RV regels beschermd gezicht Oostwijk - aangenomen

RAADSVOORSTEL gemeen te ALKIvIAAR

Raadsvergadering: 18december2023

Agendapunt: Commissie: Ruimte

Portefeuillehouder: Anjo van de Ven (Ruimtelijke Ordening)

Relatie met andere portefeuillehouder(s):

Onderwerp: Regels bij beschermd stadsgezicht Oostwijk

Voorgesteld besluit 1. Bijgaand Beleid gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht vast te stellen; 2. Bijgaande Beleidsregels voor gemeentelijk beschermd stadsgezicht Oostwijk vast te stellen.

Samenvatting Op 26 juni 2023 wees de gemeenteraad de woonwijk Oostwijk in Koedijk aan als een gemeentelijk beschermd stadsgezicht. Deze beschermingsvorm is voor Alkmaar een primeur en hiervoor gelden nog geen bijpassende omgangsvoorschriften. Daarnaast zijn voor Oostwijk regels op maat nodig. Voor beide ligt een voorstel voor. De vastgestelde regels worden opgenomen in het omgevingsplan.

Dit voorstel staat in relatie tot n.v.t.

Argumenten la. Omgang met gemeentelijk beschermde gezichten vraagt om beleid Het gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht is voor Alkmaar een nieuwe beschermingsvorm. Hiervoor is nog geen gemeentelijk beleid. Om aan het doel van de bescherming te voldoen wordt hiervoor een omgangsvorm voorgesteld.

Het doel van de aanwijzing van een gemeentelijk beschermd gezicht is belangenbehartiging van te behouden cultuurhistorische elementen. Dit kan worden geregeld door het vaststellen van omgangsvoorschriften voor het behoud van het aanzicht van het gebied als geheel. Dit geldt voor het uiterlijke landschappelijke of stedelijke karakter, de ligging in de omgeving, de samenhang en het aanzicht van de landschappelijke of gebouwde elementen, de ligging en indeling van de percelen en de aanleg van het openbaar gebied met straten, stoepen en waterwegen. Voor woningen en andere bouwwerken in het gebied betekent dit dat de nokhoogte, dakvorm, gevelaanzichten en het bouwmateriaal hetzelfde blijven.

Daarnaast is het mogelijk om voor een aangewezen gebied aanvullende regelgeving in te voeren. Het doel hiervan is om meer specifiek te zijn over of en hoe veranderingen en verbouwingen kunnen plaatsvinden. Aanvullende regelgeving is niet altijd nodig. Omdat de situatie in Oostwijk gebaat is bij maatwerk, wordt voor dit gebied een eigen pakket aan beleidsregels voorgesteld.

Ib. Terugbrengen naar oorspronkelijke staat is niet verplicht moor mag wel Op het moment van vaststellen van de regels zijn deze van kracht. Niet overal is de oorspronkelijke situatie bewaard gebleven. Het herstellen van de oorspronkelijke staat is niet verplicht. Om de

Regels bij beschermd stadsgezicht Oostwijk

mogelijkheid te scheppen om het historische aanzicht te versterken, is in beschermde gebieden reconstructie van verdwenen elementen toegestaan. Hieraan kunnen voorwaarden worden verbonden, om te sturen op juistheid van de uitvoering ervan.

2a. Oostwijk vraagt om regels op maat De situatie in Oostwijk is gebaat bij regels op maat. Onder de huidige regelgeving is het behoud van de specifieke kenmerken van Oostwijk onvoldoende verzekerd:

• De aanwijzing van een gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht gebeurt op grond van de Verordening Fysieke Leefomgeving. Deze verordening regelt alleen een vergunningplicht bij sloop en zegt niets over de omgang met de bestaande bebouwing. • De beleidsregels voor gemeentelijk beschermde gezichten geven meer houvast, maar om op detailniveau het aanzicht te kunnen behouden zijn aanvullende regels nodig. • Het huidige bestemmingsplan regelt alleen nieuwbouw na sloop van het hoofdgebouw. Ook hier is niets geregeld voor bijvoorbeeld aanbouwen en bijgebouwen. Aanvullende beleidsregels voor schuren en andere bijgebouwen ondersteunen de bescherming van de wijk als ensemble. • Daarnaast valt de wijk binnen het zogeheten bijzonder welstandsgebied Koedijk. Die regels zijn vooral gericht op het historische lintdorp langs het kanaal. Oostwijk heeft een andere o ntstaa nsg esc h ied en is.

Om deze redenen zijn voor Oostwijk, naast de algemene omgangsvoorschriften voor een gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht, regels op maat nodig. Deze zorgen ervoor dat cultuurhistorische elementen en de ensemblewaarde ervan behouden blijven. De voorgestelde regels voor Oostwijk zijn net als de algemene beleidsregels gericht op het aanzicht, dus op de buitenkant van de woningen en schuren. Ook regelen zij locatie en afmetingen van aanbouwen en bijgebouwen, bouwen aan de waterkant en het behoud van karakteristieke zichtljnen. Op deze manier blijft de bijzondere ontstaans en gebruiksgeschiedenis van de wijk afleesbaar.

2b. De regels voor Oostwijk zijn uitkomst von participatie De regels zijn opgesteld is samenspraak met betrokken partijen: eigenaar Woonwaard, de drie ertgoedpartijen die de bescherming hebben aangevraagd, de bewonerscommissie en de Welstands en Monumentencommissie. Voor een deel van de wijk zijn de meningen verdeeld (zie kanttekening 2a).

Op 31januari 2023 zijn vier woningen aangewezen als gemeentelijk monument. Een de& van deze vier woningen is na de bescherming verkocht en particulier eigendom geworden. Omdat voor gemeentelijke monumenten al bijhorende regels gelden volgens de Erfgoedwet, zijn deze particuliere eigenaren niet betrokken bij inspraak op regels voor het beschermd gezicht.

2c. Vergunningvr(j bouwen blijft deels toegestaon Vergunningvrj bouwen blijft in deze wijk deels toegestaan. Maar omdat de regels van het vergunningvrj bouwen niet in alle gevallen strookt met het doel om het aanzicht van de wijk te behouden is de toepassing ervan beperkt. Om die reden is bijvoorbeeld materiaalgebruik voorgeschreven zoals oorspronkelijk, terwijl dit elders vergunningvrj is. Verder is voor het behouden van vrije zichtljnen, karakteristieke schuren en andere oorspronkelijke bijgebouwen, aan- en bijbouwen alleen toegestaan in aangewezen zones. Vergunningvrj blijven dakkapellen en zonnepanelen op het achterdakvlak van de woningen. Ook op bijgebouwen op het achtererf zijn zonnepanelen mogelijk. Verder blijven alle aanpassingen aan de binnenzijde vergunningvrj.

Regels bij beschermd stodsgezicht Oostwijk 2

2d. Duurzoomheidsmaatregelen blijven mogelijk Mogelijkheden voor verduurzaming zijn meegenomen in de regels. Verduurzaming aan de binnenzijde van de woningen, schuren en bijgebouwen blijft mogelijk. Aan de buitenzijde is dakisolatie mogelijk onder voorwaarden, met behoud van de symmetrie van gezamenlijke woningen onder één kap. Ook zijn zonnepanelen toegestaan als deze niet hinderlijk zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte.

2e. Gemeente biedt subsidie voor onderhoud Voor panden in een gemeentelijk beschermd gezicht heeft de gemeente voor onderhoud een subsidieregeling. De gemeente komt hiermee de eigenaar tegemoet in de eventuele meerkosten voor onderhoud en stimuleert op deze manier goed en tijdig beheer. Een eigenaar kan eens in de vier jaar een aanvraag doen. Het subsidiebudget is hiervoor voldoende toereikend. Voor de vier gemeentelijke monumenten geldt een eigen subsidieregeling voor onderhoud.

Kanttekeningen en alternatieven 2a. Participatie is niet unaniem Oostwijk bestaat uit 38 woningen. Het merendeel is in bezit van woningcorporatie Woonwaard. De huurwoningen worden momenteel geleidelijk aan verkocht. Woonwaard heeft aangegeven dat de cluster van 8 naoorlogse woningen op de lange termijn in eigen bezit blijft. Voor deze 8 woningen wil Woonwaard uïtsluiting van sommige regels. De reden is dat inmiddels onderhoud is ingepland dat niet past binnen de voorgestelde regels voor de gehele wijk. Het gaat specifiek om zonnepanelen en kunststof kozijnen, deuren en raamhout. Zo wil Woonwaard zonnepanelen plaatsen op het voordakvlak aan de straatzijde. Terwijl dit afbreuk doet aan het behoud van het aanzicht van de wijk. Ook wil Woonwaard de al aanwezige kunststof kozijnen, raamhout en deuren vervangen door nieuwe, terwijl in de overige woningen hout is toegepast. Zolang er geen regels zijn vastgesteld zijn deze ingrepen toegestaan.

Omdat zonnepanelen een grote invloed hebben op het aanzicht van de wijk, wordt ook voor deze woningen voorgesteld dat de zonnepanelen op het achterdakvlak moeten worden geplaatst of op de bijgebouwen op het achtererf. Omdat bij deze woningen de houten elementen eerder al zijn vervangen door kunststof, is het voorstel om hier blijvend kunststof toe te staan. Dit betekent dat voor deze 8 woningen geen houten kozijnen, deuren en ramen worden voorgeschreven. Wel moet van deze woningen het silhouet en de gevelindeling behouden blijven. Ook valt de toepassing van gemetseld muurwerk en keramische dakpannen onder de voorschriften.

2b. Regelgeving verhoogt de regeldruk Nieuwe regelgeving betekent voor de eigenaar meer regeldruk, want een eigenaar moet sommige ingrepen laten toetsen via een aanvraag voor een omgevingsvergunning. Voor gemeentelijk beschermde gezichten is enige mate van toetsing aan de regels nodig, om te kunnen voldoen aan het doel van de bescherming: het behouden van het aanzicht van het stadsgezicht. In praktijk kan bij lichte ingrepen worden volstaan met een gemeentelijke verklaring dat een vergunning niet nodig is. Bijvoorbeeld bij wijzigingen naar een variant die binnen de regels valt.

Financiële aspecten Geen.

Regels hij beschermd stadsgezicht Oostwijk 3

Vervolg en communicatie Beide beleidsregels worden opgenomen in het toekomstige omgevingsplan. Met ingang van 2024 worden de bestemmingsplannen geactualiseerd naar een omgevingsplan. Bestemmingsplan Koedijk wordt als eerste geactualiseerd.

Communicatie Beide beleidsregels worden gepubliceerd, meegedeeld aan de betrokkenen en in de pers bekendgemaakt.

Bij lagen 1. Beleid gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht 2. Beleidsregels voor gemeentelijk beschermd stadsgezicht Oostwijk

Burgemeester en wethouders van Alkmaar,

dhr. C. Schouten, locoburgemeester

dhr. R.M. Reus, gemeentesecretaris

Collegevergadering: 24 oktober 2023

Regels bij beschermd stadsgezicht Oostwijk 4

RAADSBESLUIT gemeente ALKMAAK

Nr.

De raad van de gemeente Alkmaar;

Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 24 oktober 2023 Het advies van de commissie Ruimte 28 november 2023

Besluit 1. Bijgaand Beleid gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht vast te stellen; 2. Bijgaande Beleidsregels gemeentelijk beschermd stadsgezicht Dostwijk vast te stellen.

De raad van Alkmaar, 18 december 2023

mw. rrMCfl&höüt7WgEmeestec

mw. mr. VH. Hornstra, griffier

Regels bij beschermd stadsgezicht Oostwijk 5