Tekst inspreker Erfpacht (1)

Wat mij persoonlijk heeft geraakt in dit proces, is de manier waarop sommige raadsleden — waaronder leden van coalitiepartij OPA — hebben gesproken over erfpachters. Er werd gezegd: "Wie een koophuis heeft, kan niet arm zijn", en "ik heb zelf een huis op erfpacht gehad en er winst op gemaakt". Of nog botter: "Je hoort mensen alleen als ze géén winst maken. Anders hoor je ze ook niet." Alsof erfpacht een luxeprobleem is. We werden letterlijk weggezet als rupsje-nooit-genoeg. Vanaf dat moment ben ik de WOO-stukken anders gaan lezen. De rekenfout waarbij de korting voor woningcorporaties per ongeluk ook werd toegepast op particuliere erfpachters, en het canonpercentage daarna maar op 1,75% werd gezet, kwam op mij over als laconiek. De hele nota ademt één boodschap uit: De inkomsten moeten kloppen. De erfpachter moet niet zeuren. Er is niet eens volledig getoetst aan de handreiking van het Rijk — want dat was volgens de wethouder "niet nodig". Er is wél gekeken naar een onderbouwing voor de inkomsten, maar niet naar de effecten voor bewoners. Geen participatie. Geen draagkrachttoets. Geen transparantie.

En dan zegt de gemeente dat de lasten “beperkt zullen stijgen” en “betaalbaar blijven”? Terwijl juist in de armste wijken van Alkmaar — in sociale buurten waar mensen géén vrije keus hadden — de lasten nu wél fors stijgen? Mensen die alleen een huis konden kopen mét erfpacht zijn geen speculanten. Zij zijn nu de klos. En zij hebben recht op rechtvaardigheid, op uitleg, op een college dat hen serieus neemt. De hypotheekrente wordt toch ook niet elke vijf jaar geïndexeerd op inflatie? Waarom mag dat bij erfpacht dan wél? Bij erfpacht stijgen de lasten dus naarmate je langer blijft wonen. En als je dan met pensioen gaat, mag je die canon ook nog maar voor 17% aftrekken in plaats van 37% — terwijl je inkomen juist daalt. En de zekerheid dat die belastingaftrek in de toekomst blijft bestaan? Die is er niet. De hypotheekrenteaftrek wordt al jaren afgebouwd. De erfpachtaftrek ligt ook onder vuur. Gaan erfpachters dan straks dubbel geraakt worden? In de Algemene Bepalingen staat gewoon dat de canonverhoging niet hoger mag zijn dan de huurverhoging in de sociale sector. Dat is dus een ingebouwde bescherming.

Maar waarom is dat nooit actief benoemd door de gemeente? Waarom moet een werkgroep dat boven tafel halen — terwijl we niet eens welkom waren bij het onderzoek van Deloitte? Als de gemeente die kennis niet heeft, of het bewust niet deelt, hoe moeten erfpachters dan ooit vertrouwen hebben? Onzekerheid lijkt hier geen bijeffect, maar een vast onderdeel van het beleid Onze situatie ís niet te vergelijken met andere gemeentes. Wat Alkmaar uniek maakt, is dat veel erfpachters hier nooit canon hebben betaald, en in buurten wonen met lagere inkomens. De gemeente zegt dat ze andere gemeenten hebben vergeleken, en hier elementen van hebben overgenomen. Maar heeft u ook gekeken naar de sociale context hier? Naar de inkomens, de historie, de draagkracht? Heeft u dat meegewogen? Daarom wil ik u ook vragen om vanavond voor de motie vreemd van GroenLinks, PvdA en Leefbaar Alkmaar te stemmen.

Deze motie vraagt om iets wat allang vanzelfsprekend had moeten zijn: een onafhankelijke, transparante onderbouwing van de grondwaarde voor erfpacht — en dat op een manier waar erfpachters zelf bij betrokken zijn. Want alleen zo kan het vertrouwen hersteld worden, en kan beleid ontstaan dat gedragen wordt door de stad, in plaats van opgelegd aan haar inwoners.