Raadsvoorstel Propositie Alkmaar grootschalig

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:

16 oktober 2025

Agendapunt:

Propositie Alkmaar grootschalig

Commissie:

Ruimte

Portefeuillehouder:

C. Peetoom

Relatie met andere portefeuillehouder(s):

Gehele college

Onderwerp: Propositie Alkmaar grootschalig

Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met de bijgevoegde propositie en maatregelen/projecten conform de bijgevoegde bijlagen 1 tot en met 5 ter verkrijging van subsidie ten behoeve van woningbouw 2. Het college opdracht te geven eventuele bedragen ten behoeve van cofinanciering als gevolg van gehonoreerde projecten voor te leggen in de begroting/MIP van 2026 en verder en ook de gehonoreerde subsidies van het rijk te verwerken. Samenvatting Vanuit het Rijk is Alkmaar eind juni aangewezen als grootschalige gemeente. Dit betekent dat Alkmaar vanwege de complexe woningbouwopgave extra rijksregie krijgt (ministeries VRO, IenW en EZK). De begrenzing voor het plangebied van de propositie is na overleg met het Rijk de randweg en betreft daarnaast de deelgebieden Viaanse Molen, Overstad, Oudorp, Overdie, Kanaalpark en de stationsgebieden centrum en noord. Het verzoek is gekomen hiervoor vóór 31 augustus 2025 een propositie in te dienen. Voor 17 Novex-gebieden en 4 recent aangewezen nieuwe grootschalige gebieden is een bedrag beschikbaar van ca € 850 miljoen voor gebiedsmaatregelen (VRO) en ca € 1,5 miljard voor infrastructurele projecten (IenW). De in te dienen propositie van Alkmaar telt op tot een investeringsbedrag van € 58 miljoen incl. btw voor gebiedsmaatregelen en € 311 miljoen incl.

btw voor investeringen in infrastructuur met een resterend tekort van in totaal € 281 miljoen incl. btw. Het rijk gaat de propositie beoordelen en zal met een oordeel komen. Het rijk geeft subsidie voor 50% van het resterend tekort; voor toegekende projecten moet in de gemeentelijke begroting cofinanciering opgenomen worden om de resterende 50% te financieren voordat het rijk zijn definitieve beschikking zal geven. Een groot deel van de investeringen is al opgenomen in het Meerjaren Investeringsplan (MIP). De definitieve beoordeling door het Rijk vindt plaats in november. Op dit moment is er geen duidelijkheid over de hoogte van eventuele subsidiebedragen.

Propositie Alkmaar grootschalig

1

Geheimhouding: Het college heeft geheimhouding opgelegd op de onderstaande bijlagen:

1. 2.1. 2.2. 3.1. 3.2. 4. 5.

Excel-sheets grootschalig met maatregelen en projecten Invulformat grootschalig Aanvullende vragen grootschalige gebieden Maatregelen gebiedsbudget Maatregelen infrastructuur en mobiliteit Planning Alkmaar grootschalig Boekwerk Alkmaar grootschalig

De bijlagen bij de propositie bevatten vertrouwelijke financiële informatie over de projecten. Openbaarmaking van deze bijlagen of het beschikbaar stellen daarvan aan derden kan mogelijk de onderhandelingspositie van de gemeente schaden. Daarom is geheimhouding opgelegd voor deze bijlagen. Dit voorstel staat in relatie tot het coalitieakkoord & de programmabegroting Argumenten Brede aanpak In Alkmaar is in 2019 gestart met de woningbouwplannen langs het Alkmaars Kanaal. Inmiddels zijn er ontwikkelkaders gemaakt voor deelgebieden en stationsgebieden en worden de plannen steeds concreter. Dit is ook het Rijk niet ontgaan. In het kader van het stimuleren van de woningbouw zijn er middelen vrijgemaakt op Rijksniveau om te zorgen dat woningbouw ook daadwerkelijk kan plaatsvinden. Deze middelen worden zo gericht mogelijk ingezet voor grootschalige ontwikkelingen. Alkmaar krijgt nu de kans om gebruik te maken van deze middelen waardoor de woningbouw en ontwikkeling van de stad een extra impuls kunnen krijgen. Bovendien past het voorstel bij het huidige en eerdere coalitieprogramma’s waarin woningbouw voor onze inwoners prioriteit heeft. Veel van de investeringen zijn al opgenomen in de MIP. Ter voorbereiding op de totstandkoming van de propositie heeft regelmatig overleg met diverse ministeries plaatsgevonden.

Ten eerste om duidelijk te maken waar Alkmaar staat, vervolgens om terug te koppelen over onze aanpak en tenslotte om te toetsen of we op de goede weg zijn. Daarnaast is met de provincie NH-overleg gevoerd over de wijze waarop we de regionale Wokt-aanvragen afstemmen met de projecten grootschalig in Alkmaar. Dat heeft uiteindelijk geleid tot tekstuele afstemming, waar het de regionale Wokt-aanvraag voor de ring Alkmaar betreft. Uiteindelijk heeft deze brede samenwerking geresulteerd in een projectenlijst met prioritering. Opstellen prioritering De komende jaren zal er veel in Alkmaar geïnvesteerd moeten worden als gevolg van de nieuwe woningbouwprojecten: in bereikbaarheid, groen, parkeren, klimaat enz. Subsidie van het Rijk biedt de mogelijkheid om dit te vergemakkelijken. Er kan geld worden aangevraagd voor gebiedskosten en voor infrastructuur. In de aanvraag zijn de middelen hiervoor gescheiden. In bijgevoegde propositie is sprake van een prioritering van projecten voor beide onderdelen. Deze prioritering is tot stand gekomen op basis van een aantal criteria. Vanuit het Rijk gaat het om een integrale afweging waarin de volgende elementen een rol spelen: hoeveel nieuwe woningen profiteren van de investering, wat levert de investering op aan de bereikbaarheid, hoe uitvoerbaar zijn eventuele projecten en levert de investering een bijdrage aan een leefbaar gebied.

Vanuit Alkmaar is gekeken naar het coalitieakkoord, opvattingen van de gemeenteraad (via motie kenbaar gemaakt), naar reeds eerder genomen besluiten, naar bedragen die al zijn opgenomen in de MIP en naar projecten waarvan de verwachting is dat ze gehonoreerd kunnen worden. Daarnaast zijn er projecten opgenomen binnen de gebieden, in de toegangswegen naar de gebieden en enige meer algemene projecten.

Propositie Alkmaar grootschalig

2

Besluitvormingsproces Rijk Besluitvorming door het Rijk over de ingediende propositie zal plaatsvinden begin november bij het BO-MIRT, in ieder geval voor wat betreft de infrastructurele middelen. Voor wat betreft het gebiedsbudget is de verwachting dat er ook op dat moment besloten wordt. Bestuurlijk akkoord vanuit de gemeente ten aanzien van de propositie is mogelijk tot 31 augustus via een akkoord van het college waarin de toezegging wordt gedaan de benodigde cofinanciering beschikbaar te stellen. Formeel moet deze toezegging in oktober bevestigd zijn door de gemeenteraad. Na indienen van de propositie is er nog enige tijd (tot half september) om kleine aanpassingen te verrichten. Kanttekeningen en alternatieven Subsidie betekent cofinanciering Het rijk financiert alleen de onrendabele top van de investering en daarvan maximaal 50%. Een groot aantal projecten is reeds opgenomen in de huidige MIP. Nadat de aanvraag is afgerond en de toekenning duidelijk wordt, kunnen de financiële gevolgen voor de gemeente goed in beeld gebracht worden. Dan kan de MIP aangepast worden met een correctie voor de te ontvangen subsidie. Het resterend tekort in de propositie bedraagt € 281 miljoen, waarvan 50% cofinanciering nodig is. Omdat een deel van de investeringen al in de MIP is opgenomen betekent dit niet dat er een extra investeringslast van € 281 miljoen ontstaat t.o.v.

de huidige investeringsraming. Welk bedrag het wordt is afhankelijk van de toegekende projecten. De investeringen die nu in de MIP staan en die ook in de propositie staan worden in de huidige MIP volledig door de gemeente gedragen. Op het moment dat het rijk het onrendabele deel voor 50% gaat financieren betekent dit dus voordeel. Met het indienen van deze propositie betekent dit dat we met het rijk ook deadlines afspreken om projecten uit te voeren en op te leveren. Dit zal leiden tot, extra werk, en extra capaciteit voor de ambtelijke organisatie voor de voorbereiding en uitvoering. Voor 2026 is er nog een reserve om dit op te vangen maar voor de begroting van 2027 en verder zal dit opgenomen moeten worden. Kosten voor het ambtelijk apparaat kunnen niet betaald worden vanuit de subsidies. Deze propositie leidt daarom vooralsnog nog niet tot financiële gevolgen, pas na toekenning kunnen deze in beeld gebracht worden. Financiële aspecten Het Rijk rekent investeringen incl. btw. Gemeenten kunnen de btw die voortvloeit vanuit hun overheidstaak declareren bij het BTW Compensatiefonds. De bedragen genoemd in dit raadsvoorstel zijn incl. btw (en sluiten daarmee aan op de propositie), maar de bedragen die de gemeente zelf in de MIP en begroting heeft opgenomen zijn excl. btw.

De gevraagde cofinanciering bedraagt in werkelijkheid voor de gemeentelijke begroting minder dan de genoemde € 141 miljoen. Excl btw is het bedrag maximaal € 118 miljoen. Op het moment dat we werkelijk tot uitvoering gaan komen van een project vragen we het definitieve krediet aan bij de raad, voor de projecten uit de propositie betekent dit dat op dat moment definitief over de subsidie wordt besloten. Vervolg en communicatie Het Rijk zal begin november over de ingediende aanvraag beslissen; zodra hier bericht van is ontvangen zullen wij u uiteraard weer informeren. Het boekwerk van bijlage 6 is een openbaar document. Voor deze tranche is het niet mogelijk om nieuwe of andere projecten op te voeren, die kans doet zich voor als er een vervolg uitvraag komt vanuit het rijk. Bijlagen 1. Excel-sheets grootschalig met maatregelen en projecten 2.1. Invulformat grootschalig

Propositie Alkmaar grootschalig

3

2.2. 3.1. 3.2. 4. 5. 6. 7.

Aanvullende vragen grootschalige gebieden Maatregelen gebiedsbudget Maatregelen infrastructuur en mobiliteit Planning Alkmaar grootschalig Boekwerk Alkmaar grootschalig Boekwerk Alkmaar grootschalig publieksversie (openbaar) Aanbiedingsbrief propositie Alkmaar grootschalig (openbaar)

Burgemeester en wethouders van Alkmaar mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

dhr. R.M. Reus MPM, gemeentesecretaris

Collegevergadering: 2 september 2025

Propositie Alkmaar grootschalig

4

RAADSBESLUIT Nr. De raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 2 september 2025 Het advies van de commissie Ruimte 30 september 2025 Besluit 1. In te stemmen met de bijgevoegde propositie en maatregelen/projecten conform de bijgevoegde bijlagen 1 tot en met 5 om in te dienen bij het Rijk ter verkrijging van subsidie ten behoeve van woningbouw 2. Het college opdracht te geven eventuele bedragen ten behoeve van cofinanciering als gevolg van gehonoreerde projecten voor te leggen in de begroting/MIP van 2026 en verder en ook de gehonoreerde subsidies van het rijk te verwerken.

De raad van Alkmaar, 16 oktober 2025 mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

mw. mr. V.H. Hornstra, griffier

Propositie Alkmaar grootschalig

5