RIB AI en informatieveiligheid - sheets presentatie

Raadsinformatiebijeenkomst Kunstmatige Intelligentie (AI) & Digitale Veiligheid

Inleiding

Beleidskader Digitaal Alkmaar • Beleidskader Digitaal Alkmaar ‒ Digitale onafhankelijkheid ‒ Digitale tweeling ‒ Digitale participatie ‒ Datanetwerk ‒ Kunstmatige intelligentie • Twee domeinen staan centraal; ‒ Kunstmatige intelligentie (Jens, informatiemanager/cloud-architect & Evan, raadsadviseur) ‒ Digitale veiligheid (Rick, CISO)

3

Kunstmatige Intelligentie (AI)

Kunstmatige Intelligentie (AI) • Tijdlijn • Resultaten • Kaders • Digitale agenda VNG

5

Tijdlijn • Voorjaar 2024: Verkenning van mogelijkheden met generatieve AI • September 2024: Start van de Copilot-pilot met 70 gebruikers • December 2024: Uitvoering van IAMA/DPIA voor Copilot door SLM Rijk • Januari 2025: Evaluatie van de pilot • Maart 2025: Start van de tweede fase met 180 gebruikers • April 2025: Publicatie van een handreiking voor verantwoorde inzet van generatieve AI

6

Resultaten Pilot • Betere kwaliteit documenten: AI helpt medewerkers om teksten nauwkeuriger en consistenter op te stellen. • Efficiënter werken: Minder tijd kwijt aan routinetaken, meer ruimte voor complexe werkzaamheden en dienstverlening. • Meer werkplezier: Dagelijkse taken worden eenvoudiger, wat bijdraagt aan een prettige werkomgeving. • Inclusiviteit: AI ondersteunt o.a. medewerkers met dyslexie door grammaticale verbeteringen. • Creativiteit en samenwerking: AI stimuleert innovatieve ideeën en samenwerking tussen teams.

7

Kaders voor verantwoord gebruik: AI is onomkeerbaar — daarom sturen wij op zorgvuldigheid, transparantie en beheersbare risico’s. • Inspiratie, geen vervanging: AI ondersteunt, maar vervangt geen menselijke creativiteit of besluitvorming. • Geen discriminatie: Vooraf wordt altijd een risicoanalyse uitgevoerd.

• Menselijke controle: Medewerkers blijven eindverantwoordelijk; AI mag nooit zelfstandig beslissingen nemen. • Privacy en transparantie: Alleen toegestane data wordt gebruikt, met aandacht voor privacy en auteursrechten. • Toetsing en verantwoording: DPIA’s en IAMA’s worden uitgevoerd om te voldoen aan ethische en wettelijke normen.

8

Kunstmatige Intelligentie (AI) – Huidige status Blijven leren, verantwoord inzetten, en verder verkennen • Om medewerkers te blijven ondersteunen in hun groei, blijven we trainingen en workshops aanbieden. Zo versterken we niet alleen individuele vaardigheden, maar versnellen we ook de adoptie van generatieve AI binnen het team. • De kaders voor het gebruik van AI zijn opgesteld in ons Digitale Beleid. Hierin staan duidelijke richtlijnen en voorschriften die zorgen voor een verantwoorde en effectieve inzet van AI-technologieën in onze organisatie. Het beleidsvoorstel wordt op 18 september ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. • Daarnaast onderzoeken we actief de bredere inzet van generatieve AI en de mogelijke toepassingen ervan in diverse sectoren. Zo blijven we vooroplopen in innovatie en benutten we AI op een manier die past bij onze waarden en ambities. • We maken bewust onderscheid tussen organisatie, samenleving en infrastructuur bij de mogelijke inzet van AI, omdat elk domein gepaard gaat met andere risico’s en verantwoordelijkheden.

9

Kunstmatige Intelligentie (AI) in de raad - richtlijnen Richtlijnen AI-gebruik binnen de raad van Alkmaar en rol van de griffie

Inspiratie: Richtlijn AI-gebruik gemeente Castricum

Richtlijnen AI-gebruik 1. Inspiratie, geen creatie 2. Zorgvuldige controle 3. Alleen openbare informatie 4. Vermijd verwerken persoonsgegevens 5. Transparantie 6. Auteursrecht en plagiaat 7. AI als hulpmiddel, geen vervanging

10

Kunstmatige Intelligentie (AI) in de raad – rol griffie Rol griffie 1. Informeren en trainen raads- en commissieleden over AI-gebruik 2. Ondersteuning toekomstige implementatie AI-tools 3. Adviseren over transparantie en correcte toepassing AI in raadswerk 4. Monitoren AI-ontwikkelingen 5. Fungeren als eerste aanspreekpunt bij vragen

11

Digitale Veligheid

Kennismaking Rick - CISO

13

Wat speelt er nu – wet en regelgeving Cyberbeveiligingswet (CBW) / NIS2 Gemeenten zijn vanaf eind 2025 wettelijk verplicht om risico’s in kaart te brengen en adequate maatregelen te nemen NIS2 is per 17 oktober 2024 van kracht in de Europese Unie Beslisnota bij de Tweede Kamer Cyberbeveiligingswet 4 juni en zal naar verwachting in Q2 2026 in werking treden Baseline Informatiebeveiliging Overheid versie 2 (BIO2) De opvolger van de BIO1 gebaseerd op de vernieuwde versie van de ISO27001:2022 Concept is gereed, wordt ter instemming aangeboden september 2025

14

Actuele dreigingen

15

Actuele dreigingen AIVD en MIVD over Laundry Bear - Overheid op nummer 1 als doelwit (Politie een van de publieke slachtoffers) - Eenvoudige technieken die lastig te detecteren zijn

16

Actuele dreigingen Ransomware & incidenten bij leveranciers 2023 en 2024 ruim 150 gemeenten een of meerdere keren betrokken bij ransomware in de leveranciersketen. Beperkte capaciteit, kennis en middelen. Datalekken door een intern incident (Mens)

17

Actuele dreigingen

18

Wat betekent dit voor ons

Aanstelling FG en CISO per Q2 2025

Risico gebaseerde aanpak

Plan op basis van de gap analyse BIO2 en NIS2

Regionale samenwerking en kennisdeling

19

Informatie • https://linktr.ee/cisovanalkmaar

20

Afsluiting • Vragen

21