Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: 18 april 2024 Agendapunt: Commissie: Ruimte Portefeuillehouder: Anjo van de Ven (Ruimtelijke Ordening) Relatie met andere portefeuillehouder(s): Robert te Beest (Dorpen en

Landelijk gebied)

Christian Schouten (Duurzaamheid, Energie)

Onderwerp: Vaststelling beleidskader kleine windturbines

Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met vaststelling van het beleidskader kleine windturbines met bijbehorend participatieverslag naar aanleiding van de raadpleging; 2. In te stemmen met bijgaande zienswijzennota naar aanleiding van de terinzagelegging van het concept beleidskader kleine windturbines en het bijbehorende participatieverslag; 3. De ‘Toetsingscriteria Kleine Windturbines’ van 25 oktober 2016 in te trekken.

Samenvatting Er is een beleidskader voor kleine windturbines ontwikkeld. Van juli t/m oktober 2023 zijn inwoners, bedrijven en belanghebbende organisaties conform het eerder vastgestelde participatieplan in de gelegenheid gesteld om op het concept beleidskader te reageren. Naar aanleiding daarvan zijn wijzigingen in het concept beleidskader aangebracht. De resultaten van het participatieproces zijn in het participatieverslag uitgewerkt. Van 24 november 2023 t/m 5 januari 2024 hebben het concept beleidskader en het participatieverslag voor zes weken ter inzage gelegen. Er wordt voorgesteld om in te stemmen met de vaststelling van het beleidskader, bijbehorend participatieverslag en de zienswijzennota naar aanleiding van de terinzagelegging. Tot slot wordt voorgesteld om de ‘Toetsingscriteria Kleine Windturbines’ van 25 oktober 2016 in te trekken.

Dit voorstel staat in relatie tot coalitieakkoord

Argumenten 1. In het coalitieakkoord 2023-2026 ‘Vertrouwen in Alkmaar- Verschil mag er zijn’ is opgenomen dat we kaders stellen voor het reguleren van boerderijmolens en kleine windmolens Met dit beleidskader wordt uitvoering gegeven aan de ambitie voor kaders voor het reguleren van boerderijmolens en kleine windmolens. Kleine windturbines kunnen bijdragen aan een duurzame bedrijfsvoering ter plaatse. Met een kleine windturbine kunnen ondernemers de bedrijfsvoering verduurzamen. De vraag naar duurzame en betaalbare energie is vandaag de dag groot.

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 1

2. Met het beleidskader wordt uitvoering aan de motie ‘Op eigen wieken drijven’ van de gemeenteraad gegeven Op 28 november 2022 is door de gemeenteraad de motie ‘Op eigen wieken drijven’ aangenomen. In de motie is gevraagd naar een voorstel inhoudende een toetsingskader voor boerderijmolens in de gemeente Alkmaar. Naar aanleiding van de motie is een beleidskader ontwikkeld. Het beleidskader ziet op kleine windturbines, waar boerderijmolens bij agrarische bedrijven en andere kleine windmolens onder vallen. Via een participatieplan is daarnaast uitvoering gegeven aan de wens om inwoners, dorpsraden en andere belanghebbende organisaties actief en op het niveau van raadplegen bij de ontwikkeling van het beleidskader te betrekken. Van het participatieproces is een participatieverslag opgesteld.

3. De Omgevingsverordening NH2022 maakt kleine windturbines mogelijk. Met het beleidskader geeft Alkmaar invulling aan gewenste bouwprojecten voor kleine windturbines In de Omgevingsverordening NH2022 van de provincie Noord-Holland zijn de mogelijkheden voor het bouwen van een kleine windturbine bij een agrarisch bedrijf verruimd. Een initiatief kan mogelijk worden gemaakt als aan de voorwaarden voor ruimtelijke inpassing is voldaan. De kernkwaliteiten van het landschap mogen niet worden aangetast.

4. Voor het beleid zijn de uitgangspunten en aanbevelingen van de Ruimtelijke Handreiking ‘Wind op Land’ en Leidraad Landschap en Cultuurhistorie van de provincie Noord-Holland gebruikt In het kader van de bewaking van de kwaliteit van het landschap en zorgvuldige inpassing van kleine windturbines in Landelijk Gebied zijn door de provincie Noord-Holland de Ruimtelijke Handreiking ‘Wind op Land’ en de ‘Leidraad Landschap en Cultuurhistorie’ vastgesteld. De uitgangspunten en aanbevelingen uit deze handreiking en leidraad zijn in het beleidskader verwerkt.

5. Het beleidskader maakt boerderijmolens bij agrarische bedrijven mogelijk Bij de plaatsing van een boerderijmolen op een agrarisch erf moet wel altijd rekening worden gehouden met de schaal van het erf. Boerderijmolens kunnen alleen worden toegestaan als dit bij de erfgrootte en erfopbouw van de locatie past. Alleen als op een locatie sprake is van een ‘erf-ensemble’, een samenhangend geheel van erfgebouwen (boerderij, huis, schuren, bijgebouwen), erfbeplantingen (bomen, singels, tuinen), waterlopen en erfinrichting (verhardingen, hekken, brug) van ruim voldoende omvang kunnen de mogelijkheden voor een boerderijmolen worden onderzocht. Niet alle agrarische erven zijn daarom geschikt voor een boerderijmolen.

6. Er zijn uitgangspunten voor kleinschalige windturbines en nieuwe ontwikkelingen Het beleidskader stelt ook uitgangspunten voor kleinschalige windturbines zoals erfturbines tot 9,5m, mini- en dakturbines op bedrijventerreinen binnen de gemeente. De ‘Toetsingscriteria Kleine Windturbines’ van 25 oktober 2016 zijn daarmee herijkt en in het beleidskader geïntegreerd. Daarnaast voorziet het beleidskader in maatwerk voor nieuwe (technische) ontwikkelingen voor kleine windturbines.

7. Er is aandacht geweest participatie door raadpleging Er is een participatieplan voor inwoners, dorpsraden en andere belanghebbende organisaties bij de ontwikkeling tot een vastgesteld beleidskader opgesteld. Het gekozen participatieniveau ‘raadplegen’ komt overeen met ‘consulteren’ als bedoeld in de motie ‘Op eigen wieken drijven’.

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 2

De afgelopen maanden is uitvoering gegeven aan het participatieplan. Naar aanleiding van de ontvangen reacties zijn aanpassingen aan het concept beleidskader gedaan. De uitkomsten, resultaten en terugkoppeling van het participatieproces zijn in de bijgevoegd participatieverslag verwerkt. Zie verder onder het kopje ‘Participatie’.

8. Het concept beleidskader en bijbehorend participatieverslag hebben zes weken ter inzage gelegen Van 24 november 2023 t/m 5 januari 2024 hebben het concept beleidskader en bijbehorend participatieverslag voor zes weken ter inzage gelegen. Er zijn naar aanleiding hiervan zeven zienswijzen ontvangen. De zienswijzen geven op een aantal ondergeschikte punten aanleiding om het beleidskader te wijzigen. Deze wijzigingen zijn verwerkt. In de bijgevoegde zienswijzennota worden de zienswijzen van een reactie voorzien en beantwoord.

9. Het beleidskader is zowel kaderstellend voor de raad als bedoeld voor de uitvoering door het college Het beleidskader wordt aan de raad ter vaststelling voorgelegd. Het college is bevoegd tot het verlenen van een omgevingsvergunning voor een kleine windturbine. Op grond van artikel 6.5 van het Besluit omgevingsrecht gold dat de gemeenteraad een zogenaamde verklaring van geen bedenkingen moest verlenen voor een omgevingsvergunning waarmee werd afgeweken van het bestemmingsplan. De raad kon via een lijst aangeven dat voor bepaalde typen planologische afwijkvergunningen een verklaring van geen bedenkingen niet noodzakelijk werd geacht. Onder de Omgevingswet is het besluit ‘Adviesrecht onder de Omgevingswet’ van 25 maart 2021 door de gemeenteraad geldend.

De raad maakt alleen gebruik van het adviesrecht als het gaat om aanvragen die afwijken van een eerder door de gemeenteraad vastgesteld ruimtelijk kader, zoals een nota van uitgangspunten, stedenbouwkundige visie/randvoorwaarden, gebiedsvisie of daarmee te vergelijken ruimtelijk kader. Dit beleidskader is daarmee zowel een uitvoeringskader voor aanvragen om kleine windturbines als een door de raad vastgesteld ruimtelijk kader waarbij het college bij de aanvraag omgevingsvergunning geen verplicht advies van de raad hoeft te worden gevraagd. Om het proces voor initiatiefnemers verder te vereenvoudigen worden de toetsingscriteria op termijn opgenomen in het omgevingsplan, bevoegdheid van de raad.

Kanttekeningen en alternatieven 1. Met het toestaan van kleine windturbines wordt een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling binnen de gemeente mogelijk gemaakt. De mogelijkheden worden wel gereguleerd. Kleine windturbines worden alleen onder voorwaarden toegestaan. Daarnaast worden gebieden geheel of gedeeltelijk uitgesloten van plaatsing van windturbines. De kernkwaliteiten van het landschap mogen niet worden aangetast. Hiermee geeft de gemeente beleidsmatige invulling en sturing aan de mogelijkheid tot plaatsing van kleine windturbines als neergelegd in artikel 6.37 van de Omgevingsverordening NH2022.

2. Zonder beleidskader wordt iedere aanvraag omgevingsvergunning voor een kleine windturbine per geval beoordeeld Zonder beleidskader wordt iedere aanvraag omgevingsvergunning voor een kleine windturbine getoetst aan het Omgevingsplan. Als een aanvraag niet past binnen de regels van het Omgevingsplan moet worden beoordeeld of de vergunning in afwijking van het Omgevingsplan tóch kan worden verleend. Zonder beleidskader worden aanvragen om kleine windturbines steeds per plan beoordeeld en dat maakt de afweging vaak minder consistent en doordacht. Door het formuleren van beleid wordt vooraf inzicht gegeven in de toetsing- en afwegingskaders die bij de beoordeling een rol spelen. Op deze wijze worden plannen van gelijke strekking op een eenduidige wijze beoordeeld.

Financiële aspecten N.v.t.

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 3

Vervolg en communicatie Het concept beleidskader en bijbehorend participatieverslag is gepubliceerd en voor een periode van zes weken ter inzage gelegd. In deze periode kon eenieder een zienswijze indienen.

Naast de formele publicaties zijn diverse betrokkenen van het participatieproces, dorpsraden en andere belanghebbende organisaties apart op de hoogte gebracht van het concept beleidskader en van de mogelijkheid om erop te reageren. Het beleidskader en bijbehorend participatieverslag zal na vaststelling via de gebruikelijke kanalen worden bekendgemaakt. Indieners van ontvangen zienwijzen worden schriftelijk op de hoogte gesteld. De voorliggende zienswijzennota zal worden toegezonden aan de indieners. Daarnaast blijft de actuele webpagina voor kleine windturbines op de gemeentelijke website voorlopig in bedrijf.

Participatie Voorafgaand aan het tot stand komen van het beleidskader hebben verschillende activiteiten plaatsgevonden. Voor het participatieproces is een participatieplan opgesteld. De afgelopen maanden is uitvoering gegeven aan het participatieplan, waarbij bijvoorbeeld drie bijeenkomsten zijn georganiseerd en inwoners, bedrijven en belanghebbende organisaties bij zijn betrokken. De uitkomsten, resultaten en terugkoppeling van het participatieproces zijn in bijgevoegd participatieverslag verwerkt. Er zijn veel waardevolle reacties ontvangen. Het beleidskader is ook naar aanleiding van de ontvangen reacties op een aantal punten aangepast. Er is positief op dit proces gereageerd.

Hoe hebben we inwoners, bedrijven en andere organisaties betrokken? Het concept beleidskader kleine windturbines is op 18 juli 2023 door het college gedurende twee maanden vrijgegeven voor participatie. Na vrijgave van het conceptbeleidskader is gestart met het participatieproces. Inwoners, bedrijven en met name de volgende organisaties zijn in het participatieproces betrokken: • Dorpsraden van Oterleek, Stompetoren, Schermerhorn, Zuidschermer, Grootschermer, Driehuizen, Noordeinde, Graft/De Rijp, Markenbinnen • LTO • Schermer Molens Stichting • Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier • Staatsbosbeheer • Landschap Noord-Holland • Stichting Animo • Oudheidkundige vereniging Schermereiland • Water, Land en Dijken • EAZ Wind

De vrijgave van het concept beleidskader voor participatie is via een persbericht op de website van de gemeente, social media, de Uitkomst en het Gemeenteblad (www.officielebekendmakingen.nl) aangekondigd. Daarnaast zijn in het persbericht twee bijeenkomsten in de dorpen en een digitale peiling voor inwoners, bedrijven, dorpsraden en andere belanghebbende organisaties over het concept beleidskader aangekondigd. De eerder genoemde belanghebbende organisaties zijn per e- mail over de vrijgave van het concept beleidskader en geplande bijeenkomsten in de dorpen geïnformeerd.

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 4

Er zijn verschillende momenten geweest waarop betrokkenen zijn geïnformeerd over de mogelijkheid om op het concept beleidskader te reageren. Daarnaast is gelegenheid gegeven om vragen te stellen en te discussiëren, zodat een goede bijdrage aan het concept beleidskader kon worden geleverd.

Het was vanaf 18 juli t/m 20 september 2023 mogelijk om via het e-mailadres kleinewindturbines@alkmaar.nl op het concept beleidskader en bijbehorend participatieplan te reageren. Op de webpagina van de gemeente www.alkmaar.nl/kleinewindturbines is meer informatie over de ontwikkeling van het beleidskader en het onderwerp kleine windturbines terug te vinden. Op deze pagina staat het concept beleidskader en het bijbehorend participatieplan. De webpagina is ook ingezet voor de digitale peiling, aankondiging van de bijeenkomsten en een eerste terugkoppeling over de opbrengsten naar aanleiding van de raadpleging.

Er is een digitale peiling over kleine windturbines gehouden In de weken voorafgaand aan de twee fysieke bijeenkomsten is er vanaf 14 augustus t/m 20 september 2023 een digitale peiling met enkele korte vraagstellingen op de webpagina www.alkmaar.nl/kleinewindturbines gehouden. De ingevulde vragen en aanvullende opmerkingen hebben een goed inzicht gegeven in hoe men over kleine windturbines in met name landelijk gebied van Alkmaar denkt. De uitkomsten zijn tijdens de bijeenkomsten besproken en als introductie van diverse thema’s over kleine windturbines gebruikt. Er zijn hierbij drie vragen over met name boerderijmolens gesteld. Bij elke vraag konden ook opmerkingen worden gegeven. Van deze mogelijkheid is vaak gebruik gemaakt. Daarnaast was er tot slot nog ruimte voor algemene/overige opmerkingen over kleine windturbines in Alkmaar. Alle uitkomsten van de digitale peiling zijn onder paragraaf 2.3 van het participatieverslag opgenomen.

Er zijn bijeenkomsten in Schermerhorn en Graft georganiseerd Er zijn twee bijeenkomsten in Schermerhorn en Graft georganiseerd. Hierbij is het concept beleidskader gepresenteerd en toegelicht. Er is ook uitleg over het participatieproces en het proces voor de bestuurlijke besluitvorming gegeven. Er was een goede opkomst van aanwezigen. Tijdens de bijeenkomsten is er naar de aanwezigen geluisterd en ingegaan op wat er onder de aanwezigen leeft. Er is actief om input van de aanwezigen gevraagd. Deze input is meegenomen. Er zijn veel vragen door de aanwezigen gesteld en door de wethouder en vakspecialist beantwoord. Door aanwezigen zijn waardevolle discussies gevoerd, waardoor het onderwerp kleine windturbines vanuit verschillende invalshoeken en belangen is belicht. Tijdens de bijeenkomsten zijn diverse onderwerpen besproken, zoals de te onderscheiden gebieden waar windturbines kunnen worden geplaatst, het vereiste van ‘voorzien in eigen energiebehoefte’ van met name agrarische bedrijven, technologische ontwikkelingen, problemen met het elektriciteitsnet en de bescherming van Bijzonder Provinciaal Landschap en de daar aanwezige ecologische waarden.

Uit zowel de uitkomsten van de digitale peiling als de ontvangen reacties blijkt dat er verdeeldheid is over plaatsing van kleine windturbines in Alkmaar. Enerzijds kunnen ze een bijdrage leveren aan de verduurzaming van (agrarische) bedrijven, anderzijds moet het wel gaan om een aantoonbare bijdrage aan de eigen energiebehoefte van een bedrijf. Er zijn ook ondernemers en fabrikanten en bijvoorbeeld de LTO die juist om een verruiming van de mogelijkheden voor plaatsing van windturbines vragen, zoals een hogere tiphoogte en verruiming van de benoemde ‘uitsluitingsgebieden’ zoals de Schermerringvaart- en dijk en Natura-2000 Eilandspolder.

Daarnaast is veel aandacht gevraagd voor bescherming van de kernkwaliteiten van het UNESCO- werelderfgoed Stelling van Amsterdam en Bijzonder Provinciaal Landschap, zoals de bescherming van het natuurgebied Eilandspolder en omliggende polders, de historische molens, en de openheid en vergezichten in het landschap. Ook de bescherming van de aanwezige natuur, waaronder ook weidevogels, overtrekkende vogels en vleermuizen moet bij plaatsing van kleine windturbines worden gewaarborgd. De bescherming van het woon- en leefklimaat en dan met name geluid en slagschaduw van omwonenden is bovendien een onderwerp van zorg onder met name inwoners. Van de twee bijeenkomsten zijn verslagen gemaakt. Deze verslagen zijn op de webpagina

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 5

www.alkmaar.nl/kleinewindturbines geplaatst en aan aangemelde aanwezigen en dorpsraden doorgezonden.

Er is ook nog een derde bijeenkomst georganiseerd. Tijdens de eerste bijeenkomst in Schermerhorn is gevraagd of we nog een terugkoppeling over aanpassingen aan het conceptbeleidskader naar aanleiding van de ontvangen reacties geven. Ook mede wegens succes en als een laatste gelegenheid om te reageren op het concept beleidskader voor inwoners en organisaties die dat nog niet hebben gedaan is op 31 oktober 2023 nog een laatste bijeenkomst in Schermerhorn geweest. Tijdens deze bijeenkomst is aangegeven wat tot nu toe naar aanleiding van de reacties aan het concept beleidskader is aangepast. Daarnaast zijn wederom vragen beantwoord en is voor de laatste maal met de aanwezigen van gedachten gewisseld over diverse thema’s, zoals het vereiste van het voorzien in eigen energiebehoefte bij plaatsing van een molen en de bescherming van omliggende gebieden van de Eilandspolder. Er is tijdens de bijeenkomst positief op de bijeenkomst en het participatieproces gereageerd.

Wat is er bereikt? Veel van de ontvangen reacties hebben waardevolle inzichten over het concept beleidskader gegeven. Er zijn daarom naar aanleiding van de raadplegingen verschillende reacties ontvangen die uiteindelijk tot een aanpassing, verduidelijking of aanvulling van het concept-beleidskader hebben geleid. Daarnaast zijn naar aanleiding van de terinzagelegging zienswijzen ontvangen. Via de zienswijzennota worden de zienswijzen beantwoord. De opgehaalde informatie en reacties op het concept- beleidskader zijn daarmee meegewogen bij de ontwikkeling van nieuw beleidskader dat nu klaar is voor een volgende stap, de vaststelling door definitieve besluitvorming door de raad.

Het beleidskader is in samenspraak tussen de gemeente en alle betrokkenen tot stand gekomen. Met de opbrengsten van het participatieproces is een toekomstbestendig, gedragen en compleet beleidskader gerealiseerd. De opbrengsten van de raadpleging worden in hoofdstuk 2 van het participatieverslag uiteengezet.

Bijlagen 1. Beleidskader kleine windturbines 2. Participatieverslag raadpleging conceptkader kleine windturbines 3. Zienswijzennota naar aanleiding van terinzagelegging beleidskader kleine windturbines

Burgemeester en wethouders van Alkmaar,

mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

dhr. R.M. Reus, gemeentesecretaris

Collegevergadering: 5 maart 2024

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 6

RAADSBESLUIT

Nr.

De raad van de gemeente Alkmaar;

Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 5 maart 2024 Het advies van de commissie Ruimte 2 april 2024 Het bepaalde in artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht en artikel 4.19 van de Omgevingswet.

Besluit

1. In te stemmen met vaststelling van het beleidskader kleine windturbines met bijbehorend participatieverslag naar aanleiding van de raadpleging; 2. In te stemmen met bijgaande zienswijzennota naar aanleiding van de terinzagelegging van het concept beleidskader kleine windturbines en het bijbehorende participatieverslag; 3. De ‘Toetsingscriteria Kleine Windturbines’ van 25 oktober 2016 in te trekken.

De raad van Alkmaar, 18 april 2024

mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

mw. mr. V.H. Hornstra, griffier

Raadsvoorstel vaststelling beleidskader kleine windturbines 7