Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:

18 september 2025

Agendapunt: Commissie:

Ruimte

Portefeuillehouder:

Christian Schouten

Relatie met andere portefeuillehouder(s):

n.v.t.

Onderwerp: Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht

Voorgesteld besluit 1. in te stemmen met de conclusies zoals verwoord op pagina 7 van de Rekenkamerbrief DoeMeeonderzoek Energiebesparingsplicht; 2.

in te stemmen met de onderstaande aanbevelingen, zoals verwoord op pagina 7 uit de Rekenkamerbrief DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht: Aanbevelingen aan het college: 1) Ga samen met de overige opdrachtgevers met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord het gesprek aan over wat er nodig is om het toezicht door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord op orde te krijgen; 2) Ga samen met de overige opdrachtgevers met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord het gesprek aan over de periodiek te verstrekken informatie over resultaten in termen van de realisatie van de geplande activiteiten, het energiebesparingspotentieel en de gerealiseerde energie- en CO2-reductie; 3) Informeer de raad periodiek over het toezicht en over de realisatie van de doelstelling om in 2030 de CO2 gereduceerd te hebben met minimaal 50%; 4) Zorg ervoor dat er ook toezicht plaatsvindt op de naleving van de energielabel C plicht voor eigenaren van kantoorgebouwen binnen de gemeentegrens van Alkmaar. Dat toezicht vindt momenteel plaats door de gemeente Alkmaar zelf. Aanbeveling aan de raad: 1) Praat mee als raad en neem positie in.

3.

het college opdracht te geven om deze aanbevelingen uit te voeren en de raad jaarlijks te informeren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen.

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht 1

Samenvatting De Rekenkamerbrief DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht van de Rekenkamer Alkmaar bevat de samengevatte uitkomsten van het benchmarkonderzoek DoeMee 2024 naar de energiebesparingsplicht, inclusief de aanbevelingen gericht aan de raad en het college van burgemeester en wethouders. Grote bedrijven en instellingen zijn wettelijk verplicht om energie te besparen, zodat er meer ruimte op het stroomnet komt en de netcongestie wordt verminderd. Namens de gemeenten houdt de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord toezicht op de naleving van deze energiebesparingsplicht. In samenwerking met de Vereniging van Rekenkamers is door onderzoeksbureau Ecorys een benchmark uitgevoerd onder 111 gemeenten (waaronder Alkmaar) en 12 provincies naar het toezicht op en de handhaving van de energiebesparingsplicht van bedrijven en instellingen. Parallel hieraan heeft de Algemene Rekenkamer onderzoek gedaan naar de totstandkoming, bekostiging en uitvoering van dit beleid op Rijksniveau. De Rekenkamer Alkmaar heeft aanvullend onderzoek uitgevoerd waarbij is samengewerkt met de Rekenkamers van Den Helder, Hollands Kroon en Koggenland. De bevindingen zijn vastgelegd in een Rekenkamerbrief (zie bijlagen). Dit voorstel staat in relatie tot anders: Energiebesparingsakkoord Noord-Holland 2022-2025, Alkmaars duurzaamheidsdashboard. Argumenten 1.

Het vermindert het risico op energietekorten en het leveren van een bijdrage aan het behalen van milieudoelstellingen. De gemeente heeft in 2024 geen zicht op het verminderde elektra- en gasverbruik door bedrijven en instellingen en daarmee de gerealiseerd CO2-reductie. Het toezicht door de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) schiet op dit moment nog tekort. 1.1. Slechts de helft van de gecontroleerde bedrijven voldoet aan de energiebesparing- en informatieplicht De OD NNH houdt toezicht op de naleving van de energiebesparingsplicht. Uit het onderzoek blijkt dat dit toezicht tekortschiet. De gemeenten hebben met de OD NHN afgesproken dat alle grootverbruikers voor 2026 worden gecontroleerd, om vast te stellen of ze de verplichte energiebesparende maatregelen hebben getroffen. Halverwege 2024 moest nog 85% van de geïdentificeerde bedrijven en instellingen worden gecontroleerd. Met die werkvoorraad, gecombineerd met de beperkingen in het toezicht, lijkt het de Rekenkamer Alkmaar onwaarschijnlijk dat de OD NHN er tevens in slaagt om al deze bedrijven en instellingen voor 2026 te controleren. Grootverbruikers zijn tevens verplicht om de OD NHN te informeren over hun verbruik, maar een deel van hen doet dit niet. Van de gecontroleerde bedrijven, had de helft de verplichte energiebesparende maatregelen getroffen in 2024, de andere helft was in overtreding.

Boetes zijn nog niet opgelegd. 2. Gelet op de controlerende taak van de gemeenteraad, en de aanbevelingen die worden gedaan, is het van belang dat het college de gemeenteraad periodiek informeert over de voortgang.

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht 2

Kanttekeningen en alternatieven De bevindingen en aanbevelingen van de Rekenkamer zijn voor een reactie voorgelegd aan het college. De reactie van het college is opgenomen als bijlage 4. Hierin worden de aanbevelingen en het belang aan verbetering van de naleving op de energiebesparingsplicht onderschreven. Financiële aspecten Geen kosten en geen opbrengsten. Vooralsnog wordt ervanuit gegaan dat de uitvoering past binnen de beschikbare middelen in de begroting. Vervolg en communicatie Het raadsbesluit en het rapport is gepubliceerd op het raadsinformatiesysteem en is tevens ter kennisgeving naar diverse regionale media gestuurd. Nadat de raad een besluit heeft genomen is het aan het college om uitvoering te geven aan het raadsbesluit.

Bijlagen 1. Eindrapport ‘DoeMee onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en Informatieplicht Energiebesparing’ 2.

Aanbiedingsbrief Rapport ‘DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en Informatieplicht Energiebesparing’

3.

Rekenkamerbrief DoeMee Energiebesparingsplicht

4.

Brief reactie van het college van burgemeester en wethouders

5.

Algemene Rekenkamer, november 2024

6.

Ecorys, Benchmark gemeenten, augustus 2024

7.

Ecorys, Benchmark omgevingsdiensten, augustus 2024

8.

Ecorys, Factsheet gemeente Alkmaar 2024

Datum: 18 september 2025 Rekenkamer Alkmaar

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht 3

RAADSBESLUIT Nr. De raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het advies van de commissie Ruimte 2 september 2025

Besluit 1. de aanbevelingen uit de Rekenkamerbrief DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht over te nemen; Aanbevelingen aan het college: 1) Ga samen met de overige opdrachtgevers met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord het gesprek aan over wat er nodig is om het toezicht door de Omgevingsdienst NoordHolland Noord op orde te krijgen; 2) Ga samen met de overige opdrachtgevers met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord het gesprek aan over de periodiek te verstrekken informatie over resultaten in termen van de realisatie van de geplande activiteiten, het energiebesparingspotentieel en de gerealiseerde energie- en CO2-reductie; 3) Informeer de raad periodiek over het toezicht en over de realisatie van de doelstelling om in 2030 de CO2 gereduceerd te hebben met minimaal 50%; 4) Zorg ervoor dat er ook toezicht plaatsvindt op de naleving van de energielabel C plicht voor eigenaren van kantoorgebouwen binnen de gemeentegrens van Alkmaar. Dat toezicht vindt momenteel plaats door de gemeente Alkmaar zelf. Aanbeveling aan de raad: 1) Praat mee als raad en neem positie in. 2.

het college opdracht te geven om deze aanbevelingen uit te voeren en de raad jaarlijks te informeren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen.

De raad van Alkmaar, 18 september 2025 mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester mw. mr. V.H. Hornstra, griffier

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Energiebesparingsplicht 4