Gemeente
Aantal woningzoekenden met een minimum inkomen
Totaal aantal woningzoekenden
Percentage
Almelo
1.301
2.539
51%
Borne
8
15
53%
Dinkelland
7
12
58%
Enschede
27
50
54%
Hellendoorn
7
17
41%
Hengelo
18
61
30%
Hof van Twente
4
10
40%
Losser
1
5
20%
Oldenzaal
1
4
25%
Rijssen-Holten
6
12
50%
Tubbergen
16
31
52%
Twenterand
21
60
35%
Wierden
25
48
52%
Totaal
1.442
2.864
50%
Tabel 6 Actief woningzoekenden naar minimuminkomen en herkomst uit de regio Twente (Bron: Woonburo Almelo)
56
De Almelose woningmarkt
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
We kunnen op vergelijkbare wijze kijken naar de daadwerkelijke verhuringen. Hieruit blijkt dat woningen die in de gemeente Almelo verhuurd worden aan woningzoekenden uit de rest van Twente, relatief gezien verhuurd worden aan huishoudens met een gemiddeld hoger inkomen dan de woningen die verhuurd worden aan woningzoekenden afkomstig uit Almelo (zie tabel 7). Afkomstig uit Almelo
Afkomstig overig Twente
2018 N=
2018 %
2019 N=
2019 %
2018 N=
2018 %
2019 N=
2019 %
1. Tot minimum
483
54%
384
56%
60
45%
30
45%
2. Van minimum tot grens doelgroep (huurtoeslaggrens)
247
28%
185
27%
26
20%
17
26%
3. Grens doelgroep - Europagrens
108
12%
78
11%
15
11%
7
11%
4. Europagrens tot max. lage middeninkomens
23
3%
22
3%
9
7%
1
2%
5. Meer dan max. lage middeninkomens
27
3%
22
3%
23
17%
11
17%
Tabel 7 Verhuringen naar inkomen in de gemeente Almelo en herkomst uit de regio Twente, 2018-2019 (Bron: Woonburo Almelo)
Meettijd Een andere indicator voor de druk op de Almelose sociale huurmarkt is de zogenaamde meettijd. Dit is de tijd dat een huishouden ingeschreven heeft gestaan, voordat deze een woning kan huren. Die is voor de eerste keer sinds jaren boven de twee jaar uitgekomen en ten opzichte van 2018 met bijna een halfjaar toegenomen (zie figuur 12).
Meettijd in jaren
20 16
20 17
1.7
20 19
1.9
20 18
1.8
20 15
2.1 1.8
Figuur 12 Meettijd in jaren, 2015-2019 (Bron: Woonburo Almelo)
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
57
Afgezien van de huishoudens met een inkomen tussen de Europagrens en de inkomensgrens voor de lage middeninkomens van € 42.436 (prijspeil 2019), is de gemiddelde meettijd voor alle inkomensgroepen toegenomen. (zie tabel 8 hieronder). 2018
2019
1. Tot minimum
1,6
1,8
2. Van minimum tot grens doelgroep (huurtoeslaggrens)
1,9
2,3
3. Grens doelgroep
2,1
3,3
4. Europagrens tot max. lage middeninkomens
1,7
1
5. Meer dan max. lage middeninkomens
1,2
1,5
Tabel 8 Meettijd in jaren - naar inkomen, 2018-2019 (Bron: Woonburo Almelo)
Kijken we naar de meettijd per leeftijd, dan zien we ook over de hele linie een stijging. Alleen de huishoudens in de leeftijdscategorie 56 t/m 75 jaar komen iets sneller dan in 2018 aan een woning (zie tabel 9).
2018 1. t/m 22 jaar
0,8
1,2
2. 23 t/m 28 jaar
1,2
1,5
3. 29 t/m 55 jaar
1,6
1,8
4. 56 t/m 75 jaar
2,8
2,6
5. 76 jaar en ouder
3,7
4,3
Tabel 9 Meettijd in jaren - naar leeftijd, 2018-2019 (Bron: Woonburo Almelo)
58
2019
De Almelose woningmarkt
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Betaalbaarheid Huur- en woonlasten Het netto besteedbaar huishoudensinkomen van de huurders van corporatiewoningen in Almelo, ligt met € 22.300 lager dan in Oost- Nederland en Nederland. De netto huur die deze groep betaalt komt gemiddeld uit op € 385. Wanneer we de netto huur berekenen als percentage van het netto besteedbaar huishoudinkomen, ontstaat de netto huurquote. Deze komt in Almelo uit op 22,1%. Dit is iets lager dan in Oost-Nederland (22,4%). Ter vergelijking, in Nederland is de gemiddelde huurquote 22,5%. Wanneer we ook naar de woonlasten kijken (huurprijs + energiekosten) zien we dat de netto woonlasten van de Almelose huurders van een corporatiewoning met € 563, lager uitkomen dan het gemiddelde in Oost-Nederland (€ 592). Het Nederlands gemiddelde is € 596. Zetten we deze bedragen af tegen het netto besteedbaar inkomen, dan zien we dat een huishouden in een corporatiewoning in Almelo gemiddeld 33% van het inkomen uitgeeft aan woonlasten. Dit is de woonquote. De gemiddelde woonquote is hoger dan die in Oost-Nederland (32,6%) en Nederland (32%) (zie tabel 10). Hierbij past de opmerking dat we alleen cijfers uit 2017 beschikbaar hebben. Recente stijgingen van bijvoorbeeld de energiekosten of veranderingen in de huurprijzen zijn hierin niet meegenomen.
Almelo Netto besteedbaar huishoudinkomen huurders in corporatiewoningen(€)
Oost-Nederland
Nederland
22.300
23.000
24.800
Bruto huur corporatiewoningen (€)
526
530
543
Huurtoeslag corporatiewoningen (€)
142
129
116
Netto huur corporatiewoningen (€)
385
401
427
Netto huurquote corporatiewoningen (%)
22,1
22,4
22,5
Kosten voor energie- en waterverbruik huurders in corporatiewoningen (€)
120
119
118
Lasten openbare lichamen huurders in corporatiewoningen (€)
58
54
51
Netto woonlasten huurders in corporatiewoningen (€)
563
574
596
Netto woonquote huurders in corporatiewoningen (%)
33,0
32,6
32,0
Tabel 10 Huur- en woonquote corporatievoorraad – 2017 (bron: www.waarstaatjegemeente.nl – Lokale Monitor Wonen)
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
59
40
40
35
35
30
30 25.7
38.2 37.5 32 28.3
29.5
28.2 25.7
26
25
25 20.4
20
19.1
20 16.6 17.2
20
15
15
10
10
5
5
0
0 Jonger dan 25 jaar Eenpersoonshuishouden - 25 tot AOW Eenpersoonshuishouden - AOW of ouder Paar zonder kind(eren) - 25 tot AOW Paar zonder kind(eren) - AOW of ouder Paar met kind(eren) Eenoudergezin
Figuur 13 Netto huurquote of woonquote in percentages naar huishoudenstype – 2017 – Lokale Monitor Wonen) Figuur (bron: 13 Nettowww.waarstaatjegemeente.nl huurquote of woonquote in percentages naar huishoudenstype – 2017 (bron: www.waarstaatjegemeente.nl – Lokale Monitor Wonen)
De huishoudens die een particuliere huurwoning bewonen hebben een hoger netto besteedbaar inkomen dan de huurders van de corporatievoorraad. Wel ligt deze lager dan het gemiddelde huishoudensinkomen in Oost-Nederland en Nederland. Per saldo komt de huurquote met 27,7% lager uit dan de referentiegebieden; de netto huurquote ligt wel hoger dan die in de corporatievoorraad (22,1%). De woonquote voor de huishoudens in de particuliere huurvoorraad in Almelo is 38,1%. Deze is iets lager dan het gemiddelde in Oost-Nederland, maar hoger dan de gemiddelde woonquote in Nederland. De woonquote is ook hoger dan die in de corporatievoorraad (33%) (zie tabel 11). Almelo Netto besteedbaar huishoudinkomen (€)
Nederland
28.400
31.400
34.200
Bruto huur (€)
660
687
722
Huurtoeslag (€)
91
62
48
Netto huur (€)
569
625
674
Netto huurquote (%)
27,7
28,5
28,4
Kosten voor energie- en waterverbruik (€)
144
153
138
Lasten openbare lichamen huurwoningen (€)
59
54
51
Netto woonlasten (%)
772
831
863
Netto woonquote (%)
38,1
38,3
36,8
Tabel 11 Huur- en woonquote particuliere huurvoorraad – 2017 (bron: www.waarstaatjegemeente.nl – Lokale Monitor Wonen)
60
Oost-Nederland
De Almelose woningmarkt
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Scheefwonen Een deel van de huurders van een corporatiewoning kan eigenlijk niet meer in een sociale huurwoning terecht, omdat hun inkomen inmiddels te hoog is. De laatst bekende cijfers die we hierover hebben zijn uit 2017. In dat jaar woonde 7,5% van de huurders van een corporatiewoning goedkoop scheef11 . In Oost-Nederland was dit percentage destijds 9% en in Nederland 12%. Er is weinig reden om aan te nemen dat deze cijfers sterk gewijzigd zijn in de afgelopen jaren. De huidige eisen rond passend toewijzen en de Europese staatssteunregels, maken dat instroom van goedkope scheefwoners van buiten de sociale huursector zeer beperkt zal zijn. Wel hebben deze toewijzingsregels het bijkomende effect dat deze groep in de toekomst niet langer voor een sociale huurwoning in aanmerking komt. Willen zij een stap in de wooncarrière zetten, dan moet dit buiten de sociale huursector. Kijken we op basis van eenzelfde definitie naar de scheefheid in de particuliere huurwoningvoorraad, dan zien we dat 13,1% van de particuliere huurders goedkoop scheef woont. Een aanmerkelijk hoger aandeel dan in de Almelose corporatievoorraad (7,5%) Dit percentage is hoger dan in de referentiegebieden Oost-Nederland (11,5%) en Nederland (11%). Op vergelijkbare manier kunnen we kijken naar de zogenaamde dure scheefheid.
Er is sprake van dure scheefheid als een huishouden tot de doelgroep huurtoeslag behoort en in een woning woont met een huurprijs boven de geldende aftoppingsgrens. In 2017 woonde 9% van de huurders in een corporatiewoning in Almelo duur scheef . In de particuliere huurwoningvoorraad is dit percentage 19,8 procent. Dit is lager dan in de referentiegebieden Oost-Nederland (21,6%) en Nederland (25,4%). Betaalrisico’s Aanvullend hierop kunnen we kijken naar huishoudens met een betaalrisico. Een huishouden heeft een betaalrisico wanneer het netto besteedbaar huishoudinkomen niet voldoende is voor de basisuitgaven. Deze worden gevormd door netto uitgaven aan wonen en overige basisuitgaven. De overige basisuitgaven hangen samen met de basis normbedragen die door het Nibud in kaart zijn gebracht, zoals voeding en kleding. Opvallend is vooral dat het aantal huishoudens met een betaalrisico in de corporatievoorraad in Almelo met 14% hoog is in vergelijking tot de regio en Nederland (11,9%). Ook binnen Almelo zijn verschillen waarneembaar. Zie ook de hieronder opgenomen kaartbeelden.
11 Er is sprake van goedkope scheefheid indien het belastbaar huishoudinkomen hoger dan of gelijk aan € 40.349 (prijspeil 2017) is en het huishouden gehuisvest is in een woning met een huurprijs lager dan of gelijk aan de liberalisatiegrens (€ 710,68, prijspeil 2017). Bron: CBS/WSW - Lokale Monitor Wonen (bewerking ABF), via www.waarstaatjegemeente.nl.
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
61
11.7
12.6
14.4
16.2 9.8
11.9
13.5
14.0
7.3 10.4
8.9
14.5
8.9 10.9
10.9 16.3
17.9
16.3
9.8
14.2
16.7
12.2 13.4 8.5
18.8
10.6
11.9 16.1
12.1
10.0
12.3 13.0
kaart 2 Betaalrisico corporatievoorraad in percentages - 2017 ten opzichte van de regiogemeenten boven en binnen Almelo links (bron: www.waarstaatjegemeente.nl – Lokale Monitor Wonen)
Het betaalrisico onder de corporatie-huurders is het grootste onder jongeren (<25 jaar), eenpersoonshuishoudens tussen 25 jaar en de AOW-leeftijd, en paren met kind(eren) (zie figuur 14).
25 20 15 10 5 0 > 25 jaar
Eenpers. hh 25 - AOW
Eenpers. hh Paar zonder AOW of ouder kind(eren) 25 - AOW
Almelo Oost- Nederland Nederland
Figuur 14: Betaalrisico corporatievoorraad in percentages naar huishoudenstype – 2017 (bron: www.waarstaatjegemeente.nl – Lokale Monitor Wonen)
62
De Almelose woningmarkt
Paar zonder Paar met kind(eren) kind(eren) AOW of ouder
Eenoudergezin
BIJLAGE 1 DE ALMELOSE WONINGMARKT
Bijlage Achtergrondgegevens
2018
2025
2030
2035
2018-2025
2025-2035
Huur, eensgezins, < kwaliteit.gr.
510
440
410
390
-70
-60
Huur, eensgezins, tot aftoppingsgr.
3.880
3.630
3.650
3.650
-250
20
Huur, eensgezins, tot liberalisatiegr.
1.220
1.370
1.230
1.150
150
-230
Huur, eensgezins, > liberalisatiegr.
890
910
900
890
10
-20
Totaal huur, eensgezins
6.500
6.350
6.190
6.170
-160
-290
Huur, meergezins, t/m 414
1.180
1.040
950
880
-140
-160
Huur, meergezins, 410-629
4.030
4.410
4.660
4.740
380
330
Huur, meergezins, 629-711
1.330
1.320
1.250
1.200
-20
-120
Huur, meergezins, vanaf 711
490
890
990
1.040
400
150
Totaal huur, meergezins
7.030
7.660
7.850
7.860
620
200
Koop, eengezins, t/m 185 dzd
7.600
7.710
7.750
7.760
110
50
Koop, eengezins, 185 t/m 235 dzd
3.550
3.530
3.510
3.500
-20
-30
Koop, eengezins, 235 t/m 325 dzd
3.300
3.670
3.770
3.760
380
90
Koop, eengezins, 325-435 dzd
960
1.080
1.170
1.160
130
80
Koop, eengezins, vanaf 435 dzd
860
1.040
1.080
1.080
190
40
16.270
17.030
17.280
17.260
790
230
Koop, meergezins, t/m 185 dzd
810
870
900
920
60
50
Koop, meergezins, 185 t/m 235 dzd
190
220
230
230
30
20
Koop, meergezins, 235 t/m 325 dzd
130
170
190
190
40
10
Koop, meergezins, 325-435 dzd
20
70
70
80
50
10
Koop, meergezins, vanaf 435 dzd
30
30
30
20
0
-10
Totaal koop, meergezins
1.180
1.360
1.420
1.440
180
80
Totaal huur
13.530
14.010
14.040
14.030
460
-90
Totaal koop
17.450
18.700
18.680
18.700
970
310
Totaal eensgezins
22.770
23.380
23.450
23.430
630
-60
Totaal meergezins
8.210
9.020
9.270
9.300
800
280
Totaal
30.980
32.400
32.740
32.730
1.430
220
Totaal koop, eengezins
Tabel 2 Huishoudens naar woonsituatie en mutaties in woonsituatie, Almelo (2018-2035) Bron: Socrates 2019 Laag
Bijlage 1 | De Almelose woningmarkt
63
www.almelo.nl