Raadsvoorstel overkoepelend kader jeugdhulp en visie op ambulante jeugdhulp

Raadsvoorstel

Raadsvergadering : 23-09-2021

Agendapunt : Overkoepelend kader Jeugdhulp en visie Ambulante Jeugdhulp

Commissie : Sociaal Portefeuillehouder : mw. E.C. Konijn-Vermaas

Onderwerp : Besluitvorming Overkoepelend kader Jeugdhulp Regio Alkmaar en Visie ambulante jeugdhulp Regio Alkmaar

Voorgesteld besluit

De gemeenteraad besluit: • Het ‘Overkoepelend kader jeugdhulp Regio Alkmaar’ vast te stellen; • De ‘Visie op ambulante jeugdhulp Regio Alkmaar 2023 en verder’ vast te stellen.

Aanleiding en context

Het overkoepelend kader heeft tot doel inzicht te bieden in de samenhang tussen alle onderdelen binnen de jeugdhulp en de stappen die de komende tijd gezet gaan worden. Daarbij gaat het om het proces richting de nieuwe contracten vanaf 2023 maar ook voor de toepassing daarvan in de jaren daarna. In het overkoepelend kader wordt geschetst welke beweging we binnen de gehele jeugdhulp teweeg willen brengen en hoe zich dat in de verschillende onderdelen vertaalt. Dit document beschrijft een gemeenschappelijke visie op de regionale jeugdhulp in relatie tot het lokale jeugdbeleid en tot onze ketenpartners. Dit geeft richting aan de benodigde transformatie, met als belangrijke mijlpaal de hernieuwde inkoop per 2023 van een groot aantal jeugdzorgvormen.

Per 2023 zijn nieuwe inkoopcontracten op meerdere onderdelen nodig: • Per 1 januari 2023 zijn er nieuwe contracten voor ambulante jeugdhulp en jeugdhulp met verblijf nodig in onze regio. De huidige afspraken lopen tot 31 december 2021, 2022 wordt als een overbruggingsjaar ingezet met voortzetting van de nu geldende afspraken. • Voor Jeugdhulp met Verblijf is in 2020 een regionale visie vastgesteld. • Per 2023 moet ook het onderdeel JeugdzorgPlus opnieuw zijn ingekocht. De inkoop van JeugdzorgPlus vindt plaats in bovenregionaal verband met de 18 gemeenten in NHN. Daarnaast vindt er in de bovenregionale samenwerking een herijking plaats van de afspraken voor de Integrale Crisisdienst en Veilig Thuis.

2

Samen met het overkoepelend kader leggen we de ‘Visie op ambulante jeugdhulp Regio Alkmaar 2023 e.v.’ aan u voor. Deze visie geeft richting aan de inkoop van ambulante jeugdhulp per 2023 en verder.

Argumenten

Overkoepelend kader Jeugdhulp De bovengenoemde onderdelen binnen de jeugdhulp staan niet op zichzelf. In het overkoepelend kader wordt toegelicht hoe de verschillende segmenten zich tot elkaar verhouden en op welke wijze zij gezamenlijk een beweging initiëren op de doelen die we in de regio Alkmaar willen bereiken.

Vanuit een drietal lijnen sturen op een samenhangend stelsel van jeugdhulp op basis van 10 uitgangspunten, die de verschillende visies in het domein Jeugd met elkaar verbinden:

De bedoeling: We versterken de eigen kracht • We luisteren naar ouders en jeugdigen • We versterken de sociale omgeving • We bieden ondersteuning nabij en zo thuis als mogelijk

De beweging: We zijn koersvast • We bieden iedereen passende ondersteuning • Van regionale jeugdhulp naar lokale ondersteuning

De invulling: Vergroten van doelmatigheid • Basis op orde: sterke bedrijfsvoering • Krachtige governance • Beoogd effect

We brengen de verschillende visies bij elkaar zodat de verschillende onderdelen naadloos op elkaar aansluiten en de wenselijk beweging van demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren wordt gestimuleerd. Hiermee ontstaat zicht op de invloeden van de verschillende onderdelen jeugd op elkaar en hebben we meer grip op de algehele beweging die we in het Domein Jeugd nastreven.

Het overkoepelend kader brengt samenhang aan in de verschillende visiestukken, door hier een gezamenlijk kader aan uitgangspunten aan ten grondslag te leggen. Hiermee wordt de basis gelegd voor een integraal beleid over het hele domein jeugd, waarmee gemeenten inzicht en instrumenten krijgen om beter op de gehele beweging van de jeugdhulp te sturen. Hierdoor wordt de doorlopende lijn van jeugdhulp makkelijker te organiseren.

Visie op ambulante jeugdhulp De visie op ambulante jeugdhulp gaat specifiek in op de visie en doelen voor het onderdeel ambulante jeugdhulp. In deze visie is uitgegaan van het doorontwikkelen van wat er de afgelopen jaren is opgebouwd. In juni van dit jaar zijn er een drietal visietafels georganiseerd om de uitgangspunten aan diverse stakeholders voor te leggen. Tezamen met de ontwikkelingen van de afgelopen jaren en de in 2016 vastgestelde bestuurlijke piketpalen jeugd, heeft de input vanuit de visietafels geleid tot de voorliggende beleidsvisie.

3

De Visie op Ambulante jeugdhulp is de leidraad voor de inrichting en verwerving van de jeugdhulp op dit segment. De kern is dat jeugdhulp gebruikt wordt om jeugdigen gezond en veilig op te laten groeien, ook wanneer dat (tijdelijk) niet vanzelf gaat. Ouders/opvoeders zijn, ook tijdens jeugdhulp, altijd zelf verantwoordelijk voor hun kinderen, maar waar dit door omstandigheden niet lukt, bieden de gemeenten hun inwoners een helpende hand.

Dit leidt ons tot de volgende uitgangspunten: • We gaan uit van de intrinsieke wens van ouders om een gezond opvoed- en opgroeiklimaat te bieden en van de veerkracht van gezinnen. • Wij gaan uit van de eigen kracht van jeugdigen en gezinnen. • Jeugdigen en gezinnen die dat nodig hebben bieden wij passende ondersteuning die snel geboden wordt, een hoge kwaliteit heeft, zo lang en intensief als nodig is en zo kort en licht als mogelijk.

Als gemeenten hebben we de wettelijke opdracht om te zorgen voor voldoende aanbod van adequate jeugdhulp. Door deze visie en de uitgangspunten centraal te stellen richten de gemeenten zich op kwaliteit en op de meest passende, doelmatige en kostenefficiënte voorziening. Om ervoor te kunnen zorg dat “alle kinderen moeten gezond en veilig kunnen opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen participeren in de samenleving”1 , streven we naar een duurzame borging van de resultaten van de jeugdhulp. Dit bereiken we door bij het vormgeven van het aanbod de jeugdige en het gezin steeds centraal te stellen en de jeugdhulp om hen heen te organiseren.

De visie op ambulante jeugdhulp geeft de bestuurlijke kaders waarmee de basis voor een regionale inrichting van de ambulante jeugdhulp kan worden georganiseerd. Deze aan u voorliggende visie past in de ingezette koers sinds de invoering van de Jeugdwet en de regionale bestuurlijke piketpalen. Vanuit de Jeugdwet hebben gemeenten de taak om jeugdhulp te normaliseren en te de- medicaliseren. Daarbij is de beweging van zware naar lichtere zorg belangrijk. Doordat deze visie de jeugdigen en de gezinnen centraal zet en focust op wat voor hun belangrijk is, ontstaat draagvlak bij de gezinnen, waarmee de jeugdhulp dicht bij het gezin vorm kan worden gegeven en resultaten duurzaam kunnen worden geborgd.

Een andere opdracht uit de Jeugdwet voor gemeenten is het zorgen voor passende jeugdhulp. Zoals aangegeven in de visie is het uitgangspunt in de visie dat passende jeugdhulp, jeugdhulp is waarbij de jeugdige/ het gezin centraal staat en resultaatgericht werkt om de hulpvraag van de jeugdige of het gezin duurzaam op te lossen (dan wel beheersbaar te krijgen).

Beoogd effect / wat willen we bereiken

Het overkoepeld kader borgt de samenhang en afstemming in de onderdelen van jeugdhulp. Hulp wordt daardoor effectiever en efficiënter.

Voor de inrichting van de ambulante jeugdhulp zijn Eigen Kracht en Resultaatgericht de sleutelwoorden. Het beoogde effect van de ingezette hulp is dat ouders/ jeugdigen (naar vermogen) op eigen kracht verder kunnen. De kwaliteit van de hulp is zodanig dat de hulpvraag na de hulp duurzaam is opgelost dan wel hanteerbaar is; er wordt resultaatgericht gewerkt.

De effecten van het overkoepelend kader en de visie ambulante jeugdhulp worden verder uitgewerkt in een inkoopstrategie, waarmee de inkoop van jeugdhulp voor 2023 concreet vorm wordt gegeven.

4

Maatschappelijk draagvlak en participatie

Bij het opstellen van het overkoepelend kader en de visie op ambulante jeugdhulp is zowel intern als extern input opgehaald. Intern is onder meer gesproken met toegangsmedewerkers van de zeven gemeenten en de contractmanagers. Op 7, 11 en 21 juni 2021 is input opgehaald in een drietal visietafels waarbij ervaringsdeskundigen (jongeren en ouders), cliëntenraden, adviesraden, raadsleden, onderwijs, verwijzers en jeugdhulpaanbieders aanwezig waren.

Op 1 juli 2021 is er een Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) gevoerd over de visie met gemeenten en samenwerkingsverbanden onderwijs. Zijn benadrukten het onderwijs als structurele samenwerkingspartner van jeugdhulp. Op hun advies is de samenhang tussen onderwijs en jeugdhulp nader uitgewerkt in de visie. De reactie van het onderwijs is opgenomen als bijlage.

Overige relevante informatie / financiële en juridische risico’s

Het Overkoepelend kader en de visie op ambulante jeugdhulp voor de regio sluiten goed aan op de vastgestelde visie ‘Alkmaar groeit, zorgt en doet mee’. De regionale visie sluit aan op het maatschappelijk doel voor jeugdhulp dat in onze Alkmaarse visie is vastgelegd: Jeugdigen groeien veilig en gezond op en kwetsbare jeugdigen met opvoed- en opgroeiproblemen doen volwaardig mee in de samenleving. De Alkmaarse uitgangspunten zoals ‘eigen kracht’, ‘sturen op kwaliteit en resultaat’ en ‘regie’ (hulp organiseren om het kind) zien we terug in het regionale kader en de in de visie voor ambulante jeugdhulp. In de nieuwe visie heeft bovendien de sturing op kostenbeheersing een centrale plek gekregen waarmee ook nauwe verbinding is met de Alkmaarse beheersmaatregelen.

Financiële aspecten / wat mag het kosten

Met deze raadsbesluiten worden het overkoepelend kader en de visie vastgesteld, hier zijn geen directe kosten mee gemoeid. De kaders die vanuit de visie worden meegegeven zijn gericht op de inrichting en verbetering van de betreffende zorg. Deze kaders hebben daarmee wel indirect invloed op de bestedingen binnen het jeugddomein. De beoogde verschuiving van zwaar naar licht kan verschuivingen in de kosten teweegbrengen. Op termijn betekent dit dat de uitgaven aan zwaardere jeugdhulp afnemen en dat uitgaven in het lichtere jeugdhulp en lokale, vrij toegankelijke jeugddomein toenemen, omdat hulp en ondersteuning dichter bij het gezin vorm wordt gegeven.

Vervolg en communicatie

Na vaststellen van het overkoepelend kader en de visie op ambulante jeugdhulp wordt de inkoop van ambulante jeugdhulp voorbereid en worden direct betrokkenen geïnformeerd. In oktober wordt de inkoopstrategie door de colleges vastgesteld, met als doel per 1 januari 2023 nieuwe contracten af te hebben gesloten met aanbieders van jeugdhulp.

De gemeenteraden worden hierover -en over andere vervolgstappen- in het najaar van 2021 geïnformeerd via een raadsinformatiebrief.

Bijlagen

5

• Overkoepelend kader Jeugd • Regionale beleidsvisie op ambulante jeugdhulp • Reactie van samenwerkingsverbanden PPO-Noord Kennemerland en VO Noord Kennemerland

Burgemeester en wethouders van Alkmaar,

mw. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

A. van der Horst, plv. secretaris

Collegevergadering: 10-08-2021;

6

Raadsbesluit

Nr.

De raad van de gemeente Alkmaar;

Gelet op het voorstel van burgemeester en wethouders, d.d. 10-08-2021;

Besluit

De gemeenteraad besluit: • Het ‘Overkoepelend kader jeugdhulp Regio Alkmaar’ vast te stellen; • De ‘Visie op ambulante jeugdhulp Regio Alkmaar 2023 en verder’ vast te stellen.

Alkmaar, 23-09-2021;

De raad voornoemd,

mw. A.M.C.G. Schouten, voorzitter

mw. mr. V.H. Hornstra, griffier