Raadsvoorstel Ontwikkelkader Viaanse Molen

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:

11 december 2025

Agendapunt: Commissie:

Ruimte

Portefeuillehouder:

Christian Schouten (Viaanse Molen)

Relatie met andere portefeuillehouder(s): Jan Hoekzema (Ruimtelijke Ontwikkeling) Lars Ruiter (Wonen)

Onderwerp: Ontwikkelkader Viaanse Molen

Voorgesteld besluit 1. Het Ontwikkelkader Viaanse Molen vast te stellen en daarmee het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen, vastgesteld in 2019, in te trekken. Samenvatting

Het Ontwikkelkader Viaanse Molen geeft richting aan de verandering van de Viaanse Molen naar een nieuwe stadswijk van Alkmaar met ruimte voor wonen, werken, diverse voorzieningen en groen. Het Ontwikkelkader biedt concrete spelregels en borgt de samenhang in het gebied voor de komende 10 tot 15 jaar tussen de verschillende “ontwikkeleilanden”, te weten: Sluiseiland, Pendorp, Kantorenpark, Kanaaldijk en het bedrijvenpark. Na het besluit in de gemeenteraad vervangt het Ontwikkelkader Viaanse Molen het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen.

Aanleiding en context Langs het Noordhollandsch Kanaal bouwt Alkmaar de komende jaren nieuwe woningen, werkruimten en voorzieningen. Om deze opgave mogelijk te maken is binnen de verschillende deelgebieden van het Alkmaars Kanaal gewerkt aan Ontwikkelkaders. In het Ontwikkelkader zijn de doelen uit het ontwikkelbeeld vertaald naar een ruimtelijk plan met concrete spelregels voor de herontwikkeling van een deelgebied. Het deelgebied de Viaanse Molen verandert de komende jaren naar een’ zachte stad’ waar kan worden gewoond en gewerkt op ‘eilanden’ in het groen. Het Ontwikkelkader Viaanse Molen is een verdiepingsslag van het ontwikkelbeeld Viaanse Molen en beschrijft de uitgangspunten, richtlijnen en spelregels voor de ontwikkeling van dit gebied. Ook borgt het de samenhang tussen de verschillende ‘ontwikkeleilanden’ Pendorp - KantorenparkSluiseiland –Kanaaldijk (Buitenvaart) en het bedrijvenpark. Het Ontwikkelkader is opgesteld en aangepast op een aantal uitgangspunten, na een zorgvuldige integrale afweging. Bij de verdere uitwerking is het evident dat de plannen voldoen aan het geldend beleid. In de Viaanse Molen staan twee molens. Om de effecten op de windvang van zowel de (toekomstige) bebouwing als het (aanwezige) groen te beschouwen is onderzoek gedaan.

De resultaten van het windonderzoek inclusief de bouwmogelijkheden bij molen De Viaan zijn, na bestuurlijke afstemming, verwerkt in dit Ontwikkelkader. Voor het ontwikkeleiland Sluiseiland wordt in het Ontwikkelkader enkel volstaan met de algemene ruimtelijke uitgangspunten van de ‘zachte stad’. De nadere uitwerking van het ontwikkeleiland Sluiseiland volgt nog. Op 21 mei 2025 heeft de participatie plaatsgevonden over het concept Ontwikkelkader. Een verslag van deze participatie is bijgevoegd als bijlage bij het Ontwikkelkader Viaanse Molen. Het document is hiermee gereed om ter vaststelling aangeboden te worden aan de gemeenteraad. Dit Ontwikkelkader is een verdere uitwerking van het in 2019 vastgestelde Ontwikkelbeeld Viaanse Molen, met inachtneming van het coalitieakkoord 2022-2026. Met de vaststelling van het Ontwikkelkader Viaanse Molen vervangt deze het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen. Het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen komt dan ook te vervallen. Argumenten 1. Bijdrage aan woningbouwopgave Het aantal woningen voor de Viaanse Molen is in het Ontwikkelkader bijgesteld van 5.400 woningen uit het ontwikkelbeeld naar nu ruim 2.000 woningen in het Ontwikkelkader.

Redenen voor deze aanpassing zijn de bouwmogelijkheden binnen de molenbiotopen van de twee molens, behoud van het amateurtuinencomplex, behoud van het bedrijvenpark voor werkgelegenheid en het besluit om het tracé Helderseweg Noord op de huidige plek te houden. Het toevoegen van deze woningen zal tegemoetkomen aan de woningbehoefte van Alkmaar en de regio. De aantrekkelijke groene omgeving met verbindingen tussen stad en land, op goede fietsafstand van het centrumgebied en uitvalswegen maakt de Viaanse Molen een gewilde locatie om te wonen.

2. Behoud bedrijvenpark voor werken In het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen wordt voor de gehele Viaanse Molen uitgegaan van 80% wonen en 20% sociaal maatschappelijke voorzieningen en werken. In dit Ontwikkelkader wordt met behoud van het bedrijvenpark ruimschoots voldaan aan dit uitgangspunt. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat voldoende werkgelegenheid/bedrijvigheid blijft bestaan in de Viaanse Molen. Met de herontwikkeling van Pendorp, het kantorenpark en Sluiseiland wordt daarom primair ingezet op het faciliteren van (collectieve) voorzieningen die bijdragen aan een aantrekkelijk woongebied. 3. Spelregels bouwen binnen molenbiotopen In het Ontwikkelkader is rekening gehouden met de aanwezigheid van twee molens. Met de eigenaar van de molen is de afgelopen jaren veelvuldig overleg geweest over bouwmogelijkheden binnen de molenbiotoop. Voor molen de Viaan is vervolgonderzoek gedaan naar de windvang van de molen in relatie tot de bestaande en gewenste bouwvolumes, inclusief het aanwezige groen. Na goed (bestuurlijk) overleg is overeenstemming bereikt hetgeen verwerkt is in dit Ontwikkelkader. Voor de Sluismolen volgt nog een vergelijkbaar proces van tekenen, onderzoeken en afstemming plaats. De uitwerking voor Sluiseiland zal te zijner tijd separaat aan u worden aangeboden. 4.

Ruimte voor hergebruik bestaande gebouwen Omdat bouwen binnen de molenbiotoop beperkingen (hoogte) met zich meebrengt, zijn extra spelregels t.a.v. hergebruik van bestaande gebouwen opgenomen. Dit geeft ontwikkelaars mogelijkheden om woningen te realiseren binnen bestaande bebouwing/hoogte. Hierbij zijn ook beeldkwaliteitseisen opgenomen waar transformatieplannen aan moeten voldoen. 5. Parkeren op eigen terrein In het Ontwikkelkader is opgenomen dat voor iedere ontwikkeling parkeren uit het zicht en op eigen terrein wordt opgelost. In de praktijk betekent dit dat er parkeergarages of -hubs gebouwd worden in een cluster voor verschillende gebouwen of een parkeerterrein op het maaiveld. Bewoners kunnen dan een parkeerplaats kopen of huren. Met de bepaling in het Ontwikkelkader dat parkeren op eigen terrein moet worden opgelost is feitelijk de POET-(Parkeren op eigen terrein)-regeling van toepassing volgens de Parkeerverordening 2025 en het bijbehorende Uitwerkingsbesluit Parkeren 2025. Dit betekent dat indien in de Viaanse Molen in de toekomst vergunninghoudersparkeren zou worden ingevoerd, bewoners geen recht hebben op een parkeervergunning. 6. Realiseren van voldoende waterberging en voorkomen van hittestress Op ontwikkelplots blijft de eis om 20% volle grond te behouden. Aanvullend worden de bestaande groenstructuren rondom de ontwikkeleilanden zoveel mogelijk versterkt.

De openbare ruimte wordt groener ingericht, door wegen zoveel mogelijk te versmallen. Zo ontstaat een groene verbinding tussen de verschillende ‘eilanden’. Zo ontstaat een aantrekkelijke groene openbare ruimte voor toekomstige bewoners en (huidige) werkenden in het gebied. Er wordt voldaan aan het klimaatadaptatiebeleid.

7. Participatie Er zijn meerdere participatie bijeenkomsten georganiseerd die bijgedragen hebben aan de totstandkoming van dit Ontwikkelkader. Uit de inloopbijeenkomst op 23 mei 2025 en de gehouden enquête bleek er draagvlak voor dit Ontwikkelkader. 8. Geheimhouding van “Bijlage III - Vertrouwelijke financiële bijlage bij de Ontwikkelstrategie van het Ontwikkelkader Viaanse Molen. De bijlagen bij dit Ontwikkelkader bevatten vertrouwelijke financiële informatie. Bij openbaarmaking van deze bijlagen of het beschikbaar stellen daarvan aan derden, kan mogelijk de onderhandelingspositie / financiële belangen van de gemeente schaden. Daarom is geheimhouding opgelegd voor deze bijlagen. Kanttekeningen en alternatieven 1. Geen Ontwikkelkader vaststellen voor de Viaanse Molen Het doel van het Ontwikkelkader is een samenhangend kader op te stellen voor nieuwbouw ontwikkelingen. Dit Ontwikkelkader biedt de gemeente de mogelijkheid regie te voeren en geeft duidelijkheid aan alle partijen in het gebied wat betreft ruimte, programma en financiën. Indien het Ontwikkelkader Viaanse Molen niet wordt vastgesteld blijft het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen uit 2019 leidend. De afgelopen jaren is gebleken dat het Ontwikkelbeeld niet meer geschikt is voor de toekomstige ontwikkelingen. Het was daarom noodzakelijk dit Ontwikkelbeeld uit te werken en waar nodig aan te passen. 2.

Het aantal te realiseren parkeerplaatsen De druk op de beschikbare ruimte is groot. In de participatie zijn de nodige kanttekeningen geplaatst bij het gemeentelijk parkeerbeleid. In algemene zin is gevraagd of er naast het hanteren van een norm er niet meer ruimte zou kunnen zijn voor maatwerk en meer duurzame mobiliteitsaspecten vergelijkbaar met veel omliggende gemeenten. Door voor het nieuwbouwprogramma het geldend parkeerbeleid te volgen wordt aan alle belanghebbenden duidelijkheid geboden. 3. Maximale bouwhoogte incidenteel 35 meter De maximale bouwhoogte is incidenteel 35 meter. Deze bouwhoogte stond al opgenomen in het ontwikkelbeeld Viaanse Molen en blijft in dit Ontwikkelkader het uitgangspunt. De bouwhoogte is uiteraard afhankelijk van het stedenbouwkundig plan en de mogelijkheden binnen de molenbiotoop. 4. Afspraken bouwplannen geldend voor vaststelling van dit Ontwikkelkader De plannen Buitenvaart en Pendorp zijn vooruitlopend op vaststelling van dit Ontwikkelkader al in procedure gebracht en vastgesteld. Beide plannen zijn in essentie in lijn met de visie voor het realiseren van de Zachte Stad. Een bestemmingsplan heeft juridisch gezien een hard toetsingskader en prefereert boven kaders uit het Ontwikkelkader. 5.

Ontsluitingen Pendorp en kantorenpark De bereikbaarheid van de toekomstige supermarkt in het plan Pendorp vraagt om nader onderzoek naar de noodzaak van een extra ontsluiting. Omdat dit onderzoek nog loopt is op de spelregelkaart van het kantorenpark gekozen voor een zoekgebied.

6. Terrein busremise (Connexxion) Nieuwbouw op deze locatie is mogelijk, mits de busremise hiervan onderdeel is. Behoud van de busremise op deze plek is zeer gewenst om voldoende Openbaar Vervoer aanbod te behouden voor de (toekomstige) inwoners van Alkmaar. De locatie markeert de entree van de Viaanse Molen en verdient meer kwaliteit. Woningbouw is op deze plek niet kansrijk, omdat de locatie is ingeklemd tussen drie wegen. Hierdoor is sprake van onvoldoende woon -en leefkwaliteit. Financiële aspecten van het Ontwikkelkader In de wet is vastgelegd dat de gemeente de kosten van de aanpassingen van het openbaar gebied, die noodzakelijk zijn om de herontwikkeling van de locaties binnen het gebied mogelijk te maken, in rekening brengt bij de eigenaren van die ontwikkelingen: het zogenaamde kostenverhaal. Daarnaast is door het rijk aan de gemeente een Woningbouwimpuls-subsidie toegekend voor het kantorenpark in de Viaanse Molen ten behoeve van het aanpassen van de Helderseweg, plaatsing van rioolgemalen en persleidingen, fietsinfrastructuur en aansluiting op de omgeving en herinrichting van de bestaande openbare ruimte kantorenpark. De herinrichting van de openbare ruimte gebeurt in fasen. Per deel wordt een nadere uitwerking gemaakt op basis waarvan de gemeenteraad een investeringsbesluit kan nemen.

De ontvangen exploitatiebijdragen van ontwikkelaars en de beschikbare subsidies vormen hiervoor de dekking. Of die dekking voldoende zal zijn is afhankelijk van de gewenste ingrepen en van het bedrag dat aan bijdragen is ontvangen. Bijlagen

Bijlage 1: Bijlage 1d: Bijlage 2: Bijlage 3:

Ontwikkelkader Viaanse Molen (inclusief bijlagen 1A, 1B en 1C) Windvangonderzoek Ontwikkelkader Viaanse Molen - Verslag participatietraject Ontwikkelkader Viaanse Molen Geheime financiële paragraaf (ligt ter inzage bij de Raadsgriffie)

Burgemeester en wethouders van Alkmaar, mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

dhr. R.M. Reus MPM, gemeentesecretaris

Collegevergadering: 30 september 2025

RAADSBESLUIT Nr.

De raad van de gemeente Alkmaar;

Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 30 september 2025 Het advies van de commissie Ruimte 25 november 2025

Besluit 1.

Het Ontwikkelkader Viaanse Molen vast te stellen en daarmee het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen, vastgesteld in 2019, in te trekken.

De raad van Alkmaar, 11 december 2025

mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester

mw. mr. V.H. Hornstra, griffier