RV Kadernota 2025 GR Veiligheidsregio NHN

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: 29 februari 2024 Agendapunt: Commissie: Gezamenlijk Portefeuillehouder: Anja Schouten (Veiligheidsbeleid) Relatie met andere portefeuillehouder(s): Christian Schouten (Financiën)

Onderwerp: Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN

Voorgesteld besluit 1. De volgende zienswijze af te geven ten aanzien van de kadernota 2025 van de Kadernota 2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord; a. In te stemmen met indexatie conform de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR), onder voorbehoud dat gemeenten door het Rijk voldoende worden gecompenseerd voor de gestegen lonen en prijzen in 2025. b. De Veiligheidsregio te verzoeken om in de begroting de mogelijkheden voor kostenbesparingen in beeld te brengen, zodoende de kostenstijging te minimaliseren en hierbij de risico’s in beeld te brengen. 2. Dit door middel van bijgevoegde brief aan het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord kenbaar te maken; 3. Kennis te nemen van het Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, het Beleidsplan 2024- 2027 en het Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en reacties op deze documenten ter kennis van het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord te brengen.

Samenvatting Het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord heeft op 11 december 2023 de Kadernota 2025 aangeboden aan de deelnemende gemeenteraden. De gemeenteraad wordt gevraagd om een zienswijze te geven en deze kenbaar te maken aan het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Het dagelijks bestuur legt deze vervolgens in maart 2024 voor aan het Algemeen Bestuur ter besluitvorming. Gelijktijdig wordt aan de gemeenteraad het Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027 en aan de burgemeester het Beleidsplan 2024-2027 en het Dekkingsplan 2024-2027 aangeboden. Deze drie stukken gaan niet voor een formele zienswijze naar de raad maar wel gelijktijdig met de kadernota ter consultatie. Dit in verband met hun onlosmakelijke onderlinge samenhang. De gemeenteraad wordt gevraagd reacties op deze stukken kenbaar te maken.

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 1

Dit voorstel staat in relatie tot n.v.t.

Argumenten

Beleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027 Ingevolge de Wet veiligheidsregio’s stelt het bestuur van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord ten minste eenmaal in de vier jaar een beleidsplan vast. Hierin is het beleid vastgelegd ten aanzien van de taken van de veiligheidsregio. Deze taken zijn beschreven in de Wet veiligheidsregio’s, de Wet publieke gezondheid en de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord.

De Wet veiligheidsregio’s schrijft voor, dat de burgemeesters van de deelnemende gemeenten voorafgaand aan de vaststelling van het beleidsplan met hun gemeenteraden overleggen over het ontwerpbeleidsplan. Het dagelijks bestuur van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord biedt het ontwerpbeleidsplan daartoe aan de burgemeesters aan. Bij de aanbieding verzoekt het dagelijks bestuur de burgemeesters de uitkomsten van het overleg met hun raden schriftelijk kenbaar te maken aan het stafbureau van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, zodat deze betrokken kunnen worden bij de definitieve vaststelling van het beleidsplan in het algemeen bestuur op 15 maart.

Dekkingsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027 Het beleidsplan dient volgens de Wet veiligheidsregio’s onder meer een beschrijving van de huidige dekking van de repressieve brandweerorganisatie te bevatten. Dit zogeheten dekkingsplan is op verzoek van de minister van Justitie en Veiligheid opgesteld conform de landelijke handreiking voor uniforme dekkingsplannen en gebaseerd op een systematiek van gebiedsgerichte opkomsttijden. Met de toepassing hiervan voldoet dit dekkingsplan aan de aankomende wet- en regelgeving hieromtrent. De toegepaste rekenmethodiek uit voornoemde handreiking geeft inzage in knelpunten in de brandweerdekking. In het dekkingsplan zijn deze knelpunten en de daarbij behorende aanbevelingen opgenomen. Daarmee is het dekkingsplan een belangrijke basis voor het meerjarenontwikkelplan van de brandweer, dat erop is gericht om de knelpunten aan te pakken.

Op grond van de Wet veiligheidsregio’s wordt het dekkingsplan, als onderdeel van het beleidsplan, aangeboden aan de burgemeesters, ter bespreking in hun gemeenteraden.

Meerjarenontwikkelplan Brandweer Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027 In het meerjarenontwikkelplan zijn diverse voorstellen uitgewerkt om de toekomst van het brandweerstelsel in de veiligheidsregio te bestendigen. Dit is noodzakelijk gelet op de vier onderkende urgenties, te weten: 1. De paraatheid staat onder druk 2. Door afname van inzetten ontstaan grotere risico’s 3. De complexiteit van incidenten neem toe en leidt tot een veranderende vraag 4. Er is behoefte aan innovatie en nieuwe werkwijzen

Voornoemde urgenties zijn in het meerjarenontwikkelplan vertaald in drie ontwikkelopgaven. Deze hebben betrekking op vakbekwaamheid, paraatheid en beschikbaarheid en modernisering. In de uitgewerkte voorstellen bij deze ontwikkelopgaven is onder meer vorm gegeven aan de aanbevelingen uit het Dekkingsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027. Per uitgewerkte ontwikkelopgave is in het meerjarenontwikkelplan voor de periode 2024-2027 opgenomen welke financiële investeringen gevraagd worden.

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 2

Het opstellen van een meerjarenontwikkelplan is geen wettelijke verplichting. Hiervoor geldt dan ook geen formele zienswijzeprocedure. Gelet op de (financiële) impact van de in dit document beschreven voorstellen, hecht het dagelijks bestuur van VR NHN er echter veel waarde aan de raden hierover te consulteren. Het meerjarenontwikkelplan wordt aan de gemeenteraden aangeboden bij de kadernota, met het verzoek hierop inhoudelijk te reageren.

Kadernota Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2025 In de kadernota zijn op hoofdlijnen de inhoudelijke ontwikkelingen, prioriteiten, financiële uitgangspunten en risico’s voor het begrotingsjaar 2025 van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord beschreven. De kadernota 2025 is gebaseerd op het concept beleidsplan 2024-2027. Ook zijn in de kadernota de investeringsvoorstellen uit het meerjarenontwikkelplan verwerkt. De kadernota vormt na vaststelling de basis voor de begroting 2025, die in de loop van 2024 zal worden opgemaakt.

Op basis van de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland Noord biedt het dagelijks bestuur van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord uiterlijk 15 december de kadernota aan de gemeenteraden aan voor zienswijze. De raden wordt verzocht om voor 1 maart 2024 hun reactie te geven op de inhoudelijke kaders en bijbehorende financiën, zoals opgenomen in de kadernota 2025. De zienswijzen en de reacties hierop zullen worden betrokken bij de definitieve besluitvorming tijdens de algemene bestuursvergadering van 15 maart 2024.

Kanttekeningen en alternatieven

Drie ontwikkelopgaven lopen als rode draad door de documenten: - Vakbekwaamheid - Paraatheid/Beschikbaarheid - Noodzaak tot modernisering

Vakbekwaamheid In de Kadernota 2025 is te lezen dat vakbekwaam blijven (het oefenen) een stevige onderbezetting kent. Dit blijkt uit de dialoogsessies, de capaciteitsberekening van de vakafdeling en een benchmark in het land. Het grootste probleem betreft een tekort aan medewerkers oefenen. Dit belemmert de organisatie om brandweermensen goed voor te bereiden op de basis brandweertaak en op nieuwe en complexe incidenten. Daarnaast wordt aangegeven dat het programma Vakbekwaamheid te weinig aansluit op de lokale context en nieuwe brandweer ontwikkelingen. Dit is problematisch omdat de veiligheidsregio hierdoor niet voldoet aan haar wettelijke zorgplicht. Daarom wordt voorgesteld om het programma Vakbekwaamheid te versterken met 13,33 fte, het oefenen af te stemmen op de lokale context en de kwaliteitsmeting in te voeren.

De investering in vakbekwaamheid heeft een positieve impact op onze gemeente. De kazerne Alkmaar beroeps heeft 1,89 uitrukken per dag en Alkmaar vrijwillig 0,89. Dat zijn voldoende uitrukken in combinatie met het oefenen om de vakbekwaamheid te waarborgen. Respectievelijk hebben Koedijk, De Rijp en Stompetoren 0,16, 0,10 en 0,20 uitrukken per dag. Dit is een beperkt aantal inzetten. De uitbreiding van 13,33 fte zorgt voor de mogelijkheid om de vakbekwaamheid van de basis brandweertaak voor alle kazernes op het gewenste niveau te borgen met daarbij oog voor nieuwe en complexe incidenten.

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 3

Paraatheid/Beschikbaarheid Uit de analyse van het Dekkingsplan 2024-2027 blijkt dat er vooral overdag sprake is van een beschikbaarheidsprobleem. Er moeten voldoende vrijwilligers aanwezig zijn om de uitruk te garanderen. Kijkend naar de toekomst is dit problematisch omdat vrijwilligers tegenwoordig minder vaak tijdens de dag situatie beschikbaar zijn. Naar verwachting stroomt ook circa 40% van de vrijwilligers binnen tien jaar uit. En zitten 71% van alle posten in de regio qua bezetting onder de ondergrens.

Daarnaast blijkt uit de analyse wel dat de fijnmazige dekking in 95% van de gevallen voldoet aan de wettelijke opkomsttijden. In de gemeenten Hoorn en Alkmaar is dit niet het geval wat wordt verklaard door een combinatie van kenmerken die een snellere opkomsttijd vergen dan een landelijk gebied. Op basis van de rekenmethodiek doet het dekkingsplan de aanbevelingen om de beroepsbezetting van Alkmaar en Hoorn te verstevigen. Om de wettelijke opkomsttijden te halen moeten deze kazernes 24/7 met een TS6 uitrukken. De oplossingen richten zich tot het verstevigen van de beroepsorganisatie, intensivering van flexibel personeel en behoud van de vrijwilligheid (waar nodig beroepsmatig en gefaseerd versterkt). Daarom wordt voorgesteld om de flexpool te versterken met 5 fte, de strategisch gepositioneerde kazerne Hoorn gefaseerd te versterken met 23,4 fte en de strategisch gepositioneerde kazerne Alkmaar te versterken met 9 fte.

De investering in paraatheid/beschikbaarheid en de daaraan gekoppelde 9 fte voor Alkmaar zorgt ervoor dat er altijd voldaan wordt aan de wettelijke norm voor een uitruk van zes personen bij maatgevend scenario gebouwbrand. Met daarnaast een steviger werving- en selectiebeleid blijft de instroom van vrijwilligers op peil. Op deze manier wordt de brandweer in Alkmaar op basis van het fijnmazig model toekomstbestendig gemaakt en gehouden.

Noodzaak tot modernisering Innoveren en prepareren op toenemende complexiteit, veranderende vraag van brandweerzorg en ongekende crisistypen kan door slimme allianties aan te gaan met partners, zoals bijvoorbeeld de andere regio’s in het district NoordWest4, havenbedrijf en publiek-private samenwerkingen. Om deze samenwerkingsverbanden goed te benutten dient de basis eerst op orde te zijn; versterken in incidentbestrijding/paraatheid en vakbekwaamheid waarbij innovatie het ‘vehikel’ kan zijn om veranderingen door te voeren. Er wordt voorgesteld om een structureel moderniseringsbudget in de begroting op te nemen. Via dit moderniseringsbudget kan de brandweer niet alleen meepraten maar ook daadwerkelijk meedoen met toekomstige ontwikkelingen samen met partners, andere veiligheidsregio’s en allianties.

Alkmaar zet vol in op energietransitie. De risico’s nemen toe door de komst van elektrische voertuigen, fietsen en steps, (buurt)batterijen, windmolens en zonneweides, transport van waterstof en groengas. Ook zonnepanelen op daken en omvormers in huis vormen steeds grotere brandrisico’s. Goed voorbeeld van een complex optreden is de brand van een elektrische auto in de Singelgarage. Dat veroorzaakte grote schade en had een lange nasleep. De komst van een innovatiebudget is een positieve ontwikkeling om adequaat voor te bereiden op dit soort nieuwe crisistypen bij toekomstige innovaties.

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 4

Kritische noot bij Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027 In totaal wordt er vanuit het meerjarenontwikkelplan 50,7 fte aan nieuw personeel gevraagd. De onderbouwing vanuit de Veiligheidsregio voor de noodzaak van dit personeel is duidelijk. Een kritische noot kan echter wel geplaatst worden bij de haalbaarheid en het vermogen van de Veiligheidsregio om binnen het voorgestelde tijdspad het nieuwe personeel te kunnen werven, trainen en opnemen in de organisatie. De financiële middelen die per jaar overblijven vloeien terug naar de gemeente maar zijn wel voor dat jaar in de begroting gereserveerd en kunnen niet voor iets anders gebruikt worden.

Financiële aspecten

Indexatie gemeentelijke bijdrage De bijdrage 2025 aan de VR-NHN wordt geïndexeerd conform de door gemeenten vastgestelde regeling Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR). Het indexatiepercentage 2025 voor alle gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord is vastgesteld op 3,9%. De exacte bijdrage voor Alkmaar in 2025 is nog niet bekend omdat de definitieve verdeelsleutel voor 2025 in februari 2024 beschikbaar komt. Het advies is om akkoord te gaan met indexatie conform de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR), onder voorbehoud dat gemeenten door het Rijk voldoende worden gecompenseerd voor de gestegen lonen en prijzen in 2025. Als een volledige loon- en prijscompensatie van het Rijk voor 2025 uitblijft, betekent dit dat de gemeente Alkmaar ook de bijdrage 2025 aan de Veiligheidsregio mogelijk moet heroverwegen. Dit heeft als gevolg dat de Veiligheidsregio zo mogelijk dan zelf in de begroting 2025 ruimte moet vinden of maatregelen moet treffen om tijdelijk een deel op te lossen. Ook voorzien wij een samen “trap op, trap af discussie” tussen de Veiligheidsregio en de gemeenten als het Rijk vasthoudt aan de verlaging van de algemene uitkering van alle gemeenten in 2026 en volgende jaren. Dit laatste wordt ook wel “het ravijn” genoemd.

Ook dan zullen de regio, de gemeente en de Veiligheidsregio in overleg moeten om de gevolgen daarvan te bespreken voor 2026 en volgende jaren.

De ontwikkelopgaves Naast de reguliere indexatie van de gemeentelijke bijdrage zijn er ook drie ontwikkelopgaven opgenomen in het Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027. Deze opgaven zijn ook opgenomen in de Kadernota 2025. De kosten van de drie ontwikkelopgaven zijn weergegeven in onderstaande tabel, inclusief een indicatie van het aandeel van de gemeente Alkmaar, op basis van de verdeelsleutel 2024 (verdeelsleutel 2025 wordt toegepast voor de verdeling van deze kosten en komt beschikbaar in februari 2024).

Er is geen dekking beschikbaar in de gemeentelijke begroting voor de kosten van de omschreven ontwikkelopgaves. Indien de gemeenteraad een positieve zienswijze afgeeft over de Kadernota 2025 van de Veiligheidsregio NHN, dan zullen deze kosten worden meegenomen in de Kadernota 2025 van de gemeente Alkmaar.

Bedragen in Euro’s 2025 2026 2027 2028 Ontwikkelopgave 1: Vakbekwaamheid 509.618 1.063.064 1.480.525 1.536.785 waarvan indicatief aandeel gemeente 93.770 195.604 272.417 282.768 Alkmaar (18,4% o.b.v. verdeelsleutel 2024)

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 5

Ontwikkelopgave 2: Paraatheid/beschikbaarheid - Strategisch gepositioneerde 1.033.935 898.796 938.343 974.000 beroepskazerne Alkmaar - Strategisch gepositioneerde 924.062 1.765.807 2.605.410 2.548.958 beroepskazerne Hoorn - Uitbreiding flexpool 197.451 371.436 453.578 449.806 Subtotaal: 2.155.448 3.036.039 3.997.331 3.972.764 waarvan indicatief aandeel gemeente 396.602 558.631 735.509 730.989 Alkmaar (18,4% o.b.v. verdeelsleutel 2024)

Ontwikkelopgave 3: Noodzaak tot 250.000 250.000 250.000 250.000 modernisering waarvan indicatief aandeel gemeente 46.000 46.000 46.000 46.000 Alkmaar (18,4% o.b.v. verdeelsleutel 2024)

Totale kosten ontwikkelopgaves 2.915.066 4.349.103 5.727.856 5.759.549 waarvan totaal indicatief aandeel gemeente 536.372 800.235 1.053.926 1.059.757 Alkmaar (18,4% o.b.v. verdeelsleutel 2024)

We zien dat de plannen zoals die nu voorliggen inhoudelijk passen in de kaders die de raden eerder hebben meegegeven, maar we zien ook dat de kostenstijging die dat met zich meebrengt niet past binnen het meerjarenperspectief. Daarom stellen wij voor de Veiligheidsregio te verzoeken om in de begroting de mogelijkheden voor kostenbesparingen in beeld te brengen, zodoende de kostenstijging te minimaliseren en hierbij de risico’s in beeld te brengen.

Vervolg en communicatie Na het vaststellen van de zienswijze op de kadernota en de reacties op het meerjarenontwikkelplan, het beleidsplan en het dekkingsplan worden deze toegestuurd aan het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio NHN.

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 6

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief Kadernota 2025 en Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027 2. Aanbiedingsbrief Ontwerpbeleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 3. Oplegbrief – Toelichting vier documenten VR NHN 4. Kadernota Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2025 5. Meerjarenontwikkelplan Brandweer Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027 6. Ontwerpbeleidsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027 7. Dekkingsplan Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2024-2027 8. Brief Zienswijze Kadernota Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 2025

Burgemeester en wethouders van Alkmaar,

mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

dhr. R.M. Reus, gemeentesecretaris

Collegevergadering: 16 januari 2024

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 7

RAADSBESLUIT

Nr.

De raad van de gemeente Alkmaar;

Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 16 januari 2024 Het advies van de commissie Gezamenlijk 15 februari 2024

Besluit 1. De volgende zienswijze af te geven ten aanzien van de kadernota 2025 van de Kadernota 2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord; a. In te stemmen met indexatie conform de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR), onder voorbehoud dat gemeenten door het Rijk voldoende worden gecompenseerd voor de gestegen lonen en prijzen in 2025. b. De Veiligheidsregio te verzoeken om in de begroting de mogelijkheden voor kostenbesparingen in beeld te brengen, zodoende de kostenstijging te minimaliseren en hierbij de risico’s in beeld te brengen. 2. Dit door middel van bijgevoegde brief aan het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord kenbaar te maken; 3. Kennis te nemen van het Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, het Beleidsplan 2024- 2027 en het Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en reacties op deze documenten ter kennis van het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Noord-Holland Noord te brengen.

De raad van Alkmaar, 29 februari 2024

mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

mw. mr. V.H. Hornstra, griffier

Zienswijze Kadernota 2025 en consultatie Meerjarenontwikkelplan Brandweer 2024-2027, Beleidsplan 2024-2027 en Dekkingsplan 2024-2027 van de Veiligheidsregio NHN 8