RV Richtlijnen AI gebruik gemeenteraad

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:

26 juni 2025

Agendapunt: Commissie:

Bestuur en middelen

Onderwerp: Richtlijnen AI gebruik gemeenteraad Alkmaar

Voorgesteld besluit 1. De richtlijnen AI-gebruik Gemeenteraad Alkmaar 2025 vast te stellen.

Samenvatting Artificial Intelligence (AI), ofwel kunstmatige intelligentie, is een technologie die steeds vaker wordt ingezet om werkprocessen te ondersteunen en te verbeteren. AI kan helpen bij het analyseren van gegevens, het opstellen van teksten en het ondersteunen van besluitvorming. Binnen het raadswerk kan AI een waardevolle aanvulling zijn, mits het op een verantwoorde en transparante manier wordt gebruikt. Er zijn steeds meer gemeenteraden die richtlijnen opstellen voor het AI-gebruik. De Richtlijnen-AI gebruik voor de gemeenteraad dient als naslagwerk over het werken met AI en legt enkele afspraken vast over het gebruik ervan door de gemeenteraad van Alkmaar. De voorgestelde richtlijnen zijn opgesteld aan de hand van AI-gebruik. Daarnaast is gebruik gemaakt van een voorbeeld uit de praktijk. Invloed kaders op keuzeruimte Er is geen wettelijke verplichting voor gemeenteraden om een richtlijn voor het gebruik van AI op te stellen. Wel treedt de Europese AI Verordening gefaseerd in werking. Vanaf februari 2025 moeten organisaties die AI-systemen ontwikkelen of gebruiken ervoor zorgen dat hun medewerkers AIgeletterd zijn. Hoewel raads- en commissieleden geen medewerkers van de gemeente zijn, is het ook voor u van belang om voldoende kennis te hebben over het gebruik van AI in de ondersteuning van het raadswerk.

Dit draagt bij aan een verantwoord gebruik van AI binnen de raad. Argumenten Doel van het voorstel Het doel van dit voorstel is om de gemeenteraad voor te stellen richtlijnen vast te stellen voor het gebruik van kunstmatige intelligentie door raads- en commissieleden. Deze richtlijnen moeten de juiste balans vinden tussen innovatie en zorgvuldigheid, en zorgen voor transparantie, ethiek, privacybescherming en verantwoording in het gebruik van AI. Context en urgentie De technologische ontwikkelingen rondom AI gaan snel, en steeds meer mensen maken gebruik van AI-tools om toegang te krijgen tot informatie, analyses te maken en onderbouwde keuzes te maken in het politieke proces. Het gebruik van AI kan de efficiëntie van raadsleden vergroten, maar het roept ook vragen op over transparantie, objectiviteit en de bescherming van persoonsgegevens. Het is daarom van raadzaam duidelijke richtlijnen op te stellen die het gebruik van AI mogelijk maken, maar

Richtlijnen AI gebruik gemeenteraad Alkmaar

1

waarbij tegelijkertijd duidelijke kaders zijn waar bij het gebruik van AI rekening mee dient te worden gehouden om het op een verantwoorde manier te gebruiken. Toelichting AI biedt kansen om het raadswerk efficiënter en effectiever te vervullen. Zo kan AI helpen bij het schrijven van eerste versies van moties en amendementen, het redigeren van teksten, het samenvatten van grote hoeveelheden informatie en bij het opstellen van berichten voor social media. Tegelijkertijd brengt het gebruik van AI ook risico’s met zich. AI-modellen kunnen onjuiste of misleidende informatie genereren, ook wel bekend als ‘hallucinaties’. Daarnaast kunnen vooroordelen en discriminatie uit de trainingsdata van AI doorwerken in de gegenereerde output. Verder is er onzekerheid over gegevensverwerking: veel AI-tools verwerken ingevoerde informatie op externe servers (vaak in het buitenland), zonder dat de gebruiker controle heeft over opslag en verdere verspreiding. Dit kan leiden tot datalekken of ongeoorloofd gebruik van gevoelige gegevens. Om de voordelen van AI te benutten en tegelijkertijd de risico’s te beperken, legt deze richtlijn een aantal afspraken vast voor het gebruik van AI binnen de gemeenteraad. Hiermee wordt geborgd dat AI op een doordachte en verantwoorde manier wordt ingezet ter ondersteuning van het raadswerk. De afspraken zijn als volgt: 1. 2. 3.

4. 5. 6. 7.

Gebruik AI voor inspiratie en niet voor creatie – AI is nuttig voor ideeënvorming, maar menselijke afweging blijft essentieel. Gebruik alleen openbare informatie – AI mag niet worden gebruikt om geheime, vertrouwelijke of niet-openbare informatie te verwerken of te genereren. Vermijd het verwerken van persoonsgegevens – AI mag niet worden ingezet voor de verwerking van persoonsgegevens, tenzij dit expliciet is toegestaan volgens de AVGwetgeving. Blijk kritisch en onafhankelijk– AI kan fouten maken en onnauwkeurige informatie genereren. Controleer altijd de output voordat deze wordt gebruikt of gedeeld. Wees transparant over het gebruik van AI – Wanneer AI wordt ingezet voor het opstellen van beleidsvoorstellen zoals initiatiefvoorstellen, dient dit duidelijk te worden vermeld. Gebruik AI als hulpmiddel – AI kan ondersteunen, maar mag nooit de eigen verantwoordelijkheid van raads- en commissieleden vervangen. Let op auteursrecht en plagiaat – AI-output kan gebaseerd zijn op bestaande teksten. Neem niet zonder controle volledige AI-gegenereerde teksten over.

Het voordeel voor raads- en commissieleden is dat zij voor het raadswerk enkel (digitaal) beschikken over openbare informatie die door het college en/of de ambtelijke organisatie is voorbereid en waar geen persoonsgegevens in staan. Hierdoor zijn de risico’s van het gebruik van AI beperkter, maar dit neemt niet weg dat zorgvuldigheid geboden blijft bij het gebruik van AI-tools. Het volledig uitsluiten van AI-gebruik door de gemeenteraad is niet realistisch. AI-tools maken inmiddels deel uit van het dagelijkse (digitale) werkproces en de verwachting is dat hun rol in de toekomst alleen maar zal toenemen. Daarnaast ervaren veel raads- en commissieleden een hoge werkdruk door de omvang en complexiteit van hun taken. AI kan een hulpmiddel zijn om deze werkdruk te verlichten. Het is daarom belangrijk om AI niet te verbieden, maar de gemeenteraad juist te informeren over de mogelijkheden van AI en om duidelijke kaders te stellen over het gebruik ervan. Kanttekeningen en alternatieven n.v.t. Financiële aspecten n.v.t.

Vervolg en communicatie Na vaststelling zullen alle raads- en commissieleden worden geïnformeerd over de Richtlijnen AI-gebruik door de raad.

Richtlijnen AI gebruik gemeenteraad Alkmaar

2

Ook zullen de richtlijnen na vaststelling bekend worden gemaakt deze bekend gemaakt in het gemeenteblad en op www.overheid.nl. De richtlijn treedt in werking met ingang van de dag na bekendmaking.

Bijlagen Bijlage 1. Richtlijnen AI-gebruik gemeenteraad Alkmaar 2025

Richtlijnen AI gebruik gemeenteraad Alkmaar

3

RAADSBESLUIT Nr. De raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het advies van het Presidium van 15 mei 2025 Het advies van de commissie Bestuur en middelen 24 juni 2025

Besluit 1.

De Richtlijnen AI-gebruik Gemeenteraad Alkmaar 2025 vast te stellen.

De raad van Alkmaar, [Kies de datum] mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

mw. mr. V.H. Hornstra, griffier

Richtlijnen AI gebruik gemeenteraad Alkmaar

4